Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

Si ndërhyri Rusia në zgjedhjet amerikane

PutinSipas gazetës “Washington Post”, në fillim të gushtit 2016, Presidenti Barak Obama u informua nga Agjencia Qendrore e Zbulimit se Presidenti rus Vladimir Putin ishte angazhuar drejtpërdrejt në një operacion kibernetik për të sabotuar dhe diskredituar garën presidenciale amerikane.

Gazeta përshkruan një dokument që arriti në Shtëpinë e Bardhë me një zarf tepër sekret nga Agjencia Qendrore e Zbulimit bashkë me udhëzimet se ai duhet të shihej vetëm nga Presidenti Obama dhe tre ndihmës të tij të lartë.

Sipas gazetës, informacioni që ishte nxjerrë nga brenda qeverisë ruse, fliste për udhëzime konkrete të zotit Putin për të mposhtur ose të paktën dëmtuar kandidaten demokrate Hillary Clinton dhe për të ndihmuar zgjedhjen e zotit Donald Trump.

Në atë kohë, shkruan “Washington Post”, ndërhyrja ruse po bëhej gjithnjë e më e dukshme. Hakerët, të lidhur me shërbimet ruse të zbulimit, kishin depërtuar prej më shumë se një viti në sistemet kompjuterike të Partisë Demokrate si dhe në disa sisteme republikane.

Por u desh kohë që edhe agjencitë e tjera amerikane të zbulimit të mbështesnin pikëpamjen e CIA-s për ndërhyrjen ruse në zgjedhje. Publiku amerikan u vu në dijeni për këtë ndërhyrje vetëm në javët e fundit të administratës Obama.

Sipas gazetës “Washington Post”, administrata Obama debatoi në mënyrë të fshehtë dhjetra alternativa për të ndëshkuar Rusinë, duke përfshirë sulme kibernetike kundër infrastrukturës ruse, publikimin e materialeve të mbledhura nga CIA që mund ta vinin në pozitë të vështirë zotin Putin dhe sanksione që mund ta dëmtonin rëndë ekonominë ruse.

Por si përfundim, në fund të dhjetorit zoti Obama miratoi një paketë modeste masash, të hartuara për ta ndëshkuar Rusinë për çështje të tjera – dëbimi i 35 diplomatëve dhe mbyllja e dy komplekseve ruse në SHBA. Masat ndëshkuese ekonomike ishin kryesisht simbolike.

Që nga ajo kohë, ndërhyrja e Rusisë në zgjedhjet presidenciale është bërë objekt hetimesh intensive nga disa komisione të Kongresit.

Zyrtarët federalë thonë se operacioni rus ka qenë shumë më i gjerë nga sa mendohej fillimisht. Sipas tyre, operativë rusë u përpoqën të futen në mënyrë dixhitale në sistemin e votimit në 21 shtete amerikane gjatë zgjedhjeve presidenciale. Megjithatë, ata pohojnë se rezultatet zgjedhore nuk u ndikuan nga kjo ndërhyrje.

Një prokuror i posaçëm po heton ndërkaq për të sqaruar nëse ekipi i fushatës i zotit Trump ka bashkëpunuar me Rusinë për të ndihmuar fitoren e tij në zgjedhje.

Vetë presidenti Trump në mënyrë të përsëritur ka shfaqur dyshime ndaj përfundimit të agjencive të zbulimit për ndërhyrjen ruse.

Para disa ditësh ai shkruante në Twitter: “Nëse Rusia po përpiqej kaq fort të ndërhynte në zgjedhjet e 2016-s, të gjitha këto ndodhën gjatë administratës Obama. Përse nuk i ndali ajo këto përpjekje?”

Në një tjetër postim, Presidenti shkruante se Sekretari për Sigurinë Kombëtare në administratën Obama, ka deklaruar se nuk ka pasur një skemë bashkëpunimi mes fushatës Trump dhe Rusisë.

Sipas gazetës “Washington Post”, ndërhyrja ruse në zgjedhjet amerikane ishte një sulm përgjithësisht i suksesshëm për destabilizimin e demokracisë në Amerikë dhe u desh shumë pak kohë për të vërtetuar përfshirjen e vetë zotit Putin.

Megjithatë, shkruan gazeta, për shkak të mënyrave të ndryshme se si është trajtuar kjo çështje nga Presidenti Obama dhe nga Presidenti Trump, Moska ka pak të ngjarë të vuajë pasoja në përputhje me përmasat e operacionit kibernetik që ndërmori. (voa)

Zjarri në Londër: një frigorifer shkaktar i zjarrit

zjarri LonderPolicia e Londrës njoftoi se lidhur me ngjarjen e zjarrit vdekjeprurës që ra në një ndërtesë shumëkateshe banimi ku humbën jetën 79 persona, mund të ngrihen akuzat për vrasje pa paramendim.

Autoritetet thanë se veshja e jashtme e kullës “Grenfell” i dështoi provës së sigurisë dhe se zjarri filloi nga një frigorifer i markës “Hotpoint” që keqfuksionoi.

Kompania amerikane “Whirlpool” që ka në pronësi markën “Hotpoint” tha në një deklaratë se po e trajton çështjen dhe po bashkëpunon plotësisht me autoritetet.

Zëdhënësja e policisë së Londrës, Fiona McCormack tha se policia po “shqyrton çdo vepër penale, nga vrasja pa paramendim e më tej.”

Ajo tha se veshja e pjesës së jashtme të ndërtesës, që fajësohet gjerësisht për përhapjen e shpejtë të zjarrit, nuk “kaloi provën e sigurisë” dhe se policia po heton kompanitë që e kanë instaluar atë gjatë punimeve të kryera vitin e kaluar për rinovimin e saj.

Sipas vlerësimeve të qeverisë britanike, 600 ndërtesa të tjera të larta në vend mund të kenë veshje të ngjashme me atë që është përdorur në kullën “Grenfell”. Qeveria britanike u kërkoi pronarëve të dërgojnë për provë mostra të materialit që vesh godinat nga jashtë.

Kulla “Grenfell” ndërtuar në vitit 1974 u pajis së fundmi me veshje të re izoluese. Të mbijetuarit fajësojnë për zjarrin vdekjeprurës materialin jo cilësor me të cilin u vesh ndërtesa nga jashtë si dhe mungesën e mirëmbajtjes së saj.

Kryeministrja britanike Theresa May ka premtuar një hetim të plotë mbi zjarrin katastrofik. (voa)

Teknologjia dixhitale në prodhimin bujqësor

fermaËshtë një nga sfidat më të mëdha të shekullit të 21: si të ushqesh një popullsi gjithmonë në rritje, pa dëmtuar mjedisin. Inteligjenca artificiale na vjen në ndihmë. Kostot e ulta dhe teknologjia e përparuar në dispozicion të fermerëve.

Ranveer Chandra dikur punonte katër muaj të vitit në fermën e familjes së tij, në Indi.

Sot, ai punon për Microsoft-in, si drejtues kërkimor.

“Merrem me rrjetet, sistemet, kërkimet etj. Kjo punë më ka kthyer sërish te rrënjët e mia.”

Chandra dëshiron të ndihmojë fermat e vogla që të përballojnë një nga sfidat më të mëdha të shekullit: të sigurojë ushqim për të gjithë, por pa e shkatërruar planetin.

Çka do të thotë, të shfrytëzojë në maksimum çdo metër katror tokë të fermës.

Për ta arritur këtë, fermerëve u duhet më shumë informacion për çdo metër katror.

“Këtë informacion mund ta përdorësh pastaj për trajtime specifike të tokës. Për shembull, të vadisësh vetëm aty ku duhet apo të përdorësh plehra e pesticide vetëm kur është e nevojshme.”

Pajisjet e shtrenjta të teknologjisë së lartë sigurojnë u vijnë në ndihmë sidomos fermave të mëdha.

Chandra dëshiron të përdorë teknologjinë për të ulur kostot, falë një programi në zhvillim dhe rritje të vazhdueshme, të quajtur Interneti i Gjërave.

Agroteknologjia fillon me sensorët e thjeshtë të tokës, të cilët instalohen në disa pika rreth fermës.

Këta sensorë lidhen me internetin, madje edhe në largësi të mëdha apo zonat rurale, duke përdorur kanalet e lira të televizioneve.

“Ta zëmë se kanali 7 është i zënë. Kanali 8, i lirë. Kanali 9, i zënë. Mund të hyjnë me sinjalin wifi në kanalin 8, pa u përzier me ato çka transmetohen në kanalet 7 dhe 9.”

Për më tepër informacion vijnë në ndihmë fotot nga ajri. E për këtë nuk duhet me patjetër një dron. Mjafton të montosh smartphon-in tënd në një balonë me helium.

“Balonën e ngre 30-40 metra nga toka, pastaj i bie rreth e qark fermës me të.”

Më pas, fotot nga ajri krahasohen me të dhënat që sigurojnë sensorët dhe kështu mund të plotësosh informacionin, si dhe të sigurosh harta të detajuara se ku toka është acide apo ku ajo ka nevojë për ujë.

Agroteknologjia po provohet aktualisht në Shtetet e Bashkuara dhe Indi.

Chandra shpreson t’i ulë kostot e kësaj metode nën 100 dollarë. Vetëm atëherë, ajo mund të përdoret edhe nga komshinjtë e tij të vjetër në Indi.

“Do doja të kthehesha në vendlidje e të shikoja karakteristikat e tokës që mund të masim me këtë sistem: A po mbjellin fermerët gjërat e duhura për llojin e tokës? A po përdorin ata teknikat e duhura? Si mund ta rrisin prodhimin?”

Microsoft, Google dhe Amazon janë ndër kompanitë që e shikojnë agrikulturën si një “tokë pjellore” për revolucionin dixhital. (voa)

Merkeli dhe Macroni mbështesin sanksionet kundër Rusisë

macroni MerkelNë takimin e nivelit të lartë të BE do të vendoset edhe për çështjen nëse Brukseli do t’i zgjasë sanksionet kundër Moskës. Nga Gjermania dhe Franca me sa duket vjen një rekomandim i qartë për zgjatjen e tyre.

Kancelarja gjermane, Angela Merkel dhe Presidenti francez, Emmanuel Macron do t’i informojnë

kolegët e tyre të enjten për gjendjen në zbatimin e Marrëveshjes së Minskut për paqen në Ukrainë. Këtë e bëri të ditur në Bruksel një përfaqësues i lartë i BE. Ai pret që të dy “të japin një rekomandim të qartë” që sanksionet ekonomike kundër Rusisë të zgjaten.

Edhe e Ngarkuara me Politikën e Jashtme të BE, Federica Mogherini, ka njoftuar së fundi se “pret një vazhdim të gjendjes aktuale në rastin e sanksioneve”. Në takimin e nivelit të lartë në Bruksel, shefat e shteteve dhe të qeverive do të vendosin nëse do të zgjaten sanksionet ekonomike kundër Rusisë, të cilat skadojnë në korrik. Sipas diplomatëve, është planifikuar një zgjatje e re me gjashtë muaj, deri në janar 2018.

Dy vjet sanksione ekonomike

Për shkak të krizës në Ukrainë, Brukseli vendosi në korrik 2014 sanksione kundër Rusisë duke i zgjatur ato herë pas here. Ato drejtohen midis të tjerash kundër bankave shtetërore ruse, kundër importit dhe eksportit të pajisjeve të armatimit si dhe kundër industrisë së rëndësishme ruse të naftës dhe të gazit. Një zbutje të masave ndëshkimore, BE e bën të varur nga përparimet në zbatimin e Marrëveshjes së Minskut. Marrëveshjet e nënshkruara në kryeqytetin bjellorus parashikojnë ndër të tjera një armëpushim dhe tërheqjen e armëve të rënda nga fronti. Por para së gjithash armëpushimi është shkelur herë pas here nga të dyja palët e konfliktit.

Ndërkohë, Kremlini e kritikoi zgjerimin e sanksioneve të SHBA kundër Rusisë. Uashingtoni është i fokusuar edhe më tej në retorikën e sanksioneve, deklaroi Dmitri Peskov, zëdhënës i Presidentit Vladimir Putin. SHBA nuk tregojnë asnjë vullnet politik “për të zgjidhur problemin që kemi në Ukrainë”. Prandaj Rusia i rezervon vetes të drejtën për kundërmasa, i tha Peskov, agjencisë ruse të lajmeve, Interfax. (dw)

Big Data: Fundi i privatësisë

Big dataGjithnjë e më shumë gjurmë digjitale dhe algoritma gjithnjë e më të forta zbulojnë tiparet tona më intime të personalitetit. Sfera private nuk ekziston më, deklaron Michal Kosinski në Global Media Forum.

DW: Michal Kosinski, ju e deklaruat të humbur sferën private. Lënda e parë e së ardhmes janë të dhënat personale; modelet e biznesit të së ardhmes bazohen në shfrytëzimin e tyre. Çfarë mund të bëjë shoqëria, në mënyrë që nga përparësitë e Big Data të përfitojnë të gjithë dhe jo vetëm një grusht gjigandësh të teknologjisë të Silicon Valley-t?

Michal Kosinski: Kur nuk e pengon dot një vërshim, duhet të gjesh rrugë që ta kufizosh dëmin dhe që ta rrisësh dobinë: Ndërtoje shtëpinë mbi kunja! Shfrytëzoje vërshimin, baticën, për t’i plehëruar fushat e tua! Unë nuk jam i lumtur që po e humbasim sferën tonë private. Por sa më shpejt që ta pranojmë, se nuk mund të ndërmarrim asgjë kundër kësaj, aq më shpejt kemi mundësi të mendojmë se si mund ta bëjmë një botë të post-sferës-private në një vend ku ia vlen të jetosh – dhe po kaq më e mirë do të bëhet e ardhmja jonë.

Dhe mund të ndërmarrësh diçka: në një shoqëri tolerante nuk i intereson askujt se ku dallohem unë nga të tjerët dhe cilat janë tiparet e personalitetit tim. Kjo nuk do t’i interesonte askujt! Pse duhet të parashikoj unë, nëse je homoseksual apo jo, kur kjo nuk mund të përdoret kundër teje? Në një shoqëri të shkolluar është më e vështirë që t’i manipulosh njerëzit që të besojnë në teori komplotesh ose që të mos shkojnë në zgjedhje.

Ju treguat në Global Media Forum në mënyrë shumë impresionuese se që mbi bazën e 300 klikimeve “pëlqej” në Facebook mund të bëhet një pohim preciz për një person. Sipërmarrja Cambridge Analytica i vuri synim vetes vitin e kaluar që t’i ndikonte zgjedhësit me mesazhe të përshtatura për ta në dobi të Donald Trumpit. Sipas të dhënave të saj, Cambridge Analytica zotëronte profile të 230 milionë qytetarëve të SHBA, me 4000 pika të dhënash. Sa precize mund të bëhen parashikimet me një thesar të tillë të dhënash?

Kërkimet e mia, dhe ato të shkencëtarëve të tjerë, të lënë të kuptosh se me një sasi të tillë të dhënash mund të përcaktosh në mënyrë shumë precize tipare personaliteti dhe të bësh parashikime për sjellje të ardhshme. Unë megjithatë nuk e di saktësisht se me cilat të dhëna ka punuar Cambridge Analytica. Tani kur i kërcënon një hetim, ata thonë se nuk kanë pasur në fakt kaq shumë të dhëna. Në të ardhmen mund të ekzistojnë sipërmarrje që do të punojnë në një mënyrë të tillë pa e bërë publike dhe pa shitur mend.

A nuk hap kjo dyert për një manipulim pa kufi?

Unë jam optimist. Nuk dua të kuptohem si dikush që nxit frikëra. Unë besoj se këto teknologji e përmirësojnë përditë jetën tonë – dhe e kanë bërë këtë edhe në vitet e fundit. Potenciali i tyre i plotë ende nuk është shfrytëzuar. Por si çdo teknologji tjetër, edhe kjo mund të shpërdorohet. Algoritmet mund të përdoren për medikamentin e duhur, të konstatojnë që ke depresion e edhe të parashikojnë që ekziston një rrezik për të vrarë veten dhe të gjejnë pastaj rrugën më të mirë si të veprohet. Me të njëjtat algoritma edhe mund të të manipulojnë, për të blerë diçka ose për t’i besuar një gënjeshtre. Kjo është si në mjekësi: me të mund të shërosh, por edhe të helmosh. Këtu shoqëria duhet të vërë kufij e edhe t’i imponojë ato.

Michal Kosinski është psikolog, ekspert për të dhënat dhe psikometrik. Aktualisht ai punon në Stanford Graduate School of Business në SHBA.

 

 

Pyetjet i bëri Matthias von Hein.

Pas sanksioneve, Rusia anulon bisedimet me SHBA

zv ministri i jashtem rusZyrtarët rusë reaguan ndaj sanksioneve të reja të Shteteve të Bashkuara, duke anuluar bisedimet e parashikuara mes zëvendës ministrit të jashtëm rus, Sergei Ryabkov dhe nënsekretarit amerikan të Shtetit, Thomas Shannon.

Zoti Ryabkov tha se “gjendja e krijuar nuk është e përshtatshme për të mbajtur këtë raund dialogu”.

Departamenti amerikan i Shtetit, shprehu keqardhjen për anullimin e bisedimeve të së premtes. “Na vjen keq që Rusia ka vendosur të heqë dorë nga mundësia për të diskutuar pengesat dypalëshe për marrëdhëniet SHBA-Rusi”, tha zëdhënësja Heather Nauert, në një deklaratë.

Të martën, Departamenti amerikan i Thesarit shpalli sanksione shtesë ndaj Rusisë dhe separatistëve rusë në Ukrainën Lindore. Sanksionet vënë në shënjestër 38 individë dhe entitete ruse apo pro-ruse të përfshira në konfliktin në Ukrainën lindore, përfshirë dy zyrtarë të lartë rusë: zëvendës ministrin e ekonomisë, Sergey Nazarov dhe deputetin Alexander Babakov.

Një zëdhënës i Kremlinit tha se lëvizja nuk ishte konstruktive dhe se “po shqyrtoheshin disa alternativa si kundërpërgjigje në nivel ekspertësh”.

Marrëdhëniet mes Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara vazhdojnë të jenë të tensionuara. Shtëpia e Bardhë kishte shqyrtuar mundësinë e një takimi mes Presidentëve Donald Trump dhe Vladimir Putin, kur ata të merrnin pjesë në takimin e grupit të 20-es në korrik. (voa)

Ekspertët mbi zhvillimet në Ballkan dhe administratën Trump

fondacioni marshallBallkani ishte përsëri në qendër të vëmendjes së ekspertëve në Uashington, në një diskutim këtë herë të organizuar nga Fondacioni Gjerman Marshall. Mes nacionalizmit në rritje, ndërhyrjes së Rusisë dhe kërcënimit të ekstremizmit islamik, ekspertët bënë thirrje për një bashkëveprim më të ngushtë mes Shteteve të Bashkuara dhe Evropës për të mënjanuar paqëndrueshmërinë dhe kthimin e rajonit në një rrezik për sigurinë.

Ekspertët vërejnë të shqetësuar shtimin e ndikimit rus në Ballkan duke vënë në dukje se dinamikat negative të rajonit po zmadhohen dhe po vënë në rrezik proceset demokratike dhe stabilitetin rajonal.

Daniel Vajdich, president i grupit konsultativ Yorktown Solution, thotë se Rusia e sheh me interes të jetë tani aktive në Ballkan si barazpeshë për pretendimin e Moskës se Perëndimi minoi ndikimin rus në Ukrainë.

“Kremlini akuzoi Perëndimin se po ndërhynte pranë territorit të tij …Rusia u përgjigj në mënyrë simetrike duke thënë se, nëse ju ndërhyni pranë nesh, ne do të ndërhymë pranë jush dhe në mendje kishin pjesërisht Ballkanin. Ballkani është një objektiv i prekshëm, me histori paqëndrueshmërie, me lidhje të forta orthodokse si dhe një listë çështjesh të pazgjidhura, si ajo e marrëdhënieve të Kosovës me Serbinë”.

Lisa Rhoads, eksperte e grupit Network 20/20 tërhoqi vëmendjen tek rritja e dobët ekonomike si sfida kryesore e rajonit. Ndërsa drejtuesit politikë në rajon, thotë ajo, e shohin pranimin në BE si synimin e tyre kryesor, kohëzgjatja e këtij procesi dhe pasiguria e tij nuk japin zgjidhje për situatën ekonomike.

“E vetmja alternativë që shohin zyrtarët qeveritarë në rajon është hyrja në BE. Bashkimi Evropian është zgjidhja për çdo gjë. Të gjithë e dimë se kur kemi një objektiv të vetëm afatgjatë që kërkon 5 apo 7 vjet apo që i ngjan më shumë një investimi kapital që kërkon ndoshta 10 apo 15 vjet, kjo nuk është zgjidhja që do të jepte shumë shpresë për të ardhmen”.

Zonja Rhodes thotë se rritja e sektorit privat, veçanërisht e bizneseve të vogla dhe të mesme, kanë potencial të japin një të ardhme alternative për të rinjtë e talentuar në teknologji dhe për zbutjen e papunësisë së lartë.

Zoti Vajdich tha se është pikërisht rritja e dobët ekonomike arsyeja e retorikës së shpeshtë nacionaliste tek e cila mbështetet pothuajse e gjithë elita politike e rajonit. Ai bëri thirrje për një angazhim më të madh të komunitetit të biznesit amerikan dhe evropian për zhvillimin ekonomik të rajonit.

“Ata mbështeten tek nacionalizmi në mënyrë që të tërheqin vëmendjen e popullit larg faktit se nuk kanë qenë në gjendje të rrisin ekonominë e vendit mjaftueshëm për të kënaqur qytetarët e tyre. Si rezultat është e rëndësishme për komunitetin e biznesit amerikan dhe evropian të ndërhyjnë. Prania e tyre mund të zhvillojë ekonominë e rajonit, zbut stimujt për nacionalizëm, ndihmon në konsolidimin e shtetit ligjor dhe qeverisjen e mirë dhe eliminon ndikimin negative të faktorëve të jashtëm”.

Daniel Serwer, eksperti i çështjeve të Ballkanit thotë se ndërsa kohëzgjatja e prespektivës evropiane i ka pezmatuar shumë vende të rajonit, është e rëndësishme që Shtetet e Bashkuara të punojnë për zgjidhjen e çështjeve që kanë të bëjnë me anëtarësimin e tyre në aleancën e Natos.

“Anëtarësimi në Nato është shumë i rëndësishëm tani që lakmia për hyrjen në BE është venitur. Problemi është se anëtarësimi në Nato po bllokohet për vendet e mundura kandidate në Ballkan, nga specifika të këtyre vendeve, dhe jo nga aleanca e Natos. Maqedonia është bllokuar nga çështja e emrit, Kosova është bllokuar pasi nuk ka ushtri dhe po vërtetohet se është e vështirë të bëhen ndryshime kushtetuese apo legjislative që kërkohen për të krijuar një ushtri…Nëse amerikanët duan të bëjnë diçka sot në Ballkan, kjo është të zgjidhin këto probleme që po bllokojnë anëtarësimin në Nato”.

Ekspertët thanë se që nga Beogradi dhe Sarajeva e deri në Podgoricë e Tiranë, udhëheqësit e rajonit kërkojnë me zë të lartë më shumë angazhim nga Shtetet e Bashkuara, ndërsa Evropa ka më pak besueshmëri nga sa kishte disa vjet më parë. Ata shpresojnë që administrata Trump do ta kthejë vëmendjen nga Ballkani për një bashkëpunim konstruktiv me BE-në për të zgjidhur shumë nga sfidat në rajon. (voa)

Rusia: Një avion i NATO-s shumë pranë avionit rus

ushtaraku rusiAgjencitë ruse të lajmeve njoftojnë se një avion luftarak i NATO-s i kaloi sot mjaft pranë avionit ku udhëtonte Ministri Rus i Mbrojtjes, Sergei Shoigu mbi Detin Balltik. Një avion rus që shoqëronte delegacionin, arriti ta largojë atë të NATO-s.

Avioni i NATO-s iu afrua aeroplanit të ministrit rus teksa ky fundit fluturonte mbi ujëra neutrale. Avioni tjetër rus, i cili u fut midis atij të ministrit Shoigu dhe NATO-s, realizoi një manovër për të treguar se ishte i armatosur. Pas kësaj, avioni i NATO-s u largua dhe avioni shoqërues rus u kthye mbrapsht, thonë agjencitë ruse të lajmeve.

NATO-ja sqaroi se kjo është një “procedurë standarde”.

Një përfaqësues ushtarak i organizatës tha për “Zërin e Amerikës” se javën e kaluar mbi Detin Balltik ka pasur një numër të madh avionësh luftarakë rusë, gjë që është e pazakontë. Monitorimi i avionëve të panjohur në afërsi të hapësirave ajrore të NATO-s, është procedurë standarde e forcave ajrore të aleancës.

Shoigu po udhëtonte drejt qytetit perëndimor rus të Kaliningradit ku do të takohej me antarë të tjerë të ministrisë ruse të mbrojtjes.

Incidenti vjen vetëm një ditë pasi një avion luftarak rus iu afrua deri në disa metra një avioni të ushtrisë amerikane, i cili fluturonte mbi Balltik. (voa)

Ekonomia në Turqi papritur e shëndoshë

turqi beMegjithë krizën politike, Instituti Shtetëror i Statistikave dëshmon se ekonomia turke është në gjendje të mirë. Përfaqësuesi i ekonomisë gjermane në Stamboll është i ekzaltuar, por ekspertët mbeten skeptikë.

Me pesë përqind është rritur ekonomia turke në tremujorin e parë të vitit. Këtë e bëri të ditur në qershor Instituti Shtetëror i Statistikave, Turkstat. A ndodhet ekonomia turke në rrugën e rritjes? Gareth Jenkins ka rezerva për këtë. Eksperti për Turqinë i Institute for Security and Development Policy në Stamboll jeton që prej fundit të viteve 80 në Turqi. Ai ka përjetuar shumë ngjitje dhe tatëpjeta ekonomike.

“Dhjetorin e kaluar, Instituti Turk i Statistikave krejt papritur e ndryshoi mënyrën e përllogaritjes së të dhënave ekonomike. Me një të rënë të lapsit dhe ekonomia turke u paraqit në një gjendje shumë më të mirë, se sa e patën besuar atë të gjithë analistët dhe ekspertët. Ne ende nuk e kuptojmë se si i llogarit Turkstat këto statistika të reja”.

Në një vilë të vjetër të pajisur me elegancë buzë Bosforit e ka selinë Dhoma Gjermane për Tregtinë e Jashtme (AHK). Bojë e bardhë, oborr i madh, pamje nga Bosfori. Drejtori ekzekutiv Jan Nöther nuk mund të ankohet. Përballë Deutsche Welles Nöther e sheh në përgjithësi pozitive situatën ekonomike të vendit.

“Rritja ekonomike e tremujorit të parë të 2017-ës mbështetet në radhë të parë nga një rritje e madhe e eksporteve, të projekteve të infrastrukturës të mbështetura nga shteti dhe projekteve të tjera dhe nga konsumi i brendshëm”.

Por ja që statistikat mund të vlerësohen në mënyra të ndryshme. Gareth Jenkins vërtet që sheh një rritje të konsumit. Për ekspertin e zhvillimit kjo tendencë megjithatë është një flakë kashte.

“Qeveria ka marrë një sërë masash afatshkurtra. Për shembull ajo mori përsipër garanci për kreditë bankare. Kjo natyrisht në plan afatshkurtër i jep shtytje edhe konsumit. Por nga ana tjetër, në plan afatmesëm të gjitha këto masa afatshkurtra do të kenë një efekt shumë negativ. Për shembull, kur njerëzit të mos jenë në gjendje të paguajnë kredinë e tyre.”

Investimet e huaja – vendimtare për ekonominë turke

Pikërisht pika e fundit e vë në mendime Ege Yazganin. Profesori i shkencave ekononimike në mes të të pesëdhjetave jep mësim shkenca ekonomike në Bilgi Universitet, në njërin prej universiteteve private më të njohura të Turqisë.

“Kuotat e kursimeve në Turqi janë jashtëzakonisht të ulëta, dhe veç kësaj boshllëqe të mëdha në investime”. Por më shumë atë duket se e shqetëson imazhi i keq i vendit të tij, pikërisht në Evropë. Evropa është “tregu më i rëndësishëm i eksporteve për produktet turke dhe si treg produktesh ka një rëndësi të veçantë për Turqinë. Sepse Turqia është e varur urgjentisht nga investimet direkte të huaja”.

Janë pikërisht këto që mungojnë që prej një viti. Për shkak të përpjekjes për puç verën e kaluar, për shkak të arrestimeve masive të gazetarëve, opozitarëve, të dyshuarve si puçistë, për shumë firma të huaja situata politike është e paqendrueshme.

“Janë shumë pak ato investorë të huaj që interesohen për demokracinë dhe të drejtat e njeriut. Por ata e vrasin mendjen për stabilitetin ekonomik dhe për sundimin e ligjit. Vitet e mira kanë kaluar dhe nuk do të kthehen për shumë kohë,” thotë Gareth Jenkins.

E pasigurtë ajo që vjen

Jo të gjithë e shohin gjendjen kështu. “Prej shumë dekadash, midis ekonomisë turke dhe asaj gjermane ekzistojnë lidhje të ngushta. Debati politik luan në këtë drejtim vetëm një rol të dorës së dytë”, thotë Jan Nöther i AHK në Stamboll.

Ekspertët janë të mendimeve të ndryshme për atë që vjen për Turqinë. Në një kohë kur Banka Botërore e korrigjoi duke e rritur parashikimin për rritjen ekonomike të Turqisë, dëftesa që i nxjerr agjencia Moodys Turqisë është katastrofale. Besueshmëria e Turqisë për të marrë kredi, sipas Moody-t, që prej disa muajsh është në nivelin më të ulët. (voa)

Ilaç i ri kundër kolesterolit

cholesterolNjë ilaç që vepron si një vaksinë ka treguar të ulë kolesterolin e keq ose LDL dhe të zvogëlojë sasinë e pllakëzave yndyrore që shkaktojnë sulme në zemër. Ilaçi i quajtur AT04A, është një formë imunoterapie që synon një enzimë, të quajtur PCSK9, e cila kontribuon në formimin e pllakëzave të dëmshme në arteriet koronare.

Në studimet e minjve të ushqyer me yndyrë, dieta të stilit perëndimor, duke i vënë ata në rrezik për sëmundje të zemrës, mjekët panë se ilaçi uli sasinë e përgjithëshme të kolesterolit me 53 për qind dhe zvogëloi pllakëzat aterosklerotike me 64 për qind, thotë Oliver Siegel i firmës austriake farmaceutike AFFiRiS.

“Më e rëndësishmja është se në minj, ne kemi parë një pakësim shumë të rëndësishëm të këtyre pllakëzave. Si rezultat, ne besojmë se reduktimi i LDL do të sjellë një përfitim klinik, dmth pakësimin e pllakëzave yndyrore, dhe inflamacioneve që përbëjnë shkakun e goditjeve në zemër”.

AT04A ishte në gjendje të ndikojë sistemin imunitar për të prodhuar antitrupa që bllokojnë enzimin PCSK9 në qarkullimin e gjakut tek minjtë në studim. Studimi u botua në revistën European Heart.

Qasja imunoterapeutike, sipas zotit Siegel, është e ngjashme me një vaksinë në kuptimin që nuk ka për qëllim bakteret dhe viruset, por vetëm enzimën e dëmshme.

Duke komentuar mbi studimin, Ulrich Laufs nga Universiteti Saarland në Gjermani dhe Brian Ference nga Universiteti i Bristol, vunë në dukje se njerëzit që marrin ilaçe për uljen e kolesterolit, duke përfshirë AT04A, mund të kenë një rrezik në rritje për zhvillimin e diabetit.

Por zoti Siegel thotë se studimet e deri tanishme nuk kanë arritur në ndonjë përfundim të tillë.

Aktualisht, shumë njerëz me nivele të larta kolesteroli marrin ilaçe të përditshme që ulin kolesterolin LDL. Por, Siegel thotë se përputhshmëria është më pak se ideale.

“Ajo që disa studime kanë treguar është se pacientët, të cilët kanë patur një goditje në zemër, me ilaçin e ri këta pacientë do të kishin relativisht më pak gjasa për t’u prekur dhe pacientët të cilët nuk kanë patur një goditje në zemër do të kishin akoma më pak gjasa për t’u prekur prej goditjes”, thotë zoti Siegel.

Pllakëzat e yndyrës që zhvillohen në enët e zemrës mund të pengojnë rrjedhën e gjakut, duke shkaktuar goditje në zemër. Nëse një pllakës udhëton në tru, ajo mund të shkaktojë goditje. Sëmundjet e arterieve koronare janë shkaku kryesor i sëmundjeve dhe vdekjeve në mbarë botën.

Zoti Siegel thotë se ilaçi i ri mund të injektohet në lëkurë një herë në vit si imunizim. Pas përfundimit të studimeve edhe në njerëz, ilaçi për uljen e kolesterolit dhe pengimin e pllakëzave yndyrore mund të dalë në tregun farmaceutik brenda pak viteve të ardhshme. (voa)