Kategoritë: Ballkan

Sfida e Ballkanit Perëndimor për të mbajtur rininë në rajon

muller30% e rinisë nga Ballkani Perëndimor që kryen intership në kompanitë gjermane në nuk kthehet në atdhe. Për DW Antje Müller, Drejtore e Programit për Ballkanin Perëndimor, Programi intership i Biznesit Gjerman.

DW: Znj. Müller, ҫfarë i ofron biznesi gjerman rinisë së Ballkanit Perëndimor (BP) me anë të programit të intership që ju drejtoni?

Antje Müller: Ofrojmë vende intershipi në kompanitë gjermane, kudo në Gjermani, nga 3- 6 muaj për të sapodiplomuarit. Kjo do të thotë që të rinjtë dhe të rejat mund të fitojnë njohuri praktike, që kombinohen me njohuritë e tyre teorike të fituara në universitet, pra  do të thotë një numër i madh të rinjsh dhe të rejash nga gjithë rajoni që marrin njohuri praktike dhe rrisin dijet e tyre profesionale.

Shans i madh të fitosh njohuri praktike tek kompanitë gjermane, që janë në avanguardë në teknologji, menaxhimin, respektim të të drejtave të punonjësve etj. Si lindi kjo nismë për t’ia dhënë këtë mundësi rinisë së BP?

Programi nisi pas vrasjes në vitin 2003 të Zoran Djindic, kryemnistrit të parë demokrat të Serbisë. Ministria Federale për Bashkëpunim Ekonomik për Zhvillim, hapi programin duke synuar të kujdeset për trashëgiminë e Zoran Djindic, i cili shihte tek rinia një faktor të rëndësishëm me rol të veҫantë në zhvillimin e Serbisë. Zoran Djindic vlerësonte shumë potencialin e  rinisë në ndryshimin progresiv të shoqërisë serbe. Më vonë në program përfshimë edhe 5 vendet e tjera të BP si edhe Kroacinë  për të rritur potencialet e rinisë dhe rolin e saj në zhvilimin ekonomiko-social të BP.  Çdo vit ne ofrojmë 75 vende për intership, në bizneset gjermane, kudo në Gjermani. Kosto e qëndrimit të pjesëmarrësve, që pranohen për intership apo ndryshe alumni, përballohet 50% nga Ministria Federale për Bashkëpunim Ekonomik për Zhvillim dhe 50% nga kompanitë gjermane, ku ata kryejnë praktikën, duke përfshirë edhe sigurimin shëndetësor. Ata marrin edhe 550 euro në muaj si bursë. Në varësi nga qyteti ku ndodhet kompania, ajo paguan ose pagë mujore ose qeranë e banesës. Kampania siguron edhe pajisjet për të punuar si edhe një mentor që i shoqëron ata në marrjen e njohurive praktike.  Pra, kuptohet që është një shumë e konsiderueshme financiare si edhe kapital human që Gjermania vë në dispozicion të rinisë së BP.

A ka të dhëna për numrin e pjesëmarrësve në programet intership që rikthehen në vendet e tyre përkatëse në BP dhe numrin e atyre që nuk rikthehen, por qëndrojnë në Gjermani?

Që kur programi ka filluar, në  të kanë marrë pjesë rreth 700 të rinj dhe të reja nga BP. Afërsisht 70% e tyre janë rikthyer në atdheun e tyre në BP;  kurse 30 % kanë qëndruar në Gjermani, vazhdojnë kualifikimin ose punojnë. Por qëllimi i programit është që ata të kthehen dhe t’i sjellin BP njohuritë që kanë fituar, të punësohen në kompani ndërkombëtare në vendin e tyre apo edhe të trajnojnë punonjësit e ardhshëm në bazë të njohurive që kanë fituar në Gjermani.

A është kusht paraprak që të fitojnë intership-in, rikthimi i tyre në atdhe pas përfundimit te intership? A i pyesni për këtë para se të merret vendimi përfundimtar?

Jo. Nuk është. Kompanitë janë të interesuara të dinë motivimin e rinisë, nga se nisen për të marrë një intership në kompanite gjermane të biznesit. Kjo është kryesorja në intervistën qëkompanitë kryejnë para me kandidatët para se të marrin vendimin përfundimtar.

Emigrimi i rinisë është një problem i madh shqetësues në BP, që vë në pikëpyetje zhvillimin ekonomiko-social të rajonit dhe arritjen e standarteve të kërkuara për hyrje në BE. Energjitë dhe potenciali i rinisë, që po emigron në masë, nuk shkon në BP por në vendet ku rinia po emigron. Dhe ju sapo thatë që 30 % e alumni nuk kthehen. Çfarë mendoni për këtë situatë?

Pa dyshim, Brain Drain është një sfidë e madhe për BP. Jam e bindur që duhet  të ndërmerren një sërë hapash që ikja, rrjedhja e trurit; nga rajoni të frenohet dhe mundësisht të ndalojë. Por duhet të pyesim vehten: Pse ikën rinia? Ju thatë që rinia në BP nuk është e kënaqur me sistemin e edukimit. A është arësye e ikjes sistemi arsimor, që nuk ka përqasjen e dhënies edhe të njohurive praktike? A është arësye  mungesa e vendeve të reja të punës, fakti që tregu i punës nuk ofron mundësi punësimi për rininë pas mbarimit  të studimeve të larta dhe kualifikimeve në vend? A është arësye që politikat në BP nuk marrin parasysh aspiratat e rinisë dhe të ardhmen e saj në atdhe? Apo është mungesa e një sistemi të mirë sigurimesh shoqërore?  Mendoj se ka një kombimin të shumë arësyevedhe problemeve që duhen përballuar nga vetë vendet e BP.

Znj. Müller, ka edhe një këndvështrim tjetër: Individi, në shoqëritë demokratikesot është i lirë të eksperimentojë, është e drejta e njeriut  të shkojë për të jetuar dhe punuar atje ku realizon aspiratat dhe potencialin e vet, natyrisht duke respektuar ligjet, nuk e kam fjalën për qëndrim në mënyrë të paligjshme. Si e shihni  ju raportin mes kësaj të drejte dhe nevojës urgjente që ka BP për të mbajtur rininë e tij në rajon?

Jam plotësisht dakord me këtë këndvështrim. Jetojmë në shekullin e 21-të. Është shekulli i globalizimit, Kushdo flet për lëvizjen, mobilitetin. Ka qindra programe që mbështesin lëvizjen e rinisë. Por ka ndryshim mes rinisë së Europës Perëndimore dhe asaj të BP: pjesa më e madhe e rinisë së Europës Perëndimore kthehet në vendin e saj, kurse e kundërta ndodh me rininë e BP. Ndryshimin duhet ta bëjnë vetë vendet e BP; vetë ato duhet të ndërmarrin hapa, të realizojnë ndryshimin që rinia të kthehet, në fund  të fundit., pas përvojave, por të ketë mundësi të realizo jë potencialin dhe endrrat e veta.

 

Antje Müller është Drejtore e Programit për Ballkanin Perëndimor, në Komitetin për Marrdhënie Ekonomike me Europën Lindore, Programi intership i Biznesit Gjerman, Berlin.

Gjermani: Numri i të huajve bie në tërësi, por rritet ai i ballkanasve

shamijaNë vitin 2017 ka rënë numri i përgjithshëm i migrantëve që kanë ardhur në Gjermani, megjithatë Gjermania mbetet një vend atraktiv, sidomos për qytetarët e BE-së. Shënon sërish rritje numri i të ardhurve nga Ballkani.

Imigrimi në Gjermani shënon rënie në përgjithësi. Në vitin 2017 kanë ardhur 416.000 njerëz më shumë në Gjermani se sa janë larguar. Sipas Zyrës Federale të Statistikave në Visbaden, ardhjes së 1,551 milionë vetëve i qëndron përballë një shifër tjetër, largimi i 1,135 milionë njerëzve. Në vitin 2016 imigrimi në Gjermani shënonte shifra më të larta, 500.000 vetë më shumë erdhën krahasuar me ata që u larguan. 90% e atyre që kanë ardhur në Gjermani janë të huaj, pjesa tjetër janë gjermanë, ku bëjnë pjesë edhe gjermanët e ardhur nga vendet e ish-Bashkimit Sovjetik.

Ndër të huajt e ardhur në Gjermani numrin më të madh e përbëjnë qytetarët që vijnë prej vendeve të Bashkimit Europian. 239.000 gjithsej. Më së shumti Gjermaninë e synojnë qytetarët rumunë (73.000), ata polakë (34.000), kroatë (33.000) dhe bullgarë (30.000) vetë.

Nga Ballkani erdhën në 2017 më shumë vetë

Në vitin 2017, ndryshe nga viti 2016, ka pasur një rritje të numrit të ardhurve nga vendet e Ballkanit. Nga Kosova kanë ardhur gjithsej 8000 vetë vitin e kaluar, ndërsa nga Shqipëria nëse viti 2016 shënoi një rënie me 26.000 vetë të shqiptarëve, në 2017-n ky numër u rrit me 1000 vetë. Nga Serbia erdhën 6000 vetë, po kaq edhe nga Maqedonia.

Nga vendet aziatike kanë ardhur 140.000 vetë, nga vendet europiane jashtë BE-së kanë ardhur 60.000 vetë gjithsej, ndërsa nga Afrika 35.000 imigrantë. Ndërkohë ka rënë ndjeshëm numri i të ardhurve nga Siria, Afganistani dhe Irani.

la/(epd, dpa)

Do të përmbytet Ballkani me dizelët e vjetër gjermanë?

dizelKu do të shkojnë dizelët e vjetër që në Gjermani nuk po gjejnë më blerës? Pse të mos hidhen sytë nga Ballkani, thonë disa? A do të kthehen vërtet këto vende në vendshkarkim makinash të vjetra?

Mikro qëndron në sheshin e një firme për makinat e përdorura „S-Auto” në Beograd, ai e di çfarë do: Një automjet dizel, me kosto të ulët riparimi dhe që shpenzon pak naftë. Debatin për dizelin në Gjermani ai e ndjek me shumë vëmendje.”E kam dëgjuar këtë dhe kam pritur që të ulen çmimet tek ne, por kjo nuk ka ndodhur deri tani. Kam qenë i duruar, kam ndjekur me vëmendje zhvillimet pas vendimit të gjermanëve, dhe kam pritur që të kemi një fluks makinash këtu. Por nuk shoh që çmimet të kenë rënë.” Që në verën e kaluar mediat serbe njoftaan se do të vijnë nga Gjermania rreth 300.000 automjete.

Por kjo nuk ka ndodhur, kujton Biljana nga firma S-Auto. „Automjetet tona vijnë nga Gjermania, Franca, Belgjika, Holanda, Zvicra. Ato blihen tek ankandet e caktuara, dhe rreth 20-30% e automjeteve tona vijnë nga tregu gjerman i automjeteve të përdorura. Kryesisht janë makina dizel me motor të vogël, dhe vit prodhimi 2005-2008. Ne i shesim të gjithë automobilët, nga euro 3 deri tek euro 5 e euro 6.”

Euro 3, 4, 5, 6- është norma minimale e lejuar e gazrave ndotës. Në Serbi lejohen automjetet e normës euro 3, por që janë prodhuar nga viti 2000. Milosh Petroviq, presidenti i Shoqatës së Importuesve Serbë të Automjeteve thotë se „katastrofike është – e këtë e them qëllimisht – se automjetet e përdorura në masën 80%  janë më të vjetra se 10 vjet, që në vitin 2017 janë importuar 153.000 automjete të përdorura në vend.

Në vitin 2016 ishin 120.000. Nëse shohim një periudhë prej 5 vitesh, atëherë në Serbi kanë ardhur rreth 600.000 automjete që Europa nuk i do më. Kjo është ajo që na dhemb ne si përfaqësues të produkteve moderne teknologjike – që Serbia – kjo është e shëmtuar, por e përshtatshme është kthyer në varrezë makinash.”

Edhe në Rumani një pjesë e madhe e automjeteve të përdorura vijnë nga Gjermania, shumë më pak nga Italia apo Austria. Në vitin 2017 erdhën 300.000 automjete, 70% dizel. Roxana Dima, zëdhënëse e autoritetit të regjistrimit të automjevete në Bukuresht thotë se „nëse në Gjermani ndalen automjetet e normës Euro 4, kjo do të ketë ndikim në tregun rumun, sepse automjetet që i përgjigjen kësaj norme, përbëjnë një pjesë të madhe të makinave dizel në Rumani.”

Vendet e BE-së si Gjermania që kërkojnë rregulla më të rrepta kontrolli të gazrave duhet të kujdesen që këto makina të largohen nga qarkullimi, me qëllim që të pengohet edhe eksporti i automjeteve të tilla në Europën Juglindore, thotë zëdhënësja Dima.  „Duke pasur parasysh fuqinë e dobët blerëse, tregu rumun i makinave do të përmbytej nga automobilë që nuk i përkasin më standarteve gjermane, por që mbeten në qarkullim. Aq më shumë që në Rumani nuk ka ndonjë tatim të veçantë për automobilët e vjetër ndotës të mjedisit.”

Edhe qeveria bullgare nuk e mbështet idenë që automjetet e vjetra që në BE nuk lejohen më për shkak të mosplotësimit të normave të gazrave ndotës të importohen në Bullgari. Ministri i Mjedisit, Neno Dimov propozon që këto automjete të pajisen me software ndihmues për emetim të pakët të gazrave, e pastaj të vijnë në Bullgari apo vendet fqinje. Rajoni nuk duhet të kthehet në „vendshkarkim për makina të vjetra” nga perëndimi. (dw)

Partia populiste gjermane, AfD: Ballkani jo në BE

alternative fuer DeutschlandPak ditë para zgjedhjeve të rëndësishme në Bavari, partia e djathtë gjermane, Alternativë për Gjermaninë i thotë jo anëtarësimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE. Ata prezantuan në Berlin pozicionin e tyre.

Në një konferencë shtypi në Berlin (09.10),  zëdhënësi i kësaj partie për çështje të BE-së, Harald Weyel, dhe raportuesi i Ballkanit Perëndimor, Siegbert Droese, dhanë si  shkakun kryesor për mospranimin e Ballkanit Perëndimor në BE lidhjen e korrupsionit në nivelet më të larta të qeverisë me krimin e organizuar. „Ky model është shndërruar në modelin e qeverisjes së tyre”, tha Drose. „Nuk jemi dakord me automatizmin që qysh ne vitin 2025 të hyjnë në BE vendet e para, si për shembull, Mali i Zi ose Serbia. Kemi nevojë për më shumë kohë dhe këto vende duhet të ofrojnë diçka vetë, para se të hyjmë në negociata konkrete me to, shtoi ai më tej.

Një shqetësim tjetër i lidhur me këtë refuzim  ndaj Ballkanit Perëndimor për partinë  më të djathtë populiste të Gjermanisë është rritja e peshës së vendeve të Evropës Lindore dhe Jugore me anëtarësimin e tyre në BE. AfD për këtë arsye propozon që këto vende të krijojnë një union të tyre, sipas modelit të vendeve Beneluks: „Përtej opsionit të një BE-je të madhe ekziston opsioni i një Unioni të vendeve të Ballkanit Perëndimor, që do të sillte harmonizimin e ekonomisë, heqjen e doganave, zbutjen e politikës së jashtme etj., sipas modelit të shteteve të Beneluksit. Ky plan B ose C mund të ishte fare mirë plani A”, tha zëdhënësi i fraksioit të për çështje të BE-së, Harald Weyel.

Zgjerimi vetëm me referendum

Sipas dy politikanëve janë jo vetëm gjeografikisht, por edhe kulturalisht në kufij të BE-së. Ata veçuan sidomos Shqipërinë, duke sjellë si shembull ndikimin e Turqisë në Shqipëri, manifestuar me xhaminë e madhe në Tiranë të financuar nga qeveria e Erdoganit. AfD ka ndër mend që për zgjerimin e BE-së me këto vende të pyetet jo vetëm, siç parashikon ligji aktual, Bundestagu, por i gjithë populli votues me anë të një referendumi.

“Alternativa për Gjermaninë” është e vetmja parti e Bundestagut gjerman që është kundër anëtarësimit të vendeve të Ballkanit në BE. Ajo zë vetëm 12,6 përqind të vendeve në Bundestag, por, për shkak të qeverisë së koalicionit të madh mes CDU/CSU dhe SPD, konsiderohet si partia kryesore e opozitës. E krijuar në vitin 2013, AfD është e përfaqësuar në thuajse të gjitha parlamentet e landeve, përveçse në Hessen dhe Bavari. Sa i përket Bavarisë, kjo gjendje pritet të ndryshojë në favor të AfD-së të dielën e ardhshme (14.10), kur do të zhvillohen zgjedhjet për parlamentin e landit. Sipas anketimeve paraprake, AfD-ja pritet të fitojë 10 deri 14 përqind të votave. (dw)

Bosnja rrezikon krizë politike pas zgjedhjeve

zgjedhjet bosnjePartitë nacionaliste kroate, boshnjake dhe serbe, fituan në zgjedhjet e së dielës në Bosnjë dhe do të mbizotërojnë të gjitha nivelet e strukturës komplekse të qeverisjes në katër vitet e ardhshme.

Sipas rezultateve paraprake, udhëheqësi nacionalist serb, Milorad Dodik dhe kandidati myslimano-boshnjak, Shefik Xhaferoviç, fituan vendet e tyre në presidencën me tre përfaqësues, ndërsa vendin e rifitoi kandidati më i moderuar kroat, Zhelko Komshiç.

Fituesit janë përfaqësues me këndvështrime të kundërta lidhur me të ardhmen e vendit, që mund të thellojnë ndasitë etnike dhe të ngadalësojnë integrimin në Bashkimin Evropian.

Votimet e së dielës ishin sprovë nëse Bosnja do të përparojë drejt Bashkimit Evropian dhe NATO-s, apo do të mbetet e ngujuar në ndasitë etnike.

Rreth 53 për qind e votuesve vendosën për rreth 7 mijë e 500 kandidatë për një varg institucionesh në sistemin e ndërlikuar qeverisës të Bosnjës, të krijuar me marrëveshjen e paqes, që i dha fund luftës që la pas vetes 100 mijë të vrarë,

Vendi përbëhet nga një rajon i drejtuar nga serbët dhe një entitet i ngjashëm myslimano-kroat, të bashkuar në një qeveri qendrore.

Fushata para zgjedhjeve u vu nën hijen e retorikës përçarëse dhe akuzave për parregullsi që vetëm sa shtuan tensionet dhe partitë e të tri etnive dështuan të ofrojnë pikëpamje të qarta ekonomike e politike për vendin me shkallë të lartë të papunësisë dhe të korrupsionit.

Serbët dhe kroatët e Bosnjës duan të afrohen më shumë me Serbinë dhe Kroacinë fqinje, ndërsa myslimanët duan Bosnjën e bashkuar. Çështja ishte në thelb të luftës së viteve të 90-ta.

Vëmendja ishte më e përqendruar në konkurrencën për presidencën treanëtarëshe të Bosnjës, për shkak të kandidaturës së presidentit të entitetit serb, Milorad Dodik, një politikan i vijës së ashpër që kërkon ndarjen nga Bosnja.

Milorad Dodik, është aleati kryesor i presidentit rus, Vladimr Putin dhe fitorja e tij nënkupton ndikim më të fuqishëm të Rusisë.

Analistët besojnë se ai do të punojë për të dobësuar presidencën.

“Përparësia imë do të jetë pozita e serbëve dhe Republikës Serbe”, tha ai, duke ju referuar rajonit autonom të cilin e ka drejtuar deri tash.

Kundër kandidati kryesor kroat për presidencën boshnjake, Dragan Çoviç, i cili humbi zgjedhjet, kërkon formimin e një trupi të tretë qeveritar, një mini shteti kroat, që do të thoshte fragmentim i mëtejshëm i vendit të brishtë. (dw)

Mediet në Ballkan nën darë

GazetatSituata e medieve në vendet kandidate për në BE në Ballkan është një rrezik për demokracinë. Tregjet e reklamës janë të vogla, mediet e pavarura të rralla, shkruan gazeta Handelsblatt.

Për të paraqitur përmbledhtas situatën e medias në Ballkan „Handelsblatt” i referohet Shqipërisë. „’Çfarë doni?’, pyet  vrullshëm kryeministri Edi Rama gazetarët e huaj në bibliotekën e rezidencës qeveritare në kryeqytetin Tirana. Socialisti 54 vjeçar, një burrë shtatmadh, është me humor të zymtë këtë pasdite. Socialisti, vendi i të cilit do të hyjë mundësisht sa më shpejt në BE, gjithsesi nuk e ka përzemër t’u përgjigjet pyetjeve të gazetarëve, aq më keq nëse ai nuk i kontrollon vet ato.

Megjithatë Rama e di mirë, se nuk u shmanget dot medieve të huaja, kur i duhet të bëjë reklamë për antarësimin në BE. Atij i duhet një imazh i mirë në Europë. Ndaj artisti që qeveris qysh nga viti 2013 pranon dialogun e vështirë me gazetarët ndërkombëtarë. (…)

Gazetarët shqiptarë vetëm mund të ëndërrojnë për një takim të hapur shtypi të këtij lloji. „Më mirë syri, se  nami” thotë një fjalë e urtë në Shqipëri. Po kështu është edhe qendrimi i të pushtetshmëve me median vendase. Synohet vetëm inskenimi i personit dhe i verpave të tij heroike. Kritika, edhe kur ajo është e argumentuar dhe dëshmuar, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në vendet e tjera të rajonit, perceptohet shpesh si ofendim personal ose si sulm. Ndaj kryeministri shqiptar i shmanget dialogut të vazhdueshëm me mediat vendase. Ai preferon rrjetet sociale, në radhë të parë Facebook-un, ankohet një gazetar në Tiranë. Gazetarët vendas kanë akses vetëm në konferenca ndërkombëtare shtypi.( … )

Mediet ndodhet nën darë, prej nga ato nuk mund të çlirohen vet. Televizioni në vendin me 2,8 milione banorë ndodhet në duart e oligarkëve. Kjo ka pasoja. „Ne si gazetarë investigativë kërcënohemi anëmbanën ë rajon”, thotë një reporter kritik ndaj qeverisë. Ofendimet dhe mashtrimet janë në rend të ditës, shton një gazetar tjetër. Shipëria është vetëm një shembull. Edhe vendet e tjera kandidate të BE-së në Ballkan gjendja e medias nuk është më mirë, madje ndokund ehd emë keq se në Shqipëri. „Ne kemi një pozicion më të mrië se në Mal të Zi”, thonë një gazetar shqiptar me ironi. Por me këtë ai ka të drejtë. Në pranverë në kryeqytetin e Malit të Zi në Podgoricë u qëllua nga persona të panjohur gazetarja kritike ndaj qeverisë Olivera Lakic. Gazetarja e së pavarusës „Vijesti” është e specializuar në raportimin për korrupsionin dhe kriminalitetin e organizuar.(…)

„Gazetaria më e mirë është ajo nga bota e jashtme”, pranon hapur një gazetar shqiptar. Euronews së shpejti do të hapë një zyrë korrespondentësh vendas në Tiranë. „Ne duam të sjellim në treg një vështrim të kthjellët me standarde të reja”, thotë një korrespondente e përzgjedhur nga Euronews në Shqipëri. Fillimi i Euronews është modest, por një kontribut i rëndësishëm për një liri më të madhe të medias, që është e domosdoshme për një demokraci funksionuese në skajin juglindor të Europës”, shkruan „Handelsblatt në artikullin (08.10) me titull “Mediet në Ballkan nën darë”. (dw)

Juncker u drejtohet vendeve të BE-së: Merreni seriozisht Ballkanin

JunckerPresidenti i Komisionit Europian, Jean-Claude Juncker e sheh perspektivën reale të anëtarësimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor si kusht për stabilitetin e rajonit.

Në një fjalim në Parlamentin e Austrisë, kreu i Komisionit Europian, Jean-Claude Juncker u shpreh të premten (05.10) mbi perspektivën e anëtarësimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE. Sipas AFP, nëse vendet e BE-së nuk e kanë seriozisht me anëtarësimin e Shqipërisë, Bosnjes, Kosovës, Serbisë, Maqedonisë, e Malit të Zi, kjo mund të çojë në një luftë të re, tha Juncker.

„Nëse në këtë pjesë të komplikuar të Europës, krijohet përshtypja, se ne nuk e kemi seriozisht me anëtarësimin europian për Ballkanin Perëndimor, atëherë më vonë, – e ndoshta më herët- ne do të përjetojmë sërish atë që përjetuam në vitet 90-të në Ballkan”, theksoi Juncker në Hofburgun vjenez duke pasur parasysh luftërat në Jugosllavi.

„Hapësirë ekonomike”

Megjithatë Juncker pranoi se rruga e vendeve të Ballkanit drejt BE-së „është e gjatë”. Vërtet që ata kanë bërë përparime, por „jo aq sa duhet”. Presidenti i Komisionit Europian kërkoi që në këtë fazë të ndërmjetme të ofrohet një „hapësirë ekonomike”, në të cilën këto vende do të silleshin

pjesërisht, siç do të vepronin një ditë si vende anëtare.”

Që në dhjetorin e kaluar, Juncker kishte theksuar, se zgjerimi i BE-së me vendet e Ballkanit Perëndimor është vendimtar për stabilitetin e rajonit. Ndërsa në strategjinë e BE-së për Ballkanin në shkurt 2018, u përmend viti 2025 si vit i mundshëm anëtarësimi për Malin e Zi dhe Serbinë. Por në Vjenë Juncker tha se 2025-a është afati më i hershëm. Juncker u bëri thirrje vendeve të BE-së, që të „kujdesen” për Ballkanin e „të ndihmojnë aty ku është e nevojshme”. Por vetë këto vende, duhet ta dinë se duhet t’i zgjidhin konfliktet e tyre për kufijtë para anëtarësimit, tha Juncker.

la/afp, afpd

RS fitorja e vetme serbe e viteve 90-të

Dodoc VucicCilat janë raportet mes Beogradit dhe Banja Lukës në prag të zgjedhjeve në B-H? Dhe a ka dallime mes kandidatëve serbë atje?

Për të kuptuar raportet e strukturave serbe në Beograd me ato në Bosnjë-Hercegovinë, duhet të kuptohen edhe lidhjet e Serbisë me Republikën Serpska. Në promovimin e librit „Bosanski rat” (Lufta në Bosnje), në mars të vitit 2012, tani i ndjeri Dobrica Qosiq pati thënë: „Libri është mbrojtje e lirisë sime të shprehjes së mendimit, të drejtave kombëtare në Republikës Serpska, që ishte fitorja e vetme, ndonëse e shtrenjtë, e popullit serb në shekullin 20.”

Amaneti i Qosiqit

QosicSa për shpjegim: Tek të drejtat e njeriut dhe ato kombëtare serbe në B-H përfshihen vetëm ato në Republikën Serpska. Qosiqi thoshte se projekti i Karaxhiqit dhe Millosheviqit ka qenë “i shtrenjtë” (nuk i di se për cilin çmim fliste Qosiqi, ndonëse jam i sigurt se nuk ka folur për numrin e joserbëve të vrarë dhe të dëbuar), dhe këtu me siguri e kishte fjalën për fitoren e vetme ushtarake dhe politike në pjesën e dytë të shekullit të kaluar.

Nëse e përkthejmë këtë në një gjuhë më të kuptueshme, do të thotë se nuk janë realizuar idetë që kufijtë serbë të shkojnë deri në Karlobat, por serbët e kanë fituar Republikën Serpska. Ajo është krahas Kosovës vendi i vetëm ku gërshetohen ndjenjat nacionale serbe, pavarësisht dallimeve ideologjike. Qosiqi e ka thënë hapur ate që e mendon shumica e serbëve.

Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq e ka marrë në amanet këtë paradigmë të ish-udhëheqësve serbë dhe nga kjo ka krijuar formulën e vet: Ai e respekton B-H, sovranitetin dhe integritetin e saj territorial të bazuar në Marrëveshjen e Dejtonit, por e do – Republikën Serpska. Kjo ambivalencë e Vuçiqit nuk është asgjë e re në skenën politike të Serbisë. Bërthama racionale e diskursit të tij paqësor i dedikohet fqinjëve, Evropës dhe botës. Njëkohësisht dërgon edhe sinjale dashurie ndaj serbëve në B-H.

Formulimi i Qosiqit për RS, si fitoren e vetme serbe të viteve 90-të, në Beograd kuptohet si një dashuri mes vutesve nga njëra dhe ana tjetër e Drinës dhe asgjë më shumë.

Raportet Vuçiq-Dodik

Jo shumë largë, para gjashtë vitesh, Milorad Dodik ka mbështetur në zgjedhje ish-presidentin Boris Tadiq, ndërsa krerët e Partisë Përparimtare Serbe (SNS) të Aleksandar Vuçiqit i quante „dështakë politikë”. Vuçiqi katër vjet më parë ishte larguar nga partia e tij e mëparshme radikale. Dodikun e quante asokohe “kriminel dhe idiot”.

Kohët ndryshojnë. “Krimineli i rëndë dhe idioti”, ka qenë më pas disa herë në vizitë të Vuçiqi. Kohët e fundit janë shpeshtuar vizitat ku ai është pritur përzemërsisht.

Me 18 janar në Beograd ata kanë biseduar për “çështjet e rëndësisë nacionale”. Me një shkurt, për projektet në infrastrukturë. Ndërsa me 15 shkurt Dodiku i ka dhënë mirënjohje Vuçiqit. Marsi është kaluar për shkak të vizitës së Vuçiqit në Bosnje-Hercegovinë dhe takimit me krerët e Presidencës së B-H dhe Kroacisë.

Në prill kanë vazhduar takimet, së pari në Beograd e pastaj në Trebinjë. Në qershor Dodiku ishte për vizitë në Beograd e dy javë më vonë edhe në Kralevë. Takime kishte edhe në korrik, gusht…

Fokusi i takimeve

Çdo takim është mbajtur para kamerave televizive. Mediat nën kontrollin qeveritar në Begorad dhe Banja Lukë transmetonin mesazhet e tyre. Politikanët tjerë të RS e kanë pasur të vështirë të depërtojnë deri tek Vuçiqi. Anëtari i deritanishëm i Presidencës, Mladen Ivaniq është nevrikosur kaq shumë me prezencën tepër të madhe të Dodikut në Beograd, sa që mori guximin t’i bëjë thirrje Vuçiqit që të mos përzihet në zgjedhjet e B-H. E Vuçiqi i tha se kjo nuk është e vërtetë, por kërcënoi se pas zgjedhjeve do të bëj publike “disa të dhëna shokuese”. Vuçiqi këtu mendon në përzierjet e perëndimorëve në zgjedhje, por mbetet të shihet se cilat janë argumentet e tija.

Mbështetja mes vete

Beogradi dhe Banja Luka janë duke mbështetur njëra-tjetrën. Krerët e RS bllokojnë rrugën e B-H drejt NATO-s si dhe njohjen e Kosovës, që janë interesat strategjike të Beogradit. Dodiku nuk ka nevojë të sillet si Vuçiqi në balancimet e tija mes Brukselit dhe Moskës. Ai me parullat e tija populiste forcon retorikën rusofile. Ai e ka dëshmuar këtë edhe në takimet e tija me presidentin Putin.

Beogradi bllokon nga ana e tij çdo përpjekje për ndryshimin e Marrëveshjes së Dejtonit. Gjendja e tanishme gjysmë-invalide e B-H konsiderohet si forma e vetme legjitime e këtij vendi. Vuçiqi kur thotë se e respekton sovranitetin dhe integritetin territorial, mendon tek respektimi i Marrëveshjes së Dejtonit.

Beogradi dhe RS i dërgojnë boshnjakëve të njëjtat mesazhe – në B-H ata për statusin e serbëve nuk mund të pranojnë asgjë ndryshe nga Marrëveshja e Dejtonit. Vuçiqi është shoqëruar me Dodikun kaq shumë gjatë këtij viti, sa që të gjithë e kanë të qartë se cilin serb e mbështetë në RS. Por mes Dodikut dhe opozitës serbe atje nuk ka dallime ideologjike, ndaj nuk ka ndonjë dallim tepër të madh se kush do të jetë në pushtet. (dw)

Juncker: Të bashkohemi rreth Ballkanit Perëndimor

JunckerPresidenti i Komisionit Evropian, Jean Claude Juncker, i bëri thirrje të mërkurën Bashkimit Evropian që të jetë i bashkuar kundrejt Ballkanit Perëndimor, për te penguar ndërhyrjet e faktorëve të tjerë në rajon.

Ai i bëri këto komente gjatë fjalimit vjetor mbi gjendjen e Bashkimit Evropian në Parlamentin Evropian.

“Duhet të jemi bashkë kur flitet për Ballkanin Perëndimor njëherë e përgjithmonë. Nëse nuk e bëjmë, atëherë rajoni në fqinjësinë tonë do të formësohet nga të tjerët”, tha presidenti Juncker.

Gjashte vendet e Ballkanit Perëndimorë. Shqipëria, Maqedonia, Kosova, Mali i Zi, Serbia dhe Bosnja e Hercegovina, aspirojnë integrimin në Bashkimin Evropian.

Zyrtarë të lartë evropian kanë disa herë gjatë këtij viti nga vendet e rajonit që të përfitojnë nga përpjekjet e ripërtërira të Bashkimit Evropian për një qasje ndryshe ndaj rajonit të trazuar për shkak të rritjes së ndikimit rus, krizës së emigracionit, rrëshqitjes së Turqisë drejt autoritarizmit dhe synimit për të forcuar integrimin evropian pas largimit të Britanisë vitin e ardhshëm.

Nga gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor, Serbia dhe Mali i Zi shihen si të parat në procesin e integrimeve. Bashkimi Evropian është shprehur në favor të hapjes së bisedimeve për anëtarësim më Shqipërinë, por duke e shtyrë vendimin për qershorin e viti të ardhshëm, në pritje të përparimeve të mëtejshme të vendit veçanërisht, lidhur me reformën në drejtësi, luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit. Po në qershor të vitit të ardhshëm pritet hapja e negociatave me Maqedoninë, nëse ajo miraton ndryshimin e emrit të saj kushtetues në Republika e Maqedonisë Veriore, sipas marrëveshjes së arritur me Greqinë.

Kosova mbetet e fundit në proceset integruese. Në të gjitha proceset ajo përballet edhe me sfidën që paraqet fakti që edhe më tej, pesë nga 28 vendet anëtare të Bashkimit Evropian nuk e kanë njohur pavarësinë e saj, e cila kundërshtohet nga Beogradi me të cilin Prishtina është përfshirë në një proces bisedimesh për normalizimin e marrëdhënieve që është kush për të dyja palët për integrimet evropiane.

Juncker kërkon që BE-ja të shtrëngojë muskujt si fuqi botërore

Presidenti Juncker, tha se Komisioni do të jetë i ashpër ndaj vendeve të Bashkimit Evropian që nuk respektojnë sundimin e ligjit, mes shqetësimesh se Polonia dhe Hungaria nuk respektojnë parime demokratike të Bashkimit Evropian.

Gjatë fjalimit vjetor ai tha se artikulli i 7-të Bashkimit Evropian, një proces që mund të çojë në sanksione siç është pezullimi i të drejtës së votës në Këshillin Evropian, duhet të zbatohet sa herë që kërcënohet sundimi i ligjit.

Presidenti, Juncker i bëri thirrje Bashkimit Evropian që të shtrëngojë muskujt si një fuqi botërore, duke thënë se marrëveshja që arriti me presidentin amerikan, Donald Trump, për të shmangur një luftë transatlantike tregtare nuk ishte “kurrfarë befasie”, pasi ai foli në emër të një Evrope të bashkuar.

Duke vënë në dukje pikëpyetjet e shumë vendeve lidhur me rolin e Washingtonit si udhëheqës ekonomik botëror, ish-kryeministri i Luksemburgut, mbrojti idenë që euro duhet ta sfidojë dollarin si monedhën udhëheqëse në botë, duke e quajtur ‘absurd’ faktin se BE-ja paguan për shumicën e energjisë së saj në monedhën amerikane, pavarësisht nga blerja e saj kryesisht nga Rusia dhe Shtetet e Gjirit. Ai tha se kompanitë ajrore duhet gjithashtu të blejnë avionë në euro, e jo në dollarë.

Zoti Juncker, i cili po hyn në vitin e fundit si president i Komisionit Evropian, tha se BE-ja duhet të ofrojë marrëveshje të tregtisë së lirë me gjithë kontinentin Afrikan, dhe një aleancë investimesh.

Ai propozoi forcimin e kufijve të jashtëm të Bashkimit Evropian me 10 mijë trupa për të penguar migruesit ekonomik që kanë nxitur nacionalizmat kundër BE-së. (voa)

Ballkani Kneissl: Më shumë angazhim për Ballkanin Perëndimor në BE

KneisslKneissl. Vendet e Europës Juglindore janë pjesë e Europës në kuptimin politik, ekonomik dhe kultutror, shprehet Karin Kneissl, ministrja e Jashtme austriake në prag të takimit me homologët e saj të BE-së në Vjenë.

Ministrja e Jashtme e Austrisë Karin Kneissl ka kërkuar më shumë angazhim të vendeve të BE-së për antarësimin e gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor Serbisë, Maqedonisë, Malit të Zi, Shqipërisë, Bosnje-Hercegovinës dhe Kosovës. “Ne nuk duhet të lejojmë, që prej mugesës së angazhimit të BE-së të tjerë aktorë të futen në këtë vakuum të krijuar”, është shprehur Kneissl për gazetën “Die Welt” në prag të takimit të ministrave të jashtëm të BE-së të enjten (30.08) në Vjenë.

“Një perspektivë e qartë europiane është garanci për stabilitetin politik dhe zhvillimin ekonomik”, thotë Kneissl. Vendet e Europës Juglindore janë pjesë e Europës në kuptimin politik, ekonomik dhe kultutror. “Pavarësisht mirëkuptimit lidhur me ngurrimin e disa vendeve anëtare, duhet të mbizotërojë interesi gjeopolitik për një afrim të shpejtë në BE.”

Të mërkurën (29.08) ministrat e mbrojtjes të BE-së u takuan në Vjenë. Në mbëmje në program ishin konsultimet për gjendjen në Ballkanin Perëndimor dhe marrëdhëniet me vendet kandidate për antarësim në BE. Këto konsultime vazhdojnë edhe të enjten.

E ngarkuara e BE-së për Politikën e Jashtme Federica Mogherini flet të enjten për të ardhmen e misionit të marinës së BE-së “Sophia”. Qeveria italiane kërkon, që refugjatët e shpëtuar në Mesdhe para brigjeve të Libisë të mos dërgohen automatikisht në Itali. Ministrat e jashtëm trajtojnë edhe situatën në Siri, në Jemen, Libi dhe në Iran.

Duke iu referuar luftës civile në Siri,lidhur me të cilën kosnultohen gjithashtu në Vjenë ministrat ejashtëm të BE-së, Kneissl tha: “Lufta në Siri po i afrohet fundit. Por atje nuk do të ketë ndonjë armëpushim të madh.” Tani është i nevojshëm një “veprim i mençur dhe me maturi” gjatë rindërtimit të vendit. “Në këtë proces duhet të mbahet në konsideratë gjendja në tërësi, edhe sa i përket kthimit të shpejtë të të dëbuarve në vendet fqinje.”