Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

Evropa Greqi: Dhunë e re e ekstremistëve të djathtë

Thomas JacobiGazetari i DW-s, Thomas Jacobi pas sulmit

Sulmi i fundit ndaj gazetarit të Deutsche Welles, Thomas Jacobi në Athinë e bën të qartë: Në Greqi ekstremistët e djathtë vazhdojnë të mbeten mbeten një rrezik latent.

Më kot ta kërkosh qendrën e partisë neonaziste greke, “Agimi i Artë” në bulevardin Mesogeion, të ngarkuar me trafik në veri të Athinës. Vila e dikurshme pompoze sot është bosh, në godinat përreth njëri-pas tjetrit hapen dyqane me çmime të leverdisshme, ekstremistët e djathtë ka kohë që janë larguar. Arsyeja: Që nga dështimi në zgjedhjet e kaluara në korrik, “Agimi i Artë” nuk është më i përfaqësuar në Parlamentin e Athinës, burimet financiare kanë shteruar, paratë nuk mjaftojnë as për të paguar qiranë e zyrave.

Në kohë krize neonazistët u ngjitën në forcën e tretë politike në Greqi, por ndërkohë duket se partisë po i vjen fundi, jo vetëm sepse disa krerë të saj duhet të përgjigjen para drejtësisë për “krijimin e një organizate kriminale”. Procesi filloi në vitin 2014, pasi një anëtar i kësaj partie qëlloi me thikë muzikantin Pavos Fyssas në Pire. Prokurorja e Athinës në fund të vitit 2019 është shprehur, se nuk ka prova të mjaftueshme për akuzën e “organizatës kriminale”, por kjo nuk do të thotë, se autorët do të mbesin pa ndëshkuar. Sipas qëndrimit të prokurorisë bëhet fjalë për akte të veçuara penale. Në një kohë që ka zëra kritikë ndaj këtij qëndrimi, kreu i partisë, Nikos Mikaloliakos gëzohet për gjoja rehabilitimin. Menjëherë në kalendarin e vitit 2020 të “Agimit të Artë” është vendosur mbishkrimi; “Ne po kthehemi, dhe toka do të dridhet.” Të dielën (19.01) vërtet që esktremistët e djathtë u kthyen, duke demonstruar kundër politikës së refugjatëve të qeverisë hreke. Pikërisht këtë ditë sulmohet edhe gazetari gjerman, Thomas Jcobim që punon për media franceze dhe Deutsche Wellen. Një “comeback” i djathtistëve?

Agresorët ende kërkohen

Duket se nuk ka dyshime, që ishin ekstremistë të djathtë ata që e sulmuan gazetarin, Thomas Jacobi. Por nëse ata kanë qenë edhe anëtarë të “Agimit të Artë”, kjo nuk është e qartë, për shkak se policia nuk ishte në gjendje të ndërhynte menjëherë dhe të kapte autorët. Thomas Jacobi i tha Deutsche Welles, se një grup djemsh e kanë sulmuar duke i thënë, se e kanë njohur, që ishte ai, që ka xhiruar një dokumentar për “Agimin e Artë”. Bëhet fjalë për filmin “Agimi i Artë –  një çështje personale”, film që është nderuar edhe me çmim. Së bashku kolegen franceze, Angelique Kourounis, Jacobi e ka xhiruar filmin për t’i bërë publike strukturat kriminale të partisë. Aktualisht ata punojnë për ta vazhduar këtë dokumentar.

“Agimi i Artë” ndryshon taktikën

A po marshojnë në Greqi ata që jetojnë përjetësisht me të shkuarën? Politologja, Vasiliki Georgiadou që hulumton mbi ekstremizmin e djathtë thotë për DW, se “nuk ka të dhëna që flasin për një forcim të Agimit të Artë.” Por kjo parti është ende forca dominuese brenda lëvizjeve ekstremiste të djathta. Ka një spektër të gjerë të pozicioneve ekstremiste të djathta, që nuk përfaqësohen nga “Agimi i Artë”. Zakonisht këta aktorë janë në konkurrencë me njëri-tjetrin, pro kjo nuk përjashton vendosjen e kontakteve, shpjegon Georgiadou. Së bashku me studiuesit kostas Roumanias dhe Lambrini Rorri ajo ka dokumentuar aktivitetet e grupimeve ekstremiste të djathta në Greqi. Konkluzioni: “Pika kulmore e dhunës ekstremiste të djathtë u arrit në vitin zgjedhor 2012, kur “Agimi i Artë” për herë të parë arriti të hyjë në parlament. Menjëherë pas fillimit të procesit gjyqësor në vitin 2014, ra dukshëm numri i akteve të dhunës ekstremiste të djathtë, por në vitet e mëvonshme shënojmë një rritje  tjetër të këtyre akteve të dhunës dhe në mënyrë të vazhdueshme deri në vitin 2018.”

Shqetësuese është rritja e dhunës esktremiste të djathtë në disa ishuj të Egjeut, ku mbërrijnë refugjatë dhe migrantë. Për identitetin e saktë të autorëve të këtyre akteve vetëm mund të spekulohet. Vitet e kaluara, “Agimi i Artë” ka bërë thirrje të hapur për dhunë. Kjo ka ndryshuar tani “Në disa raste mediat lokale raportojnë për simpatizantë të “Agimit të Artë” që veprojnë kundër refugjatëve”, thotë Georgiadou. Por vetë partia hesht për këto sulme. Sipas ekspertes, “ose në spektrin e djathtë janë aktive grupime të reja ekstremistësh, ose anëtarët e “Agimit të Artë” duan ta fshehin identitetin e tyre.”

dw

A do të nxisin protestat në Iran një kryengritje popullore?

protestat iranProtestat e iranianëve të irrituar prej rrëzimit aksidental nga ushtria të aeroplanit ukrainas, duket se sinjalizojnë një pakënaqësi më të thellë ndaj qeverisë. Demonstratat nisën pasi zyrtarët iraniane pranuan se e kishin goditur avionin duke vrarë të 176 personat në bord, shumica e tyre iranianë. Incidenti duket se ka larguar zemërimin e publikut nga SHBA-ja lidhur me vrasjen e gjeneralit të lartë iranian Qassem Soleimani, duke e orientuar atë më shumë drejt udhëheqësve të vendit e politikës së tyre shtypëse ndërsa ekonomia vuan nën sanksionet amerikane. Korrespondenti i Zërit të Amerikës Brian Padden zbërthen nëse protestat sinjalizojnë fillimin e një revolte popullore.

Ndërsa protestat nxorrën në rrugë qindra studentë që denoncojnë udhëheqësit islamikë të Iranit, analistët thonë se është shumë herët të thuhet nëse ky është fillimi i një kryengritjeje popullore.

Mendoj se demonstratat, sado të mëdha të jenë, në të vërtetë nuk janë aq të mëdha e nuk ka të ngjarë të përhapen shumë më tepër“, thotë Michael O’Hanlon, i Institutit Brookings.

Protestat të drejtuara kryesisht nga studentët filluan kur zyrtarë iranianë pranuan se kishin rrëzuar gabimisht aeroplanin ukrainas më 8 janar duke shkaktuar vdekjen e gjithë udhëtarëve në bord.

Këtë javë Irani njoftoi arrestimin e disa personave në lidhje me ngjarjen. Incidenti ndodhi gjatë së njëjtës natë që ushtria iraniane nisi një sulm me raketa kundër një baze ushtarake amerikane në Irak, si hakmarrje për vrasjen e gjeneralit të lartë iranian Qassem Soleimani.

Një video që është shpërndarë gjerësisht në mediat sociale tregon demonstrues tek shkulin foton e gjeneral Soleimanit e përpiqen t’i largohen sulmit me gaz lotsjellës të policisë. Autoritetet kanë arrestuar një numër të madh protestuesish.

Protestat shpërthyen pas një funerali masiv për nder të Qassem Soleimanit ku shumë prej të pranishmëve thërrisnin për hakmarrje kundër Amerikës.

Protestat e fundit antiqeveritare pasojnë ato të muajit nëntor, pasi autoritetet njoftuan një rritje prej 50 për qind të çmimit të benzinës. Në disa prej tyre, forcat e sigurisë qëlluan ndaj demonstruesve të paarmatosur.

Regjimi ka një histori të konsiderueshme të përgjigjes së fortë sa herë që kërcënohet. Duhet pritur të shihet nëse këto protesta në ndonjë lloj mënyre e kanë kapërcyer atë lloj kërcënimi“, thotë William Wechsler, i Këshillit Atlantik.

Sanksionet e vendosura nga Uashingtoni me qëllimin për ta detyruar Teheranin të ndalë programin e raketave balistike e t’i japë fund mbështetjes së milicisë në rajon e kanë dëmtuar rëndë ekonominë iraniane gjë që po nxit trazira. Por analistët thonë se sanksionet kanë ndikuar gjithashtu në rritjen e ndjenjës antiamerikane.

“Iranianët mendojnë se kanë ngecur mes një Amerike me sjellje tejet agresive dhe represionit të fortë të Republikës Islamike, e që në thelb asnjë prej këtyre qeverive nuk interesohet vërtet për ta”, thotë Ali Vaez, i Grupi Ndërkombëtar të Krizave.

Teherani nga ana e tij mbetet sfidues, duke njoftuar se nuk do t’i përmbahet më marrëveshjes bërthamore që kufizon normat e pasurimit të uraniumit, një veprim që mund të shkaktojë të tjera sanksione ndërkombëtare.

voa

Al Maliki: Palestinezët mbështesin qëndrimin e Serbisë për Kosovën

Ryad al-MalikiRyad al-Maliki

Ministri i Jashtëm i Serbisë, Ivica Daçiq ka takuar në Beograd shefin e diplomacisë së autoritetit palestinez, Riyad al-Maliki, i cili po qëndron për vizitë në Serbi.

Sipas një njoftimi të ministrisë së Jashtme të Serbisë, Daçiq ka shprehur mirënjohje për mbështetjen që palestinezët i kanë dhënë Serbisë në organizatat ndërkombëtare, duke mos votuar për anëtarësimin e Kosovës.

“Ne i jemi mirënjohës Palestinës për mbështetjen parimore në lidhje me Kosovën, dhe kjo mbështetje është me rëndësi të madhe sepse Palestina është shumë e vlerësuar, jo vetëm në botën myslimane, por edhe në vendet e tjera”, ka thënë kryediplomati serb.

Në njoftim thuhet se shefi i diplomacisë palestineze, Riyad Al Maliki, ka shfaqur mbështetje për qëndrimin e Serbisë ndaj Kosovës, duke thënë se ata (palestinezët) nuk mund të pranojnë asnjë pozicion që nuk është në përputhje me qëndrimin e Serbisë ndaj Kosovës.

Daçiq dhe Al Maliki nënshkruan edhe disa marrëveshje bashkepunimi.

Daçiç, ka kujtuar se ish-Jugosllavia ishte ndër të parat “që njohu shtetin palestinez”, madje edhe para disa vendeve arabe.

Më 2012, palestinezët kanë arritur të fitojnë statusin e “shtetit vëzhgues jo-anëtar” në Organizatën e Kombeve të Bashkuara.

Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara e patën kundërshtuar rezolutën.

Palestinezët duan shtet të pavarur në Bregun Perëndimor dhe Gaza, me kryeqytet Jerusalemin Lindor.

Izraeli kundërshton.

rel

Lojërat e pushtetit të Putinit mund të dalin jashtë kontrollit

Putin Erdogan RuhaniPutini ka arritur ta bëjë Kremlinin lojtar kryesor në Lindjen e Mesme duke mbajtur marrëdhënie të ngushta me Iranin, Sirinë dhe Turqinë. Por tensionet po përshkallëzohen, ai duhet të ketë kujdes, thotë Konstantin Eggert.

Sezoni festiv i Presidentit rus Vladimir Putin është trazuar jashtë mase. Së pari, Kongresi amerikan vendosi sanksione kundër kompanive që ndërtojnë tubacionin Nord Stream 2, projekti kyç evropian për energji nga Kremlini. Pastaj Izraeli, Qiproja dhe Greqia – të gjitha këto kanë marrëdhënie të përzemërta me Moskën – i dhanë një goditje tjetër projektit, duke njoftuar ndërtimin e një tubacioni gazi në Evropë, që mund të minojë përfitimin e Nord Stream-it. Dhe vetëm tre ditë para Krishtlindjes Ortodokse Ruse, amerikanët e goditën me forcë aleatin e Moskës Iranin, duke vrarë në Bagdad gjeneralin Qassem Soleiman.

Sipas burimeve në Moskë, Putini e njihte shumë mirë Soleimanin: ai luajti një rol kryesor në krijimin e aleancës ruso-iraniane që shpëtoi regjimin e Bashar al-Asadit në Siri nga ai që në vitin 2015 dukej si fund i afërt.

Që Presidenti amerikan Donald Trump vuri në shënjestër dikë që shumë e konsideruan figurën e dytë më me ndikim në Iran, pas udhëheqësit shpirtëror Ayatollah Ali Khamenei, duhet ta ketë tronditur Kremlinin dhe të ketë ringjallur fantazmën e një ndryshimi të regjimit që po përgatitet. Kërcënimi gati i pafshehur i Shtëpisë së Bardhë për të goditur jo vetëm objekte ushtarake dhe ekonomike, por edhe “objektiva kulturorë” në Iran – një referencë jo aq e paqartë për të bombarduar qytetin e shenjtë të Qom-it, ku ndodhet rezidenca kryesore e Khameneit – e shton ankthin.

Synim i përbashkët

Akti gjithashtu i kujton në mënyrë të pakëndshme udhëheqjes ruse se ka një gjë të rëndësishme të përbashkët me pushtetarët në Teheran. Objektivi kryesor i të dyja regjimeve është në fund shumë i thjeshtë – mbijetesa. Dhe, megjithëse Amerika nuk do (dhe as nuk mundet) ta ndryshojë sistemin politik të Rusisë, vdekja e Soleimanit pa dyshim që do të shihet në Moskë në këtë këndvështrim. Prirja e papritur e Trumpit për të luajtur lojën politike të simboleve – pesëdhjetë e dy objektivat e përcaktuara iraniane korrespondojnë me numrin e punonjësve të ambasadës amerikane të marrë peng në Teheran në nëntor 1979 me urdhër të Ayatollah Ruhollah Khomeinit – vetëm e shton shqetësimin. E gjithë kjo duhet ta shqetësojë Moskën.

Në vështrim të parë, Rusia do të përfitonte nga një rritje e çmimeve të naftës po të acarohet konfrontimi amerikano-iranian. Padyshim që kjo do të shtynte Teheranin të blejë më shumë armë nga Moska dhe të nënshkruajë më shumë marrëveshje me Rosatom-in, monopolistin e energjisë bërthamore të Rusisë, i cili po ndërton reaktorin Bushehr në brigjet e Gjirit Persik të Iranit. Por megjithë deklaratat e ashpra të Ministrisë së Jashtme ruse dhe histerisë anti-amerikane dhe pro-iraniane në mediat e kontrolluara nga shteti, në prapaskenë Kremlini duhet të shpresojë që Teherani të japë një përgjigje të kufizuar ndaj vrasjes në Bagdad.

Opsione të kufizuara

Po të zgjedhin konfrontimin iranianët, Presidenti Putin do të ketë dy alternativa – ose t’u qëndrojë besnik aleatëve të tij iranianë çfarëdo që të ndodhë, ose të dalë në heshtje nga skena duke e lënë Teheranin të kujdeset për veten e tij. Mundësia e parë nënkupton rrezikimin e konfrontimit të drejtpërdrejtë ushtarak me Shtetet e Bashkuara, pothuajse me siguri sanksione të reja (dhe më të ashpra) nga Kongresi Amerikan, duke shkatërruar marrëdhëniet e ndërtuara me dhimbje me sauditët dhe izraelitët. Për më tepër, e gjithë kjo do të ishte e kotë – Irani nuk ka shanse t fitojë në një ndeshje të tillë.

Mundësia e dytë për Putinin është të vështrojë nga larg se si aleatët e tij iranianë dërrmohen ushtarakisht dhe ekonomikisht. Por ajo që është më e keqe është se kjo mund të nënkuptojë edhe ndryshimin e regjimit në Teheran – qeveritë që humbasin luftërat zakonisht nuk fitojnë ndonjë popullaritet. Shërbimi i sigurisë i gjeneralit të ndjerë Suleimani dhe kolegët e tij të policisë kanë vrarë dhjetëra nëse jo qindra demonstrues antiqeveritarë muajt e fundit. Kremlini mund ta ketë të vështirë – nëse jo plotësisht të pamundur – të bjerë dakord me qeverinë e re, e cila me shumë gjasa do të përpiqet të bëjë paqe me Perëndimin dhe t’i kthejë shpinën Moskës.

Në një rast të tillë, Rusia jo vetëm që do të humbiste një aleat kryesor për mbështetjen e Asadit në Siri, por do të bëhej shumë më pak e rëndësishme për Izraelin (i cili e sheh Putinin si një ndikues te iranianët) dhe sauditët (të cilët në thelb kanë të njëjtin qëndrim). Kjo do të përfshinte edhe Presidentin turk Rexhep Tajip Erdogan, i cili tashmë duket se do të ketë konflikt me Rusinë për Libinë.

Me regjimin iranian të minuar ose shkatërruar masivisht, pozicioni i Moskës në Lindjen e Mesme dhe prestigji personal i Vladimir Putin si autoriteti më i lartë në botë për ndalimin e “ndryshimit të regjimeve” dhe si një njeri që kurrë nuk i lë aleatët në baltë, do të goditej keq dhe do të zbulohej se është më i dobët sesa duket. Roli i intensifikuar i Rusisë në Lindjen e Mesme tani ka të bëjë vetëm me tërheqjen e vullnetshme të Amerikës nga rajoni, dhe jo me peshën politike, ekonomike dhe ushtarake të Moskës.

Ngatërrestari tani paqebërës?

Presidenti Putin ka çdo arsye që të urojë që iranianët të tërhiqen nga konfrontimi me Shtetet e Bashkuara. Megjithatë, shenjat e para nuk janë inkurajuese. Me votimin e parlamentit irakian të ndikuar nga Teherani për të dëbuar trupat amerikane nga vendi dhe me Iranin që zyrtarisht e lë Planin Gjithëpërfshirës të Përbashkët të Veprimit të paprekur, dhe në përgatitje për të rivënë në punë centrifugat e tij bërthamore, përshkallëzimi mund të jetë i parashikueshëm. Amerikanët tregojnë pa pushim që “e zotërojnë” përshkallëzimin.

Shansi më i mirë i Putinit për të shmangur këtë dramë është të luajë rolin e paqebërësit – jo vetëm por i shoqëruar nga kancelarja gjermane Angela Merkel dhe Erdogani i Turqisë, të cilët po nxitojnë ta takojnë atë në dy ditët e ardhshme. Berlini dhe Ankaraja nuk duan ta shohin Lindjen e Mesme të shpërthejë dhe do t’i kërkojnë Putinit të përdorë lidhjet e tij të ngushta në Teheran për të arritur një marrëveshje dhe për ta kursyer konfrontimin. Nëse kjo përpjekje e minutës së fundit nuk do të ketë sukses, burri i fortë i Rusisë mund të kthehet së shpejti në spektator në dramën që ka shkruar deri tani – por që mund ta ketë të pamundur ta përfundojë.

Konstantin Eggert/dw

Zyrtarët: Avioni ukrainas mund të jetë rrëzuar nga Irani

Avioni ukrainasNjë aeroplan i Ukrainës që u rrëzua në Iran, duke lënë të vdekur të 176 personat në bord, me shumë gjasë u rrëzua aksidentalisht nga raketa anti-ajrore iraniane, thanë të enjten zyrtarë amerikanë.

Një zyrtar amerikan i konfirmoi korrespondes së VOA në Pentagon, Carla Babb se ai është i sigurt se ishte Irani që e rrëzoi avionin ukrainas dhe se sigurinë e tij e bazon tek zbulimi amerikan.

Sipas të dhënave satelitore, tha një zyrtar amerikan, vetëm dy minuta pas nisjes së avionit Boeing 737-800 të linjave ndërkombëtare të Ukrainës, i cili ishte ngritur nga aeroporti i Teheranit dhe udhëtonte drejt Kievit, u diktuan shenja nxehtësie të dy raketave tokë-ajër.

Kjo u pasua menjëherë nga një shpërthim në afërsi të aeroplanit, tha zyrtari. Të dhënat e nxehtësisë treguan më pas aeroplanin që kishte marrë zjarr dhe po binte.

Kreu i aviacionit civil të Iranit u citua nga Agjensia e Lajmeve ISNA të thoshte se ishte “e pamundur që një raketë të kishte goditur aeroplanin ukrainas”.

Sipas dy zyrtarëve amerikanë, Uashingtoni beson se rrëzimi i avionit, i cili ndodhi në një kohë të rritjes së tensioneve midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, ishte aksidental.

Kompania Boeing dhe Administrata Federale e Aviacionit nuk pranuan të komentojnë. Po ashtu edhe Pentagoni.

Presidenti Donald Trump la të kuptohet se ai besonte që Irani të ishte përgjegjës dhe nuk fajësoi drejtpërdrejt Iranin, por hodhi poshtë pohimet iraniane se rrëzimi ishte një çështje mekanike.

“Dikush mund të ketë bërë ndonjë gabim nga ana tjetër,” tha Presidenti Trump, duke vënë në dukje se avioni ishte duke fluturuar “në një rajon mjaft të vështirë”.

“Disa njerëz thonë se ishte mekanik,” shtoi zoti Trump. “Unë personalisht nuk mendoj se ishte ky problemi, as që bëhet fjalë”.

Ekuipazhi i avionit nuk kërkoi ndihmë me radio dhe po përpiqej të kthehej për në aeroport kur avioni që po digjej filloi të binte, thuhej në një raport fillestar hetimor të Iranit të publikuar të enjten.

Raporti iranian lë të kuptohet se diçka e papritur goditi avionin Boeing 737 të operuar nga kompania Ukrainian International Airlines mëngjesin e të mërkurës. Avioni u rrëzua vetëm disa minuta pasi u ngrit nga Aeroporti Ndërkombëtar Imam Khomeini në Teheran.

Hetuesit nga Organizata e Aviacionit Civil të Iranit nuk ofruan asnjë shpjegim për katastrofën. Zyrtarët iranianë fillimisht fajësuan një mosfunksionim teknik për rrëzimin, diçka që u mbështet në fillim nga zyrtarët ukrainas. Por më pas ata thanë se nuk donin të shprehnin hamendje ndërkohë që hetimi ishte në vazhdim.

voa

Turkish Stream: Një gazsjellës me forcë simbolike

Putin ErdoganPutini dhe Erdogani festuan hapjen e gazsjellësit të ri, edhe Vuçiçi dhe Borisovi të pranishëm.

Ekonomia dhe popullsia turke po rriten me shpejtësi të madhe – dhe bashkë me to edhe kërkesa për energji. Turqia e merr gazin kryesisht nga Rusia. Deri më tani atë e sillte në Turqi nëpërmjet Detit të Zi me anë të gazsjellësit “Blue Stream”. Gjatë viteve të fundit, ky gazsjellës është zgjeruar dhe tani e tutje quhet Turkish Stream: Dy tuba të rinj do ta furnizojnë tani vendin e etur për energji me gati 16 miliardë metra kubikë gaz në vit – kjo pothuajse do t’i dyfishojë kapacitetet.

Të mërkurën, Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan dhe shefi i Kremlinit, Vladimir Putin, e përuruan gazsjellësin e ri me një ceremoni në Stamboll. Një pjesë e madhe e furnizimeve të gazit ka për destinacion tregun turk – një degë e tij është paraparë të furnizojë edhe vendet e BE-së me gaz natyror. “Gazsjellësi do ta përmirësojë sigurinë energjetike në të gjthë Evropën”, tha Putini në Stamboll.

Në aktivitet morën pjesë edhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, dhe Kryeministri i Bullgarisë, Bojko Borisov. Dega evropiane e gazjellësit do të kalojë nëpërmjet Bullgarisë me destinacion Evropën Jugore dhe Juglindore. Gazi do të kalojë nga Bullgaria e Serbia, nëpërmjet gazsjellësit Balkan Stream, për të vazhduar më tej, në rast nevoje, në Sllovaki, Hungari ose dhe Austri. Borissow tha se punimet për pjesën bullgare të Balkan Stream-it do të përfundojnë qysh në maj të vitit 2020.

Borisov Putin Erdogan VucicNë ceremoninë e Stambollit, veç Putinit dhe Erdoganit, morën pjesë edhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vurçiç, dhe kryeministri i Bullgarisë, Bojko Borisov.

Boshti Moskë-Ankara është duke u formësuar

Turqia kërkon kësisoj edhe që të përfitojë nga gjeopozita e saj e ekspozuar mes Lindjes dhe Perëndimit dhe të bëhet një qendër e rëndësishme e energjisë. Ndërsa për Moskën, gazjellësi është një rrugë alternative shtesë për të sjellë  gazin në Evropë, duke mos përdorur Ukrainën.

Partneriteti dypalësh midis Moskës dhe Ankarasë po bëhet gjithnjë e më i ngushtë. “Unë jam i bindur se Rusia dhe Turqia do të realizojnë shumë projekte të tjera në të ardhmen”, tha Erdogani. Ai foli për një bashkëpunim win/win, pra ku do të ketë vetëm përfitues. “Nuk kemi lejuar që mosmarrëveshjet e së kaluarës të na bllokojnë interesat tona të përbashkëta”, tha Erdogani, duke pasur parasysh mosmarrëveshjet aktuale mes dy vendeve.

Thirrje për armëpushim në Libi. 

Libia dhe Siria janë dy nga fushat ku dy liderët rajonalë kanë konflikte interesash. Më 9 tetor, Turqia filloi një operacion për zbrapsjen e milicisë kurde nga kufiri turk. Në fund të tetorit, Putini dhe Erdogan ranë në ujdi në Soçi dhe i përfunduan luftimet. Në atë kohë, Ankarasë iu dha leja për të ngritur një zonë sigurie në veri të Sirisë.

Ndërsa në rastin e Libisë, qeveria turke mban anën e qeverisë së kryeministrit Fajis al-Sarradsch, i cili njihet  ndërkombëtarisht dhe i dërgoi këtij trupa përforcuese. Moska mbështet gjeneralin, Chalifa Haftar, i cili me  Ushtrinë e tij Kombëtare të Libisë (LNA) po përpiqet të marrë në dorë Tripolin. Që Turqia dërgon trupa në Libi, këtë Moska e sheh me dyshim. “Ankarasë i është thënë tashmë, se ushtarët turq nuk duhet të luftojnë kundër milicisë së gjeneralit Haftar”, thuhet nga qarqet diplomatike ruse. Në Stamboll dy krerët e shteteve u bënë thirrje palëve për armëpushim.

dw

Jo tërheqje të trupave: Pse Iraku është kaq i rëndësishëm për SHBA

us forceParlamenti në Bagdad kërkon tërheqjen e trupave amerikane, por Uashingtoni nuk dëshiron të heqë dorë nga pozicioni i tij në Irak. Për qeverinë e Trumpit, Iraku ka rëndësi të madhe strategjike.

Është një nga vendimet më të rëndësishme të politikës së jashtme të historisë më të re të SHBA: a duhet t’i tërheqë administrata Trump ushtarët e saj nga Iraku? Pasi ushtria amerikane vrau gjeneralin iranian Ghassem Soleimani në një sulm me dron në aeroportin e Bagdadit, tensionet mes Uashingtonit dhe Teheranit përshkallëzohen – dhe Iraku ndodhet mes fronteve. Fundjavën e kaluar, parlamenti irakian votoi për një rezolutë që kërkon që të gjitha trupat amerikane të largohen nga vendi. Një dëbim pak a shumë i sjellshëm.

Përballë seriozitetit të situatës, qasja e Shteteve të Bashkuara për këtë çështje nuk është me të vërtetë e përshtatshme – duket se dora e majtë nuk e di se çfarë po bën dora e djathtë. Të hënën mbërriti në publik një letër e ushtrisë amerikane për homologët irakianë. Në të thuhet që trupat amerikane do të “ripozicionohen”. Letra përfundon me fjalët “Ne e respektojmë vendimin tuaj të pakufizuar për të na kërkuar të tërhiqemi”. Por vetëm pak më vonë kjo u kundërshtua nga udhëheqja ushtarake: sipas Mark Milley, shefit të shtabit të SHBA, letra ishte gabim, një version i parë që nuk duhej të ishte dërguar kurrë.

A është në rrezik lufta kundër terrorizmit?

Një tërheqje e trupave nga Iraku kundërshtohet pra me vendosmëri. Prania në Irak ka një rëndësi të madhe strategjike për Shtetet e Bashkuara për disa arsye. “Nga njëra anë, në këtë mënyrë ne mund të mbajmë kontakte personale me forcat irakiane të sigurisë,” thotë Michael O’Hanlon, ekspert në Qendrën Kërkimore Brookings në Shtetet e Bashkuara. “Mund të shohim drejtpërdrejt, se cilat kuadro drejtuese janë të fortë dhe cilët janë të dobët. Në të kaluarën, në mungesën tonë, forcat e sigurisë u manipuluan me shpejtësi nga palë të ndryshme për qëllime politike.” Kjo do t’i vinte në rrezik trupat amerikane në rajon.

bazat e SHBA IrakBazat e SHBA në Irak

Një shkak tjetër është lufta kundër milicisë terroriste “Shteti Islamik” (IS). “Iraku është në gjendje që të veprojë më mirë kundër IS, sepse ne ofrojmë mbështetje ajrore ose me shërbimet e fshehta,” tha O’Hanlon, një ekspert i sigurisë kombëtare për DW.

Po të tërhiqen papritur Shtetet e Bashkuara nga Iraku, do të jetë e vështirë të parashikosh se si do të vazhdojë lufta kundër terrorit atje. “Mund të ndodhë që forcat irakiane të vazhdojnë të ecin mirë fillimisht,” tha O’Hanlon. Por ai nuk e përjashton edhe që Shteti Islamik të përhapet. Kur trupat e SHBA u tërhoqën nga Siria veriore në tetor 2019, kjo i hapi rrugën një ofensive turke. Luftëtarët kurdë, të cilët duhej të mbroheshin kundër saj, nuk mund të ruanin njëkohësisht të burgosur militantë, dhe thuhet se disa qindra luftëtarë të IS kanë shpëtuar nga burgjet e rajonit.

Kundërpeshë rajonale për Iranin

Situata në Irak vërtet është e ndryshme. Por ekziston ende rreziku që lufta kundër milicisë terroriste të bjerë pas tërheqjes së trupave amerikane. Kështu për shembull mund të ndodhë një “kolaps në mbledhjen e informacioneve të shërbimeve të fshehta rreth ISIS”, tha vitin e kaluar Brian Katz, një ish-zyrtar i CIA, në një intervistë me Atlantic Magazine. “Njerëzit janë burimet më të mira, kur bëhet fjalë për t’i komunikuar qeverisë së SHBA qëllimet e grupeve terroriste,” tha Katz. “Dhe njerëzit kanë nevojë për afërsi dhe besim dhe për ndërtimin e marrëdhënieve në vend.”

Një pikë tjetër që e bën kaq të rëndësishme prezencën në Irak të SHBA është, se Uashingtoni ndërton në këtë mënyrë një kundërpeshë për Iranin në rajon. Pikërisht në situatën aktuale, kjo mund të ketë vlerë të paçmueshme për administratën e Trumpit. “Shtetet e Bashkuara tregojnë në Irak se Irani nuk është fuqia e vetme, të cilit ai mund t’i drejtohet,” tha O’Hanlon.

dw

Gjermania kampion bote e muzikës klasike – jo vetëm me Beethoven 2020

Berliner PhilharmonikerBerliner Philharmoniker – Ndër më të njohurit në botë

Rreth 130 orkestra profesionale të financuara nga fondet publike, mbi 80 ansamble të përhershme operistike dhe subvencione miliardëshe: Ky peizazh unik muzikor e bën Gjermaninë kombin kryesues në muzikën klasike.

Klasikët e mëdhenj si Goethe, Schiller, Kant dhe Schopenhauer kanë kontribuar që Gjermania të njihet në të gjithë botën si vendi i “poetëve dhe mendimtarëve”. Kompozitorë si Bach, Haydn, Beethoven dhe Brahms i dhanë atdheut të tyre reputacionin e një vendi të gjenive muzikorë. Ludwig van Beethoven njihet si kompozitori më i famshëm klasik në botë. Për ditëlindjen e tij të 250-të në vitin 2020, veprat e tij do t’i interpretojnë orkestra në të gjithë botën, e veçanërisht në Gjermani.

Dendësia e pazakontë e peizazhit, me orkestra, teatro dhe kore dhe mbështetja e madhe financiare nga sektori publik e bëjnë Gjermaninë një Meka të muzikës klasike. “Sa më shumë largohem nga Gjermania, aq më shumë shtohet admirimi”, thotë Christian Höppner, Sekretar i Përgjithshëm i Këshillit të Muzikës Gjermane. “Në Brazil, për shembull, Gjermania perceptohet shumë më tepër si “vend i muzikës” sesa nga vendet tona fqinje.” Si organizatë ombrellë për jetën muzikore në Gjermani, Këshilli Gjerman i Muzikës përfaqëson interesat e rreth 14 milionë muzikantëve.

Peisazhi orkestror mbulon mbarë vendin

Sipas informacioneve të Shoqatës Gjermane të Orkestrave (në vitin 2018), në mbarë vendin kishte 129 orkestra të financuara nga fonde publike, që me afro 10 000 anëtarët e tyre janë të shpërndara në të gjithë republikën. Orkestrat si Berliner Philharmoniker, Sächsische Staatskapelle Dresden, apo Gewandhausorchester Leipzig janë ndër më të mirat në botë. Por këtu nuk janë renditur orkestrat e famshme me muzikë dhome dhe ansamblet e posaçme për muzikë të vjetër dhe të re, si Kammerphilharmonie Bremen, Concerto Köln dhe Ensemble Modern. Dhe as ansamblet e të rinjve si Orkestra Federale e të Rinjve, Orkestra Shtetërore e të Rinjve apo Filarmonia Rinore Gjermane.

A nevojiten kaq shumë teatro muzikorë?

Edhe kur bëhet fjalë për teatrin muzikor, Gjermania kryeson e vetme: vendi ka më shumë se 80 ansamble të përhershme operistike – gati aq shumë sa pjesa tjetër e botës marrë së bashku. Shumica e rreth 560 operave në të gjithë botën funksionojnë sipas të ashtuquajturit parimi stagione, që do të thotë se ato nuk kanë ansamblet e tyre të përhershme, por angazhojnë këngëtarët e tyre apo produksione të tëra për një periudhë të caktuar kohore.

Kritikët pyesin shpesh, nëse ekziston nevoja për kaq shumë orkestra dhe opera të subvencionuara në Gjermani. “Kurrë nuk janë shumë”, përgjigjet Christian Höppner nga Këshilli i Muzikës Gjermane. Ai mbron diversitetin kulturor, që për çdo orkestër dhe çdo teatër është unik.

Duhet të ketë transparencë në lidhje me shfrytëzimin e këtyre institucioneve, por Höppner nuk mendon se hartimi i programeve duhet bërë duke u bazuar vetëm në shifrat e shitjeve dhe kërkesës së publikut. “Ne duam edhe të gjenerojmë kërkesë dhe të ngjallim kuriozitet për të panjohurën, gjë që unë gjithashtu e konsideroj si një detyrë të rëndësishme të institucioneve kulturore”, thotë Höppner në bisedë me DW.

Financimi i Kulturës në Gjermani rregullohet nga shteti

Për këtë larmi kulturore nevojitet mbështetja përkatëse financiare. Në asnjë vend të botës kultura nuk është aq e subvencionuar nga sektori publik sa në Gjermani: Në vitin 2019 mbi dhjetë miliardë euro shkuan për të mbështetur institucionet kulturore, prej tyre mbi tre miliardë euro vetëm në muzikë dhe teatrin muzikor. Buxheti kulturor i qeverisë gjermane ishte 1.6 miliardë euro në vitin 2019, por në sistemin federalist gjerman edhe bashkitë dhe landet federale japin një kontribut të rëndësishëm në financimin e kulturës. Pjesëmarrja e qeverisë është rreth 15 përqind. Gati 50 përqind të subvencioneve publike e marrin përsipër komunat. Këtyre u shtohen edhe paratë nga BE, ekonomia, personat privatë dhe fondacionet.

Në Shtetet e Bashkuara financimi i kulturës bëhet thuajse tërësisht privatisht. Në Britaninë e Madhe ekziston një shërbim bazë që mbulon rreth 30 deri 50 përqind të nevojave. „Arsimi dhe kultura tek ne janë detyra dhe përgjegjësi publike, kështu që financohen kryesisht nga sektori publik”, shpjegon Christian Höppner. „Paraja private është gjithmonë e lidhur me interesat”, thotë ai. Këtë mund ta shohësh në SHBA për shembull, ku donatorë të pasur dëshironin edhe programe të caktuara. Në Gjermani parlamentet e landeve kanë kontroll mbi financimin, por jo mbi përmbajtjet.

Festivalet e muzikës: nga Bayreuth deri në Donaueschingen

Një tjetër veçori e skenës muzikore gjermane janë festivalet e shumta. Zhvillimi është shumë i madh: Numri i festivaleve muzikorë sipas Qendrës Gjermane të Informacionit për Muzikën (MIZ) në Bon në vetëm dy dekada, nga viti 1980 deri në 2010, pothuajse është katërfishuar, aktualisht janë mbi 500 festivale.

Në gati një të tretën e të gjitha festivaleve në qendër është muzika serioze “E-Musik” (“Ernste Musik”). Gama është e jashtëzakonshme dhe shkon nga festivalet për muzikë bashkëkohore, siç është festivali “Donaueschinger Musiktage”, i themeluar në vitin 1921, te muzika e hershme, deri te festivalet me muzikë dhome, dhe ato që përqendrohen në një zhanër të vetëm instrumental. Si për shembul Festival i njohur Ruhr për piano, apo festivali i muzikës së dhomës “Spannungen” (tensione) në Heimbach në Eifel.

40 aktivitete i kushtohen teatrit të muzikës mbarë Gjermaninë – nga Festivali i madh i Operës së Mynihut, Trienales së Ruhrit, deri te Festivali ekzotik Rossini në Bad Wildbach, që i kushtohet belcantos.

Turma vizitorësh nga e gjithë bota

Si festivalet tradicionale ashtu edhe të rejat gëzojnë një popullaritet në rritje: 73.000 vizitorë nga Evropa dhe Amerika erdhën në vitin 2019 për Festivalin e Bachut në Leipzig për të jetuar muzikën e mjeshtrit të barokut në ambientet origjinale. Festivali legjendar i Richard Wagnerit në Bayreuth vizitohet nga më shumë se 62.000 vetë çdo sezon. Shumë wagnerianë duhet të presin me vite për një biletë hyrjeje për në kodrën e gjelbër. Ndër festivalet më të rëndësishme dhe më të njohura të muzikës klasike në vend janë edhe Festivali i Muzikës Rheingau dhe Festivali i Muzikës Schleswig-Holstein.

Festivali i Beethovenit në Bon nën drejtimin e Nike Wagner vitin e ardhshëm me rastin e 250 vjetorit të ditëlindjes së Ludwig van Beethovenit do të zhvillohet dy herë në pranverë dhe në vjeshtë. Shoqata BTHVN, e themeluar posaçërisht për këtë përvjetor të Beethovenit, mbështet 250 projekte në të gjithë vendin duke patur 30 milionë euro në dispozicion.

Gjermanët, komb muzikdashës?

Gjermanët e duan muzikën klasike, thonë statistikat. Nga gati 83 milionë banorë, rreth 14 milionë njerëz luajnë një instrument ose këndojnë në një kor. Në një ndër gjashtë familje gjermane luhen një ose më shumë instrumente muzikore. Rradhët e pritjes në shkollat e muzikës dhe në kopshtet me fokus muzikor janë të gjata, thotë Christian Höppner. “Në financim mungon një balancë mes projekteve inovative dhe imazhit vetjak për arsimimin muzikor.”  Në mbarë vendin ka rreth 1000 shkolla publike muzike, të cilat sipas shoqatës gjermane të shkollave të muzikës frekuentohen nga afro 1,5 milionë fëmijë dhe të rinj.

Megjithatë edukimi muzikor nuk është vetëm detyrë e shkollave të muzikës, por edhe e kopshteve dhe e shkollave të përgjithshme. “Vetëm në shkollat fillore nuk kryhet deri 80% e mësimit të muzikës”, kritikon Höppner. “Edukimi muzikor duhet të jetë pjesë e mësimit në mënyrë po aq vetëkuptueshme sa edhe lëndët e tjera”, thotë ai. Fundja është vërtetuar shkencërisht, se të merresh me muzikë zhvillon edhe aftësitë e tjera kognitive.

Edhe nëse jo të gjithë gjermanët nuk gëzojnë një arsimim muzikor, atyre u pëlqen të degjojnë muzikë. Sipas Këshillit gjerman të Muzikës 33% e gjermanëve dëgjojnë me ëndje muzikë klasike. Sondazhet në SHBA flasin për 10 deri 17 përqind, në Britaninë e Madhe për rreth 15%. Vetëm Rusia dhe Japonia kanë një numër të krahasueshëm të adhuruesve të muzikës klasike me Gjermaninë.

Trendi i ri: Koncertet ku këndojnë të gjithë

Gjithnjë e më të preferuara në Gjermani po bëhen të ashtuquajturat koncerte, ku këndojnë të gjithë, nga restorantet e vogla deri te stadiumet e futbollit. Të gjithë mund të këndojnë së bashku, qoftë këngë pop, këngë krishtilindjesh, apo muzikë klasike. Në përvjetorin e Beethovenit 2020 “Ode an die Freude” (ode gëzimit) e Friedrich Schillerit do të jetë me siguri në krye të listave të programeve. Bazuar mbi ketë tekst Ludwig van Beethoven shkroi muzikën, të cilën e inkuadroi në pjesën e fundit të simfonisë së 9-të. Si version instrumental ajo është bërë himni i Europës që në vitin 1971. Njoftimet e para për koncertet mund të gjenden ndërkohë në internet.

dw

Pse e festojmë Vitin e Ri dhe origjina e tij

Scotland-1Qytetërimet nëpër botë e  kanë festuar fillimin e çdo viti të ri për të paktën katër mijëvjeçarë. Sot, shumica e festimeve të Vitit të Ri fillojnë në 31 Dhjetor (Nata e Vitit të Ri), dita e fundit e kalendarit Gregorian, dhe vazhdojnë deri në orët e para të 1 Janarit (Dita e Vitit të Ri). Traditat e zakonshme përfshijnë pjesëmarrjen në aktivitete festive, ngrënien e ushqimeve speciale të Vitit të Ri, shprehjen e dëshirave për vitin e ri dhe shikimin e shfaqjeve të fishekzjarrëve.

Festimet e hershme të Vitit të Ri

Festimet më të hershme të regjistruara për nder të ardhjes së një viti të ri datojnë rreth 4.000 vite më parë në Babiloninë e lashtë. Për babilonasit, hëna e parë e re pas ekuinoksit pranveror – dita në fund të marsit me një sasi të barabartë të diellit dhe errësirës – paralajmëronte fillimin e një viti të ri. Ata e festonin rastin me një festival masiv fetar të quajtur Akitu (që rrjedh nga fjala sumeriane që ka kuptimin e elbit, i cili korrej në pranverë) që përfshinte një ritual të ndryshëm në secilën prej 11 ditëve të tij. Përveç vitit të ri, Atiku festonte fitoren mitike të perëndisë babilonase të qiellit Marduk mbi perëndeshën e keqe të detit Tiamat, që i shërbente një qëllimi të rëndësishëm politik: Ishte gjatë kësaj kohe që kurorëzohej një mbret i ri ose që mandati hyjnor i sundimtarit aktual rinovohej në mënyrë simbolike.

Për të rirregulluar kalendarin romak, Julius Cezarit iu desh të shtonte 90 ditë shtesë në vitin 46 B.C., kur prezantoi kalendarin e tij të ri Julian. Gjatë antikitetit, civilizimet në mbarë botën zhvilluan kalendarë gjithnjë e më të sofistikuar, duke shoqëruar zakonisht ditën e parë të vitit në një ngjarje bujqësore ose astronomike. Për shembull, në Egjipt, viti fillonte me përmbytjen vjetore të Nilit, e cila përkonte me ngritjen e yllit Sirius. Dita e parë e vitit të ri kinez, ndërkohë, përkonte me hënën e dytë pas solcistit së dimrit.

1 janari bëhet Dita e Vitit të Ri

Kalendari i hershëm romak kishte 10 muaj dhe 304 ditë, me çdo vit të ri që fillonte në ekuinoksin e pranveror; sipas traditës, ai u krijua nga Romulus, themeluesi i Romës, në shekullin e tetë B.C. Një mbret i mëvonshëm, Numa Pompilius, mendohet  se shtoi muajt e Januariusit dhe Februariusit. Gjatë shekujve, kalendari nuk ishte më i sinkronuar me diellin, dhe në 46 B.C. perandori Julius Caesar vendosi ta zgjidhë problemin duke u konsultuar me astronomët dhe matematicienët më të shquar të kohës së tij. Ai prezantoi kalendarin Julian, i cili ngjason me kalendarin modern, që përdorin sot shumica e vendeve të botës.

Si pjesë e reformës së tij, Cezari përcaktoi 1 janarin si ditën e parë të vitit, pjesërisht për të nderuar emrin e muajit: Janus, perëndia romake, dy fytyrat e të cilit e lejonin të shikonte të kaluarën dhe të ardhmen. Romakët festonin duke u flijuar për  Janusin, duke shkëmbyer dhurata me njëri-tjetrin, duke dekoruar shtëpitë e tyre me degë dafine dhe duke marrë pjesë në festa marramendëse. Në Evropën mesjetare, udhëheqësit e krishterë zëvendësuan përkohësisht 1 janarin si ditën e parë të vitit me ditë që kishin më shumë rëndësi fetare, siç janë 25 Dhjetori (përvjetori i lindjes së Jezusit) dhe 25 Marsi (Festa e Shpalljes); Papa Gregori XIII rivendosi 1 janarin si Ditën e Vitit të Ri në 1582.

shekulli

Erdogani: Lëkundja e fronit të sulltanit

ErdoganPresidenti Erdogan ka forcuar në dekadën që po e lëmë pas pushtetin e tij. Por fundi i dekadës dhe viti 2019 sollën ndryshime serioze, mendon Daniel Derya Bellut.

Kur erdhi në pushtet në vitin 2003, Erdogani konsiderohej si një politikan reformator, i cili donte ta fuste Turqinë në Evropë. Por kritikët e tij edhe asokohe paralajmëronin “për ujkun në kopenë e deleve”. Ai është futur në “trenin e demokracisë” vetëm për t’u larguar në momentin e duhur.

U dëshmua se kritikët kishin të drejtë: Erdogani u largua nga ky tren – menjëherë pas largimit nga pushteti të rivalëve sekularë nga ushtria dhe drejtësia. Më pas ndoqi një rrugë krejt tjetër – në drejtim të sulltanatit. Filloi rrugëtimin në të kaluarën osmane.

Erdogan kthen kohën mbrapsht

Në vitet në vijim nuk mund ta ndalte askush – në mënyrë sovrane ai largonte nga rruga të gjitha pengesat. Protestat në Parkun Gezi, një skandal korruptiv dhe një përpjekje puçi, Erdogan i mbijetoi pa mundime të mëdha. Në qershor të vitit 2018 ai e futi edhe sistemin presidencial në vend, i cili e forcoi pushtetin e tij. Kritikët flasin për “regjim të një njeriu”. Sot sulltani jeton në një pallat me 1000 dhoma në Ankara. Ëndrra e tij është që në vitin 2023, në 100 – vjetorin e themelimit të Turqisë moderne, të nisë një epokë të re turke. Por pak para arritjes së këtij qëllimi, froni i tij ka nisur të lëkundet. Viti 2019 solli ndryshime – ëndrra e tij mund të dështojë.

Kriza ekonomike dhe fillimi i fundit

Pushteti i Erdogant ka nisur të lëkundet në verën e vitit 2018, kur filloi edhe kriza ekonomike. Për të ruajtur ekonominë e kontrolluar nga një kastë politike, ai investonte njëanshëm në ndërtimtari. Ndaj ekonomia turke është pak produktive dhe është futur në një krizë me turbulenca të mëdha monetare. Papunësia – në veçanti e të rinjve – ka arritur rekorde. Ndërkohë që çmimet e ushqimit, në radhë të parë frutave dhe perimeve, janë ngritur tepër.

Në zgjedhjet komunale në mars të këtij viti Erdogani pagoi faturat e para: Ai e humbi pushtetin në metropolet e mëdha. Në veçanti e dhimbshme ishte humbja në Stamboll – qendrën më të madhe ekonomike të Turqisë.

“Ai që humb Stambollin, e ka humbur Turqinë”

Erdogani nuk deshi ta dorëzonte pushtetin në asnjë mënyrë. Ai vuri nën presion komisionin zgjedhor dhe e detyroi t’i përsëritë zgjedhjet. Pa sukses. Një yll tjetër politik doli papritur në skenë – Ekrem Imamoglu.

Socialdemokrati nuk u shqetësua shumë nga përsëritja e zgjedhjeve, ndërsa ndaj urrejtjes së partisë AKP në pushtet iu përgjigj me dashamirësi. Imamoglu fitoi bindshëm edhe zgjedhjet e përsëritura ndaj kandidatit të Erdoganit, Binali Yildirim. Por as kjo nuk ishte goditja e fundit kundër Erdoganit: Imamoglu gëzon mbështetje të madhe. Mendohet se ai mund të fitojë madje edhe zgjedhjet e ardhshme presidenciale.

Presionet nga jashtë dhe brenda

Humbjet e Erdoganit janë pasojë e strategjisë së tij përçarëse, e cila tani po i hakmerret. Parti të ndryshme opozitare – islamistët, nacionalistët, socialdemokratët dhe liberalët e majtë – krijuan një front të përbashkët kundër Erdoganit, përkundër diferencave të mëdha politike.

Pushteti i Erdoganit po lëkundet edhe brenda partisë së tij. Gati një milion anëtarë janë larguar ndërkohë nga partia e tij AKP. Miqtë e vjetër, si për shembull ish-kryeministri Ahmet Davutoglu, ish-ministri i Financave Ali Babacan apo ish-presidenti Abdullah Gül, kanë themeluar një parti të re. Ata mund të marrin vota shumë të rëndësishme nga zgjedhësit e Erdoganit dhe të dobësojnë krahun e tij konservator.

Erdogani e ka mbajtur pushtetin 16 vjet. Gjatë kësaj periudhe është shndërruar në një lloj sulltani turk. Erdogani dukej si një monark i paprekshëm në fron. Por viti 2019 solli ndryshime të papritura, shumëçka është kthyer kundër sulltanit.

Në vitin 2023 Turqia feston 100 vjetorin e themelimit të shtetit modern – një ditë në të cilën kujtohet heqja e sulltanatit.

dw