Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

Trump: “Shumë të vdekur” nga koronavirusi dy javët e ardhshme në SHBA

TrumpNdërsa numri i të prekurve nga koronavirusi në gjithë botën ka shkuar në mbi 1.2 milionë, Presidenti amerikan Donald Trump foli mbi parashikimet për fazën më vdekjeprurëse në Shtetet e Bashkuara. Aktualisht, 42 shtete kanë vënë në fuqi urdhra për izolim. Në konferencën e shtypit të së shtunës lidhur me pandeminë, zyrtarët theksuan se sa të rëndësishme janë dy javët e ardhshme në luftën kundër virusit në vend, si edhe folën për planet për trajtimin e rasteve me COVID-19.

Me mbi 1.2 milionë vetë të infektuar dhe mbi 65 mijë të vdekur në botë, Presidenti Donald Trump paralajmëroi se faza kulmore po vjen në Shtetet e Bashkuara.

“Kjo do të jetë ndoshta periudha më e vështirë, mes kësaj jave dhe të ardhmes dhe për fat të keq do të ketë shumë vdekje”.

Ndërkohë, eksperti kryesor i sëmundjeve infektive në vend, Dr. Anthony Fauci sugjeron se për të matur përparimin është më mirë të vendoset fokusi tek një tjetër shifër.

“Ndërsa mund të shohim rritje të rasteve të vdekjeve, duam të përqendrohemi tek efekti i masave zbutëse, që reflektohet tek numri i rasteve të reja”, tha ai.

Edhe Evropa po goditet rëndë nga koronavirusit.

Gjermania i dhuroi ventilatorë Spanjës, që po planifikon ta zgjasë izolimin deri në fund të prillit.

Italia thotë se 11 mijë punonjës së mjekësisë në vend janë infektuar nga virusi, 10 për qind e numrit të përgjithshëm të rasteve. ,

Franca po i zhvendos pacientët nga qytetet e mëdha në fshatra.

Nju Jorku mori 1 mijë ventilatorë nga Kina dhe Oregoni.

“Është një kontribut i rëndësishëm dhe do të na ndihmjë shumë”, tha guvernatori Andrew Cuomo.

Megjithatë ai shtoi se Nju Jorkut i duhen edhe 30 mijë të tjerë që mund të kushtojnë deri në 50 mijë secili.

Nga aspekti studimor po shqyrtohet marrja e plazmës nga të shëruarit, për t’i përdorur antitrupat për të sëmurët.

“Po planifikojmë intensifikimin e këtyre kërkimeve dhe do të kemi më shumë të dhëna këtë javë”, tha komisioneri i Administratës së Ushqimeve dhe Ilaçeve, Dr. Stephen Hahn.

Po të shtunën, Presidenti Trump foli me drejtues të sporteve që po përballen me stadiume të zbrazëta në fillim të prillit. COVID-19 shkaktoi shtyrjen e sezonit të bejsbollit.

“Po sikur të mos rifillojë kurrë? A ka gjasa të fillojë këtë vit?”, thotë James Crittle, një tifoz bejsbolli.

Fusha e ekipit të futbollit amerikan, Washington Redskins është kthyer në një pikë testimesh për koronavirusin.

“Kemi shumë banorë pa dokumenta dhe afro 90 mijë banorë që nuk kanë sigurime”, thotë Diane Young, një zyrtare lokale e shëndetësisë.

Presidenti Trump tha se paketa e ardhshme e stimujve ekonomikë duhet të ketë më shumë ndihmë për bizneset e vogla, si edhe ulje taksash për ligat sportive. Ai do që njerëzit t’u rikthehen stadiumeve.

“Duhet të rihapim përsëri vendin”, tha ai.

Por çdo sport në Shtetet e Bashkuara, si edhe në gjithë botën është pezulluar, në pritje të një pike kthese me virusin.

voa

SHBA, mbi 300 mijë të infektuar e mbi 8 mijë të vdekur

NYShtetet e Bashkuara vazhdojnë të jenë epiqendra e pandemisë në rang botëror për nga numri i të prekurve me COVID-19.

Të shtunën sipas universitetit “Johns Hopkins” numri i të infektuarve me koronavirus arriti në mbi 300 mijë dhe i vdekjeve në mbi 8 mijë.

Të premten u shënua numri i madh i të vdekurve mbrenda një ditë, gjithsej 1423.

Në pothuajse gjithë vendin, përjashtuar 8 shtete, janë lëshuar urdhra që popullata të qëndrojë në shtëpi, këto masa prekin rreth 96 për qind të popullsisë amerikane.

Zona më e nxehtë në SHBA për sa i takon përhapjes së virusit vazhdon të jetë qyteti i Nju Jorkut me 1,867 të vdekur. Sipas të dhënave zyrtare numri i vdekjeve në rang shteti është trefishuar në tre ditët e fundit, në më shumë se 3 mijë. Situata nxiti guvernatorin e Nju Jorkut të marrë respiratorët nga sektori privat.

Zyrtarët thonë se megjithatë shkalla e atyre që shtrohen në spital është stabilizuar ç’ka sugjeron se masat e forta për distancim social të vendosura një muaj më parë, kanë nisur të japin rezultat.

Pas Nju Jorkut, Nju Xhersi është shteti me numrin më të madh të të infektuarve.

Qeveria federale i rekomandoi amerikanëve të mbajnë maska ose të përdorin mbulesa të tjera prej pëlhure në baza vullnetare për të frenuar përhapjen e koronavirusit.

Rekomandimi vjen nga Qendra për Kontrollin e Sëmundjeve. Presidenti Trump shtoi se rekomandimet e reja nuk duhet të shihen si zëvendësim për masat e distancimit social, që konsiderohen kritike për ngadalësimin e epidemisë.

Në rang botëror, deri të shtunën në mbrëmje, virusi kishte prekur 1.181.159 njerëz dhe 63,902 viktima.

Presidenti i Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara tha se OKB-ja, me 193 anëtarë, do të marrë një vendim muajin e ardhshëm për të vendosur nëse do të shtyjë mbledhjen vjetore të udhëheqësve botërorë në Nju Jork, që mbahet në fund të shtatorit, për shkak të pandemisë së koronavirusit.

voa

Korea e Jugut, si e ndaloi gjenerali amerikan përhapjen e COVID-19

Gjenerali Abrams“Vepro herët, me të gjithë forcën”, kjo është këshilla që jep Gjenerali Robert Abrams për të luftuar koronavirusin. Ai është gjenerali më i lartë amerikan në Korenë e Jugut.

“Do të duket si reagim i tepruar, por një javë më pas, komuniteti yt do ta kuptojë, njësia juaj do ta kuptojë.”

Gjenerali Abrams, i cili foli njëherësh për Zërin e Amerikës dhe rrjetin televiziv CNN, komandon 28 mijë trupa amerikane të stacionuara në Korenë e Jugut.

Ishte komuniteti i parë amerikan në linjat e para të frontit kundër koronavirusit. Përpjekjet e trupave amerikane në Korenë e Jugut për të frenuar shpërthimin e epidemisë ofrojnë të mësime të rëndësishme në luftën globale kundër COVID-19.

Reagimi i shpejtë

Mësimi më i rëndësishëm, sipas zotit Abrams, është veprimi i menjëhershëm dhe i vendosur.

“Duhet vepruar me shpejtësi dhe fuqishëm që nga fillimi. Virusi ka ritme shumë të larta infektimi.”

Në Korenë e Jugut kjo është më e qartë se kudo tjetër. Ai vend njoftoi rastin e parë më 20 janar. Rastet mbetën relativisht të ulëta për disa javë, deri sa një grua 61 vjeçare, rasti i 31-të i konfirmuar në atë vend, mori pjesë në një grumbullim fetar pasi ishte infektuar me koronavirus.

Brenda një jave në Korenë e Jugut u rregjistruan mijëra raste me mbi gjysmën të lidhura me grupin fetar.

“Mjafton një njeri”, tha zoti Abrams, duke theksuar këtë rast, të ashtuquajturin pacientin 31 të Koresë së Jugut.

Koreja e Jugut ishte në gjendje të shuante infeksionin në grup, falë fushatës së saj për testime të vrullshme të koronavirusit, hetimeve për të përcaktuar prejardhjen e infeksionit dhe izolimin e individëve të përfshirë.

Deri tani, ushtria amerikane në Korenë e Jugut e ka shmangur “super përhapjen”. Deri të premten, vetëm 17 individë të lidhur me forcat amerikane në Korenë e Jugut, përfshirë dy pjestarë në uniformë, kanë rezultuar pozitivë me COVID-19.

Lufta me vetëkënaqësinë

Ndërsa është shtuar numri i të infektuarve që kanë lidhje me ushtrinë amerikane gjatë javës së kaluar, zoti Abrams vuri në zbatim masa të reja të rrepta.

Në kampin “Humpreys”, baza më e madhe amerikane në Korenë e Jugut, jeta ka ndryshuar në mënyrë dramatike. Palestrat janë mbyllur, ndërsa janë pezulluar shërbimet me taksi dhe autobusë.

Në disa raste formohen rradhë jashtë dyqanit, pasi në të lejohen vetëm 100 njerëz njëherësh. Javën e kaluar, zoti Abrams deklaroi emergjencën e shëndetit publik, që i dha atij kompetenca më të larta për të vënë kufizime mes punonjësve civilë, kontraktorëve dhe familjeve të ushtarakëve. Ky veprim erdhi pasi një kontraktor amerikan u infektua me virus pasi kishte ngrënë në një restorant lokal, në kundërshtim me rregulloren.

“Beteja tani është në të vërtetë me vetëkënaqësinë për të garantuar që çdo individ të jetë vigjilent. Është e vështirë brenda një komuniteti, por ajo që njerëzit duhet të kuptojnë rreth këtij armiku është se mjafton që një personi vetëm të mos ndjekë udhëzimet. Kjo vë në rrezik shëndetin e të gjithë të tjerëve, që do të ishte pothuajse i menjëhershëm”, tha Gjenerali Abrams.

Gatishmëria ushtarake

Aktivitetet e lidhura me misionin kanë ndryshuar. Mekanikët e mjeteve ajrore, për shembull, janë ndarë në ekipe.

“Nëse një individ brenda një skuadre sëmuret, të gjithë mekanikët e tjerë nuk do të ndikohen.”

Gjenerali thotë se kështu është vepruar edhe për pilotët të cilët janë grupuar në vend të ndryshimit të orareve, duke e bërë më të lehtë zbulimin e rrugëve të infeksionit, nëse lind nevoja.

Këto masa mund të ndikojnë tek gatishmëria ushtarake, kryesisht nëse ato zgjasin për një kohë të gjatë, thotë zoti Abrams. Ai shpreh besimin se mund të gjendet ekuilibri mes gatishmërisë luftarake dhe sigurisë shëndetësore.

“Ende po kryejmë fluturime për zbulimin, përgjimin dhe mbledhjen e informacioneve. Helikopterët tanë ende fluturojnë dhe po zhvillojmë trajnime rutinë. Na është dashur të bëjmë disa përshtatje por jemi të gjithë të aftë të bëjmë detyrën.”

Ushtria amerikane duhet të përballet me koronavirusin dhe në të njëjtën kohë të mbajë nën vëzhgim Korenë e Veriut. Ky kërcënim u theksua muajin e kaluar kur Koreja e Veriut testoi një numër rekord raketash me rreze të shkurtër veprimi.

Sfidat e tjera

Situata në terren është ndërlikuar edhe më tej këtë javë pasi ushtria amerikane liroi përkohësisht 4 mijë punonjës civilë jugkoreanë, në mes të

negociatave të bllokuara ushtarake për ndarjen e kostos mes Uashingtonit dhe Seulit.

“Kam bërë telefonata dhe komunikuar në email me Uashingtonin gjatë gjithë kohës”, tha zoti Abrams lidhur me bisedimet për ndarjen e kostos të udhëhequra nga Departamenti i Shtetit për palën amerikane.

I pyetur nëse ushtria është në gjendje të përballojë lirimin e përkohëshëm nga puna të punonjësve civilë lokalë, duke patur parasysh edhe situatën me koronavirusin, zoti Abrams u përgjigj: “Nuk kam rrugë tjetër. Kjo është pjesë e detyrave dhe përgjegjësive tona.”

Drejt së ardhmes

Kur kanë kaluar afro dy muaj nga shpërthimi i koronavirusit në Korenë e Jugut, Shtetet e Bashkuara dhe një pjesë e mirë e botës tani po nxjerrin të njëjtat mësime si ato në Korenë e Jugut.

Një mësim i rendësishëm është se edhe kur duket se virusi është frenuar, beteja nuk ka marrë fund. “Nuk jam për të ulur kurbën, por për ta sheshuar plotësisht atë”, tha Gjeneral Abrams.

voa

Kina e mban sekret masën e shpërthimit të virusit CORONA

Dezinfektimi kinaSipas një raporti të shërbimeve sekrete të SHBA-së përgatitur për Shtëpinë e Bardhë Pekini e ka ulur numrin e rasteve të të infekturave me virusin CORONA dhe të vdekjeve prej tij. Të dhënat kineze priten të analizohen.

Agjencia e lajmeve “Bloomberg News” citon tre zyrtarë amerikanë, që nuk kanë dashur të identifikohen, të cilët thanë se të dhënat që ka bërë publike Kina lidhur me numrin e infeksioneve dhe të vdekjeve janë qëllimisht jo të plota. Dy nga zyrtarët thanë madje për “Bloomberg News” se shifrat e publikuara nga Kina janë të falsifikuara. Megjithatë deri tani nuk është bërë publike asnjë detaj i mëtejshëm rreth raportit.

Kina i hodhi menjëherë poshtë përfundimet e raportit të të shërbimeve sekrete të SHBA-së. Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme, Hua Chunying, tha se Kina kishte qenë “e hapur dhe transparente” në lidhje me shtrirjen e shpërthimit të virusit dhe e akuzoi Uashingtonin se po përpiqet t’ua “kalojë fajin të tjerëve”.

Edhe shkencëtarët kanë dyshime

Ekspertë nga fusha e mjekësisë i janë bashkuar gjithashtu korrit të skepticizmit lidhur me numrin e infeksioneve dhe të vdekjeve në Kinë. Kryetari i Shoqatës Botërore Mjekësore me qendër në Francë, Dr. Frank Ulrich Montgomery, tha se shifrat e Kinës nuk janë të besueshme.

Sipas Montgomery shifrat e ulëta kineze janë “të pakuptimta” dhe Pekini është duke ofruar shifra të gabuara.

Megjithatë ai pranoi që edhe vende të tjera punojnë me të dhëna të pasigurta, sepse shpesh nuk kanë në dispozicion të dhëna më të mira, gjë që vjen edhe si rezultat i mungesës së testeve të duhura.

Mijëra urna të dërguara në provincën Hubei

Sipas mediave shërbimet funerale në provincën Hubei kanë porositur javët e fundit mijëra urna. Dhe numri i urnave të dërguara në provincë është shumë herë më i madh numri i personave të deklaruar so të vdekur nga shpërthimi i virusit CORONA.

Media kineze “Caixin” publikoi fotografi ku shihet se vetëm për Vuhanin  janë dërguar deri në 8,500 urna.

Por edhe radhët e gjata të të afërmve të të vdekurve që presin përpara shërbimeve funerale kanë nxitur gjithashtu shqetësimin se përmasat e vërteta të shpërthimit të virusit nuk janë bërë publike.

(AFP, Reuters)

Udhëzimet e reja, nga shallet tek bluzat për të mbuluar fytyrën

ShallAdministrata Trump njoftoi se do të miratojë udhëzime të reja duke u kërkuar amerikanëve të mbulojnë fytyrën kur dalin nga shtëpia, në një përpjekje për të ngadalësuar përhapjen e koronavirusit të ri. Dje gjatë një konference për shtyp Presidenti vazhdoi të mbrojë në mënyrë agresive përgjigjen ndaj krizës së shëndetit publik. Edhe kryetari i Bashkisë së Nju Jorkut Bill de Blasio, këshilloi banorët e qytetit të mbylojnë fytyrën kur dalin jashtë me qëllim parandalimin e sëmundjes.

Udhëzimet e reja të administratës Trump do të jenë kryesisht për ata që jetojnë në zona të goditura rëndë nga virusi, i cili ka gjetur terren për t’u përhapur në shkallë të gjerë mes anëtarëve të komunitetit.

Mendoj se do të dilet me rregullore mbi këtë cështje. Njerëzit do të jenë të lirë ta respektojnë ose jo. Nuk mendoj se do të jetë e detyrueshme, megjithëse disa njerëz do të donin që ta bënin një gjë të tillë. Pra, nëse njerëzit duan diçka si shembull në vend të maskës mund të përdorin shallin, disa po e bëjnë këtë. Shalli është më i mirë, është më i trashë”.

Një zyrtar në dijeni të diskutimeve të grupit task force të ngritur në Shtëpinë e Bardhë për administrimin e situatës tha se zyrtarët do të sugjerojnë përdorimin e maskave jo-mjekësore, nga bluzat tek shamitë, për të mbuluar hundën dhe gojën kur ndodhen jashtë shtëpisë, në dyqane që tregtojnë ushqime apo farmaci. Maskat e kategorisë mjekësore, veçanërisht ato të cilat mungojnë në treg sikurse N95, do të rezervohen për ata që merren direkt me të sëmurët. Zyrtari foli në kushte anonimiteti mbi udhëzimet e propozuara përpara daljes në publik. Presidenti Trump, i cili e kishte kryer përsëri testin për koronavirus të enjten duke përdorur një test të ri, më të shpejtë, tha se do ta mbështesë një rekomandim të tillë.

Edhe Kryetari i Bashkisë së Nju Jorkut Bill de Blasio këshilloi banorët e qytetit të mbulojnë fytyrën kur dalin jashtë me qëllimin për të parandaluar përhapjen e koronavirusit. Në një konferencë për shtyp ai tha se për të mbuluar fytyrën mund të përdoret shalli apo diçka e krijuar në shtëpi.

Mund të jetë diçka që krijoni vetë në shtëpi. Mund të jetë një shami. Nuk është e nevojshme të jetë një maskë kirurgjikale profesionale. Duhet t’ua lëmë maskat atyre njerëzve që kanë më shumë nevojë, atyre që shpëtojnë jetë“, tha de Blasio.

Zoti De Blasio tha që policia e Nju Jorkut nuk do të detyrojë zbatimin e këtyre këshillave.

Do të jetë vetëm këshillë, sepse kemi gjëra shumë më të rëndësishme për të cilat mendojmë se do të shërbenin më mirë nëse do të ishin të detyrueshme për t’u zbatuar“.

Në rezervat emergjente të qeverisë amerikane thuajse nuk gjen pajisje mbrojtëse për mjekët dhe infermierët. Guvernatorët dhe punonjësit e shërbimit të kujdesit shëndetësor në të gjithë vendin vazhdojnë të kërkojnë me ngulm pajisje mjekësore siç janë ato që shërbejnë për frymëmarrje për pacietët me pacientët COVID-19.

voa

Virusi Corona: A janë ushtrimet sportive në natyrë të shëndetshme apo të rrezikshme?

vrap me maskeNë kuadrin e pandemisë së shkaktuar nga virusi Corona disa shtete i kanë ndaluar sportet në natyrë. Po a ka ndonjë rrezik dhe a duhet ta lëmë sportin për momentin?

Sportet dhe aktivitetet e tjera fizike janë të rëndësishme për të forcuar sistemin imunitar. Sipas mjekëve ata që kanë një sistem të fortë imunitar natyror kanë shanse të mira që në rast infektimi me virusin të kenë vetëm simptoma të buta. Dhe meqenëse ende nuk ka ndonjë vaksinë apo trajtim mjekësor për COVID-19, trupit duhet ta mposhtë vetë virusin. Dhe sporti mund ta ndihmojë atë ta fitojë këtë betejë.

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) rekomandon që të rriturit të bëjnë çdo javë të paktën 150 – ose, dhe më mirë akoma, 300 – minuta aktivitet fizik aerobik me intensitet të moderuar, në mënyrë që të rrisin aftësitë e organizmit për luftimin e rreziqeve prej sëmundjeve të zemrës, diabetit, tensionit të lartë , kancerit dhe depresionit. Kjo këshillë është edhe më e rëndësishme gjatë një pandemie.

“Sporti është i dobishëm për shëndetin, madje edhe tani,” thotë prof. Jonas Schmidt-Chanasit për DW. Virologu, i cili punon pranë Institutit Bernhard Nocht për Mjekësinë Tropikale në Hamburg paralajmëron se “situatat me stres të lartë mund të shkaktojnë infarkte në zemër ose hemoragji cerebrale” ndër ata që janë në vetëizolim në shtëpi dhe nuk bëjnë asnjë lloj ushtrimi fizik.

Prof. Christian Drosten, mjek në spitalin Charité në Berlin, paralajmëron për rreziqe të mëtejshme. Në një podcast për radiotelevizion publik gjerman NDR ai tha se: “është e rëndësishme që njerëzit të bëjnë sport. Shumë vetë konstatojnë se sporti u jep stabilitet mendor, pra kur mbathin atletet dhe çdo dy ose tre ditë dalin për vrap për gjysmë ose një orë.”

A janë të rrezikshme aktivitet sportive në natyrë?

Fakti që disa shtete i kanë ndaluar tani sportet në natyrë sugjeron se prej tyre mund të vijë ndonjë rrezik. Është e vërtetë që aktivitetet sportive shpesh çojnë në kontakte sociale – ndërkohë që në këto momente afërsia fizike duhet të shmanget me çdo kusht. Aq më tepër që njerëzit gjatë ushtrimeve sportive marrin frymë më thellë në mënyrë që të furnizojnë muskujt e tyre me oksigjenin mjaft të nevojshëm. Pra a përbën ndonjë çiklist apo vrapues që kalon vetëm pak metra larg nesh rrezik për përhapjen e virusit? Në pjesën dërrmuese të rasteve, jo.

“Askush nuk është në rrezik kur vrapon ose bën shëtitje vetëm në park. Në raste të tilla nuk ka asnjë rrezik”, thekson prof. Schmidt-Chanasit. Rreziku fillon vetëm kur një grup i madh njerëzish kalojnë një kohë të gjatë së bashku në një vend. Po ashtu nëse ndesh rrugës njerëz të tjerë nuk është problem për sa kohë që respektohet distanca e kërkuar, thotë virologu nga Hamburgu. Gjithashtu e rëndësishme: mos prekni asgjë që mund të kenë

prekur shumë njerëz të tjerë, për shembull, veglat sportive në park. Po ashtu duhet t’i lani duart pas stërvitjes.”

A duhet të mbajmë maskë kur bëjmë sport në natyrë?

Nëse dikush e ka provuar ndonjëherë të vrapojë apo ushtrojë sporte të tjera me maskë e ka të qartë se ajo kufizon frymëmarrjen ndërkohë që kemi nevojë për shumë oksigjen. Po ashtu maska na kufizon edhe kur djersitemi.

Sipas virologut Schmidt-Chanasit maska nuk është e nevojshme kur bëjmë sporte në natyrë. Në park nuk ka re apo shtëllunga infeksioni që vijnë vërdallë.” Nëse jeni jashtë në ajër të pastër dhe shmangni turmat e mëdha, nuk keni nevojë të mbani maskë, thotë ai.

Por nëse ligji kërkon që njerëzit të mbajnë maskë, si për shembull, në Sllovaki dhe Vietnam, atëhere duhet t’i mbuloni gojën dhe hundët me maskë sa herë dilni në publik, përfshirë këtu edhe kur dilni për sport në natyrë.

Ku të bëjmë sport tani?

Më e mira është në shtëpi, ose në vende ku ka vetëm pak njerëz. Ndiqni ndonjë kurs fitnesi në YouTube, vraponi në vende bosh, p.sh. në mëngjes herët ose dilni me biçikletë në kodra apo pyje. Aktivitet të tilla mund t’i ushtroni dhe janë vërtetë të këshillueshme në vendet ku qeveritë nuk ka vendosur masa të rrepta shtetrrethimi. Sipas mendimit të thuajse gjithë virologëve, thelbi i masave që merren kundër koronavirusit është që të shmangen kontaktet e drejtpërdrejta dhe pa distancë fizike – dhe jo për të shmangur ushtrimet fizike.

dw

Virusi Corona: Sa të vlefshme janë maskat?

maskaGjithnjë e më shumë njerëz mbajnë prej ditësh maska. Në shumë vende madje mbajtja e maskave është e detyrueshme. Po a kanë ndonjë efekt maskat dhe nga çfarë na mbrojnë në të vërtetë?Mbajtja e maskave u shpall e detyrueshme në shumë zona të Kinës që nga fillimi i virusit Corona. Shumë vende po ndjekin tani shembullin e Kinës. Për shembull, Austria e ka shpallur si detyrim që klientët në supermarkete të mbajnë maska. Kjo po diskutohet tani edhe në Gjermani.

Sidoqoftë, rregulla të tilla nuk shërbejnë për të mbrojtur nga infeksioni ata që mbajnë maskën, por për të mbrojtur të tjerët prej mikrobeve të mundshme që mund të ketë person që mban maskë.

Për shkak se një person i infektuar mund të jetë bartës i virusit para fillimit të simptomave të sëmundjes, praktikisht të gjithë konsiderohen një përhapës të mundshëm të virusit. Logjika e detyrimit për të mbajtur maskë është se nëse të gjithë i përmbahen atij, ulet rreziku i përgjithshëm i infeksionit në shoqëri.

Maskat kirurgjikale

maska kirurgjikaleMaskat e thjeshta kirurgjikale i shihje dikur t’i përdornin vetëm mjekët dhe infermirët në sallat e operacionit. Ata i mbajnë ato që në rast se kolliten apo teshtijnë të mos infektojnë pacientët në tryezën e operacionit.

Kjo barrierë mekanike ka efekt vetëm kur përdoret për një kohë të shkurtër. Në sallat e operacionit mjekët i ndërrojnë ato çdo dy orë. Në rast se maskat kirurgjikale mbahen për një kohë të gjatë ato e humbasin funksionin e tyre.

Edhe maskat prej cope duhen ndërruar vazhdimisht dhe duhen larë me ujë të nxehtë për të zhdukur viruset.

Maskat kirurgjikale të mbrojnë prej infeksioneve vetëm në një masë të kufizuar. E rëndësishme është të mos kapim me duar hundën ose të fërkojmë sytë edhe kur na kruhen.

Maskat FFP

maska ffpMaskat që përdorin profesionistë të ndryshëm që punojnë në industri apo ndërtim për t’u mbrojtur prej tymrave, gazrave apo aerosoleve të dëmshme kanë aftësi filtruese më të mirë. Këto maska përdoren edhe në spitale, kur personeli ka të bëjë me sëmundje tejet infektive. Veç maskave FFP personeli mjekësor përdor edhe syze mbrojtëse, doreza dhe veshje njëpërdorimshme.

Maskat FFP (filtering face piece) ndahen në tri kategori. Maskat e kategorisë FFP-1, që përdorin zakonisht marangozët apo muratorët, janë më të mira se maskat kirurgjikale, por nuk të mbrojnë prej viruseve.

Prej aerosoleve, viruseve, bakterieve

apo sporeve të mbrojnë vetëm maskat e kategorisë FFP-3.

Jo vetem maskat FFP-3

Maskat FFP-3 mund të të mbrojnë edhe prej sëmundjeve mjaft infektive si tuberkulozi apo fruthi, por edhe ato të mbrojnë vetëm në rast se kombinohen me syze mbrojtëse, doreza dhe veshje njëpërdorimshme.

Po ashtu të rëndësishme janë edhe dezinfektimi i mjedisit si dhe larja sistematike e duarve. Personeli mjekësor që përdor maska të tilla si dhe veshjet e tjera mbrojtëse tregon një kujdes të jashtëzakonshëm gjatë veshjes dhe zhveshjes së tyre.

dw

Si funksionon sistemi imunitar?

Sistemi imunitarSistemi imunitar përballet çdo ditë me sfida të shumta, ndërsa ne nuk e vërejmë fare. Kollitja, teshtimat, temperatura… me të gjitha këto përballet sitemit imunitar.

Sistemi jonë imunitar është tepër kompleks dhe tërë kohën përpiqet të ruajë trupin tonë. Në fakt, ekzistojnë dy sisteme imunitare në trupin e njeriut.

Sistemi i lindur imunitar

Njëri sistem ekziston që nga lindja. Ai është shumë eficientë e i shpejtë dhe kujdeset, për shembull, për gjetjen dhe luftimin e baktereve në një periudhë shumë të shkurtër kohore. Ky sistem nuk është i specializuar për luftë vetëm ndaj baktereve apo armiqve të veçantë, por për një luftë të përgjithshme. Funksionon shumë shpejtë, por ka një efikasitet të kufizuar dhe nuk mund të jetë tepër intensiv në luftën kundër kundërshtarëve të caktuar.

Qelizat mbrojtëse nga grupi i leukociteve janë pjesë e këtij sistemi imunitar. Leukocitet krijohen në gjëndërra dhe palcën e eshtrave.

Leukocitet përmes rrymimeve të gjakut kalojnë në të gjithë trupin e njeriut. Sasia tepër e lartë e leukociteve në gjak do të thotë se në trupin tonë ka ndonjë ndezje apo infektim. Mjeku e sheh këtë pas kontrollit të gjakut dhe e di se duhet të veprojë.

Por para futjes së shkaktarit të sëmundjes në trup, ai duhet të kalojë edhe disa barriera të jashtme. Në radhë të parë lëkurën dhe sistemet mbrojtëse të mukozës në gojë dhe fyt. Ato pengojnë shkaktarët e sëmundjes që të futen në trupin tonë. Ndaj edhe janë pjesë e rëndësishme e sistemit mbrojtës. Materiet kimike, si acidet, enzimet dhe mukoza janë pjesë e këtij sistemi. Edhe ato i pengojnë bakteret apo virusët të futen në trup.

Sistemi i trashëguar imunitar

Nëse përkundër sistemit të lindur imunitar, një shkaktar i sëmundjeve megjithatë depërton në trup, atëherë aktivizohet shkalla e dytë mbrojtëse e trupit. Ky ëshë një sistem më specifik i trashëguar imunitar.

Për aktivizimin e tij kërkohet më shumë kohë – katër deri në shtatë ditë. Ky sistem imunitar është i specializuar kundër antigjeneve të caktuara. Ai regjistron materiet e dëmshme dhe i fut në të ashtuquajturat qelizat e memorizimit, që funksionojnë si një sistem imunitar. Ky sistem mbanë mend bakteret apo virusët të cilët kanë qenë edhe më parë në trup. Nëse ndonjë prej tyre futet sërish në trup, atëherë fillon një proces që ka ndodhur edhe më parë kundër këtij shkaktari. Në këtë sistem janë memorizuar pra mekanizmat mbrojtës, ndaj shtohet edhe efektiviteti dhe shpejtësia e veprimit ndaj shkaktarëve të sëmundjeve apo infektimeve. Ky sistem imunitar e di shumë shpejtë se çfarë duhet të bëjë. Ndaj shumë sëmundje paraqiten vetëm njëherë në jetë.

Limpfocitet T

Tek shkaktërët e sëmundjeve që gjenden në inde, aktivizohen Limpfocitet T, të njohura edhe si Qelizat T. Ato i takojnë grupit të trupave të bardhë në gjak dhe krijohen në palcën e eshtrave. Limpfocitet T mund t’i dallojnë qelizat e huaja nga ato të trupit. Ato e dinë se në cilët kategori renditen qelizat.

Qelizat T shumohen jashtëzakonisht shpejtë në trup dhe janë të specializuara në luftën kundër shkaktarëve të caktuar të sëmundjeve. Një nënlloj i Limpfociteve T janë qelizat vrasëse T. Detyra e tyre është që të gjejnë qelizat e sëmura dhe t’i shkatërrojnë ato. Në këtë betejë përdorin helmet qelizore, të ashtuquajturat Cytotoxine.

Limpfocitet B

Limpfocitet BEdhe Limpfocitet B janë pjesë e gjakut. Ato kanë për obligim që të njohin shkaktarët e sëmundjeve dhe të krijojnë antitrupa në gjak. Edhe ato janë të specializuara në luftën kundër shkaktarëve të caktuar të sëmundjeve. Në këtë betejë krijojnë të ashtuquajturit  B-Zell-Receptorë. Përmes tyre njihen antigjenët e huaja në trup.

Limpfocitet B krijohen në palcën e kockave. Ato mblidhen në nyjet limpfatike dhe në shpretkë. Kur të vijnë në kontakt me antigjene, i lidhin ato me B-Zell-Rezeptor dhe krijohen antitrupa të caktuar – e ashtuquajtura Imunglobulinë.

Edhe një pengesë

Por edhe nëse bakteret dhe virusët, përkundër këtyre mbrojtësve depërtojnë në sistemin imunitar, ato ende nuk e kanë arritur qëllimin e tyre. Phagocitet janë ato që i presin dhe i shkatërrojnë. Në mesin e tyre bëjnë pjesë Makrophagjenet, të cilat gjenden në inde, si dhe Granulocitet, që gjenden në inde dhe gjak.

Sistemi jonë imunitar është pra shumë kompleks. Por nuk është perfekt. Mund të ketë pengesa të shumta në funksionimin e tij. Një prej tyre është sëmundja e sistemit autonom imunitar. Sistemi mbrojtës në këtë rast nuk vepron kundër qelizave të huaja, por kundër disa qelizave të veta në trup dhe shkakton ndezje.

Kështu shkaktohen sëmundjet si Multiple Sklerose, Neurodermitis, sëmundjet reumatike dhe Psoriasis.

dw

Pse është kaq e rrezikshme Corona për njerëzit me sëmundje?

urgjencaSëmundja e rrugëve të frymëmarrjes që shkakton Corona rrezikon më shumë njerëzit e moshuar dhe ata me sëmundje të ndryshme. Por çfarë do të thotë konkretisht sëmundja në rastin e Coronës?

Sistemi ynë imunitar është një mrekulli. Përditë ai është në veprim dhe ne as që e vëmë re. Ai është përgjegjës për mbrojtjen e trupit tonë nga « të paftuar » të rrezikshëm si për shembull viruset. Për njerëzit me sistem imunitar të dobët kjo mund të kthehet në problem. Nëse kësaj i shtohet edhe një sëmundje, atëherë këta persona duhet të kenë shumë kujdes që të mos sëmuren nga ndonjë infeksion.

Sëmundjet kronike të mushkërive

Tek njerëzit azmatikë, mushkëria është e dëmtuar. Në momentet e azmës, sekrecionet bronkiale bllokojnë rrugët e frymëmarrjes dhe frymëmarrja vështirësohet. Kjo ka efekt sidomos në nxjerrjen e frymës. Këta pacientë kanë më shumë vështirësi me frymëmarrjen se ata të shëndetshmit. Azmatikët mund ta nxjerrin më me vështirësi ajrin nga mushkëritë, prandaj mund të vijë puna deri tek bllokimi i frymëmarrjes. Të prekurit kanë ndjesinë se nuk marrin dot më frymë. Trupi ndërkohë fillon të veprojë kundër fenomenit bëhet më i cënueshëm. Në Gjermani ka 8 milionë azmatikë. Shumica prej tyre vuajnë ose nga azma alergjike ose jo alergjike. Azma alergjike mund të shkaktohet nga alergjenë apo infeksione të rrugëve të frymëmarrjes, si në rastin e një virusi. Trupit i duhet kështu të luftojë jo vetëm kundër azmës, por edhe kundër sëmundjeve të tjera. Atij I kërkohet shumë, nganjëherë shumë më tepër se sa arrin ta përballojë, e ndodh që sistemi nuk funksionon më si duhet, në rastin më të keq me pasoja fatale.

Edhe sëmundja COPD, një sëmundje kronike obstruktive e mushkërive bën pjesë tek sëmundjet e rrugëve të frymëmarrjes. Studiuesit janë të mendimit, se pirja e duhanit, është një faktor i rëndësishëm shkaktues për COPD. Për çdo rast pacientët me një diagnozë të tillë janë me një rrezik më të lartë, kur trupi e sistemi i tyre imunitar duhet të luftojnë edhe kundër një sëmundjeje tjetër. Njerëzit që kanë një sistem imunitar më të dobët për shkak të një sëmundjeje tjetër kanë probleme më të mëdha të luftojnë një infeksion se ata me shëndet të mirë. Mushkëria është e dëmtuar, viruset e kanë të lehtë të depërtojnë.

Diabeti

Njerëzit me diabet kanë një sistem imunitar më të dobët se ata me shëndet të mirë. Kjo vlen për të dyja format e diabetit, të tipit 1 dhe 2. Tipi 1 është një sëmundje autoiminutare. Në këtë rast antitrupat shkatërrojnë qelizat Beta në pankreas që prodhojnë insulinën. Trupi nuk prodhon mjaftueshëm të tilla dhe është rregullisht me nivel të lartë sheqeri. Vlerat e rritura të sheqerit në gjak dobësojnë imunitetin. Nëse sëmuresh nga një infeksion, në rastin më të keq me temperaturë, gjendja e përgjithshme e diabetikëve keqësohet në tërësi.

Kjo vlen edhe për ata që e kanë diabetin nën kontroll. Diabeti mund të ndryshojë enët e gjakut dhe të sulmojë organet duke e nxjerrë nga ekuilibri i duhur trupin. Në këtë rast trupi e lufton shumë më keq një virus që depërton brenda tij.

Sëmundjet e zemrës

Këtu bëjnë pjesë sëmundjet e zemrës, ato koronare dhe ishemike. Nën ishemi mjekësia kupton qarkullimin e pakësuar të gjakut ose bllokimin e tij. Një pikë e bllokuar e venave koronare çon në mungesën e oksigjenit. Përgjegjëse është arterioskleroza, sklerotizimi i enëve të gjakut. Në këtë rast një infeksion nga jashtë mund të sjellë pasoja fatale. Tek të gjithë ata që vuajnë nga probleme të ndryshme të zemrës apo tensionit të gjakut një virus e vë në situatë ekstreme trupin.

Tensioni i lartë i gjakut

Në Gjermani janë 20 deri në 30 milionë vetë të sëmurë nga hipertonia, tensioni i lartë i gjakut. Edhe kjo sëmundje sjell me vete rreziqe në raste infektimi nga viruset. Tensioni i lartë i gjakut në plan afatgjatë dëmton edhe enët e gjakut. Kur tensioni i gjakut është rregullisht i lartë kjo ka pasoja për zemrën – kështu trupi i cënuar nga sëmundje të tilla nuk e ka të lehtë kur sulmohet nga një virus. Pacientët e dallojnë shumë vonë rrezikun e heshtur, nganjëherë pas një hemoragjie cerebrale apo infarkti. Për viruset një sistem i dobësuar imunitar është një viktimë e mirë.

Kanceri

Nga infeksionet janë të rrezikuar edhe pacientët e sëmurë nga kanceri. Terapitë e ndryshme e dobësojnë sistemin imunitar. Në Gjermani çdo ditë sëmuren afër 1400 vetë nga një sëmundje kanceri. Disa qindra mijëra janë në trajtim ose terapi. Këtu bën pjesë edhe kimioterapia. Mjekët përdorin në këtë rast Citostatika që të luftojnë shtimin e qelizave të kancerit. Por ato nuk sulmojnë vetëm qelizat kanceroze, por edhe ato të rëndësishme për trupin. E gjitha kjo ka efekt në sistemin mbrojtës imunitar. Trupi është më i rrezikuar për viruset e ndryshme. Se në cilën masë është trupi i prekur, kjo varet nga lloji i kancerit dhe gjendja e përgjithshme e pacientit. Sidoqoftë njerëzit që marrin kimioterapi apo rrezatim duhet të jenë shumë të kujdesshëm për të mënjanuar infeksionet. Ata duhet të qëndrojnë larg për shembull nga njerëzit me infeksione.

Viruset transmentohen shpesh përmes teshtimës apo dhënies së dorës. Kur teshtin apo kollitet një i sëmurë, infeksioni përhapet në një rreze jo të vogël. Për pacientët me kancer kjo mund të rrezikojë edhe jetën.

Supresivët e imunitetit

Një sëmundje tjetër e rrezikshme është edhe ajo autoimunitare. Në raste të tilla mjekët i japin pacientëve supresivë imunitarë. Ato kanë efektin e dobësimit të sistemit imunitar që vepron kundër vetes, pra kundër trupit duke e sulmuar atë. Këto medikamente kanë efektin e dobësimit të sistemit imunitar ose të çaktivizimit të tij. Ky organizëm është shumë i cënuar nga viruset e ndryshme të gripit apo corona. Këtu bëjnë pjesë njerëzit me sklerozën e shumëfishtë, reumatizëm apo ata me sëmundje inflamative të zorrës së trashë, si Morbus Crohn. Edhe njerëzit me Sida i marrin ilaçe të tilla.

Supresivët, pra dobësuesit e sistemit iminutar ndihmojnë nga njëra anë për mbajtjen nën kontroll të sistemit imunitar, nga ana tjetër e dobësojnë atë. Kur viruset kanë sezonin e tyre njerëz të tillë duhet të kenë shumë kujdes. Por duhet thënë: Disa virusë nuk pyesin dhe rrezikojnë edhe personat pa sëmundjet e lartpërmendura. Pra kujdesin dhe higjienën duhet ta kenë të të gjithë.

dw

Pandemia: Rriten infeksionet dhe vdekjet në SHBA e Spanjë

Covid 19Një nga anëtarët kryesorë të Task Force të Shtëpinë së Bardhë për virusin Corona parashikon miliona infeksione. Spanja ka vendosur një tjetër rekord të zymtë për numrin ditor të vdekjeve.

Shteti i New York regjistroi 7.195 infeksione të reja nga virusi Corona në 24 orët e kaluara, duke e çuar totalin në mbi 59.500, tha guvernatori i shtetit Andrew Cuomo të dielën (29.03). Ai tha se 237 vetë vdiqën nga virusi në 24 orët e mëparshme, për një numër të përgjithshëm vdekjesh prej 965. 1.175 të tjerë u shtruan në spital. New York City, qyteti më i populluar në SHBA, është një nga pikat e nxehta të virusit të ri. Më parë, kryetari i Bashkisë së Nju Jorkut, Bill de Blasio tha se qyteti do të furnizohet me maska, veshje izoluese dhe mjete të tjera themelore spitalore deri të dielën e ardhshme, dhe se shumë sa më shpejt nevojiten edhe aparatura respirimi shtesë.

De Blasio kërkoi ndihmë dhe tha se qyteti gjithashtu ka nevojë për më shumë mjekë, infermierë dhe personel tjetër mjekësor. “Ne kemi nevojë për t’i lehtësuar ata që punojnë aktualisht,” tha de Blasio CNN. “Ata nuk mund të vazhdojnë me këtë ritëm për javë dhe javë e ne të presim prej tyre të shpëtojnë jetë ashtu si na duhet.”

SHBA tani ka mbi 124.000 infeksione dhe 2.190 vetë kanë humbur jetën.

Ndërkohë Spanja në fundjavë pati një rekord të ri tragjik vdekjesh nga virusi COVID-19. Ministria e Shëndetësisë njoftoi për 838 të vdekur në 24 orë. Numri i përgjithshëm i vdekjeve në Spanjë ka arritur në 6.528.

Mediat spanjolle  raportojnë, se punonjësit e shëndetësisë janë prekur nga virusi Corona. Sipas gazetës El Pais ata përfaqësojnë 14% të totalit të rasteve me infeksion. Dyfishi i numrit në Itali. Punonjësit janë ankuar për mungesën e mjeteve të nevojshme mbrojtëse siç janë maskat. Shumë prej tyre kanë frikë se mund të infektojnë familjet e tyre dhe ata me të cilët jetojnë.

Farmacitë, të cilat janë ende të hapura dhe shpërndajnë ilaçe, gjithashtu po ankohen për mungesat e materialeve. “Nuk ka maska, nuk ka doreza, nuk ka dezinfektues, as alkool, as termometra,” i tha Vicente J. Baixauli, nënkryetari i agjensisë kombëtare të farmacive, El Pais.

Ministri Spanjoll i Financave Maria Jesus Montero tha, se qeveria po përballet me të njëjtat mangësi materiale si çdo vend tjetër, sepse kërkesa thjesht tejkalon prodhimin. Zyrtarët e qeverisë së Madridit janë duke përgatitur morgje të përkohshme për të lehtësuar varrezat tashmë të mbingarkuara. Më shumë se 3.082 – ose 47% – e 6.528 vdekjeve të Spanjës kanë qenë në kryeqytet.

dw