Intervista e Fazli Veliut dhene revistes "Levizja"

SI REALIZOHET STATUSI I SHQIPTARĖVE NĖ MAQEDONI

  

 
1. "Levizja": Si e komentoni gjendjen e tanishme nė Maqedoni

F. Veliu: Si rezultat i pėrqindjes se thellė tė subjektit te rij-DBI-sė dhe tė faktorit ndėrkombėtar, ėshtė duke u realiozuar njė pjesė e qėllimit tonė-hyrjes nė njė fazė tė re tė sistemimit tė punėve tė mbara shoqėrore, institucionale shtetėrore, duke u bėrė sfidė tė gjitha ēėshtjeve shkatėrruese dhe destabilizuese tė vendit. Tashmė strukturat e vjetra deziorientuese, falsifikuese, tė korrupcionit dhe anarkisė sė trashėguar janė duke dėshtuar. Njė pjesė e tyre, e mbetur rrugėve pa krye, po pėrpiqet qė tė gjuaj peshq nė ujė tė turbullt por pasukses qė tė arrijė te ky qėllim fatkeq. Ėshtė ngushtuar rethi pėr kriminelėt dhe tradhtarėt.

Megjithatė, ndėrkombėtarėt, patjetėr, vazhdimisht duhet qė tė na mbikqyrin,pėrcjellin dhe ndihmojnė nė fushėn administrative, tė ngritjes profesionale tė kuadrove, tė rrugėdaljes nga amullia, tė sigurisė dhe perspektivės.

2. "Levizja: " PDK u shkri nė BDI. Si do tė realizohet Platforma e tyre e njėsuar?!

F. Veliu: Arritja mė e favorshme pėr ne shqiptarėt ėshtė mu kjo shkrirje e PDK-sė nė BDI.

Kjo iniviativė ka qenė synimi ynė, mbasi po veprojmė si njė trup i vetėm anėtarėt e dy subjeekteve mė serioze-cilėsore tė ēėshtjes shqiptare nė Maqedoni.

Me shkrirjen janė ulur shpatat dytėsore dhe ėshtė ngritur nė nivelin e merituar organizimi kombėtar. Platforma e njejtė, pėr qėllimin e njejtė,qė t'i realizojmė mesazhet e tė rėnėve pėr liri, ėshtė padyshim njė shtytje e re -- drejt motivimit tė ri. Duke e pėrqėndruar forcėn mendore dhe fizike, sėbashku, do tė arrihet njė shkallė mė e lartė e angazhimit tė subjektit tė ri, tė bashkuar shqiptar, pėr tė realizuar dhe avansuar marrėveshjen e Ohrit, qėshtjen shqiptare nė vend.

Tani ne kemi vizionin e njejtė, shtegun ndriēues nga vetė forca jonė, tė pathyeshme dhe tė pakontestueshme...

Ne duhet, mė nė fund, tė forcojmė vetė ardhmėrinė tonė. Mendimet e anėtarėve tė bashkuar, nė udhėheqje dhe bazė sublimojnė mendimin e masave tė gjėra, kėtu dhe mė gjerė.

3. "Lėvizja": Si e shihni mundėsinė e realizimit tė strategjisė sė vendit?

F. Veliu: Ne kemi njė vizion tė qartė sa i takon strategjisė sė vendit:

a) jemi tė vendosur qė t'i realizojmė tė drejtat tona kombėtare
b) Kemi garantues tė sigurtė pėr tė ecur pėrpara: BE,NATO-n. SHBA-tė dhe miqtė tanė...
c) Mbėshtetėmi nė forcėn rinore, vitale dhe me perspektivė
ē) Ngritja jonė shkallė-shkallė na mundėson arritjen e synimeve dhe qėllimeve tona qė tė bėhemi tė pasuruar ekonomikisht dhe politikisht
d) Mėnyra e tėrthortė, por me bindshmėri, na mundėson afersisht tė njėjtėn formė tė veprimit tė drejtperdrejt tė qėllimit kombėtar. Kuptohet, kjo strategji do tė varet edhe nga strategjia mbarėshqiptare!
Ne nuk do tė kemi droje nga ndonjė pėrsėritje nė tė kaluarėn, mbasi vetė nuk do ta lejojmė ne dhe faktorėt ndėrkombėtarė.

4. "Levizja": ēfarė domėthėnie ka vizita e kryetarit tė BDI-sė, z. Ali Ahmetit nė SHBA?

F. Veliu: Kjo do tė thotė vizitė e parė e njė pėrfaqėsuesi tė njė subjekti tė ri tė dalė nga UĒK-ja nė SHBA. Si e tillė, vizita ka njė domethėnie tė veēantė: Njohja e realitetit tė ri shqiptar nga ana e institucioneve amerikane e njėkohėsisht edhe pėrkrahjen demokrtike e diplomatike qė po na bėhėt ne shqiptarėve thėm nga fuqia e parė "botėrore"Kryetai i SHBA-ve, GJ. Bushit, ėshtė njėkohėsisht edhe amnistia qė po i bėhet kreut tė UĒK-sė. Me ketė u arritė njohja ndėrkombėtare e ēėshtjes se shqiptarėve nė Maqedoni...

5. "Levizja": Nėnshkrimi qė mundėson mos ekstradimin e ushtarėve amerikan nė gjyqin ndėrkombėtar tė Hagės, a pelqehet edhe nga ana e BDI-sė?

F. Veliu: Po. Ky ligj garanton misionin e paqės se SHBA-sė. Amerikanet, ku do qė kanė pasur ushtarė kanė treguar njė diciplinė dhe korrektėsi ndaj vendasėve. Meqė nė shumė raste atyre mund t'u ngritėn kurthe, mos ekstradimi mundėson sqarimin nė vend tė ngjarjeve tė mundshme. Prandaj, duke na dhėnė mundėsinė e efektshme te veprimit kundėr kriminalitetit, do tė mund tė kenė njė siguri nė kėtė vend, pėr tė mos rėnė viktimė e fajėsimeve tė dosidoshme. Besojmė se ushtarėt amerikanė do tė dėshmojnė pozitivisht mos emrimin e tė drejtave tė tyre nga tė tjetėr, vendar e ndėrkombėtar!

6. "Lėvizja":Si realizohet Mrrėveshja e Ohrit dhe sa i plotėson kėrkesat e popullit shqiptr nė Maqedoni?!

F. Veliu: Marėveshja e Ohrit pėr ne kėtu ėshtė njė bazament i ri, i thellė dhe i ēimentuar pėr tė realizuar Programin e Rilindjes sonė kombėtare. Dhe nuk mund tė arrijmė njė start mė tė latė pa realizimin e staritit fillestar.

Bazuar ne sakrificėn e popullit shqiptarė nė vend, marrėveshja pė statusin kohor tė shqiptarėve, duket pak gjė, por shtruar nga pikėpamja garantuese pėr tė arritur te qellimi mė i lartė, duket mė shumė seē vėrehet. Megjithatė, Marrėveshja e Ohrit u jep shans afirmimit tė dy komuniteteve dhe tė gjithė qytetarėve. Prandaj, nėse ne angazhohemi nė anėn tonė.

Tashmė jemi nė gara pozitive tė gjithė. Besojmė se vetė pozit jonė gjeostrategjike na mundėson njė kend tė shėndoshė nė kuadėr tė Marrėveshjes se Ohrit, pėr tė bėrė njė trup tė shėndosh nė kuadėr tė tėrėsisė sonė kombėtare. Popujt aktivė e kanė pėrspektivėn e tyre kudo nė botė.Populli ynė ėshtė i tillė dhe do tė arrijė tek qėllimi kryesor: Tė ngritėt, prezentohet dhe orijentohet denjėsishtė.

Shtigjet janė tė hapura pėr ata qė i kėrkojnė ato. Ne jemi duke i gjetur dhe trasuar drejtė (siē vepron mbarė kombi ynė nė hpėsirėn shqiptare).

7."Lėvzja": Si po realizohet institucionalizimi i UT-sė

F. Veliu: Mėnyra e institucionalizimit tė UT-sė po bėhėt me njė platėformė tė programuar arsimore, kadrovike e studimore (krahasuese me Universitetet tjera, brenda dhe jashtė vendit)

Mė nė fund, pala maqedone, duke mėsuar nga kaluara e hidhur pranoi palėn shqiptare qė ta shtrojė dhe realizojė segmentin mė tė rėndėsishėm tė pėrspektivės-zyrtarizimin e UT-sė.

Rruga e gjatė drejt kėtij qėllimi fisnik mbas njė pėrpjekje dekadore tė popullit tonė, po arrinė tė realizohet mbrenda njė afati 3 mujor. Por, rruga e afirmimit dhe ngritjes sė Univėrsitetit tonė nė nivelin adekuat do tė jetė po ashtu e gjatė, varėsisht nga vetėngritja jonė, angazhimi ynė kolegjial, shkencor, kombėtar. Universiteti efikas, prodhues, cilėsor, dinamikė, do angazhim serioz, motivim tė lartė, zell tė madh. Ne kėto i kemi pasur tė ngrira, nga diskriminimi dhe shkapėrderdhja. Pėrpjekja kėmbėngulėse do tė na mundėsojė realizmin e kėtij tempulli tė lartė shkencorė.

Kushdo qė tė pėrpiqėt qė tė shuaj qerdhėn e dijės, do tė hasė nė forcėn e mendjes dhe qėnies shqiptare, ashtu siē e provuan kėtė gjatė vitit 2001,nė kthesėn e madhe tė fitimit tė statusit tė kombit shqiptar nė kėtė vend.

Universiteti ynė do tė jetė kurorėzuesi i pėrpjekjės sonė.