All posts by V.F.

Maqedoni: Përkrahje e SHBA për referendumin

Mattis Zaev1Ministri i Mbrojtjes i SHBA James Mattis në Shkup: “Referendumi që do të mbahet më 30 shtator në Maqedoni është vota më e rëndësishme në historinë e vendit”

“Bashkohuni me një Aleancë që angazhohet në zbatimin e standardeve për integritetin territorial dhe lirinë nga detyrimi i atyre që përpiqen të ulin këto vlera nga Siria deri në Ukrainë”, kështu u shpreh ministri i Mbrojtjes i SHBA James Mattis gjatë qëndrimit në Shkup. Sipas tijë referendumi që do të mbahet më 30 shtator në Maqedoni është vota më e rëndësishme në historinë e vendit.

“Të citoj kancelaren Merkel, përderisa votoni në referendum për anëtarësim në NATO, ju jepni votën më të rëndësishme në historinë e kombit tuaj. Ne e njohim procesin e zgjidhjes politike që qëndron para kombit tuaj. Ju mbështesim juve dhe miqtë tanë maqedonas në përgjegjësinë tuaj demokratike për të votuar”, ka deklaruar Mattis.

E njohim procesin kompleks politik, i cili qëndron përpara dhe j’u përkrahim  në realizimin e votës tuaj demokratike dhe përgjegjësinë të votoni, ka thënë Mattis.

“Jemi të gatshëm që t’ju dëshirojmë mirëseardhje si anëtare e 30-të në aleancë. Vota në referendum është vota më e rëndësishme historike e vendit tuaj”, ka theksuar Mattis, duke shtuar se këtë porosi do t’ia përcjell edhe kryetarit të shtetit Gjorgje Ivanov. Ai tha se anëtarësimi në NATO sjell siguri dhe zhvillim ekonomik më të fuqishëm për Maqedoninë.

“Duke iu bashkangjitur NATO-s, ju do të rrisni sigurinë e shtetit tuaj dhe kjo do të sjellë ekonomi dhe siguri më të lartë. Ashtu siç u rritën investimet në Mal të Zi, të njëjtat do të rriten edhe në Maqedoni”, ka thënë sekretari amerikan.

Marrëdhëniet në fushën e mbrojtjes midis Maqedonisë dhe SHBA-së, Mattis i vlerësoi të fuqishme dhe tha se SHBA e njeh udhëheqjen e vendit si fuqi të rëndësishme stablizuese në Ballkan dhe më gjerë. Maqedonia ka dëshmuar të jetë partnere i përgjegjshme dhe kontribuese e rëndësishme për paqen globale dhe sigurinë.

Zaev: Ballkani Perëndimor po integrohet në familjen evropiane

Kryeministri i Maqedonisë Zoran Zaev tha, se sekretari amerikan i Mbrojtjes vjen në Maqedoni në një periudhë të jashtëzakonshme kur qytetarët janë duke u përgatitur për të dhënë votën e tyre për pranimin e marrëveshjes për zgjidhjen e çështjes së emrit me Greqinë.

“Vendet e Ballkanit Perëndimor të integruar në familjen euro-atlantike janë një garanci për një parandalim të qëndrueshëm të përfshirjes së palëve të treta këtu në rajon. Vazhdimisht i inkurajojmë liderët tonë rajonal të bashkohen në arritjen e objektivave të përbashkët, paqe të qëndrueshme, bashkëpunim rajonal, zhvillim ekonomik dhe integrim të kombeve në familjen euro-atlantike”, është shpreh  Zaev.

Rusia dhe çështja e referendumit

Ministri i Mbrojtjes i SHBA Mattis, para ardhjes në Shkup paralajmëroi se do të vizitojë Maqedoninë për të shprehur mbështetje të qartë për referendumin e 30 shtatorit për çështjen e emrit, por edhe shqetësimin për shkak të involvimit të mundshëm të Moskës në proces. Ai ka dënuar përpjekjet e Rusisë duke përdorur paratë dhe ndikimin e saj për të forcuar palën opozitare ndaj referendumit në Maqedoni, që hap rrugën për anëtarësimin e vendit në NATO, një veprim që Moska e kundërshton.

Kryeministri i Maqedonisë, Zoran Zaev ka deklaruar se nuk ka informacione mbi ndikimet ruse në Maqedoni, por ka theksuar se Moska qartë ka bërë të ditur, që është kundër anëtarësimit të Maqedonisë në NATO, por jo edhe në Bashkimin Evropian.

“Nuk ka dëshmi për ndonjë ndikim rus. Federata Ruse është mike e Maqedonisë dhe ajo nuk ka asgjë kundër integrimit të Maqedonisë në BE, por është kundër anëtarësimit në NATO. Ketë e thonë shumë qartë. Ne po tentojmë të sqarojmë se për ne nuk ekziston alternativë, përveç integrimit të tërësishëm në NATO dhe BE. Duam të ndërtojmë miqësi me të gjitha vendet, edhe me Federatën Ruse. Mbetemi në këtë përcaktim”, ka deklaruar kryeministri Zaev. Ai këto komente i bëri një konferencë ndërkombëtare të organizuar nga BE-ja lidhur me lirinë e mediave në rajon. (dw)

Sekretari Mattis në Shkup, në mbështetje të referendumit

Mattis ZaevSekretari amerikan i mbrojtjes, Jim Mattis akuzoi Rusinë të hënën për përpjekje për të ndikuar në rezultatin e referendumit për ndryshimin e emrit të Maqedonisë. Vota në mbështetje të ndryshimit të emrit, do t’i hapte Shkupit rrugën për anëtarësim në NATO dhe në Bashkimin Evropian.

Duke folur në Shkup me udhëheqësit e Maqedonisë, sekretari Mattis tha gjithashtu se Shtete e Bashkuara po shqyrtojnë zgjerimin e bashkëpunimit në fushën e sigurisë kibernetike me këtë vend të Ballkanit.

Maqedonasit do të votojnë më 30 shtator për një marrëveshje të nënshkruar në qershor mes Maqedonisë dhe Greqisë që do t’i ndryshonte emrin vendit nga Republika e Maqedonisë në Republika e Maqedonisë së Veriut. Athina kërkonte ndryshimin e emrit që të votonte pro anëtarësimit të Shkupit në NATO dhe BE.

“Ne nuk duam të shohim Rusinë të bëjë (në Maqedoni) atë që është përpjekur të bëjë në shumë vende të tjera”, tha sekretari Mattis për gazetarët që po udhëtonin me të drejt Shkupit, duke iu referuar shqetësimeve të Uashingtonit rreth ndërhyrjes ruse në zgjedhjet presidenciale amerikane të vitit 2016.

“Nuk ka dyshim që ata kanë transferuar para dhe po ndërmarrin një fushatë të gjërë ndikimi” tha zoti Mattis, duke shtuar se nuk është e qartë se sa efektive kanë qenë përpjekjet e Moskës për të ndikuar tek referendumi në Maqedoni.

Rusia i ka mohuar akuzat për ndërhyrje, por i kundërshton me forcë planet e Maqedonisë për anëtarësim në NATO.

Sekretari Mattis është zyrtari i fundit i lartë perëndimor, përfshirë kancelaren Angela Merkel që viziton Maqedonisë ditët e fundit për t’u bërë thirrje qytetarëve të saj të miratojnë referendumin.

Zoti Mattis u takua edhe me presidentin Gjorge Ivanov, i cili e kundërshton marrëveshjen për emrin.

Anketat e fundit tregojnë se shumica e maqedonasve e mbështetin ndryshimin e emrin, ndërsa nacionalistët e kundërshtojnë atë. (voa)

Kosovë: Aktakuzë në rastin “veteranët”

uckProkuroria e Posaçme e Kosovës, ngriti të premten aktakuzë kundër 12 personave nën dyshimet për veprën penale “keqpërdorimi i pozitës apo autoritetit zyrtar”, në rastin e njohur në Kosovë si “veteranët”.

Në një njoftim të prokurorisë thuhet se “nga provat e siguruara deri më tani është vërtetuar se nga pagesat e kundërligjshme për veteranët luftëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, buxheti i Republikës së Kosovës është dëmtuar në shumën prej 68 milionë eurosh”.

Prokuroria i ka propozuar gjykatës që të urdhërojë “ndalimin e pagesës së pensioneve të fituara në mënyrë të kundërligjshme si veteranë deri në përfundimin e procedurës penale” dhe që gjykata të marrë vendim që të gjithë përfituesve të kundërligjshëm t’u ndalohet marrja e pensionit si veteranë.

Ndonëse prokuroria nuk e ka bërë të ditur identitetin e të akuzuarve, mediat lokale në Kosovë thanë se ata janë: Agim Çeku, Nuredin Lushtaku, Sadik Halitjaha, Shkumbim Demaliaj, Rrustem Berisha, Faik Fazliu, Fadil Shurdhaj, Xhavit Jashari, Qelë Gashi, Shukri Buja, Ahmet Daku dhe Smajl Elezaj.

Ambasadori amerikan në Prishtinë, Greg Delawie, u shpreh “krenar me Kosovës për këtë hap të rëndësishëm për luftën kundër korrupsionit”.

Çështja e listave të veteranëve të luftës u ringrit pasi që ditë më parë prokurori i Prokurorisë së Posaçme të Kosovës, Elez Blakaj, që po e trajtonte këtë çështje, dha dorëheqje duke akuzuar kryeprokurorin e shtetit, Aleksandër Lumezi për ndërhyrje dhe përpjekje për frikësim, ndërsa vuri në pah se sic tha ai, është kërcënuar gjatë trajtimit të keqpërdorimeve me hartimin e listave të veteranëve.

Ish prokurori Blakaj, në një letër të hapur, tha se mund të ishin 19 mijë përfitues të rremë të skemës së pensioneve për veteranët e luftës së ish Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Pohimet e tilla nxitën diskutime rreth numrit të saktë të tyre.

Ish drejtues e pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare, japin shifra të ndryshme për numrin e veteranëve. Ish-komandanti i Përgjithshëm i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Sylejman Selimi, në një intervistë nga burgu për Gazetën Express tha se pas lufte janë identifikuar rreth 13 mijë ushtarë.

Anëtarë të Komisionit qeveritar për njohjen dhe verifikimin e statusit të veteranëve thotë se numri prej 37 mijë veteranësh që gëzojnë pensionin prej 170 eurosh, nuk është i lartë, por listat nëse duken të fryra, problemi është tek ligji për veteranët që parasheh përfshirjen në lista të shumë kategorive që kanë ndihmuar luftën e ish Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. (voa)

Avioni i parë i “Air Albania” ulet në Rinas, Rama: Nisi një epokë e re

Air AlbaniaAvioni i parë i “Air Albania”, kompania e parë ajrore shqiptare, u ul pasditen e së premtes në aeroportin e Rinasit, Airbus 319, që si stemë ka flamurin shqiptar.

Fluturimet e para do të jenë drejt Stambollit, ndërsa “Air Albania” do të ketë destinacione të tjera në qytetet kryesore europiane si Roma, Londra apo Milano.

Në qershor të këtij viti, qeveria nisi procedurat për krijimin e shoqërisë “Air Albania”. Tre ortakët e saj janë “Albcontrol” me 10%, që përfaqëson palën shqiptare, dhe dy subjekte të tjera, “Turkish Airlines” dhe “MDN Investment”, përkatësisht me 49 dhe 41%. Sipas qeverisë, krijimi i kompanisë “Air Albania” do të ofronte më shumë mundësi për fluturime “low cost” nga Shqipëria.

“Me meritë, pa paterica pushteti, “Air Albania” mban flamurin shqiptar dhe përfaqëson çdo shqiptar. Në fokus do të jetë udhëtari dhe nevojat e tij”, u shpreh Drejtoresha e Albcontrol, Belinda Balluku.

I pranishëm në ceremoninë e inaugurimit në Rinas ishte edhe Kryeministri Rama, i cili e vlerësoi kompaninë ajrore me flamurin shqiptar, si një ëndërr të bërë realitet.

“Është një emocion tejet i veçantë për mua, por jo vetëm për mua që sot mes miqsh, bashkëpunëtorësh dhe partnerësh, përmbushim jo thjesht një zotim, por një ëndërr të kahershme, e cila dukej e pamundur për vite të tëra, kompaninë ajrore të flamurit kuqezi. Është një ëndërr që sot merr krahë për të filluar një fluturim që do të jetë i gjatë. Por synimi ynë është që t’i çojë shqiptarët sa më larg dhe t’i ndërlidh ata sa më shumë. “Air Albania” është një vepër kuqezi, kombëtare, një fryt i arrirë në këtë që për ne është viti i Gjergj Kastriotit. “Air Albania” do të ishte ose s’do të ishte, por ideja për ta kthye në liri për shqiptarët dhe mundësi reale që ata ta kenë këtë kompani zgjedhjen e tyre të parë, mbetet ambicia jonë. Tashmë kemi nisur rrugën e një epoke të re”, u shpreh Rama. (tch)

Maqedoni: Mitchel, thirrje votuesve të dalin në referendum

MitchelNdihmës-Sekretari amerikan i Shtetit për Evropën dhe Euroazinë, Wess Mithchell gjatë qëndrimit të tij në Shup u bëri thirrje votuesve në Maqedoni që të dalin në referendum, për siç tha, që të dëgjohet zëri i tyre për të ardhmen e vendit të tyre. Ndërkohë, Kryeministri Zoran Zaev shprehu mirënjohe të thella për mbështetjen e vazhdueshme amerikane. Ata të dy inkurajuan të gjithë drejtuesit politikë, sidomos opozitën, që të marrë një qëndrim të qartë lidhur me referendumin e tridhjetë shtatorit.

Zoti Mitchell shprehu mirënjohje për kryeminstrin Zaev dhe ekipin e tij për përpjekjet e mëdha, siç tha, për arritjen e marrëveshjes së Prespës me Greqinë që kërkonte, sipas tij, sakrifica nga të dyja palët

“Mesazhi im”, – tha zoti Mitchell, – “për secilin shtetas që takova, sot ishte i njejtë: se ky është një vendim të cilin vetëm maqedonasit mund ta marrin. Maqedonia ka qenë në rrugën drejt perëndimit për një kohë të gjatë dhe ne i inkurajojmë të gjithë maqedonasit të ushtrojnë lirinë e tyre themelore, por dhe përgjegjësinë gjatë referendumit, që të dalin dhe të votojnë. Mendoj se kjo është mundësi historike dhe një shteg drejt NATO-s dhe BE-së; Është në interes të Maqedonisë që qytetarëve të saj t’u dëgjohet zëri dhe nuk mendoj se është një moment historik në të cilin nuk do të donit që zëri juaj të dëgjohet. Është me rëndësi të ngrini zërin, të bëni të qartë mendimin tuaj. SHBA-të e mbështesin Maqedoninë në këtë proces dhe besoj se është në interes të vetë Maqedonisë, të Evropës e po ashtu edhe në interës të Amerikës që të shohim Gadishullin Ballkanik të qëndrueshëm, të sigurt dhe në mirëqenie”, – tha ai.

Ndërkohë, kryeministri Zoran Zaev e shikon vizitën e Ndihmës-Sekretarit Mitchell si një inkurajim të fuqishëm për Maqedoninë dhe për qytetarët e saj; “për hapin e ardhshëm historik, e ky është referendumi i suksesshëm” – u shpreh ai.

“E dimë se në rrugën tonë nuk jemi të vetëm. U shpreh falënderim të madh aleatëve tanë dhe partnerë strategjik – Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Mbështetja nga Amerika është frymëzim dhe shenjë se jemi në rrugën e drejtë. U bëj thirrje drejtuesve politikë që të dalin dhe t’i ftojnë qytetarët për të votuar në referendum. Kjo është në të mirë të shtetit dhe të gjithë qytetarëve. Edhe një herë i bëj thirrje opozitës që të përcaktohet qartazi; ardhmëria e vendit tonë i fton të gjithë!”- tha kryeministri maqedonas, Zaev, ndërsa shtoi se “papërgjegjësia dhe mosnjohja e shansit historik nuk janë veprime patriotike”.

Zyrtari i lartë i Departamentit të Shtetit pati takime edhe me drejtues të tjerë politikë, me ligjvënës dhe me kryetarin e parlamentit, me komunitetin e biznesit dhe pjesëtarë të shoqërisë civile. Vizita e tij i paraprin asaj të Sekretarit të Mbrojtes, James Mattis te planifikuar për të dielën në Shkup. (voa)

Lavrov dëshiron afrimin me Europën

LavrovKatër vjet pas fillimit të krizës së Ukrainës Rusia do të ripërtërijë marrëdhëniet me Bahskimin Europian. Gjermania duhet të marrë një rol drejtues për këtë.

“Ne duam t’i përvishemi punës për rinovimin e shtëpisë së përbashkët europiane”, propozoi ministri i Jashtëm rus Sergej Lavrov gjatë një vizite në Berlin. Ai i bëri thirrje Gjermanisë, që në këtë proces të marrë një rol drejtues. “Shumë gjëra varen nga pozicioni gjerman”, tha ai në kuadër të forumit gjermano-rus. Qeveria në Moskë do ta përshëndesë, nëse Berlini ndërmerr iniciativën – pa kushte, tha ai.

Që pas aneksimit të gadishullit të Krimesë në detin e Zi nga Rusia më 2014 marrëdhëniet mes BE-së dhe Rusisë janë tensionuar: BE vendosi sanskione ekonomike. Dialogu mes NATO-s dje Rusisë është tkurrur në minimum. Të dyja palët i kanë përforcuar ndjeshëm trupat në afërsi të kufirit mes  territorit të NATO-s dhe Rusisë.

Merkel kundër shfuqizimit të sanksioneve

Kancelarja Angela Merkel megjithatë u shrpeh kundër shfuqizimit të sanksioneve ndaj Rusisë. “Nuk mund të flasim për shfuquzimin e sanksioneve, pa parë përpara përparime konkrete në marrëveshjen e Minskut”, bëri të qartë Merkel në kuadër të një vizite që po zhvillon në Lituani.

Merkel atje u takua me presidentët dhe kryeministrat e Lituanisë, Letonisë dhe Estonisë. Marrëveshja e Minskut nga viti 2015 ndër të tjera parashikon armëpushimin në Ukrainën lindore. Deri tani kjo marrëveshje është zbatuar pjesërisht dhe është shkelur herë pas here.

Trupat qeveritare ukrainase dhe separatistët pro-rusë akuzojnë reciprokisht njeri-tjetrin si përgjegjës për situatën. Njëkohësisht Gjermania përpiqet gjithnjë e më shumë që të ruajë kontaktin me qeverinë ruse për të avancuar me zgjidhjen e krizave ndërkombëtare si p.sh. në Siri. Për këtë qëllim ministri i Jashtëm gjerman Heiko Maas këtë të premte (14.09) u takua me homologun rus Lavrov në Berlin.

Maas paralajmëron nga rreziku i një ofensive në Idlib

Maas tërhoqi vëmendjen nga rreziku i një “ofensive të madhe” të ushtrisë siriane ndaj bastionit të rebelëve Idlib në veri-perëndim të vendit. Njëkohësisht ai ofroi ndihmën gjermane për rindërtimin, në rast se arrihet në një zgjidhje politike për Sirinë. “Nëse ka një zgjidhje politike për Sirinë, që çon në armëpushim, jemi të gatshëm të marrim përsipër përgjegjësi për ridnërtimin.” Sipas Maas është në interesin gjerman, që Siria të jetë një vend i stabilizuar. Për këtë ky vend duhet të rindërtohet. “Në këtë drejtim ne na pret një rol i rëndësishëm”, theksoi politikani socialdemokrat.

Rusia mbështet kreun e shtetit në Siri Baschar al-Assad në konfliktin e armatosur që vazhdon qysh nga viti 2015. Ndërkohë ushtria siriane ndodhet në prag të një ofensive në Idlib. Meqënëse ky është bastioni i fundit i rebelëve në Siri, priten luftime të ashpra dhe valë refugjatësh drejt Turqisë.

uh/HF (dpa, afp)

Studim i ri për bylmetet: të nevojshme

bylmetetKonsumimi i deri tre porcioneve me prodhime bylmeti në ditë mund të jetë me përfitime për shëndetin. Ky është përfundimi i një studimi të kryer në Kanada. Studjuesit thonë se ky zbulim lidhet me nivelin e sëmundjeve kardioavaskulare. Por mjekët thonë se përfundimet e këtij studimi nuk e justifikojnë ndryshimin në masë të udhëzimeve të ushqyerjes, që këshillojnë pakësimin e bylmeteve me yndyrë të plotë.

Raporti i fundit lidhur me konsumimin e produkteve të bylmetit ndoqi mënyrën e ushqyerjes së 130 mijë njerëzve në 21 vende të botës, në mbi 5 kontinente, për një periudhë 9-vjeçare.

Një nga krahasimet kryesore të studimit ishte mes grupit të njerëzve që nuk konsumonin produkte bylmeti dhe atyre që konsumonin më tepër: deri në 3,2 porcione bylmeti në ditë. Doli se konsumatorët më të mëdhenj të bylmeteve ishin në Amerikën Veriore dhe në Europë, ku njerëzit konsumonin mbi katër porcione në ditë.

Sipas autorëve të studimit, një porcion normal bylmeti mund të jetë një gotë qumësh prej 244 militrash, një gotë kosi prej 244 militrash dhe një copë djathi prej 15 gramësh, ose një lugë e vogël gjalpë, prej 5 gramësh.

Ekipi i studjuesve të Universitetit McMaster arriti në përfundimin se grupi që konsumonte më tepër bylmet pati nivele më të ulëta të kolesterolit dhe prekej më pak nga ishemia cerebrale. Ky grup po ashtu kishte nivelin më të ulët të vdekshmërisë.

Autorja kryesore e studimit, Dr. Mahshid Dehghan, nga Universiteti “McMaster” i Ontarios, thotë se ekipi i studjuesve e përqëndroi studimin kryesisht tek njerëzit që nuk konsumojnë bylmet në dietën e tyre të përditshme:

“Historia e yndyrnave të saturuara ka filluar shumë kohë më parë: përfundimi ka qenë se produktet me nivel të lartë të tyre ngrenë nivelin e kolesterolit, që shkakton arteriosklerozën dhe kjo e fundit është përgjegjëse për sëmundjet koronare të zemrës; por studimet e mëparshme nuk merrnin në konsideratë pasojat e yndyrnave të saturuara tek komponentët e tjerë lipidë të gjakut, si dhe tek faktorët e tjerë të rrezikut,” – thotë Dehghan.

Ky studim është në nivel vëzhgues, që do të thotë se studjuesit i nxorën konkluzionet të lidhura me faktorë të tjerë, pra ata nuk kanë hyrë në mekanizmat që sjellin këtë rezultat.

Sipas autorëve të Universitetit McMaster, ne harrojmë shumë nga komponentët e dobishëm që përmbajnë produktet e bylmetit. Në mesin e tyre janë amino acidet, vitaminat K1 dhe K2, si dhe kalçiumi, potasiumi dhe magnezi.

“Ne vumë re se në mesin e personave që nuk konsumonin fare produkete bylmeti, rreziku i vdekshmërisë, apo i sëmundjeve kardiovaskulare, kryesisht ishemia cerebrale, vdekja nga sëmundjet kardiavaskulare dhe ato jo kardiovaskulare, është më i lartë”, tha studjuesja Dehghan

Studjuesja thotë se bazuar tek ky studim, njerëzit që konsumonin bylmet ishin 10 për qind më pak të rrezikuar nga shumica problemeve shëndetësore. Rreziku për ishemi cerebrale ishte 34 për qind më i vogël se tek personat që nuk konsumojnë bylmet. Por ajo shtoi se pjesëmarrësit në studim nuk konsumonin më tepër se tre porcione bylmeti të ditë.

Disa kritikë të studimit kanë ngritur pikëpyetje të ndryshme. Një prej tyre është Dr.Jimmy Chun Yu Loui i Universitetit të Hong Kongut. Ai argumenton se në studim janë përfshirë njerëz nga India, apo Kina, që kanë patur një zhvillim të madh ekonomik në 10 vitet e fundit dhe struktura ushqimore e tyre ka ndryshuar gjatë kësaj kohe. Pra, sipas tij 9 vjet nuk janë të mjaftueshme që një studim të arrijë në konkluzione

Në kushtet kur flitet shumë për problemin e obezitetit, ky studim mund të shkaktojë konfuzion tek njerëzit. Por autorët thonë se ai nuk u bën thirrje njerëzve të konsumojnë në masë produkte me sasi të lartë yndyre, si djathi dhe gjalpi. Ata thonë se bylmetet janë një burim i rëndësishëm energjie, por kjo nuk do të thotë që njerëzit të konsumojnë shumë racione në ditë. sipas studjuesve kanadezë, konsumimi me masë, i produketeve të bylmetit, është gjithmonë rruga që duhet ndjekur.

“Pa Ujmanin (Gazivodën), ndalet ekonomia e Kosovës”

Liqeni i UjmanitLiqeni i Ujmanit është shndërruar kohët e fundit në mollë sherri mes Kosovës dhe Serbisë. Këtë dëshmojnë edhe deklaratat e politikanëve. Po cila është rëndësia e këtij liqeni dhe si mund të zgjidhet kjo çështje?

Dikur i ndërtuar mbi lumin Ibër për një shtet më të madh, liqeni i Ujmanit (Gazivodës) është shndërruar sot në një çështje mospajtimesh ndërkombëtare mes Beogradit dhe Prishtinës. Me një gjatësi prej 23 metra dhe me një sasi uji prej 380 milionë kub, dy të tretat e liqenit gjenden në territorin e Kosovës e një e treta në Serbi. Mbushja megjithatë vjen nga Serbia dhe Mali i Zi. Për zgjidhjet e mundëshme të kësaj çështjeje, Deutsche Welle bisedoi me ekspertin për ekonominë e ujit dhe ruajtjen e mjedisit Ljubisha Miaçiq.

DW: Ku qëndron rëndësia strategjike e liqenit të Ujmanit?

Ljubisha Miaçiq: Liqeni i Ujmanit është krijuar në radhë të parë për furnizim me ujë, ndërsa prodhimi i energjisë elektrike ka filluar më vonë, sepse është parë që këtu ka edhe potenciale të tilla. Të gjitha instalimet janë në territorin e komunës Zubin Potok dhe atje punojnë vetëm serbët. Por përveç rrogave, serbët e veriut të Kosovës nga ky liqen nuk marrin asgjë tjetër. Të ardhurat i merr kompania „Ibër-Lepenci”, e cila gjendet në Prishtinë dhe e cila në bord nuk ka asnjë serb, që do të thotë se ekziston një lloj disbalanci i shfrytëzimit të resurseve. Liqeni i Ujmanit është një çështje e kontestimeve të mëdha për pronësinë, sepse pa këtë liqen nuk ka as ekonomi në Kosovë. Pa këto resurse ekonomia ndalet dhe  jo vetëm ekonomia e industrisë elektrike në Obiliq, sepse uji shfrytëzohet atje për ftohje në centralin Kosova B, por ky ujë shfrytëzohet edhe për industrinë në Feronikël, Trepçë dhe për bujqësinë në vend.

Pse është i rëndësishëm për Serbinë?

Për Serbinë në këtë moment është më shumë i rëndësishëm si pikë referimi në negociata, por në të ardhmen mund të jetë shumë i rëndësishëm, sepse shfrytëzimi i tepërt i rrjedhës së ujit në lumin Ibër, mund të rrezikojë ekonominë e Serbisë – në hapsirën e Rashkës dhe Kralevës. Nëse shfrytëzohet një sasi edhe më e madhe e ujit se ajo sot, do të humbiste uji në puse, do të pakësohej sasi e ujrave nëntokësore në këto rajone të Serbisë. Ose, për shemull, Serbia planifikon të ndërtojë mini hidrocentrale në Rashkië dhe Kralevë, e nëse ulett sasia e ujit dhe shfrytëzohet në Kosovë, atëherë askush nuk do të investonte në këto projekte në Serbi.

Cilat janë argumentet e njërës dhe të palës tjetër?

Duhet të nisemi nga gjërat elementare – cilat janë resurset e Ujmanit, digat dhe instalimet atje, apo uji dhe prej nga vjen ky ujë? Uji vjen nga Serbia. Kosova nuk ka burim të ujit në lumin Ibër. E dyta: Kompania “Ibër Lepenci” është paguar me kredi nga Banka Botërore. Ajo ka paguar 45 milionë, por kostot kanë kushtuar shumë më shumë dhe Serbia e ka marrë obligimin e kthimit të borxheve, sipas marrëveshjes për sukcesion, sepse pajisjet gjenden në terriorin e saj. Kjo do të thotë se i gjithë dokumentacioni dhe të gjitha pagesat janë bërë nga Serbia. Pasi Kosova nuk njihet nga Serbia, borxhet dhe të gjitha pagesat e tjera ende janë në dokumentacionet e Republikës së Serbisë, ndaj Kosova nuk ka këtu shumë argumente. Madje edhe sikur Serbia ta njihte Kosovën, ajo do të duhej t’i paguante këto borxhe. Argumenti i vetëm i palës kosovare është se ata kanë nevojë për ujë dhe se pa këtë ujë nuk do të kishte as ekonomi. Rezervuarët e tjerë që kanë nuk i plotësojnë nevojat e Kosovës dhe nevojat e investimeve. Ekonomia e Kosovës do të ndalej pa Ujmanin.

Si mund të zgjidhet kjo nyje?

Sikur të kishim një shpërndarje perfekte të resurseve, sikur të ndahej prodhimi dhe distribucioni, atëherë shqiptarët dhe serbët do të detyroheshin të bashkëpunojnë. Kjo do të thotë se Serbia ka kapacitetet për prodhime, ndërsa Kosova për distribucion, respektivisht që Serbia të prodhjojë dhe ofrojë ujë, ndërsa Kosova të marrë kuata të caktuara uji, ta shpërndajë atë dhe t’i marrë pagesat nga ata që e shfrytëzojnë. Në këtë mënyrë palët do të detyroheshin të bashkëpunojnë. Serbët në këtë mënyrë do të përfitonin nga të ardhurat me të cilat mund të financojnë zhvillimin e mëtutjeshëm, ndërsa Kosova do të kishte sasi të mjaftueshëm të ujit, për një kohë më të gjatë.

Mungesa e marrëveshjes mund të rezultojë me ndalimin e ujit nga Serbia në pjesën e epërme dhe drejtimin e ujit në drejtim tjetër, pra drejt komunave Tutin dhe Novi Pazar në Serbi dhe kthimin më pas në shtratin e lumit Ibër në ato pjesë – pa i shkelur fare konventat ndërkombëtare. Kosova nga ana tjetër me shfrytëzimin e tepërt të ujit do të bënte shkelje, madje edhe sikur Serbia të binte dakord, sepse Rumania dhe Bullgaria mund të ankohen.

A jemi më afër zgjidhjes pas vizitës së presidentit Vuçiq në Kosovë?

Një diskutim real për Ujmanin nuk ka ekzistuar deri tani, përveç deklaratave populiste. Tani po mendohet se cila palë do ta hedhë e para në tavolinë këtë çështje, sepse kështu do të tregonte dobësi, ndaj në këtë moment kemi lëvzije në kornizat nacionaliste dhe mungesë kompromisi. Deklarata e Kadri Veselit se Ujmani është i Kosovës është simptomatike. E deklarata e Aleksandar Vuçiqit dëshmon se pozicioni i tij është më i fuqishëm sesa ka menduar, por në këtë moment nuk do ta ekspozojë shumë, për të mos frikësuar palën tjetër, e cila mund të vendosë që të mos bisedojë fare për këtë çështje. Unë mendoj se kjo është një çështje par excellence ku palët mund ta hedhin këtë temë në tavolinë, mund të bahkëpunojnë dhe mund të vendosin themelet e paqës në këtë shekull. (dw)

Shqipëri: Të hetohen apo jo pasuritë e familjarëvë të politikanëve?

korrupsioniPartia Demokratike në opozitë kërkon bërjen e vettingut edhe në politikë në Shqipëri. PS e mbështet parimisht nismën për vettingun, por me kusht që të përfshihen edhe pasuritë e anëtarëve të familjes së politikanëve.

Në  Indeksin e Korrupsionit – 2017 të Transparency International për 180 vende të botës, rajoni i Ballkanit Perëndimor rezulton me nivel të lartë korrupsioni. Në një sistem vlerësimi nga 0 në 100 pikë, ku sa më të ulta pikët aq më i lartë korrupsioni, Maqedonia ka marrë 35 pikë,  Shqipëria  dhe Bosnjë-Herzegovina 38, Kosova 39, Serbia 41 dhe Mali i Zi 46 pikë. Fjala është për korrupsion në sektorin publik dhe në politikë. Maqedonia rezulton vendi me korrupsionin më të lartë në rajon, e ndjekur nga Bosnjë-Hercegovina dhe  Shqipëria, që kanë të njëjtin nivel korrupsioni.

Reforma në Drejtësi: Hetim për politikanët në 25 vitet e fundit

Për më shumë se dy dekada qytetarët në Shqipëri janë bombarduar me cilësime të palëve politike kundërshtare për një administratë publike të korruptuar, abuzuese me fondet publike, të lidhur me krimin e organizuar. Për më shumë se dy dekada zyrtarë dhe politikanë të  lartë janë stigmatizuar si të korruptuar, hajdutë, mafiozë, vrasës. Asnjë prej tyre nuk është përballur me drejtësinë, asnjë prej tyre nuk ka marrë fajësinë apo pafajësinë nga Gjykatat. Të sigmatituarit dhe të përfolurit vazhdojnë të jenë sot e kësaj dite në politikë dhe t’i japin karburant akuzave të ndërsjellta të dy palëve politike kryesore, PS dhe PD.

Reforma në Drejtësi sjell shanse që kjo situatë të ndryshojë një herë e mirë. Shtylla kurrizore e kësaj reforme, vettingu i gjykatësve dhe prokurorëve, është në përfundim e sipër. Ai ka nxjerrë jashtë sistemit gjykatës dhe prokurorë, që nuk kanë justifikuar pasuritë e tyre. Në javët që vijnë nga gjykatësit dhe prokurorët, që mbetën në sistem, do të zgjidhen anëtarët e Këshillit të Lartë Gjyqësor dhe Këshillit të Lartë të Prokurorisë.

Byroja Kombëtare e Hetimit, sipas modelit të FBI, dhe Struktura e Posaҫme Antikorrupsion, (SPAK)janë dy strukturat e tjera kushtuetuese që pritet të fillojnë nga puna pas disa javësh. Qëllimi i tyre është të hetojnë politikanët dhe t’i ndëshkojnë, kur ata rezultojnë të korruptuar ose të lidhur me krimin e organizuar, deri në dënim me burg. Hetimet do të shtrihen edhe në pasuritë e familjarëve të tyre. SPAK, sipas kushtetutës, do të merret me dhënien e verdiktit për korrupsion të zyrtarëve të  lartë publikë, politikanëve dhe familiarëve të tyre.

Kryeminisri Rama shkroi të mërkurën(12.09.2018)në median sociale: “Kush nuk e qeveris vendin me prioritet për ta ҫuar përpara, duhet jo vetëm të mos zgjidhet më, por t’i hiqet dhe sekustrohet e gjithë pasuria që ka vënë gjatë këtyre 30 viteve.” I gjithë procesi po monitorohet nga BE dhe SHBA dhe po mbështetet fuqimisht me ekspertizë nga Gjermania.

Nismë e re e PD: Ndryshime kushtetuese për vettingun në politikë

Një lëvizje e kohëve të  fundit të opozitës së kryesuar nga PD kërkon të bëjë sa më parë vettingun në politikë, pa pritur funksionimin e Byrosë Kombëtare të Hetimit dhe SPAK. Një projektligj i depozituar këto ditë, në Parlament kërkon ndryshime Kushtetuese për të kryer vettingun në politikë. Në thelb të tyre është krijimi i mekanizmave të reja kushtetuese që nxjerrin jashtë loje Byronë Kombëtare të Hetimit dhe SPAK.

PD e quan projektligjin në fjalë fazën e dytë të ligjit të dekriminalizimit, të miratuar në 2015, që nxorri jashtë Parlamentit deputetët e inkriminuar. Por PD mendon se ata janë zëvendësuar tani  në maxhorancën aktuale në Parlament citoj “me të deleguarit e tyre,” që duhet të largohen pikërisht me vettingun në politikë që ajo propozon.

PD: Vettingu i politikanëve, akt administrativ pastrimi, jo ndëshkim

Në projektligjin e PD nuk bëhet fjalë për ndëshkim, por vetëm për largim nga politika të politikanëve të korruptuar apo të lidhur me krimin e organizuar. Sipas PD vettingu në politikë nuk është drejtësi por një akt administrativ, një veprim pastrimi që largon nga politika ҫdo politikan të korruptuar dhe të lidhur me krimin. Projektligji i PD kërkon nuk përmend hetimin e pasurive të familjarëve të politikanëve.

PS mbështet nismën e PD për vettingun në politikë, por me një kusht: të përfshijë edhe pasuritë e anëtarëve të familjes së politikanëve dhe të kryhet nga institucionet e reja të reformës në Drejtësi. Por për PD këto institucione janë të kapura nga maxhoranca socialiste.

Miratimi i projektiligjit të PD për vettingun  në politikë kërkon shumicë të cilësuar, pra 84 vota. Maxhoranca socialiste e ka shprehur qëndrimin e saj: vettingun në politikë do ta bëjnë institucionet e reja kushtetuese të reformës në drejtësi, pa asnjë përjashtim dhe dallim, që kanë shanse të garantojnë fillimin e ҫmontimit të korrupsionit në politikë. (dw)

Juncker: Të bashkohemi rreth Ballkanit Perëndimor

JunckerPresidenti i Komisionit Evropian, Jean Claude Juncker, i bëri thirrje të mërkurën Bashkimit Evropian që të jetë i bashkuar kundrejt Ballkanit Perëndimor, për te penguar ndërhyrjet e faktorëve të tjerë në rajon.

Ai i bëri këto komente gjatë fjalimit vjetor mbi gjendjen e Bashkimit Evropian në Parlamentin Evropian.

“Duhet të jemi bashkë kur flitet për Ballkanin Perëndimor njëherë e përgjithmonë. Nëse nuk e bëjmë, atëherë rajoni në fqinjësinë tonë do të formësohet nga të tjerët”, tha presidenti Juncker.

Gjashte vendet e Ballkanit Perëndimorë. Shqipëria, Maqedonia, Kosova, Mali i Zi, Serbia dhe Bosnja e Hercegovina, aspirojnë integrimin në Bashkimin Evropian.

Zyrtarë të lartë evropian kanë disa herë gjatë këtij viti nga vendet e rajonit që të përfitojnë nga përpjekjet e ripërtërira të Bashkimit Evropian për një qasje ndryshe ndaj rajonit të trazuar për shkak të rritjes së ndikimit rus, krizës së emigracionit, rrëshqitjes së Turqisë drejt autoritarizmit dhe synimit për të forcuar integrimin evropian pas largimit të Britanisë vitin e ardhshëm.

Nga gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor, Serbia dhe Mali i Zi shihen si të parat në procesin e integrimeve. Bashkimi Evropian është shprehur në favor të hapjes së bisedimeve për anëtarësim më Shqipërinë, por duke e shtyrë vendimin për qershorin e viti të ardhshëm, në pritje të përparimeve të mëtejshme të vendit veçanërisht, lidhur me reformën në drejtësi, luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit. Po në qershor të vitit të ardhshëm pritet hapja e negociatave me Maqedoninë, nëse ajo miraton ndryshimin e emrit të saj kushtetues në Republika e Maqedonisë Veriore, sipas marrëveshjes së arritur me Greqinë.

Kosova mbetet e fundit në proceset integruese. Në të gjitha proceset ajo përballet edhe me sfidën që paraqet fakti që edhe më tej, pesë nga 28 vendet anëtare të Bashkimit Evropian nuk e kanë njohur pavarësinë e saj, e cila kundërshtohet nga Beogradi me të cilin Prishtina është përfshirë në një proces bisedimesh për normalizimin e marrëdhënieve që është kush për të dyja palët për integrimet evropiane.

Juncker kërkon që BE-ja të shtrëngojë muskujt si fuqi botërore

Presidenti Juncker, tha se Komisioni do të jetë i ashpër ndaj vendeve të Bashkimit Evropian që nuk respektojnë sundimin e ligjit, mes shqetësimesh se Polonia dhe Hungaria nuk respektojnë parime demokratike të Bashkimit Evropian.

Gjatë fjalimit vjetor ai tha se artikulli i 7-të Bashkimit Evropian, një proces që mund të çojë në sanksione siç është pezullimi i të drejtës së votës në Këshillin Evropian, duhet të zbatohet sa herë që kërcënohet sundimi i ligjit.

Presidenti, Juncker i bëri thirrje Bashkimit Evropian që të shtrëngojë muskujt si një fuqi botërore, duke thënë se marrëveshja që arriti me presidentin amerikan, Donald Trump, për të shmangur një luftë transatlantike tregtare nuk ishte “kurrfarë befasie”, pasi ai foli në emër të një Evrope të bashkuar.

Duke vënë në dukje pikëpyetjet e shumë vendeve lidhur me rolin e Washingtonit si udhëheqës ekonomik botëror, ish-kryeministri i Luksemburgut, mbrojti idenë që euro duhet ta sfidojë dollarin si monedhën udhëheqëse në botë, duke e quajtur ‘absurd’ faktin se BE-ja paguan për shumicën e energjisë së saj në monedhën amerikane, pavarësisht nga blerja e saj kryesisht nga Rusia dhe Shtetet e Gjirit. Ai tha se kompanitë ajrore duhet gjithashtu të blejnë avionë në euro, e jo në dollarë.

Zoti Juncker, i cili po hyn në vitin e fundit si president i Komisionit Evropian, tha se BE-ja duhet të ofrojë marrëveshje të tregtisë së lirë me gjithë kontinentin Afrikan, dhe një aleancë investimesh.

Ai propozoi forcimin e kufijve të jashtëm të Bashkimit Evropian me 10 mijë trupa për të penguar migruesit ekonomik që kanë nxitur nacionalizmat kundër BE-së. (voa)