NUK ĖSHTĖ HUMANE, DEMOKRATIKE AS
LIGJORE MBAJTJA NĖ BURG E GAFURR ADILIT, PĖR SHKAK TĖ
BINDJEVE TĖ TIJ POLITIKE E KOMBĖTARE SI SHPREHJE E
RIBASHKIMIT DHE E ĒLIRIMIT ANTIKOLONIAL TĖ SHQIPTARĖVE
NĖ BALLKAN
APEL VĖLLAZĖROR
PRESIDENTIT TĖ REPUBLIKĖS SĖ SHQIPĖRISĖ, ALFRED MOISIU
I nderuar Zoti President, Alfred Moisiu
Me keqardhje morėm lajmin se mė 1 korrik tė kėtij viti
inspektorėt e lartė tė SHIK-ut nė territorin e
Republikės sė Shqipėrisė e kanė arrestuar dhe burgosur
Gafurr Adilin, kryetarin e Frontit pėr Bashkimin
Kombėtar Shqiptar/FBKSH/, me pretekst se ai si shtetas
i huaj i ka shkelur ligjet dhe cenuar interesat e
Republikės sė Shqipėrisė. Me gjithė respektin dhe
besimin ndaj autoriteteve dhe zėdhėnėsėve tė Ministrisė
sė Punėve tė Brendshme tė Shqipėrisė, ne konsiderojmė se
njė konstatim i kėtillė i organeve pėrkatėse tė policisė
dhe tė gjyqėsisė hetuese tė qeverisė shqiptare, ėshtė i
ngutshėm, hipotetik dhe i paqėndrueshėm, pėr shkak se ne,
qe mė se tri dekada e kemi tė njohur fare mirė
personalitetin dhe veprėn kombėtare patriotike tė
deritashme tė vėllaut tonė, Gafurr Adilit. Ai mund tė
jetė i gjykuar nė Tiranė, por assesi pėr kryerje tė
ndonjė akti nacionalist apo racist, si deklaron
shtypi zyrtar i Tiranės (Korrieri, Shekulli dhe Gazeta
Shqiptare). Pėr vepra nacionaliste tė shpifura dhe tė
konstruktuara me paramendim, sikurse para 30-tė viteve
tė shkuara, Gafurr Adilin, mirėfilli janė tė gatshme ta
gjykojnė me burg tė rėndė shumėvjeēar vetėm gjykatat
inkuizitore antishqiptare tė Serbisė, tė Malit tė Zi dhe
tė FYROM-it, pėr shkak se kėto institucione tė
drejtėsisė gjithmonė nė ushtrimin e veprimtarisė sė
tyre procedurale dhe legjislative, idetė, luftėn dhe
pėrpjekjet e ēdo shqiptari pėr tu ēliruar dhe shkėputur
nga tutela sundimit mizor kolonialist serbomadh, e kanė
cilėsuar ligjėrisht si vepėr penale me pėrmbajtje
nacionaliste dhe raciste kundėr interesave tė popujve
sllavė, si dhe tė shkatėrrimit tė Serbisė sė
Madhe(Jugosllavisė), me qėllim pėr tiu bashkėngjitur
territorialisht Shqipėrisė. Mirėpo, ipso facto gjyqet e
tilla, tė organizuara dhe tė montuara kundėr shqiptarėve,
edhe pse nuk ishin me bazė ligjore, kishin pėr qėllim qė
pėrmes startegjisė sė tyre tė terrorit dhe tė frikėsimit,
ti detyronin tė gjitha gjeneratat e patriotėve
shqiptarė, qė ata ti braktisnin idelain dhe aspiratat
shekullore pėr liri dhe pavarėsi tė tokave tė tyre
stėrgjyshore, por fatbardhėsisht qė nga viti 1912 e deri
mė sot, njė strategji e kėtillė e asimilimit dhe e
shfarosjes sė shqiptarėve nė Kosovė dhe nė trojet e
tjera tė Shqipėrisė Etnike, kurrė nuk arriti tė bėhet
realitet i arkitekturės hegjemonsite tė Serbisė sė
Madhe.
Duke konsideruar se Gafurr Adili ėshtė arrestuar dhe
burgosur pa tė drejtė, pėr shkak tė bindjes, tė
pėrcaktimit dhe tė veprimtarisė sė tij ideopolitike dhe
kombėtare nė favor tė mbrojtjes sė ekzistencės dhe tė
interesave vitale tė popullit shqiptar, tė kolonizuar
dhe tė shtypur nga sundimi i egėr kolonialist serbosllav,
ne si intelektualė shqiptarė dhe veprimtarė tė shkencės
dhe tė kulturės kombėtare shqiptare dhe tė asaj
ndėrkombėtare, gjithashtu, tė pėrcaktuar dhe tė vendosur
pėr tė mbrojtur sine qua non tė drejtėn historike dhe
interesin e pėrgjithshėm tė kombit dhe tė shtetit
shqiptar brenda kufijve tė tij etnikė, e ndjejmė si
detyrim moral, kombėtar dhe atdhetar qė tiu drejtohemi
me kėtė apel vėllazėror dhe shqiptar (i cili nuk
prejudikon nė asnjė mėnyrė ndonjė element shprehės tė
gjuhės sė komunikimit tė panatyrshėm, qė do tė cenonte
integritetin e personalitetit tė Juaj si njeri dhe si
institucionin shtetėror), qė ta lironi nga burgu i
Tiranės, Gafurr Adilin, kryetarin e Frontit pėr
Bashkimin Kombėtar Shqiptar(FBKSH), sepse dyshojmė qė
motivet e arrestimit dhe tė burgosjes sė tij kanė
thjesht karakter politik dhe propagandistik, tė gatuara,
tė pėrgatitura dhe tė importuara nė Shqipėri nga
kuzhinat e burgjeve famėkeqe serbosllave tė Idrizovės,
tė Nishit, tė Pozharevcit, tė Sremska Mitrovicės, tė
Velika Gradishkės, tė Goli Otokut, tė Padinska Skelės,
tė Beogradit etj., kėtu e 20 vjet mė parė nė
ish-Jugosllavinė-Serbinė e Madhe tė Titos, pėrkatėsisht
tė Slobodan Milosheviqit. Mirėpo, qeveria shqiptare (me
gjithė aktin e ngutshėm tė arrestimit dhe tė burgosjes
sė Gafurr Adilit), nuk do tė duhej tė binte nėn ndikimin
dhe gėnjeshtrat e fabrikuara dhe tė trilluara tė
shėrbimeve policore sekrete, si dhe tė gjykatave
politike-policore tė Unionit tė SMZ-sė dhe tė FYROM-it (pėr
ti riburgosur dhe pėr ti rigjykuar shqiptarėt sikurse
Gafurr Adilin pėr nxitje tė urrjetjes ndėrnacionale,
siē e rėndojnė atė akuzat e dosjeve tė tij tė mėparshme
tė zeza, tė montuara nga shėrbimet sekrete policore dhe
nga gjyqet politike tė regjimeve paraprake nacionaliste
serbosllave), nė saje tė sė cilave plot 5o vjet burgjet
e tyre kanė qenė tė banuara vetėm me tė burgosur
shqiptarė tė pambrojtur nga askush, ndėr tė cilėt edhe
Gafurr Adili qė nga mosha rinore, si nxėnės i shkollės
sė mesme nė Republikėn Socialiste tė Maqedonisė dhe,
si studnet i Universitetit tė Kosovės, e mė pas i
pėrndjekur nga fallangat e ndryshme policore dhe
ushtarake (udba dhe kos etj.) serbosllave dhe
kolaboracionsite edhe nėpėr shtete tė ndryshme tė
Evropės. Sa kanė qenė me bazė ligjore akuzat dhe
dėnimet individuale dhe kolektive kundėr shqiptarėve nė
temėn e pėrndezjes sė urrjetjes ndėrnacionale dhe tė
prishjes sė bashkim-vėllazėrimit, fatkeqėsisht kėtė e
vėrtetoi preludi i ushtrimit tė gjenocidit dhe tė
reprezalieve serbomalazeze mbi shqiptarėt dhe Kosovėn, i
cili e tronditi dhe e shokoi tėrė botėn, si dhe vetė
Shqipėrinė, e cila brenda pesėmujorit tė parė tė vitit
1999, qe vėrshuar nga afro 800.000 mijė refugjatė
shqiptarė nga Kosova. Pra, sė fundi, hollokausti
serbomadh dhe djegia e Kosovės mė 1998-1999, e vėrtetuan
para opinionit tė brendshėm ballkanik dhe atij
ndėrkombėtar se nė cilėn anė ishte mbarėsuar
pothuajse mė se njė shekull nacionalshovinizmi dhe
urrjetja brutale racore, ajo ishte ana serbonalazeze, e
jo ana shqiptare. Historikisht ėshtė provuar se as nė
formėn doktrinare, as nė atė praktike nuk ka qenė i
njohur fenomeni i nacionalizmit dhe i racizmit shqiptar.
Duke vlerėsuar se veprimtaria e deritashme politike dhe
kombėtare e Gafurr Adilit ishte nė pėrputhje tė plotė me
shprehjen objektive dhe tė ligjshme tė kėrkesės
historiko-politike pėr ribashkimin e kombit shqiptar dhe
tė ēlirimit antikolonial tė territoreve tė Shqipėrisė
Etnike, tė cilat edhe sot (pėr shkak tė subjektivitetit
dhe njėanshmėrisė sė drejtėsisė sė Evropės sė civilizuar,
si dhe pėr arsye tė inferioritetit tė politikės
shqiptare ) nė fillimshekullin XXI, gjenden nėn sistemin
e kolonializmit klasik tė Serbisė, tė Malit tė Zi, tė
FYROM-it dhe tė Greqisė. Lufta programore dhe pėrpjekjet
politike paqėsore tė Frontit pėr Bashkimin Kombėtar
Shqiptar(FBKSH), tė udhėhequr nga kryeatri i saj, Gafurr
Adili kanė pėr qėllim dhe synim tė fundit zgjimin e
ndjenjės dhe tė pėrgjegjėsisė gjithėkombėtare shqiptare
si parim dhe vlerė kulmore tė ribashkimit dhe tė
rezistencės antikoloniale ēlirimtare kombėtare pėr ti
shkėputur pėrgjithmonė vargonjtė e tiranisė sė
pėrgjakshme koloniale serbosllave, dhe pėr ta pėrmbysur
verdiktin e imperializmit serbomadh tė viteve 1912-1913;
1915-1919-1920; 1939-1945; 1945-1999, i cili pa tė
drejtė ra mbi kurrizin e gjithė popullit shqiptar, dhe
pati pėr pasojė tragjike copėtimin dhe grabitjen e
tokave tė tyre indigjene tė Shqipėrisė Etnike.
Prandaj, konsiderojmė se, pėrpjekjet politike e paqėsore
pėr ēlirim dhe pavarėsi tė popullit dhe tė territorit
etnik shqiptar, tė kolonizuar nga shtetet kolonialiste
sllave, tė cilat hėpėrhė janė duke u zhvilluar nė
kuadrin e Frontit pėr Bashkimin Kombėtar Shqiptar nėn
drejtimin e Gafurr Adilit dhe bashkėmendimtarėve dhe
bashkėveprimtarėve tė tij, moralisht dhe ligjėrisht nuk
mund tė jenė objekt arrestimesh, burgosjesh apo
denoncimesh (sikurse nė rastin konkret qė kanė vepruar
pėrfaqėsuesit e SHIK-ut me arrestimin dhe brugosjen e
veprimtarit dhe udhėheqėsit politik, Gafurr Adili),
sepse janė nė harmoni tė plotė me parimet dhe me
dispozitat e Kushtetutės sė Shqipėrisė, edhe me ato tė
Kartės sė Kombeve tė Bashkuara nė tė cilat ėshtė e
sanksionuar e drejta e vetėvendosjes sė popujve dhe e
vendeve tė kolonizuara nė mbarė botėn. Sė kėndejmi, kjo
e drejtė dhe kėrkesė e ligjshme nuk mund ti mohohet
vetėm popullit tė kolonizuar shqiptar dhe territorit tė
tij etnik, tė copėtuar nga katėr shtete kolonialiste
sllave nė Ballkan.
I nderuar Zoti President, Moisiu
Jemi tė vetėdijshėm pėr tė gjitha kushtet dhe rrethanat
nė tė cilat ndodhen sot Shqipėria dhe tė gjithė
shqiptarėt nė Ballkan nė ndėrthurjen dramatike tė
proceseve dhe tė reformave ekonomiko-shoqėrore dhe
demokratike, qė imponojnė dialektikėn e ndėrvarėsisė sė
bashkėpunimit dhe tė bashkėveprimit tė faktorėve
subjektivė dhe objektivė tė politikės sė brendshme dhe
diplomacisė shqiptare me faktorėt e jashtėm tė politikės
sė bashkėsisė ndėrkombėtare. Mirėpo, me gjithė
respektimin dhe vlerėsimin pozitiv tė krijimit tė
marrėdhėnieve dhe tė realiteteve tė reja
ekonomiko-shqoėrore, multietnike, integruese, politike e
demokratike si nė kuadrin e Paktit tė Stabilitetit tė
Shteteve tė Evropės Juglindore, ashtu edhe nė Ballkan,
ne qė nuk merremi me politikė, por me veprimtari
shkencore, nuk kemi asnjė tė drejtė morale, njerėzore,
kombėtare as profesionalee, qė ta murkullojmė dhe ta
heshtim tė vėrtetėn historike mbi ēėshtjen e pazgjidhur
koloniale shqiptare nė Ballkan, pėr hir tė ndonjė
interesi tė ngushtė personal, grupor, ideologjik ose
partiak tė politikės ditore qoftė tė brendshme apo tė
jashtme.
Edhe pse me vite tė tėra jemi nė shėnjestėr dhe nėn
trysninė e survejimin permanent tė qarqeve tė ndryshme
virulente dhe agresive tė agjentėve dhe tė agjenturave
tė imperialistėve serbosllavė nė Ballkan, ne si
veprimtarė tė shkencės dhe tė kulturės shqiptare, nuk
mund tė heqim dorė vullnetarisht nga ndriēimi i
gjithanshėm politik dhe shkencor i kėrkesės racionale
dhe tė qėndrueshme mbi historinė, drejtėsinė dhe parimin
kombėtar etnik dhe territorial tė shqiptarėve nė Ballkan.
Edhe pse nė kėtė vėshtrim (pėr hir tė intrigave,
mashtrimeve, pėrfitimeve personale materiale dhe tė
teorive e praktikave tė ndryshme tė komplotit, tė cilat
janė mjetet dhe instrumnetet mė oprecionalizuese tė
koniunkturave politike dhe diplomatike antishqiptare nė
funksion tė shkatėrrimit dhe tė denigrimit tė vlerave
individuale dhe kolektive kombėtare shqiptare)
reflektohen sfida dhe tendenca, qė ti sofistikojnė dhe
kontestojnė prirjet dhe angazhimin tonė politik,
kombėtar dhe shkencor nė sensibilizimin dhe nė mbrojtjen
e kėrkesės pėr ribashkim dhe ēlirim kombėtar
antikolonial, qė rezulton nga objektivat dhe interesat
prioritare strategjike tė Frontit pėr Bashkimin Kombėtar
Shqiptar(FBKSH), ne nuk do tu nėnshtrohemi as nuk do
tu bindemi verbėrazi egocentrizmit dhe egoizmit tė tyre
antishqiptar dhe, asnjė presioni tjetėr tė politikės
propagandistike tė shovinizmit serbosllav ballkanik dhe
tė aleancave tė tij mbrojtėse, qė kanė pėr qėllim
afatgjatė ta pėrvetėsojnė politikėn dhe shkencėn
shqiptare nė favor tė interesave tė mbrojtjes sė
sovranitetit kolonialist dhe imperialist tė Serbisė dhe
tė Malit tė Zi nė Ballkan, por me ndjenjėn e
pėrgjegjėsisė mė tė lartė pėr fatin e ribashkimit tė
gjithė kombit dhe atdheut shqiptar, nuk do tė kursejmė
asgjė prej vetes, qė vazhdimisht tė kontribuojmė nė
mbėshtetjen dhe nė avancimin e politikės shqiptare, qė
ēon drejt hapjes sė shtigjeve tė reja nė krijimin e
marrėdhėnieve paqėsore me vendet e tjera si nė rajonin
ballkanik, ashtu edhe nė atė evropian.
Pavarėsisht nga ambiciet e sėmundjes sė liderizmit dhe
tė metodologjisė bashkėrenduese tė politikave
paranoide, simpliste dhe antishkencore, prapa tė cilave
fshihen qėndrime antishqiptare tė bartėsve tė tyre, ne
si veprimtarė tė shkencės mbjamė pėrgjegjėsi morale dhe
kombėtare, qė popullit tia tregojmė tė vėrtetėn se
pėrpjekjet, sakrificat, lufta dhe atdhedaushira e bijėve
dhe e bijave tė tij mė tė mirė, si dhe kėrkesa e tyre
pėr ribashkim dhe pėr tu ēliruar nga zgjedha shekullore
e kolinializmit serbosllav (pėr tė cilat ideale dhe
qėllime tė larta atdhetare lufton dhe vepron pakompromis,
edhe Gafurr Adili, kėtu e njėzet vite mė parė, pėr ēka,
pa tė drejtė ėshtė arrestuar, burgosur dhe ekziston
rreziku tė denocohet nga regjimet totalitare
kolonialiste serbosllave, vetėm pse ishte shqiptar,
vetėm pse kėrkonte liri, mėvetėsi dhe shpėtim pėr
popullin e kolonizuar shqiptar nga thundra e huaj
barbare sllave. Ėshtė pėr tu habitur dhe pėr tė mos i
besuar vetėvetes se pėr motive tė kėtilla ēlirimtare
kombėtare, Gafurr Adili, kryetari i FBKSH-sė, mė 1
korrik, 2003, ėshtė arrestuar dhe burgosur gabimisht
edhe nga SHIK-u i pushtetit tė sotėm demokratik tė
Republikės sė Shqipėrisė) ėshtė e drejtė e moralshme dhe
e obligueshme, si dhe tėrėsisht e justifikueshme me
ligjet dhe me ligjshmėritė e sė drejtės ndėrkombėtare
dhe tė rendit tė ri juridik pozitiv ndėrkombėtar.
Pavarėsisht nga pesha e torturave, e vrasjeve, e
burgosjeve dhe e gjenocideve koherente sistematike dhe
tė institucionalizuara mbi qenien gjithėkombėtare
shqiptare nė shekuj, si dhe nga trajtesat politike me
pėrmbajtje dhe vlerėsime tė sipėrfaqsishme, tendencioze,
tė pathemelta, aprioristike, antihistorike dhe
antishknecore (nė dritėn e zymtė tė modernės sė sotme
ekspansioniste dhe kolonialiste), ne si intelektualė
shqiptarė me bindje dhe me besim tė palėkundshėm ndaj
interesit nacional gjithėkombėtar shqiptar, nuk do tė
abstenojmė, as nuk do tė devijojmė pėr asnjė milimetėr
nga sensibilizimi dhe mbrojtja e idesė dhe e konceptit
tė politikės strategjike shqiptare pėr ēlirimin
antikolonial tė Kosovės, si dhe tė gjitha trojeve tė
tjera shqiptare, tė kolonizuara dhe tė copėtuara nga
shtetet kolonilaiste sllave nė Ballkan, edhe pse jemi tė
vetėdijshėm se kjo aspiratė dhe imperativ ynė shekullor
nuk mund tė bėhet brenda natės, mirėpo, ne ia kemi
borxh popullit, qė dot mos ta heshtim problemin kolonial
tė 50% tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė sė kolonizuar
nga shtetet fqinje sllave(Serbia, Mali i Zi, FRYM-i dhe
Greqia) ballkanike, sepse ndryshe, brezat e rinj tė
sotėm, edhe ata, qė do vijnė pas nesh, me tė drejtė do
na gjykonin dhe mallkonin, nėse ne, nuk do tė arrinim qė,
shkencėrisht atyre tua lėmė amanet hartėn e kufijve
etnikė dhe gjeopolitikė tė Shqipėrisė Etnike. Vetėm nė
kėtė mėnyrė ata do tė jenė nė gjendje, qė ti
pėrballojnė gėnjeshtrat, pėrrallat dhe mitet e
historiografisė falsifikatore dhe tė politikės
religjioze tė Kishės Ortodokse Serbe, se janė nė
truallin e tyre etnik shqiptar, e jo kursesi nė zemrėn
dhe djepin e territorit tė huaj serbosllav, siē
pohojnė pa turp mantijat e zeza, duke i ndėrruar, me
shekuj, e edhe sot tezat nacionalshoviniste dhe
imperialiste tė Serbisė sė Madhe.
Konsiderojmė se pėr pozitėn e sotme tragjike tė kombit
shqiptar tė kolonializuar dhe tė copėtuar nė Ballkan,
pėrgjegjėsinė mė tė madhe e mbajnė forcat udhėheqėse
politike nė pushtet dhe vetė inteligjencia shqiptare, qė
nė forma, dhe pėr shkaqe tė pakuptueshme, e heshtė
ēėshtjen e ribashkimit dhe tė ēlirimit antikolonial si
tė Kosovės, ashtu edhe tė rajoneve tė tjera, qė
historikisht i pėrkasin tėrėsisė territoriale tė
Shqipėrisė Etnikie.
Ne vlerėsojmė se ėshtė potez i gabuar dhe i
papėrmirėsueshėm politik, nėse para bashkėsisė
ndėrkombėtare pranojmė se, ēėshtja e Kosovės dhe e
viseve tė tjera shqiptare ėshtė ēėshtje ndėrnacionale
kontestuese, e jo ēėshtje e pazgjidhur koloniale
shqiptare nė relacionet ballkanike. Natyrisht, se
prioritet parėsor strategjik dhe politik duhet tė ketė
zgjidhja e problemit kolonial tė Kosovės.
I nderuar Zoti President, Mosiu
Ne konsiderojmė se, pėrpjekjet tona nė fushėn e shkencės
dhe tė politikės shqiptare dhe tė asaj ndėrkombėtare, qė
tė mos e heshtim porblemin e pazgjidhur kolonial
shqiptar nė Ballkan, as historikisht, as politikisht, e
as diplomatikisht nuk meritojnė tė apostrofohen si
tendencė apo prirje skajshmėrie, qė sipas logjikės
sė molepsur tė profiterėve tė politikės kombėtare
shqiptare, ka pėr qėllim destabilizimin e paqes dhe tė
sigurisė nė rajon. Pėrkundrazi, pėrpjekjet tona tė
pareshtuara janė nė funksion tė bashkėpunimit tė
ndėrsjellė dhe tė krijimit tė klimės sė favorshme tė
detantit paqėsor, tė thellimit tė masave tė sigurisė dhe
tė mirėbesimit politik nė Ballkan, por jo assesi, duke i
izoluar shqiptarėt e kolonizuar si tepricė minoritare
nėpėr rezervatet latifundiste koloniale tė Serbisė, tė
Malit tė Zi, tė FYROM-it dhe tė Greqisė, sepse kjo do tė
ishte e pamoralshme dhe e papranueshme edhe pėr vlerat
fundamentale universale tė rendit tė ri botėror (liria,
siguria, rendi, drejtėsia, paqja dhe mirėqenia) edhe pėr
shkencėn e sė drejtės ndėrkombėtare dhe tė marrėdhėnieve
politike ndėrkonbėtare.
Edhe kėrkesa e shqiptarėve pėr vetėvendosje dhe
ribashkim duhet kuptuar drejt, sepse ėshtė e njėllojtė
pėr nga pėrmbajtja dhe karakteri i saj, sikurse edhe
kėrkesa historikisht e drejtė e gjermanėve, tė cilėt pas
pėrfundimit tė kaptinės 50-vjeēare tė luftės sė ftohtė,
pėrkatėsisht pas shembjes sė ish-BRSS-sė(1989), arritėn
tė ribashkohen nė njė shtet tė vetėm nė Evropė.
Ribashkimi i Gjermanisė i pėrgėnjeshtroi praktikisht tė
gjitha analizat vlerėsiuese spekuluese dhe tendencioze
tė politikave me prirje antigjermane, sepse ky proces
ndikoi pozitivisht nė thellimin e bashkėpunimit
ekonomiko-politik e ushtarak evropian, si dhe nė
stabilitetin e ruajtjes sė paqes dhe tė sigurisė sė tėrė
Evropės. Nė kėtė kontekst, duhet tė shikohet dhe
trajtohet edhe kėrkesa historike e shqiptarėve pėr
ribashkim nė njė shtet etnik shqiptar nė Ballkan, i cili
do tė jetė faktori kryesor pėr rujatjen e ekulibrit tė
paqes dhe tė sigurisė, jo vetėm nė dimensione rajonale,
por edhe mė gjerė.
Prandaj, ne konsiderojmė se shtruarja e kėrkesės pėr
ēlirim antikolonial sllav dhe pėr ribashkimin
gjithėkombėtar nuk mund tė cilėsohet se ka karakter
nacionalist ose regresiv apo destabilizues as pėr
politikėn shqiptare, as pėr manovrimin e saj diplomatik
nė rajon, dhe mė gjerė nė marrėdhėniet ndėrkombėtare,
por ėshtė temė historiko-pilitike, qė kėrkon qasje dhe
zgjidhje objektive si nga politikat shqiptare nė pushtet,
ashtu edhe nga diplomacia dhe politika e jashtme e BE-sė,
tė sanksionuara nė agjendat integruese, ekonomike,
demokratike dhe paqėsore pėr popujt dhe shtetet e
Evropės Juglindore.
I nderuar Zoti President, Moisiu
Sa mė sipėr, po iu drejtohemi me kėnaqėsi tė veēantė dhe
me shpresa tė pathyera, se do tė merrni parasysh
konsideratat tona, qė kanė tė bėjnė me aktualizimin, me
trajtimin dhe me mbrojtjen e drejtpėrdrejtė tė ēėshtjeve
jetike kombėtare, politike dhe territoriale tė
shqiptarėve nė Ballkan. Ju lutemi qė pėr kėto ēėshtje
madhore, qė pėrcaktojnė fatin historik tė kombit dhe tė
atdheut shqiptar, ti merrni tė gjitha masat pėrkatėse
pėr shpėtimin e tyre. SOT ĖSHTĖ DITA E FUNDME. SOT A
KURRĖ. KOMBI PRET PREJ JUSH KĖTĖ AKT PATRIOTIZME DHE
URTĖSIE POLITIKE. KOMBI PRET PREJ JUSH TĖ BĖNI DETYRĖN
ME DORĖN NĖ ZEMĖR PĖR TĖ MIRĖN E ATDHEUT.(Fan Stilian
Noli).
Ska dyshim se, kėshtu, njėkohėsisht do tė pėrmbushnit
edhe kėtė amanet tė pavdekshėm tė Fan S. Nolit (erudit
dhe figurė e shquar poliedrike e kulturės, e letėrsisė
dhe e shkencės kombėtare shqiptare), patriotit dhe
luftėtarit tė pakompromis nė mbrojtjen dhe shpėtimin e
qenies shqiptare dhe tė vlerave tė pėrgjithshme
historike, politike dhe kombėtare tė Shqipėrisė Etnike.
Gjithashtu, po tė ishte gjallė i ndjeri, Fan Noli ynė i
madh, do ti bashkėngjitej edhe kėsaj kėrkese tonė
historike dhe vėllazėrore shqiptare, drejtuar
Presidentit tonė tė dashur dhe tė lartnderuar, Alfred
Moisiut pėr lirimin nga burgu tė Gafurr Adilit (kryetarit
tė Frontit pėr Bashkimin Kombėtar Shqiptar, i cili pėr
motive politike kombėtare shqiptare, po mbahet ende nė
burgun hetues tė Tiranės), nė mėnyrė qė tė mos
pėrsėritet mė kurrė ndėr shqiptarė historia e
recidivave(pavarėsisht nga pėrcaktimet
ideologjiko-politike dhe partiake) dhe e plagėve tė
hidhura tė vėllavrasjes dhe pėrēarjes brendashqiptare,
si dikur: ... Nėno moj, mbaj zi pėr vėllanė, me tre
plumba na e vranė, na e vranė dhe na e shanė, na i thanė
trathėtor.... Ka ardhur koha e fundit, qė nga pėsimet e
derisotme, tė nxjerrim mėsime, tė bashkohemi nėn njė
flamur tė pėrbashkėt tė rezistencės dhe tė pėrparimit tė
pėrgjithshėm ekonomik, kulturor, politik, demokratik
kombėtar dhe, duke menduar esėll dhe, duke punuar mė
shumė pėr vetėveten sesa pėr promovimin e interesave tė
huaja nė kurriz tė sė drejtės sė vetėvendosjes dhe tė
pavarėsisė sė Kosovės-Shqipėrisė Etnike. Tė gjithė
shqiptarėt qė krijojnė, veprojnė dhe flijojnė pėr
shkėputjen e zinxhirėve tė sundimit barbar kolonialė
serbosllavė (sikurse Gafurr Adili dhe tė tjerė) nga
asnjė politikė e moderuar, e hollė dhe elastike qoftė
ajo edhe mė e moderuara nė botė, qė nėnkupton
nėnshtrimin kapitullues ekonomik, politik dhe kombėtar
tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė Etnike nėn
suzerenitetin kolonial serbosllav nė Ballkan (siē
nėnvizonte dikur me tė drejtė edhe revolucionari dhe
demokrati patriot shqiptar, Avni Rrustemi), nuk duhet tė
arrestohen, tė keqtrajtohen dhe tė burgosen nga qeveria
shqiptare e Tiranės, sepse ata janė direkt dhe indirekt
nė shėrbim tė mbrojtjes sė saj, dhe tė interesave vitale
kombėtare tė gjithė Shqipėrisė Etnike. Ata nuk janė
elementė turbulentė-destabilizues, as armiqė tė
shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė, por janė bijėt dhe
ushtarėt mė tė mirė dhe mė besnikė nė pararojė tė
pėrhershme tė saj. Pėr mė tepėr, ata nuk janė tė prirur
tė urrejnė, as nuk e luftojnė asnjė popull, asnjė racė
dhe, asnjė religjion nė Ballkan, as nė Evropė, as nė
botė, qė nuk ua ka zėnė diellin e pavarėsisė dhe tė
lirisė sė tyre, por moralisht dhe ligjėrisht kanė tė
drejtė dhe pėr detyrė ti urrjenė dhe ti luftojnė tė
gjitha ato regjime e sisteme kolonialiste dhe
imperialiste sllave dhe tė huaja, qė me se njė shekull
janė duke i mbajtur pengjė me dhunė, me terror dhe me
gjenocid nėn ombrellėn e tyre vasale kolonialiste dhe
neokolonialiste. Kėtė status kolonial tė shqiptarėve dhe
tė Shqipėrisė Etnike, nuk ka kulturė, nuk ka demokraci,
as nuk ekziston civilzim nė botė, as rend dhe drejtėsi
ndėrkombėtare, qė do tė mund ta jusitifkonte si tė
drejtė dhe, tė pranueshėm pėr shqiptarėt dhe pėr
politikėn demokratike zyrtare shqiptare nė Ballkan.
I nderuar Zoti President, Moisiu
Ju falenderojmė pėr mirėkuptimin dhe pėr kohėn e
ēmueshme, qė do ta harxhoni nė shqyrtimin e kėtij apeli
vėllazėror qėllimmirė, qė ėshtė nė funksion jo vetėm tė
lirimit nga burgu tė veprimtarit tonė Gafurr Adili, por
tė gjithė kauzės sė shenjtė dhe madhore kombėtare
shqiptare-ribashkimit tė Shqipėrisė Etnike.
Me nderime dhe respekt tė posaēėm vėllazėror dhe
atdhetar.
Prof.Dr. Mehdi Hyseni
Prof.Dr. Nehat Sadiku