Kategoritë: Ballkan

Roth: Ka rënë interesi strategjik për Ballkanin Perëndimor

RothBE vërtet aktualisht është shumë e mbingarkuar, por nuk duhet ta harrojë Ballkanin Perëndimor, thotë Michael Roth, Sekretari i Shtetit për Europën në Ministrinë e Jashtme gjermane në bisedë me Deutsche Wellen.

Sekretari i Shtetit në Ministrinë e Jashtme Michael Roth ishte pjesë e delegacionit që shoqëroi presidentin gjerman, Frank-Walter Steinmeier, në vizitën e tij nga 4-5 Prill në Bullgari.

Deutsche Welle: Zoti ministër Roth gjatë vizitës në Bullgari, presidenti gjerman përmendi disa herë angazhimin e Bullgarisë për Ballkanin Perëndimor. A mendoni ju se afrimi i Ballkanit Perëndimor me BE ka humbur dinamikën e vet si temë? Kemi nevojë për një impuls të ri?

Michael Roth: Kam përshtypjen, si edhe më parë, se interesi strategjik i BE dhe shumë vendeve anëtare për Ballkanin Perëndimor ka rënë. Kjo është problematike dhe më shqetëson, sepse ne si BE mund të jetojmë të sigurtë dhe në stabilitet, vetëm nëse mund të bëjmë më shumë për stabilitetin dhe pajtimin rajonal në Ballkanin Perëndimor. Prandaj gëzohem aq më shumë, kur shoh, se ka partnerë në BE, që e kanë kuptuar rëndësinë strategjike të Ballkanit Perëndimor.

Çarë mund të bëhet sot në këtë drejtim?

Michael Roth: Rëndësi ka që të rrisim prezencën e BE-së, që të bëhet e qartë, se ne nuk i harrojmë njerëzit në Ballkanin Perëndimor, edhe sepse procesi i transformimit, rruga në BE është kaq e mundimshme, me kaq vështirësi për njerëzit atje. Këtë ne po e përjetojmë tani tek të rinjtë, që duan të largohen nga vendi e që vijnë në Gjermani, sepse nuk shohin më perspektivë në vendin e tyre. Përveç kësaj duhet të bëjmë të qartë, se për çfarë bëhet fjalë kur flasim për BE. BE nuk është në radhë të parë një treg i brendshëm, një projekt ekonomik, por para së gjithash një bashkësi vlerash. Demokracia, shteti ligjor, respekti ndaj pakicave kanë rëndësi parësore për ne. E për këtë nuk duhet të ketë rabat politik.

Gjatë presidencës së BE, Bullgaria e ktheu në temë qendrore afrimin e Ballkanit me BE. Mendoni se edhe Rumania, presidentja e radhës po angazhohet po kaq shumë Ballkanin?

Michael Roth: Ballkani Perëndimor duhet gëzojë prioritet për të gjitha presidencat e radhës. Një angazhim të madh e dëshiroj nga të gjithë, jo vetëm nga Gjermania, presidenca jonë e radhës është vitin e ardhshëm. Natyrisht tani jemi bllokuar nga tema të tjera. Si për shembull Brexit, që kushton shumë energji dhe kohë. Kemi edhe negociatat për kuadrin financiar buxhetor. Prandaj ka aq më shumë rëndësi që në këtë moment të mos e lëmë të humbasë si temë Ballkani Perëndimor.

Ju përmendët të rinjtë në rajon. Gjatë vizitës në Bullgari, presidenti gjerman, Frank-Walter Steinmeier u mor intensivisht me këtë temë, me shkollimin profesional dhe sistemin dual arsimor, dy instrumenta që mund t’u hapin perspektiva të rinjve të qëndrojnë në vend.

Micheal Roth: Fillimisht duhet të mbajmë parasysh që të mos e harrojmë Bullgarinë, se ky vend në muajt e fundit është larguar disi nga vëmendja. Ne kemi disa mesazhe: Demokracia, luftimi i korrupsionit, shteti ligjor janë ato që ne si europianë na mbajnë së bashku. Gjermania është e gatshme të bëjë më shumë në drejtim të arsimit dual profesional. E nëse kushtet plotësohen, edhe firmat gjermane janë të gatshme të investojnë në Bullgari dhe Ballkan për të krijuar vende pune. Por kjo nuk është vetëm një çështje e infrastrukturës, por edhe e shtetit ligjor. Kjo është bërë e qartë edhe në bisedimet në Bullgari.

Bisedën e zhvilloi Alexander Andreev drejtuesi i ekipit bullgar të redaksisë së Ballkanit Perëndimor në Deutsche Welle

“Serbët me zemër janë në Rusi, e materialisht furnizohen nga Perëndimi”

Rusia SerbiSerbia dëshiron të anëtarësohet në Bashkimin Evropian, por nuk i mohon lidhjet shumë të ngushta vëllazërore me Rusinë. Rusia nuk është kundër anëtarësimit të Serbisë në BE, por në NATO.

Serbia është vendi i vetëm në Evropë i cili nuk i ka vënë sanksione Rusisë. Këto dy vende kanë nënshkruar shumë marrëveshje bashkëpunimi mes vete, në fushën e tregtisë, informatikës, bashkëpunimit digjital dhe teknologjik, si dhe shfrytëzimit të energjisë bërthamore në kushtet e paqes. Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq gati gjithmonë e përmend “Rusinë mike”, kur flet për çështjet madhore. Vizita e fundit e presidentit të Rusisë Vladimir Putin në Beograd, ka zgjuar vëmendjen e të gjithë qytetarëve të Serbisë. Nga kjo vizitë kanë kaluar dy muaj, por Vuçiqi ende flet shpesh për qëndrimin e Putinit në Beograd dhe lidhjet e ngushta me Moskën.

Shoqatat e shumta ruso-serbe

Shumica në Serbi beson se Rusia e do popullin serb dhe anasjelltas. Vitet e fundit në Serbi janë krijuar shumë shoqata per ruajtjen e miqësisë dhe traditave serbo-ruse. Vetëm në Nish (qytet në jug të Serbisë) ekzistojnë disa shoqata të këtilla. Më e madhja është shoqata “Naisus”, e cila është themeluar në vitin 2009. Anëtar i kësaj shoqate është edhe gazetari Borivoje Ugrinoviq.

“Familja ime është rritur dhe shkolluar mbi bazën e letërsisë dhe traditave ruse. Babai ka qenë profesor i gjuhës ruse, franceze dhe letërsisë. Të gjithë në shkollë kemi mësuar rusisht. Fëmijët tanë e dinë shumë mirë gjuhën ruse dhe janë të njoftuar me traditat, kulturën dhe edukatën ruse”, thotë për DW Borivoje Ugrinoviq, kryetari i bordit të shoqatës Naisus. Shoqata numëron rreth 400 anëtarë dhe përpiqet të afirmojë, siç thuhet, vlerat e miqësisë mes popullit serb dhe atij rus, kulturën, traditat dhe fenë e përbashkët.

“Përveç shkrimtarëve klasikë me të cilët jemi rritur, siç janë Gogoli, Pushkini, Dostojevski dhe të tjerë, afërsia me Rusinë shihet edhe tek gjuha, feja dhe afërsia shpirtërore mes këtyre popujve. Ka shumë çështje që kanë ndikuar në përcaktimin e familjes sime, dhe shumë familjeve të tjera, për anëtarësim në këtë shoqatë. Historia e Serbisë dhe Rusisë ka lidhje të përbashkëta që nga shekulli 18, kur Rusia ka filluar të ndihmojë Serbinë, si në arsim ashtu edhe në luftëra”, thotë Ugrinoviq.

Ndihma ruse nuk është ndalur kurrë

Ugrinoviq pohon se ndihma e Rusisë nuk është ndalur kurrë. Një numër i madh arkitektësh rusë ka projektuar shumë godina të spitaleve dhe universiteteve në Serbi. Një shembull i ndihmës është edhe rikonstruktimi i kishës “Sveti Sava” (Shën Sava) në Beograd, për të cilën Rusia ka ndarë 10 milionë euro. Një shembull tjetër është edhe qendra humanitare në Nish, në të cilën në shtatë vitet e fundit janë investuar 30 milionë euro. Këtu është investuar shumë edhe në stërvitjen e personave për veprim në situata të jashtëzakonshme.

Ugrinoviq mendon se Rusia nuk “dëshiron të përzihet në punët e brendshme të vendeve të tjera”, por edhe vet e ka vërejtur se shumë media ruse shkruajnë për zhvillimet në Serbi. Ato shkruajnë për protestat e fundit, por edhe për Kosovën dhe zhvillimet atje. Në Serbi mendohet se Rusia nuk do të lejojë që në Kosovë të vendosë vetëm BE dhe vendet, të cilat e kanë njohur pavarësinë e Kosovës. Besohet se një rol shumë të rëndësishëm këtu ka edhe qëndrimi i Kishës Ortodokse Serbe, e cila dëshiron që Kosova të mbetet në Serbi. Ugrinoviq mendon se çështja e kufijve të jashtëm është një çështje kombëtare dhe shpirtërore.

Edhe Sasha Saviq mendon se patriotizmi është shumë me rëndësi. Ai është kryetar i klubit “Noćni vukovi iz Rusije” (Ujqët e natës nga Rusia)”, anëtar nderi i të cilit është edhe Putini. Saviq ka lindur në Berlin, në një familje punëtorësh. Në kohën e rrëzimit të Murit të Berlinit, babai tij thoshte: “Kjo nuk është aspak punë e mirë”. Pas shkatërrimit të ish-Jugosllavisë, Saviq është përcaktuar kundër influencës perëndimore në Serbi, kundër kulturës, muzikës dhe të gjitha gjërave tjera që vijnë nga Perëndimi. “Unë kam qenë i ri, por në vete kam zbuluar inatin dhe nevojën e luftimit të të gjitha gjërave që vijnë nga Perëndimi. Jam lajmëruar në njësitë vullnetare dhe një kohë kam qenë në luftëra. Shoqërohem edhe me shoferë të motorëve, të cilët kanë ideologji interesante. Unë gjithmonë e kam dashur lirinë, por lirinë sipas traditës serbe dhe jo perëndimore. Kështu kam zbuluar edhe klubin “Ujqët e Natës”, dhe kam shkuar në Rusi, për herë të parë në vitin 2010”, thotë ai për DW.

Respekti i traditës ruse

Saviq pohon se në klubin e tij vlerësohet tradita ruse, feja ortodokse dhe kultura ruse. Merremi me punë humanitare, ruajtjen e familjes dhe vlerave familjare, thotë ai duke shtuar se “nga dëshira për t’ua kthyer shërbimet e vëllezërve rusë, për pjesëmarrje në luftërat e ish-Jugosllavisë, ai ka shkuar dhe ka luftuar në Krime”.

Në një bisedë me ministrin rus të Mbrojtjes Shojgu në Beograd, Saviq thotë se ministri rus e ka pyetur pse ke shkuar në Krime? “Në Krime kam shkuar për të ndihmuar Rusinë që ta kthejë ate që i takon, ndërsa ju tani duhet të na ndihmoni që Serbisë t’i kthehet ajo që i takon (fjala është për Kosovën)”.

Saviqi kujdeset për këtë klub edhe në Republikën Serpska dhe në Mal të Zi, por marshimet e tyre me motorë, nën moton “Ballkani Rus”, janë kundërshtuar nga ambasada amerikane në Bosnje-Hercegovinë, e cila e ka klasifikuar këtë ekskursion si të rrezikshëm për stabilitetin dhe paqen. Ky klub është në listën e zezë amerikane për shkak të lidhjeve me seperatizmin në Krime. Saviq mendon se “të gjithë serbët në zemër e kanë Lindjen ndërsa materialisht furnizohen nga Perëndimi”.

dw

Pse qeveritë e Ballkanit dëmtojnë ambjentin për HEC-et

hecNë Parlamentin Evropian u mblodhën për të kërkuar mbështetje për mbrojtjen e lumenjve aktivistë nga i gjithë Ballkani.

Në mbështetje të grupit të së Majtës Evropiane dhe të së Gjelbrës Nordike në Parlamentin Evropian, të enjten (07.03) në Bruksel u mblodhën për të kërkuar mbështetje për agjendën e tyre aktivistë për mbrojtjen e lumenjve nga i gjithë Ballkani.

Personazhe të filmave dokumentarë dhe reportazheve televizive që kanë mbuluar rezistencën popullore kundër HEC-eve nga i tërë Ballkani u bashkuan në një sallë të Parlamentit Evropian. Këtu përfaqësuesit e komuniteteve dhe gazetarët bënin foto së bashku dhe këmbenin përvojat e tyre në ndaljen e HEC-eve në vendet e veta.

Maida Bilali qëndronte pranë flamurit shqiptar me pankartën e saj nga Bosnja, ku shihej mbishkrimi i vendlindjes së vet Krusica, fshati ku banorët e ndalën ndërtimin e hidrocentralit me trupat e tyre. Bilali me bashkëvendaset e veta e bllokuan rrugën për në pikën e ndërtimit 505 ditë me radhë, 24 orë në ditë. Në këtë mënyrë ato kishin ndalur ndërtimin e HEC-eve ne fahstin e tyre. Mirëpo tregon Maida “beteja nuk ka përfunduar, pasi ende nuk është tërhequr kontrata e koncesionit”.

“Këtu kemi pasur një takim të rëndësishëm me Komisionin Evropian, ku kemi përcjellë rëndësinë e ruajtjes se resurseve natyrore, pasi vizioni im është që këtë pasuri ta ruaj për gjeneratat e ardhme”, thotë ajo për DW .

Në Bruksel është edhe guida turistike dhe aktivisti ekologjik nga Shqipëria Alben Kola, i cili me vete kishte posterin ikonik të protestës së fundit në Kosovë kundër ndërtimit të HEC-eve ne shtratin e lumit Lumbradh të Pejës. Posteri me grusht të mbyllur, flamuri kuq e zi dhe simbolet boshnjake kishin mbuluar koridorin e Parlamentit Evropian. Në sallë u shfaq filmi dokumentar i Elton Baxhakut “Free Flow”, ku u shpjeguan detajisht shumë probleme që janë shkaktuar nga HEC-et dhe procesi i ndërtimit të tyre.

Pse qeveritë e Ballkanit ua japin burimet e veta të tjerëve

Pas filmit, eurodeputeti Thomas Waitz, nga të Gjelbrit e Austrisë tha se HEC-et sjellin përfitim për disa, por shkatërrojnë potencialin për zhvillim të turizmit për tërë zonën. “Pse për të ardhurat e një kompanie energjetike austriake duhet të shkatërrohet një vend?”, pyeti austriaku. “Si është e mundur që qeveritë e vendeve si Bosnja e Hercegovina, Serbia, Shqipëria, Mali i Zi, Kosova janë të gatshme të shkatërrojnë vendin e tyre për llogari të të tjerëve? Është korrupsion”, tha Waitz.

“Është Dhoma Ekonomike e Austrisë, që është po lobon për këto hidrocentrale. Unë kam biseduar me disa ambasadorë të Austrisë dhe ata janë mjaft kritikë për këto praktika. Por është edhe qeveria që lobon për këto kompani, pasi kompanitë janë të afërta me partitë në pushtet”, tha ai.

Në pyetjen nëse hidrocentralet mund të ndalen dhe a ka shpresë, Waitz tha se “disa nga ato janë ndalur”.

Kush i financon HEC-et

Igor Vejnoviq nga Bankwatch, një OJQ ndërkombëtare ka hulumtuar se kush i financon këto hidrocentrale dhe se kush përfiton prej tyre në Ballkan. Për ndryshim prej Evropës Perëndimore ku kompanitë shtetërore apo lokale i kanë ndërtuar hidrocentralet, në Ballkan të gjitha projektet janë të bëra nga kompanitë e huaja.

Ai tregoi më tej se institucionet e BE-së duhen bërë përgjegjëse për financimin e hidrocentraleve në Balkan. Ai veçoi Bankën Evropiane për Zhvillim dhe Rindërtim, Bankën Evropiane për Investime si banka publike, të cilat shpesh i financojnë këto projekte përmes bankave lokale si Unikredit nga Italia dhe Erste nga Austria.

Nga ana e tij Besar Likmeta, tregoi përvojat e tij si gazetar që ka mbuluar çështjet e lidhura me HEC-et. Ai tregoi se në Shqipëri opinioni publik është plotësisht kundër HEC-eve, mirëpo te to vazhdohet të investohet, dhe arsye kryesore janë paratë. Për të vënë vulën se hidrocentralet nuk kanë të bëjnë fare me të Gjelbrën dhe mbrojtjen e ambjentit, përfaqësuesja e ëF, Adria Irma Popovic-Dujmovic, tha: “Këto nuk janë projekte të gjelbra dhe nuk duhet të financohen”.

Në debat u kyçën edhe raportuesi për Shqipërisë nga Parlamenti Evropian, Ivan Jakovcic dhe Eduard Kukan nga EPP.

dw

3 mars 1878: Traktati i Shën Stefanit dhe copëtimi i trojeve shqiptare

Traktati-Shen StefanitMë 3 mars të vitit 1878 u nënshkrua Traktati i Paqes së Shën-Stefanit, i cili i dha fund Luftës Ruso-Turke që pat shpërthyer më 24 Prill 1877. Paqja e Shën-Stefanit ishte një nga më të ashprat që ishte arritur ndonjëherë në histori.

Pas luftimeve që zgjatën për pothuajse një vit, trupat ruse arritën në fshatin Shën Stefan, rreth 17 kilometra në afërsi të Stambollit. Pas bisedimeve ndërmjet përfaqësuesve rusë, kontit Nikolla Ignatiev e Aleksandër Nelidov dhe atyre osmanë Safet Pasha, ministër i Punëve të Jashtme dhe Sadullah Beu, ambasador në Oborrin Perandorak të Gjermanisë, u nënshkrua ky traktat.

Për shkak të epërsisë ushtarake, Rusia abuzoi shumë me Traktatin e Shën-Stefanit, duke thelluar mosmarrëveshjet ndërmjet popujve të Ballkanit.

Traktati i Shën-Stefanit i shkëpuste Perandorisë Osmane rreth 80 për qind të zotërimeve të saj në Gadishullin Ballkanik. Sipas Traktatit, u krijua shteti bullgar me kufij shumë të gjerë, ndërsa Rumania, Serbia dhe Mali i Zi deri atëherë principata autonome nën vasalitetin e sulltanit osman, fituan pavarësinë e plotë. Serbia zgjerohej nga jugu në drejtim të viseve shqiptare të Kosovës. Sipërfaqja e saj rritej nga 37,7 mijë kilometra katrorë në 52,7 mijë kilometra katrorë. Edhe Mali i Zi rritej nga 4,7 në 15,7 mijë kilometra katrorë.

Trojet shqiptare do të copëtoheshin rëndë nga ky traktat dhe në bazë të kësaj marrëveshje.

Traktati i Shën Stefanit nuk e zinte fare në gojë Shqipërinë, e cila për Rusinë nuk ekzistonte si subjekt të drejtash politike. Sipas Traktatit, gati gjysma e trojeve shqiptare u jepej shteteve sllave ballkanike.

Sipas këtij traktati, brenda kufijve të Malit të Zi hynin vise të banuara prej shqiptarëve, duke përfshirë Ulqinin, Tivarin, pjesën e sipërme të bregut të lumit të Bunës, gati krejt liqenin e Shkodrës, Hotin, Grudën, Plavën e Gucinë. Territoret e Bullgarisë zgjeroheshin deri në brigjet e liqenit të Ohrit. Greqia nuk arriti të përfitonte asgjë.

Zemërimi kundër Traktatit të Shën-Stefanit përfshiu të gjitha shtresat e popullsisë shqiptare, që nga fshatarët e zejtarët e deri te qarqet çifligare e tregtare. Ky zemërim i shqiptarëve nuk drejtohej vetëm kundër Perandorisë Ruse dhe aleatëve të saj ballkanikë, por edhe kundër Perandorisë Osmane, e cila kishte nënshkruar një akt të tillë, që e dënonte me vdekje atdheun e tyre. Fakti se asnjë nga fuqitë e tjera të mëdha nuk e ngriti zërin për të drejtat kombëtare të Shqipërisë, i bindi përfundimisht shqiptarët se ata tashmë ishin krejtësisht vetëm.

Kundërshtimi i vendimeve të Traktatit të Shën Stefanit shënon një nga momentet ku filloi të merrte hov lëvizja kombëtare shqiptare. /Dita/

BE në Ballkan – Edhe një vit i humbur?

London 2018Para 15 vitesh 6 vende të Ballkanit morën me “premtimin e Selanikut” edhe perspektivën për një anëtarësim pa vonesa në BE. Por viti që po mbaron solli një sërë pengesash në këtë drejtim.

Viti 2018 për Shqipërinë, Kosovën, Maqedoninë, Malin e Zi, Serbinë, Bosnje-Hercegovinën mund të quhet çdo gjë tjetër, por jo vit suksesi. Vërtet që Shqipëria dhe Maqedonia arritën si vende kandidate që Brukseli në qershor të vitit të ardhshëm të hapë negociatat e anëtarësimit. Por se si do të jenë forcat politike në Parlamentin Europian pas zgjedhjeve europiane, e nëse do të ketë një shumicë për të hapur negociatat kjo nuk dihet.

Bosnja:

Megjithë miliardat e BE-së, një ushtri të tërë diplomatësh dhe ekspertësh, Bosnje-Hercegovina ofron imazhin e një shteti të dështuar. Për shkak se katolikët kroatë, 15% e popullsisë, ndjehen se janë mënjanuar në zgjedhjet e kaluara, ata bëjnë pakt me serbët ortodoksë të Milorad Dodikut. Ai kërkon ta ndajë që sot pjesën serbe, me rreth 1 milionë banorë nga Bosnje-Hercegovina dhe t’i bashkohet “republikës mëmë”, Serbisë. Kjo bën që të mos dihet se kur do të përfundojë krijimi i qeverisë. Sepse nuk mund të funksionojë një pakt i tillë kundër vullnetit të myslimanëve boshnjakë, që përbëjnë me rezultat të ngushtë shumicën e popullsisë.

Maqedonia:

Me pikëpyetje është po ashtu, nëse Maqedonia deri në atë kohë do të mund të ketë zgjidhur grindjen dhjetëra vjeçare me Greqinë për çështjen e emrit dhe të ketë marrë emrin e ri “Maqedonia Veriore”. Në parlamentin grek një shumicë për këtë është edhe më e pasigurtë se në parlamentin maqedonas.

Kosova:

Por më keq gjendja paraqitet në Kosovë: Qeveria dhe popzita bllokojnë në parlament njëra-tjetrën, duke sjellë një gjendje të paralizës politike. Misioni më i madh i BE për drejtësinë, EULEX pas 10 vjetësh dhe disa aferash korrupsioni brenda radhëve të veta duket sikur është dorëzuar. Popullsia shqiptare në shumicë, përkundër vullnetit të BE-së e dha sinjalin për krijimin e një ushtrie të vetës, dhe vendosi 100% dogana ndëshkuese për mallrat nga fqinji i padashur, Serbia. Dialogu i pasuksesshëm Kosovë-Serbi i ndërmjetësuar nga BE prej vitesh tanimë është ndërprerë.

Shqipëria:

Shqipëria që i ka dalë nami si “Kolumbia e Europës”, ende nuk shënon suksese të ndjeshme dhe të qëndrueshme në luftën kundër kultivimit të drogës. Edhe reformat politike, si ristrukturimi i drejtësisë kanë ecur ngadalë.

Mali i Zi

Në Malin e Zi negociatat e anëtarësimit nuk kanë ndryshuar asgjë në atë që Milo Djukanovic që në maj u zgjodh president i vendit, përkundër të gjitha rregullave demokratike mbetet në këtë minishtet etaloni i të gjitha gjërave. Ai sundon prej 27 vjetësh e ndjehet ndërkohë kaq i fuqishëm, saqë në fund të nëntorit lejoi arrestimin e kreut të opozitës, Nebojsa Medojevic, megjithëse ai zotëron imunitet si anëtar i parlamentit.

Serbia:

Në Serbi njeriu i fortë që sundon në vend e gjithçka është presidenti, Aleksandar Vuçiq. Ai kontrollon parlamentin dhe drejtësinë, si mediat dhe policinë.

Pse ndikon kaq pak politika e BE-së në Ballkan?

“Cili është shkaku i dështimit të deritanishëm të BE në Ballkan”, pyet ekspertja Gudrun Steinacker. Ajo ka qenë ambasadore në Shkup dhe Podgoricë dhe konsiderohet një nga njohëset më të mira të rajonit. Për herë të parë ka folur dikush nga qarqet e brendshme për deficitet e politikës së Ballkanit. Steinacker kritikon veçanërisht strategjinë e re të BE për Ballkanin Perëndimor të paraqitur në shkurt të këtij viti. Aty “gjenden analiza, por jo receta të reja”, thotë ajo. Nga ana tjetër reflektohet shumë pak “në mënyrë vetëkritike se çfarë ka ndodhur dhe çfarë duhet bërë”. Gudrun Steinacker shikon një gabim sistemik të BE-së në Ballkan. Përgjegjësi bëhet zbatues, sipas saj. “Të njëjtat qeveri, në masë të madhe me të njëjtët politikanë, që janë përgjegjës për gjendjen kritike do duhet tani të rregullojnë punët”.

Edhe ekspertë të tjerë në Ballkan arrijnë në të njëjtat përfundime: Ekonomisti amerikan me origjinë nga Beogradi, Branko Milanovic, drejtori i degës boshnjake të Transparency International, Srdjan Blagovcain e të tjerë theksojnë se në sistemet politike të 6 vendeve të Ballkanit bëhet fjalë për gjoja-demokraci, ku përmes manipulimeve masive, në krye del gjithmonë vetëm një parti.

Nga ana tjetër parti jodemokratike të prera për kryetarin e tyre e sigurojnë pushtetin përmes një sistemi klientelist. Në qendër të politikës nuk janë programe liberale dhe ideologji, në qendër është vjedhja dhe synimi që të mirat e siguruara të shpërndahen tek klanet e mbështetësve.

Ekspertët perëndimorë dhe vendas janë të mendimit, se kjo gjendje e vështirë mund të përmirësohet vetëm me tërheqjen e shoqërisë civile, mediave dhe organizatave jofitimprurëse. Sepse politikanët e gjithpushtetshëm do të bëjnë gjithçka për të ruajtur monopolin e pushtetit. Si pasojë, BE-së ata i provojnë se kanë vullnetin për gjoja reforma. Por rregulloret e ligjet më të mira nuk kanë asnjë efekt, nëse nuk praktikohen. Në të vërtetë bëhet gjithçka në Ballkan për të penguar modernizimin dhe progresin ashtu siç kuptohet në BE. Sepse një gjë e kanë të qartë të pushtetshmit në Ballkan: Nëse normat e BE vërtet vihen në jetë, ata e kanë të humbur pozitën.

dw

Parashikimi i zymtë: BE nuk do të ketë kohë për Ballkanin në 2019-n

samiti EU dhe BallkaniBashkimi Europian nuk do të ketë kohë për Ballkanin vitin e ardhshëm, e për këtë arsye nevojitet një energji e re për luftën kundër stanjacionit. Ky ishte përfundimi kryesor i samitit “Bashkimi Europian dhe Ballkani Perëndimor në 2019-n”, i organizuar në Beograd.

Profesori i Universitetit të Gracit, Florian Bieber nënvizoi se viti 2018 ka qenë vit i pritshmërive të larta, për shkak të përcaktimit të 2025-s si datë potenciale për anëtarësimin e rajonit në bllokun europian, por edhe disa sukseseve të vogla, siç ishte marrëveshja e Prespës.

Ndërkohë, siç nënvizon Bieber, hapësira për një ujdi mes Prishtinës dhe Beogradit sa vjen e po ngushtohet, e Brukseli do të ketë gjithmonë e më pak ndikim në procesin e negociatave.

Nga ana tjetër, “marrëveshja Shkup-Athinë erdhi me një kosto të lartë politike, – shton ai, – dhe mungesa e një shpërblimi nga ana e unionit do të përbënte një rrezik potencial për negociatat”.

Vedran Dzihiç, kërkues në Institutin austriak për Çështjet ndërkombëtare u shpreh se, parashikimet e zymta për vitin 2019 po mbizotërojnë tashmë thuajse çdo tryezë të rrumbullakët ekspertësh, dhe se tre vlerat themelore; aderimi në BE, demokratizimi dhe ekonomia e tregut; nuk kanë qenë në gjendje ta çrrënjosin depresionin, që sipas tij dominon në rajon.

Top Channel

Gjermania, financimi i infermierëve dhe boshatisja e Ballkanit

infermieriPër të zbutur situatën emergjente të infermierisë në Gjermani, ministri i Shëndetësisë, Jens Spahn synon të financojë shkollimin e tyre jashtë vendit. Ballkani nuk është shumë entuziast për këtë iniciativë.

Joana Bocaj është 25 vjeçe. Ajo ka tre vjet që punon si infermiere në qytetin e Vlorës. Nëse gjërat shkojnë sipas planeve të saj, Joana nuk do të punonte edhe shumë kohë në Vlorë, sepse ajo po përgatitet që ta lerë Shqipërinë dhe të fillojë një jetë të re në Dyseldorf. Për këtë qytet ajo ka dëgjuar nga një koleg i saj. „Mendoj, se në Gjermani do të kem një jetë më të mirë dhe një të ardhme më të mirë. Kemi rroga të vogla, dhe askush nuk e vlerëson punën tonë. Prandaj dua të punoj e të jetoj atje.”

Në Dyseldorf infermierja shqiptare do të jetë e mirëpritur. Problemi i injoruar me vite i mungesës së personelit në përkujdesin shëndetësor ka arritur në nivelet më të larta të politikës gjermane. Në marrëveshjen e koalicionit qeverisës gjerman të partisë CDU/CSU dhe asaj socialdemokrate shënohet: në të gjithë Gjermaninë do të punësohen 8.000 infermierë. Ndërkohë kjo shifër është korrigjuar më lart, tani fjala është për punësimin e 13.000 infermierëve të rinj.

Reservuar infermierësh në Ballkan

Megjithë këtë korrigjim, kjo shifër nuk do të mjaftojë, sepse gjendja është edhe më dramatike. Për shkak të mungesës së infermierëve, shumë të moshuar në qendrat e të moshuarve nuk marrin kujdesin e duhur. 36.000 vende pune në infermieri janë të pazëna, 15.000 prej tyre në qendrat e të moshuarve. Akoma më urgjente paraqitet gjendja në kujdesin shëndetësor në shtëpi. Sipas prognozave, deri në vitin 2060 numri i të moshuarve që do të kenë nevojë për kujdes shëndetësor do të rritet nga 2,86 milionë aktualisht në 4,5 milionë në Gjermani.

Tani ministri gjerman i Shëndetësisë, Jens Spahn (CDU) ka dalë me një propozim të ri, se si mund të zgjidhej kjo situatë emergjente. Ai parasheh që forcat e nevojshme për kujdesin shëndetësor në Gjermani t’i trajnojë jashtë Gjermanisë. „Nga komisioni parlamentar buxhetor kemi edhe marrë edhe një shumë prej 9 milionë eurosh”, i tha ai një gazete gjermane në një intervistë të enjten.

Me këto para mund të gjenden partnerë jashtë Gjermanisë që të shkollojnë forca punëtore për kujdesin shëndetësor në Gjermani. Forcat e ardhshme punëtore, sipas ministrit, do duhet të mësojnë gjermanisht që në vendin origjinë. Si vende të mundshme për një projekt të tillë parashikohet Kosova, Maqedonia, Filipinet dhe Kuba.

Shpopullim i kërkuar

Në vendet e prekura të Ballkanit kjo iniciativë nuk pritet me entuziazëm. Kështu autoritetet maqedonase shprehen se projekte të tilla vetëm e nxisin emigrimin e njerëzve të rinj, të shkolluar mirë. Bashkëpunimi i propozuar në praktikë do të thotë që Gjermania të shkollojë në vend vetëm fuqinë punëtore për të cilën ka nevojë, me qëllim që ata ta lenë përgjithmonë vendin e tyre. Në një situatë të tillë, kur emigracioni në Maqedoni e vende të tjera në rajon është alarmues, zgjidhje të tilla nuk sjellin asgjë pozitive për këto vende.

Që ky rrezik është real e tregon së fundmi edhe një studim i organizatës “Together for life” dhe Fondacionit Friedrich Ebert në Shqipëri. Sipas tij, 78% e mjekëve shqiptarë duan të largohen nga Shqipëria, dhe 24% do të donin ta bënin këtë menjëherë. Arsyet më të rëndësishme: mungesa e seriozitetit në punë, paga e ulët dhe kushtet e vështira të punës.

Arrati nga mungesa e perspektivës

Situata nuk është ndryshe as në Serbi, Bosnje-Hercegovinë apo Kosovë, ku dhjetëra mijëra qëndrojnë me valixhet gati për të pritur rastin më të mirë për largimin nga vendlindja. Para konsullatave radhët e atyre që duan një vizë pune janë të gjata, shkollat e gjuhës gjermane janë të tejmbushura e ofrojnë kurse gjuhe deri në orën 23:00. Dhe agjencitë e ndërmjetësimit të punëtorëve mbushin xhepat – për ndërmjetësimin e një infermiereje nga disa klinika gjermane ato marrin deri në 5.000 euro bonus, ndërsa tarifat e ndërmjetësimit sigurisht i paguajnë punëkërkuesit.

Edhe në Kroaci, anëtare e BE gati janë shpopulluar disa rajone. Shumë vetë nuk duan vetëm rroga të larta, me largimin nga vendi ata reagojnë edhe për atmosferën politike e shoqërore në vendet e tyre, dhe mungesën e perspektivës.

Fitimtarë – gjermanët

Nga pikëpamja gjermane ky imigracion është një përfitim i dyfishtë: nga njëra anë gjendet fuqia punëtore kaq e nevojshme, nga ana tjetër shkollimi kushton shumë pak ose aspak për kushtet gjermane. Prandaj nuk të çudit reagimi pozitiv i presidentit të Diakonisë, Ulrich Lilie, që e përshëndet iniciativën e ministrit të Shëndetësisë. „Nuk ka rrugë tjetër, duhet të kualifikojmë vetë në Afrikë, Lindjen e Largët apo Europën Lindore”, thotë ai. Avantazhi është i qartë: „Fuqia punëtore vjen e gatshme me diplomë në Gjermani.”

Por ndryshe duket gjendja nga perspektiva e vendeve ku vazhdon rrjedhja e trurit. Fatmir Brahimaj, president i Urdhrit të Mjekëve Shqiptarë thekson se Shqipëria nuk ka asnjë shans në një treg të pambrojtur. „Nuk e di ku ta gjejë një arkë me para për të ndaluar këtë fenomen. Kushtet e punës jashtë janë arsyeja kryesore pse mjekët duan të braktisin vendin.”

Parimi i rotacionit dhe zgjidhje rajonale

Në Ministrinë e Shëndetësisë në Maqedoni është përpunuar një propozim, me të cilin të dyja palët mund të përfitojnë. Shkupi propozon, që në bashkëpunimin me Gjermaninë të zbatohet parimi i rotacionit. Mjekët, infermierët e forcat e kujdesit shëndetësor mund të punojnë përkohësisht për gjashtë muaj në Gjermani, kështu ata përmirësojnë dijen profesionale, mbledhin përvoja, dhe fitojnë të ardhura më të mira. Pas kësaj ata do duhet të kthehen në Maqedoni. Kështu vendlindja që ka investuar në arsimin e tyre do të përfitonte nga dijet e reja.

Sipas ministrit maqedonas të Shëndetësisë, Venko Filipce, zgjidhja duhet kërkuar në planin rajonal. „Qëndrimi ynë është që adresimi t’u bëhet të gjitha vendeve të rajonit për një bashkëpunim me Gjermaninë. Këtu mund të flitet për një parim rotacioni dhe jo thjesht për largim nga vendi”, thotë Filipce në një prononcim për Deutsche Wellen.

Nëse do të ketë një zgjidhje të tillë, nuk dihet. Joana Bocaj nga Vlora nuk pret. Ajo e ka marrë ndërkohë diplomën e gjuhës gjermane për të punuar në Gjermani. Edhe pak kohë dhe ajo do të udhëtojë drejt Gjermanisë.

Kthehet rivaliteti gjeopolitik i fuqive të mëdha në Ballkan

Presidenca e BosnjesPresidenca e Bosnjes

Ballkani po tërheq interesin e fuqive të huaja. Por disa prej tyre duket se e shohin rajonin më tepër si një gur shahu në lojën e madhe gjeopolitike. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, Jamie Dettmer njofton nga qyteti i Banja Lukës në Bosnje.

Duket një vend i çuditshëm për të ndërtuar një kishë ortodokse të stilit rus, një fshat i largët në mes të këtij rajoni serb gjysmë autonom në Bosnje. Mungesa e mundësive ekonomike ka bërë që vetëm një numër i vogël banorësh të mbetet këtu.

Banori që e ka ndërtuar atë shpreson që tani të vijnë turistë.

Moska e ka inkurajuar ndërtimin e kishës. Ambasadori rus në Bosnje e vizitoi kishën këtë vit, si pjesë e strategjisë së re të influencës së Kremlinit në Ballkan.

Por jo të gjithë mendojnë se roli i Moskës në Ballkan është altruist, apo konstruktiv.

Sefik“Rusia ka disa ambicie të tjera. Rusia nuk e mbështet rrugën tonë drejt anëtarësimit në NATO, një qëndrim që ne e kemi dëgjuar hapur dhe ky është një problem në marrëdhëniet tona”, thotë anëtari boshnjak i Presidencës së Bosnjës, Sefik Dzaferoviç.

Në një mural thuthet “Krimeja është ruse, Kosova është serbe”. Nacionalistët serbë e shohin Rusinë si aleat të tyre të natyrshëm për shkak të një trashëgimie të përbashkët ortodokse të krishterë dhe sllave.

Moska ka përdorur fuqinë e butë për të nxjerrë në pah lidhjet historike mes Rusisë dhe Sllavëve në Ballkan të cilët janë pjesë e kishës Ortodokse Lindore. Muajin e kaluar Rusia dërgoi klerikët ortodoksë dhe personalitetet e Kremlinit, duke përfshirë edhe ministrin e jashtëm Sergei Lavrov, në ceremoninë e përurimit të një kishe të re ruse dhe një qendre kulturore në Banja Lukë.

Viktor SafyanovViktor Safyanov, bashkë-drejtues i qendrës serbo-ruse në Nish të Serbisë

Në Serbinë fqinje, Rusia ka ndërtuar një qendër ndihmash dhe trajnimi për reagime ndaj fatkeqësive natyrore. Mediat shtetërore ruse kanë transmetuar raporte anti-NATO në gjuhën serbe dhe Kremlini i ka dhënë Beogradit avionë luftarakë MiG të epokës sovjetike.

Diplomatët perëndimorë kanë akuzuar Rusinë për ndërhyrje në referendumin e 30 shtatorit për ndryshimin e emrit të Maqedonisë, duke penguar një përpjekje për t’i dhënë fund mosmarrëveshjeve 27-vjeçare me Greqinë fqinje, që do t’i hapte rrugën anëtarësimit të Maqedonisë në NATO.

“Konkurrenca gjeopolitike është kthyer me një forcë të madhe në Evropën Juglindore. Ne jemi shumë të ndjeshëm ndaj rolit që Rusia vazhdon të luajë në këtë rajon”, thotë Geoffrey Pyatt, Ambasador i Shteteve të Bashkuara në Greqi.

Perëndimi po investon shumë më tepër në Ballkan sesa Rusia, gati 12 miliardë dollarë në ndihma, investime dhe tregti vetëm nga vendet evropiane. Dhe shumë banorë të Ballkanit janë veçanërisht të interesuar për anëtarësimin e vendeve të tyre në Bashkimin Evropian. Dëshira për anëtarësim në BE është aq e madhe sa që disa politikanë nacionalistë serbë, edhe pse jo të gjithë, e mbështesin këtë.

“Është e natyrshme që Republika Serbe dhe Bosnje-Hercegovina të aspirojnë anëtarësimin në BE”, thotë politikani i sërbëve të Bosnjes, Nikola Saric.

Sondazhet sugjerojnë se përpjekjet e Rusisë në Ballkan nuk janë aq të suksesshme. Sipas një sondazhi të organizatës Gallup, shumica e njerëzve në Ballkanin Perëndimor besojnë se ata do të përfitonin nga anëtarësimi i vendeve të tyre në BE. (voa)

Evropa ime: Paqja e akullt e Bosnjës

Zeljko Komsic, Milorad Dodik, Sefik DzaferovicTë bashkuar me mosbesim: Treshja presidenciale në Bosnjë, Zeljko Komsic, Milorad Dodik, Sefik Dzaferovic

Dikur viktimë e luftës, sot Bosnja po bëhet pre e harresës. Një gabim, mendon Norbert Mappes-Niediek, sepse konflikti ndërmjet serbëve, kroatëve dhe myslimanëve nuk po zgjidhet.

Jo përditë, por për çdo vit në Bosnjë del marmota dhe dëgjojmë se vendi nuk mban më dhe mund të plasë lufta sërish. Nuk ka vit që kreu i serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik, të mos kërcënojë me diçka. Ose me ndonjë referendum për shkëputjen e serbëve, ose me tërheqjen e  përfaqësuesve dhe nëpunësve serbë nga qeveria qendrore. Dhe tani ai  po kërcënon se nuk do t’i respektojë më vendimet që  treshja presidenciale i merr me shumicë votash.

U bënë mbi 20 vjet që Dodiku kërcënon. Por asgjë nuk ka ndryshuar, as për keq, por edhe – dhe ky është sekreti i provokimeve të vazhdueshme – as për mirë. Secili komb i shtetit katërmilionësh boshnjak: myslimanët, serbët dhe kroatët, kanë frikë nga dominanca e tjetrit. Rezultati është një bllokadë e gjerë e institucioneve që hapet vetëm rrallëherë dhe me shumë presion. Dhe është garancia më e mirë për pushtetin e një marmote, siç është Milorad Dodik.

Mosbesim i pakufi

Në Bosnjë ekziston një mosbesim i madh – dhe jo pa shkak. Në luftën e zhvilluar prej vitit 1992-1995 luftuan në fillim serbët kundër aleatëve boshnjakë dhe kroatë, pastaj u bashkuan serbët dhe kroatët kundër boshnjakëve. Ndërkohë është ngritur një komb i tërë, shumë më i ndarë sipas kombësisë se brezat paraardhës. Por sot as frika – para së gjithash e serbëve, por edhe e kroatëve – nga predominimi i të tjerëve nuk është joracionale.

Jo vetëm në Bosnjë, por në të gjithë botën dhe te fuqitë e mëdha mbikëqyrëse në Europë, serbët janë humbësit moralë. Edhe pse janë shumë të rij për të qenë fajtorë në luftë, ata kanë frikë nga trajtimi i pabarabartë dhe keqtrajtimi. Vetëm lufta mund të përjashtohet me siguri, sepse vendi është në depresion. Boshnjakët, serbët dhe kroatët më përpara mbledhin plaçkat  dhe shkojnë të rrinë paqësisht pranë njërit-tjetrit në autobus për Stuttgart,  Köln ose Vjenë, sesa të mobilizohen për luftë.

Të frustruar nga bllokadat dhe ngadalësia e përparimeve jo vetëm në Bosnjë, disa politikanë dhe diplomatë europiano-perëndimorë kanë dalë me receta të vjetra – ushqim për marmotat. A nuk do të ishte më mirë sikur t’i ndanim etnitë, sepse është shumë e qartë që ato nuk bëhen dot me njëra tjetrën? Kështu edhe propozimi i presidentit të Serbisë dhe Kosovës, për të shkëmbyer territore, është dëgjuar me interesim dashamirës në shumë vende evropianoperëndimorë. A nuk është gjithçka më mirë, kur serbët dhe shqiptarët janë veç e veç, sesa të rrinë bashkë duke përgjuar papushim njëri-tjetrin? Hesape të ndara, miq të mirë: Kjo moto ka nisur të ketë gjithnjë e më shumë simpatizantë, sidomos në Bosnjë.

As hesape të ndara, as miq të mirë

Aty etnitë prej shumë kohësh janë të ndara faktikisht. Gjërat e përbashkëta, për të cilat duhet të bien dakord se si t’i administrojnë, janë shumë më të pakta se sa për shembull ato gjëra që ndajnë vendet e BE-së. Edhe Bosnja-Hercegovina është një shembull që e dëshmon më së miri se hesapet e ndara nuk garantojnë asnjëherë “miqësi të mirë”.

Me monoetnicitetin e arritur gjatë luftës, pjesa serbe nuk është bërë aspak më demokratike. Përkundrazi: përsa kohë që këtu institucionet e ndryshme duhet të merren vesh me njëri-tjetrin, janë të nevojshme institucione dhe procedura demokratike. Tani, meqë serbët janë “më vete”,  prandaj edhe lejojnë t’i qeverisë Milorad Dodik në stilin e një babai patriarkal: pa u kundërshtuar, pa opozitë serioze. Jo më kot ai i ndërron postet e kushtetutës:  herë bëhet kryetar qeverie i republikës së tij, herë president, herë anëtar i presidiumit të shtetit. Dhe pak të ngrihen në këmbë fëmijët e vendit, mjafton një provokim ndëretnik dhe të gjithë së bashku struke nën mbrojtjen e babait të madh të kombit.

Ndarjet etnike, siç na e tregon edhe shembulli i Bosnjës, nuk sjellin asgjë. Përkundrazi.  Edhe në vendet fqinje Serbi dhe Kroaci shndërrimi në shtet kombëtar nuk ka sjellë as lulëzimin e demokracisë dhe as fqinjësinë e mirë. Me Aleksandar Vuçiçin qeveris në Beograd sërish një burrë i fuqishëm, i cili arrin t’i japë vetes vazhdimisht pushtetin që i nevojitet me ngacmime të dozuara mirë ndaj Kosovës. Në Kroacinë tashmë thuajse tërësisht monoetnike, nacionalizmi dhe urrejtja ndaj pakicës serbe janë ndoshta edhe më të mëdha se në kohën e luftës.

Perspektiva evropiane

Bashkimi Evropian për çdo afrim të mëtejshëm u vë boshnjakëve si parakusht që së pari të sqarohen me njëri-tjetrin. Të krijojnë institucione të forta dhe të konsolidohen si shtet. Përpjekjet për të disiplinuar Dodikun autoritar nuk kanë munguar nga ana e fuqive mbikëqyrëse evropiane, por të gjitha kanë dështuar para mekanizmave të frikës. Shpresat se brezi i ri mund ta ndryshojë këtë gjendje janë zhgënjyer.

Kjo vërtet që  kërkon një zgjidhje tjetër. Por në vend që të mbështesë ndarje të mëtejshme etnike, Evropa duhet të ketë besim te zgjedhja e vet: që t’i vërë konfliktet lokale në kontekste më të mëdha në mënyrë që atyre t’u bjerë vlera, të mundësojë diversitet, të forcojë të drejtat individuale. Në një kontekst më të madh, siç ishte ish-Jugosllavia, boshnjakët e të gjitha kombeve kanë jetuar pa probleme. Një Evropë e bashkuar mund të përbënte një kornizë të re. Parakusht është që ajo të ketë besim te vetja.

Norbert Mappes-Niediek jeton në Graz të Austrisë dhe është korrespondent i Evropës Juglindore për një numër gazetash në gjuhën gjermane.

Ballkani në BE: Nevojiten më shumë histori suksesi

AspenDiskutimi për publikun në Institutin Aspen në Berlin me përfaqësues të Ballkanit e BE-së e Gjermanisë u bë nën hijen e acarimit të marrëdhënieve për shkak të taksave të Kosovës ndaj Serbisë dhe Bosnjë-Hercegovinës.

Kur në vitin 2003, në Selanik, Ballkanit Perëndimor iu ofrua perspektiva Europiane, qëllimi ishte qëndrueshmëria afatgjatë e rajonit. Por që nga ajo kohë kanë kaluar 15 vjet dhe përparimet e arritura në këtë proces janë të vogla. Marrëveshja mes Maqedonisë dhe Greqisë për çështjen e emrit, e cila ende nuk është përmbyllur përfundimisht, ka gjasë të jetë një histori e tillë suksesi.

“Por na nevojiten më shumë të tilla”, kërkoi Christian Hellbach, i ngarkuari i Gjermanisë për Europën Juglindore, Turqinë dhe vendet EFTA-s, të mërkurën në Berlin, në aktivitetin e Instituti Aspen. Argumenti i tij: Pa histori suksesi, është e vështirë të binden qeveritë dhe parlamentet e vendeve anëtare të BE-së që të angazhohen për zgjerimin. Edhe pse në fakt, siç do të thoshte diplomati me përvojë – ndër të tjera ish-ambasador në Sarajevë – Ballkani Perëndimor nuk është në skaj, por në mes të Europës dhe angazhimi për të është në interes të drejtpërdrejtë të sigurisë së BE-së.

Debat për taksat ndaj Serbisë dhe Bosnjë-Hercegovinës

Por vendime të tilla, si ai i qeverisë së Kosovës për t’u vënë taksa prodhimeve nga Serbia dhe Bosnja-Hercegovina, e vështirësojnë shumë punën bindëse me skeptikët ndaj Ballkanit, siç mësoi DW nga qarqet diplomatike të mërkurën në Berlin. Hapi i Kosovës, si përgjigje e drejtpërdrejtë ndaj fushatës së Serbisë kundër kandidaturës së Kosovës në Interpol, sipas mendimit të diplomatëve, është i nxituar dhe nuk e nxjerr Kosovën aspak në një dritë pozitive, sidomos tani që ajo ka kryesinë e CeftA-s. “Çështjet tregtare duhen zgjidhur brenda CeftA-s,” – tha edhe ambasadori Hellbach gjatë bisedës në Aspen.

Zëvendësministri i Bosnjë-Hercegovinës, Josip Brkiç, e quajti vendimin e qeverisë Haradinaj për taksat ndaj vendit të vet “luftë tregtare që nuk përputhet me mekanizmin e Cefta-s”. Unë nuk e di se si mund të flasim për bashkëpunim dhe stabilitet në këto kushte, u ankua ai. Për kryenegociatoren e Serbisë me BE-në, Tanja Miščević, vendimi i taksave vetëm sa e vështirëson dialogun për normalizimin e marrëdhënieve Serbi-Kosovë.

Kosova dhe Shqipëria kritikojnë Serbinë dhe Bosnjë-Hercegovinën

Zëvendësministri i Kosovës për integrim, Lirak Çelaj, e mori në mbrojtje vendimin e qeverisë së vet për rritjen e taksave : “Si Serbia, ashtu edhe Bosnja – Hercegovina kanë kaq vite që po na vënë pengesa. Kjo nuk është fqinjësi e mirë dhe nuk na lejon të jemi të barabartë. Me këtë hap, që u detyruam ta bëjmë, shpresojmë që Serbia dhe Bosnja –Hercegovina të ndryshojnë sjelljen e tyre ndaj Kosovës”, tha Çelaj.

Zëvendësministri i jashtëm i Shqipërisë dhe njëherazi kryenegociatori i Shqipërisë me BE-në, Gent Cakaj, kujtoi në këtë kontekst qëndrimin bllokues të Serbisë në marrëveshjen për tarifat roaming të celularëve, që është një nga pikat kryesore të agjendës digjitale të BE-së për Ballkanin Perëndimor. Sipas Cakajt, Serbia jep shkaqe teknike, por në fakt bllokada është vendim politik, për të penguar kështu pjesëmarrjen e Kosovës në këtë marrëveshje. Gent Cakaj, vetë 28 vjeçar, që ka kaluar një pjesë të jetës në Kosovë, tha se qytetarët e Kosovës e kanë më të lehtë të shkojnë në New York se në Sarajevë, për shkak të regjimit të vizave kundër tyre. Cakaj, si përfaqësues i Shqipërisë, nuk donte të komentonte vendimin e qeverisë së Kosovës, por kërkoi më shumë sinqeritet në komunikim mes vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Në pritje të zgjedhjeve për Parlamentin Europian

Siç mëson DW nga qarqet politike dhe diplomatike nga Berlini, çështja e liberalizimit të vizave, sikurse edhe ajo e zgjerimit të Bashkimit Europian me vendet e Ballkanit, është e vështirë t’i ofrohet elektoratit, së paku deri në zgjedhjet e Parlamentit Evropian, në maj të vitit 2019.

Kjo është data që po presin të gjitha vendet për të vazhduar edhe zyrtarisht procesin e integrimit në BE. Objektivat ndryshojnë nga vendi në vend: Shqipëria dhe Maqedonia duan të çelin negociatat, Kosova të shijojë heqjen e vizave, Mali i Zi dhe Serbia të hapin kapitujt e rinj, Bosnja-Hercegovina të fitojë statusin e kandidatit.

Por a mund të garantojë Komisioni Europian që kjo agjendë do të mbetet e tillë? Genoveva Ruiz Calavera, drejtoreshë e drejtorisë së Komisionit të BE-së për politikat ndaj vendeve fqinje dhe për negociatat e zgjerimit, është e qetë dhe optimiste, se politika nuk ka për të ndryshuar: Tekefundit, agjenda europiane ka mbijetuar tre legjislatura, tre komisione, kujton ajo. Calvera thotë se do t’i duhet sërish ta bindë shefin e saj të ri për domosdoshmërinë e kësaj agjende

Instituti Aspen organizon çdo vit një konferencë me përfaqësues nga rajoni i Ballkanit, Gjermania dhe BE-ja në Berlin për të diskutuar në atmosferë të qetë për çështjet aktuale politike. Konferenca zakonisht është me dyer të mbyllura, ndërsa tradicionalisht njëri prej paneleve hapet edhe për publikun e gjerë. (dw)