Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

Si e paraqiti Turqia sulmin në Siri si një përpjekje mbarë-islamike

ErdoganNdërsa Turqia njoftoi muajin e kaluar operacionin e saj ushtarak në Sirinë verilindore, zyrtarët turq thanë se operacioni do të “parandalonte krijimin e një korridori terrori” përgjatë kufirit jugor të Turqisë me Sirinë. Megjithatë, brenda vendit mysliman mesazhi u vesh edhe me një tipar fetar – ofensiva u përshkrua si një luftë islamike ndaj të “pafeve”.

Disa ekspertë dhe vëzhgues të vendit thonë se mesazhi fetar i qeverisë turke është një përzierje e ideologjisë dhe propagandës që synon të promovojë ambicien e Presidentit Erdogan që dëshiron të shihet si udhëheqësi dhe mbrojtësi i botës myslimane.

Ndërsa njoftonte operacionin më 9 tetor, zoti Erdogan shkruajti anglisht në Twitter se operacioni i ushtrisë turke dhe militantëve aleatë sirianë ishte të “neutralizonin rreziqet terroriste” kurde ndaj Turqisë dhe të krijonin një zonë të sigurtë për rikthimin e refugjatëve sirianë. Në mesazhet e tij në gjuhën turke dhe arabe, ai i përshkruajti forcat ushtarake si “heronjtë e Ushtrisë Muhamedane”, një term që e ka prejardhjen nga Perandoria Osmane.

Pas disa ditësh të operacionit, zoti Erdogan e përkufizoi atë në terma fetare në disa fjalime publike, duke pretenduar se synonte mbrojtjen e dinjitetit të “unmah”-s, ose ndryshe, botës myslimane. Gjatë një fjalimi tek takimi i grupit të Partisë për Drejtësisë dhe Zhvillim (APK) më 29 tetor, ai i lavdëroi rebelët sirianë të mbështetur nga Turqia si “xhihadistë që madje intimidojnë dhe vrasin edhe vetë vdekjen”.

Aykan Erdemir, një ish-ligjvënës turk që tashmë punon tek Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracive në Uashington, i tha Zërit të Amerikës se zoti Erdogan, që nga krijimi i partisë AKP në vitin 2001, është munduar t’i paraqitet Perëndimit si një reformator demokratik liberal, ndërsa ka promovuar një ton fetar brenda vendit.

Ripërkufizimi i debateve për politikat laike në kuadrin e retorikës së islamit politik është një nga strategjitë që ka përdorur Erdogani për të forcuar hegjemoninë e tij ideologjike”, thotë zoti Erdemir, duke shtuar se retorika mund të përdoret si një mjet efikas për krijimin e opinionit shoqëror.

Deri më sot, ai ka vazhduar të përdorë zhargonin islamik për të ushqyer besnikët brenda dhe jashtë vendit, ndërsa përdor një retorikë të kuruar për audiencat perëndimore”, i tha zoti Erdemir Zërit të Amerikës.

Më 25 tetor, pas faljes të së premtes në një xhami në Stamboll, zoti Erdogan mbajti një fjalim ku citoi Kuranin dhe u tha besimtarëve se Allahu u premton fitoren myslimanëve dhe i urdhëron ata të bëhen të ashpër ndaj “të pafeve”.

Operacioni në Siri u urdhërua nga Zoti

Justifikimi fetar për ofensivën ndaj forcave të mbështetura nga Shtetet e Bashkuara nuk u kufizua vetëm tek fjalimet e Erdoganit.

Në mbarë xhamitë e Turqisë, departamenti i çështjeve fetare Diyanet, organizoi falje dhe recitime të kapitullit të Kuranit “Pushtimi”, duke e transmetuar atë me altoparlantë. Mediat kryesore turke, ndër to edhe Agjensia shtetërore Anadolu, transmetojnë klerikë islamikë që u thonë besimtarëve se operacioni në Sirinë verilindore ishte i udhëruar nga Zoti.

Media pro-qeveritare shpërndau dhjetëra postime ku shfaqen myslimanë nga mbarë bota që recitojnë kapitullin “Pushtimi” të Kuranit, në mbështetje të ushtrisë turke.

Abdullah Bozkurt, autor turk dhe drejtor i Rrjetit Kërkimor dhe Monitorues Nordik, i tha Zërit të Amerikës se përdorimi i institucioneve fetare vazhdon ta ndihmojë Erdoganin për mobilizimin e mbështetësve të tij, në veçanti bazën e vendosur fetare që është jetësore për mbijetesën e tij politike.

Zoti Bozkurt thotë se duke përdorur simbolet fetare dhe komunitetet islamike, zoti Erdogan shikon edhe mundësinë të fitojë simpatinë e grupeve të diasporës turke dhe të myslimanëve joturkë në Perëndim.

Ai mendon se kjo e ndihmon të fitojë avantazh dhe të forcojë pozicionin e tij në negociatat me hartuesit e politikave në Perëndim. Kjo është më e dukshme kur Erdogani udhëton drejt kryeqytetit amerikan dhe kryeqyteteve evropiane, ku ai takohet gjithmonë me personalitete myslimane dhe fetare në takime publike për të mbajtur mesazhe me tone fetare”, i tha zoti Bozkurt Zërit të Amerikës.

Michael Rubin, studiues me Institutin Amerikan të Sipërmarrjes, paralajmëron se përdorimi i vazhdueshëm i fesë nga zyrtarët turq për të justifikuar politikat e tyre, mund të krijojë një seri problemesh me të cilat shoqëria turke ndoshta do të përballet për vite të tëra.

Pas 16 vite erdoganizmi, një brez i tërë fëmijësh turq të indoktrinuar në shkolla dhe ushtarakësh e kanë ndryshuar rrënjësisht Turqinë”, thotë zoti Rubin, duke shtuar se strategjia ndoshta do të ndikojë edhe marrëdhëniet e Turqisë me vendet perëndimore që janë të shqetësuara për drejtimin që ka marrë Turqia.

Për ata që e kanë vëzhguar Erdoganin, kjo është shumë shqetësuese”, thotë zoti Rubin. Ai shton se mesazhi mbarë-islamik shpesh përdoret për të nxitur goditjen e Perëndimit, në veçanti kur interesat përputhen gjatë zhvillimeve si në Sirinë verilindore.

Mbjellja e përçarjes

Shtetet e Bashkuara dhe aleatët evropianë kanë kritikuar operacionin e Turqisë ndaj forcave kurde. Presidenti amerikan Donald Trump është zotuar të vendosë sanksione të ashpra dhe Bashkimi Evropian ka kufizuar eksportet e armëve drejt Turqisë, si reagim ndaj ofensivës ushtarake në Siri.

Në përgjigje, zyrtarët turq kanë akuzuar Perëndimin se po komploton të përçajë botën myslimane dhe të shpërndajë konflikt mes vendeve myslimane, për të përfituar nga pasuritë e tyre kombëtare.

Gjatë një konference për shtyp të shtunën në Antalia të Turqisë, Ministri i Jashtëm turk Mevlut Cavusoglu tha se operacioni në Siri shmangu një komplot të Perëndimit për të krijuar një “shtet terrori” në Sirinë verilindore, përmes fuqizimit të forcave kurde.

Një grup vendesh të udhëhequra nga Izraeli donin të vendosnin një shtet terrori në Sirinë veriore dhe ne ua prishëm planet”, tha zoti Cavusoglu gjatë një konference të përbashkët për shtyp me Hadi Soleimanpour, këshilltar në Ministrinë e Jashtme të Iranit dhe sekretar i përgjithshëm i Organizatës për Bashkëpunimin Ekonomik.

Ministri i Brendshëm turk Suleyman Soylu ka bërë komente të ngjashme kundër Perëndimit, që sipas tij është “zotuar të eliminojë Islamin dhe popujt e tij nga këto vise”.

Max Hoffman, një ekspert për Turqinë në Qendrën për Progresin Amerikan në Uashington, thotë se retorika e zyrtarëve turq për Perëndimin, reflekton një ndryshim thelbësor në pikëpamjet e tyre për influencën e SHBA-së në botë.

Më gjerë, ai dhe rrethi i tij i afërt besojnë se bota është shumëpolare dhe se SHBA-ja është në rënie. Ata duan që Turqia të jetë një fuqi më vete”, thotë zoti Hoffman, duke shtuar se ky perceptim e ka shtyrë zotin Erdogan të përqafojë një përqasje marrje-dhënieje me SHBA-në dhe Evropën, si dhe të kultivojë lidhjet me Iranin, Kinën dhe në veçanti Rusinë.

Ndërsa zoti Erdogan pritet të vazhdojë kultivimin e mbështetjes fetare, zoti Hoffman tha nuk ka gjasa që kjo politikë të shkaktojë “islamizimin e Turqisë”.

Qëllimi i zotit Erdogan për të ngritur një ‘gjeneratë të përkorë’ ndoshta po kthehet kundër, dhe sidoqoftë nuk është realizuar. Por, nëse shoqëria si e tërë duket se është bërë më pak fetare, ekzistojnë patjetër shqetësime në Turqi për pjesë të popullsisë që mund të jenë bërë gjithjnë e më radikale në pikëpamjet e tyre. Personalisht, dyshoj se shoqëria turke do të zhvendoset në këtë drejtim”, i tha zoti Hoffman Zërit të Amerikës.

voa

Tesla e Elons Musk nuk vjen rastësisht në Gjermani

Elon MuskFabrikë e re e Teslas në rrethinat e Berlinit: Me vendimin e Teslas për Gjermaninë, gara se kush do ta ketë hegjemoninë e automjeteve elektrike hapet zyrtarisht pikërisht në vendin, ku u shpik automjeti me motor djegës.

Tipike e Elon Musk: Gati si pa u vënë re, ai jep një lajm të rëndësishëm: ndërtimin e një fabrike të re të Teslas në rrethinat e Berlinit. Le të përfytyrojmë, sikur aeroporti i kryeqytetit, Berlin ka filluar nga puna. Fabrika e re të Teslas mund të ishte ndërtuar edhe në hapësirat e aeroportit të deritanishëm, në Berlin. Por me sa duket katastrofa e ndërtimit të aeroportit të Berlinit është përfolur edhe në nivelet e krerëve të Teslas, se Elon Musk aktiv dhe jo pak i kontestuar, nuk harroi ta hidhte një thumb: me siguri që do të kemi një temp më të shpejtë se planifikuesit e aeroportit, tha ai. Kjo fabrikë, që quhet gigafactory – Elon Musk do gjithmonë gjëra bombastike-, pritet të ndërtohet në Grünheide. Askush nuk e njeh Grünheiden si vend, por ky ndodhet në juglindje të Berlinit në landin e Brandenburgut. Kush mban çelësin e thesarit në Berlin mbetet duarbosh.

Me shpejtësi

Megjithëse Berlini brohoritet, trofenë e ka në dorë Brandenburgu. Por kjo nuk i intereson shumë Elon Musk. Ose ai nuk ka shumë besim tek berlinezët, se janë shumë të shpejtë, pasi edhe Berlini kishte po ashtu hapësira të bollshme në dispozicion për të ndërtuar fabrika, sidomos në pjesën lindore të tij. Musk e ka me nxitim ndërtimin e fabrikës së re: Sepse edhe prodhuesit gjermanë të automjeteve i kanë kuptuar shenjat e kohës, dhe kanë filluar garën e prodhimit të automjeteve elektrike. E me siguri Elona Musk e ka ditur, se Volkswageni për shembull para më shumë se një jave dha sinjalin e ndërtimit të një fabrike për automjetet elektrike në Zvikau, në Saksoni. Prodhuesi më i madh i automjeteve në botë, pas ngritjes së fabrikës në vitin 2021, synon të prodhojë në vit 330.000 automjete elektrike.

Jo vetëm kaq: Edhe dy fabrika të tjera të VW-s në Gjermani kanë filluar me ndryshime në këtë drejtim, ndryshime që prekin edhe fabrikat në Kinë apo SHBA. Nëse prodhuesit gjermanë të automjeteve qesëndisnin dikur Teslën si një markë që do të jetë e madhe, por më vonë një konkurrente serioze, tani situata ka ndryshuar. Tesla ka probleme me prodhimin në seri, dhe tërheq pas vetes një mal gjigand me borxhe. Tani kur me Volkswagenin, krahas Toyotas, ngjitet në skenën e automjeteve elektrike një gjigand i tillë prodhues (megjithëse me vonesë), fillon një konkurrencë e fortë për Teslan. Prandaj vendimin e Teslas për një fabrikë në Gjermani mund ta kuptosh si thirrje për duel.

Vende të reja pune në kohën e duhur

Edhe në segmentin e automjeteve të shtrenjta, ku Tesla është lidere, konkurrenca i vjen këtij koncerni po nga Gjermania. Porsche (me Taycan), Audi (Seria E-Tron ) apo Daimler (Mercedes EQC). Edhe në Kinë, ku Tesla brenda 10 muajsh ngriti një gigafactory-fabrikë të re dhe ku prodhimi ka filluar ka konkurrencë të madhe, Byton, Wey dhe Hongqi janë gati për startim. Me vendimin e Teslas për Gjermaninë, gara për vendin e parë hegjemoninë e automjeteve elektrike hapet zyrtarisht pikërisht në vendin, ku u shpik automjeti me motor djegës.

Megjithëse ka shumë pyetje ende të hapura, ky është para së gjithash një lajm i mirë për njerëzit në rajonin e Brandenburgut: mijëra vende të reja pune do të hapen, një vendim që vjen në kohën e duhur. Sepse në jug të fabrikës së planifikuar, në Lausitz pritet të shkurtohen po ashtu mijëra vende pune, për shkak të vendimit për t’i dhënë fund prodhimit të qymyrit. E që tani kanë filluar bastet: kush do të hapët më parë, Aeroporti i Berlinit apo fabrika e re gjigande e Teslas?

dw

Kina ka bërë plane të mëdha për Greqinë

Porti PiraeusPresidenti kinez Xi Jinping nderon Athinën me një vizitë shtetërore. Mbretëria e Mesme ka filluar të investojë në Greqi. Tani Greqia shpreson të bëjë marrëveshje të reja ekonomike, po mbase edhe më shumë.

Afrim kaq i madh me Kinën shihet rrallë: Javën e kaluar kryeministri konservator i Greqisë, Kyriakos Mitsotakis vizitoi Mbretërinë e Mesme, i shoqëruar nga një delegacion i madh ekonomik. Greqia festoi prezantimin si vend i ftuar në panairin e eksporteve në Shanghai.

Ndërsa të dielën, (10.11) në Athinë u shtrua qilimi i kuq për presidentin kinez të shtetit, Xi Jinping. Sipas njoftimeve të shtypit, miku kinez ka sjellë me vete 16 marrëveshje ekonomike për t’u nënshkruar në fushën e bujqësisë, telekomunikacionit, inovacioneve, turizmit, kulturës dhe drejtësisë. Po ashtu pritet që dy banka të mëdha kineze, Bank of China si dhe banka International and Commercial Bank of China (ICBC), të hapin filiale në Athinë.

“We are open for business” është motoja e preferuar e kryeministrit grek, Mitsotakis. Kryetari i konservatorëve hiqet si mik i ekonomisë, duke dashur të ulë me 30 përqind taksat mbi sipërmarrjet dhe të nxisë me tempo përshpejtuese, privatizimin e ngecur prej kohësh. Shtypi i afërt me qeverinë e ka tepruar me lajmet për sukseset sipas të cilave, SHBA kanë treguar interes për portin e rëndësishëm strategjik të Aleksandropulit, në afërsi me kufirin turk, ndërsa Izraeli ia ka vënë syrin industrisë greke të armatimeve, dhe koncerni gjerman i energjisë RWE, do që të marrë pjesë te kfurnizuesit grek me energji elektrike, DEH.

Por kësaj here e ka radhën Pekini: “Gjashtë muajt e fundit disa projekte kanë përparuar dukshëm,” thotë Fotis Provatas, kryetari i Dhomës për Bashkëpunimin Greko-Kinez me qendër në Athinë. Një hap i rëndësishëm është hapja e filialeve në Athinë të dy bankave të mëdha nga Kina. Sepse “investitorët nga Kina shkojnë aty ku janë vendosur edhe bankat kineze,” thotë Provatas për Deutsche Wellen.

Pireu – Investime me sinjale ndikuese

Por mundësitë janë edhe më të mëdha. Sot, investimet kineze në Greqi nuk përbëjnë as një përqind të gjithë investimeve kineze në Europë. Si projekt shumë shpresëdhënës shihet porti i kontenierëve në Pire, i cili është në dorë të ndërmarrjes shtetërore kineze të transportit ujor, COSCO, që nga viti 2016. Porti më i madh i Greqisë, do të kthehet në pikë të rëndësishme të transportit me kontenierë në Europë.

Kina kërkon që të rrisë volumin e investimeve por nuk gjen gjithnjë mirëkuptim në Athinë. Sipas informacioneve të gazetës Kathimerini, grekët e kanë refuzuar propozimin për të hapur një kantjer detar për jahtet e mëdhenj, me sa duket për të respektuar konkuruesit lokalë.

Edhe zgjerimi i planifikuar i kapaciteteve për kontanierët ecën ngadalë. Megjithatë: “Invesimet e COSCO-s në Pire janë histori suksesi,” thotë Konstantinos Filis, drejtor studimor në Institutin për marrëdhënie ndërkombëtare të Athinës. Po ashtu e rëndësishme është që, Kina të respektojë rregullat europiane si për shembull ato për mbrojtjen e të drejtave të punëtorëve, thotë studiuesi i shkencave politike.

Fotis Provatas shpjegon, se është në interes të Greqisë që të kërkojë respektimin e normave europiane, sepse një vend i vogël si Greqia nuk ka mënyrë tjetër mbrojtjeje ndaj arbitraritetit të më të mëdhenjve. “Në të kaluarën Hungaria u mundua që të anashkalonte rregullat europiane, kur bëri biznes me Kinën dhe pati shumë probleme. Ne duhet të mësojmë nga kjo.” Edhe Filis paralajmëron për rreziqet që ekzistojnë, nëse nuk respektohen normat europiane dhe tregon mirëkuptim për afrim edhe më të ngushtë me Kinën. Greqisë i duhen menjëherë investime të reja dhe para e freskët, shpjegon analisti. Nga Europa është duke u bërë pak në këtë drejtim.

Vizë e artë për Mbrëtërinë e Mesme

Interesante për investorët kinezë është edhe tregu grek i pasurive të patundshme. Për këtë ndihmon biznesi me të ashtuquajturat viza të arta. Qytetarë jo të BE-së, që investojnë 250 mijë euro në pasuritë e patundshme greke, marrin lejeqëndrimi pesëvjeçare në Greqi. Në asnjë vend tjetër të Europës nuk mund të sigurohet liri qarkullimi kaq lirë sa në Greqi. Më shumë se 5 mijë kinezë e kanë shfrytëzuar këtë mundësi, dhe tendenca është në rritje. Një model i ri biznesi? Me gjithë simpatinë për Kinën, Fotis Provatas mbetet skeptik: “Në zhvillimin ekonomik të Greqisë nuk ndikojnë blerjet e pasurive të patundshme, por investimet në fushën e prodhimit.”

dw

A ka ndёrhyrё Rusia pёr Brexitin?

BrexitRusia me gjasё ka ndёrhyrё nё referendumin pёr Brexit nё vitin 2016. Moska i hedh poshtё akuzat, opozita britanike ngre zёrin: Ajo kёrkon pubikimin e raportit qё i ёshtё paraqitur kryeministrit Johnson.

Nё Britaninё e Madhe ёshtё hapur njё debat i ri pёr Brexitin. Rusia me gjasё ka ndёrhyrё nё referendumin pёr Brexit nё vitin 2016. Komisioni parlamentar pёr shёrbimet sekrete ka paraqitur tashmё njё raport. Por kryeministri, Boris Johnson nuk e bёn atё publik. Opozita britanike e akuzon qeverinё Johnson, se po e mban tё fshehtё raportin, nё mёnyrё qё opinioni tё mos mёsojё asnjё detaj tё rёndёsishёm pёrpara zgjedhjeve parlamentare tё 12 dhjetorit.

“Kjo nuk ёshtё gjё tjetёr veҁse pёrpjekje pёr ta heshtur tё vёrtetёn ndaj parlamentit dhe pёr t’iu kundёrvёnё demokracisё sonё”, tha zёdhёnёsja e politikёs sё jashtme tё Partisё Laburiste, Emily Thornberry. Ajo mendon, se raporti eventualisht mund tё ngrejё edhe ҁёshtje tё tjera, si p.sh. raportet mes Johnsonit dhe njё tё dyshuari si spiun rus. Ky e ka cilёsuar Johnsonin si mik tё mirё. “Raporti mund tё shtrojё edhe ҁёshtjen e kёshilltarit politik tё Johnsonit, Dominic Cummings, i cili nё vitet 1990 ka punuar nё Rusi ose edhe temёn e financimeve ruse pёr partinё konservatore”, ёshtё shprehur mё tej Thornberry. Edhe zёdhёnёsi i politikёs sё jashtme tё liberal-demokratёve ёshtё shprehur lidhur me temёn: “Vjen erё retushimesh”, schkruan ai nё Twitter.

“Asnjё provё pёr ndёrhyrje ruse”

Sekretari i shtetit pёr Europёn, Christopher Pincher i hodhi poshtё akuzat: “Nuk ka asnjё provё, qё tё vёrtetojё se ka pasur ndёrhyrje tё suksseshme ruse nё procesin elektoral britanik. Moska i hedh poshtё akuza tё tilla. Por edhe anёtarёt e partisё konservatore kёrkojnё publikimin e raportit. Duke mos e bёrё publik raportin, Boris Johnson le hapёsirё pёr ndjenjё persekutimi tё opozitёs, tha ish-ministri i Brexit, David Davis.

Sa e madhe ёshtё influenca e Rusisё ndaj referendumit pёr Brexit?

Raporti iu dёrgua mё 17 tetor Johnsonit. Normalisht shqyrtimi i njё raporti tё tillё kёrkon dhjetё ditё, sipas ish-prokurorit tё pёrgjithshёm, Dominic Grieve. Por atij i kundёrvihet Pincher, qё thotё, se pёrpunimi kёrkon pёr tё qenё realist tri deri nё katёr javё, veҁanёrisht duke iu referuar debateve tё vazhdueshme pёr Brexitin dhe zgjedhjeve të reja. “Gjatё javёve tё kaluara kryeministri ka pasur mjaft impenjime nё disa ҁёshtje.”

Grieve thotё, se raporti mund tё pёrmbajё informacione, qё mund t’i preokupojnё zgjedhёsit. AI u pёrjashtua nga grupi parlamentar i Torive, sepse nё grindjen pёr Brexitin iu kundёrvu qeverisё. Nё zgjedhjet e ardhёshme ai konkurron si kandidat i pavarur.

 

 

jp/gri (dpa, rtr)

Qeveritë të spiunuara përmes Whatsapp-it

WhatsappPërmes shërbimit të mesazhit, Whatsapp sipas një agjencie lajmesh janë përgjuar qeveri dhe ushtri në të paktën 20 vende të botës. Një software përgjues i një firme izraelite ka shfrytëzuar një boshllëk sigurie.

Një numër jo i vogël anëtarësh nga qeveri dhe ushtri të të paktën 20 vendeve të botës sipas të dhënave të qarqeve të brendshme kanë qenë objekt përgjimi përmes shërbimit të mesazhit, Whatsapp. Këtë ia kanë konfirmuar agjencisë Reuters disa persona, që janë ngarkuar me një hetim të brendshëm të degës së Facebook-ut, Whatsapp. Me një software spiunazhi mund të përgjoheshin smartphonët e të prekurve.

Whatsapp ka dorëzuar të martën aktakuzën kundër firmës izraelite të softwarëve NSO Group. Kjo firmë akuzohet, se ka zhvilluar një program spiunazhi dhe e ka shitur atë, duke shfrytëzuar një boshllëk sigurie në serverat e Whatsapp-it. Me këtë janë hakeruar smartphonët e më të paktën 1.400 përdoruesve. Të prekur janë edhe gazetarë dhe aktivistë të të drejtave të njeriut.

NSO kishte deklaruar më parë lidhur me akuza të tilla, se ka shitur programe spiunazhi vetëm për qeveritë që i përdorin ato në luftën kundër terrorit apo kriminalitetit. Për akuzat e reja NSO nuk është prononcuar. Kreu i Whatsapp-it, Will Cathcart ka deklaruar se ky grup paraqitet se punon me përgjegjësi për qeveritë. “Por ne kemi zbuluar, se më shumë se 100 gazetarë dhe aktivistë të të drejtave të njeriut në majin e kaluar kanë qenë objekt sulmi. Ky keqpërdorim duhet të marrë fund.”

Kodi përmes videolidhjes

Sipas të dhënave, NSO ka përdorur një boshllëk sigurie në shërbimin e mesazhit, Whatsapp për të instaluar programin Pegasus. Në smartphonët e përdoruesve është shfaqur vetëm një telefenatë videoje, shkroi Cathcart në një artikull për “Washington Post.” Në të vërtetë pas rënies së ziles është instaluar një kod dëmtues për të instaluar softëare spiunazhi. Shërbimi Whatsapp u bëri thirrje përdoruesve që të aktualizojnë celularin për të mbyllur këtë boshllëk sigurie. NSO u identifikua pas disa muaj hetimesh. Që në vitin 2016 ekspertët e kishin akuzuar këtë firmë, se ka ndihmuar në përgjimin e aktivistëve në Emiratet e Bashkuara. Pegasus është në gjendje të aktivizojë kameran dhe mikrofonin e smartphoni-t të personit të përgjuar.

la/stu/haz (rtr, afp)

Protesta, dhunë dhe të lënduar në Katalonjë

KatalonjaRreth 350.000 persona kanë protestuar në fundjavë në Barcelonë. Ata kanë kërkuar lirimin e nëntë udhëheqësve të tyre. Por në një protestë janë shënuar akte dhune.

Me të rënë errësira u mblodhën disa mijëra njerëz në afërsi të qendrës së policisë në Barcelonë. Policia kishte mbyllur të gjitha dritaret dhe hyrjen kryesore. Demonstruesit brohorisnin “Jashtë forcat okupatore” dhe “Largojeni flamurin spanjoll”. Ata kanë hedhur objekte të ndryshme në drejtim të policisë. Policia është përgjigjur me shkopinj gome. Njoftohet se gjatë përleshjeve ka pasur të paktën 50 të lënduar. Protestat e dhunshme janë mbajtur me ftesën e grupit radikal të komitetit për Mbrojtjen e Republikës së Katalonjës (CDR).

Më parë rreth 350.000 vetë kanë protestuar në mënyrë paqësore në Barcelonë, nën moton “Llibertat” (Liria). Demonstrata është mbajtur nën patronazhin e organizatave civile Assemblea Nacional Catalana (ANC) si dhe Omnium Cultural. Gjatë protestës janë dëgjuar brohoritjet “Pavarësi!” dhe “Liri për të burgosurit politikë!”

Kryetarët e bashkive në protestë

Në një takim të më shumë se 700 kryetarëve të bashkive, të cilët kanë marrë pjesë në protestë, presidenti separatist rajonal Quim Torra tha: “Në rrugën e pavarësisë nuk ka kthim mbrapa!” “Nuk ka asnjë dënim që do të na detyrojë të heqim dorë nga qëllimi ynë: Pavarësia”, thuhet në një thirrje të ANC. Kryetarët e bashkive e kanë mbështetur qëndrimin e Torras. Ata kanë kërkuar lirimin e të burgosurve dhe “ndërprerjen e nënshtrimit nga shteti spanjoll”.

Me 14 tetor gjykata më e lartë në Madrid ka dënuar shtatë politikanë rajonalë dhe dy aktivsitë  – ish udhëheqësit e ANC dhe Omnium Cultural – për shkak të rolit të tyre në referendumin për shkëputje, me heqje lirie në kohëzgjatje deri në 13 vjet. Prej atëherë në Katalonjë po zhvillohen protesta dhe përleshje të ashpra mes policisë dhe demonstruesve. 656 njerëz janë plagosur deri tani –  367 civilë dhe 289 policë.

Të premten e kaluar në protesta kanë marrë pjesë sipas policisë rreth 525.000 mbështetës të lëvizjes për pavarësi. Ishte kjo nata me dhunën më të fuqishme në Katalonjë, në vitet e fundit. 83 persona janë arrestuar, ndërsa janë lënduar 182 vetë, ndër ta 22 policë dhe dy gazetarë.

Sánchez refuzon bisedimet

Qeveria socialiste e kryeministrit Pedro Sánchez ka refuzuar deri tani takimet dhe bisedat me seperatistët. Ai tha se para bisedimeve, Torra duhet të dënojë dhunën më të re. Katalonja është e përçarë thellësisht. Në sondazhet e fundit thuhet se 44 % e të anketuarve mbështesin ndarjen e Katalonjës nga Spanja, ndërsa 48 % janë për mbetjen e saj në Spanjë. Të dielën është mbajtur në Barcelonë edhe një tubim i mbështetësve të Spanjës unike. Ata mbështetën masat e qeverisë për mbetjen e Katalonjës në Spanjë dhe kundërshtuan ata që angazhohen për pavarësi.

bc/kle/cë (dpa, afp, rtre, ape)

Rusia dërgon sisteme raketash në Serbi

S400Serbia do të antarësohet në BE, por i ruan lidhjet e ngushta me Rusinë. Nga Moska kanë mbërritur në Serbi dy sisteme moderne të mbrojtjes nga ajri, që do të përdoren për një manovër të përbashkët luftarake në Ballkan.

Eshtë fjala për sistemin e mbrojtjes kundërajrore S-400 dhe raketat e lëvizsshme për mbrojtjen nga ajri të tipit  Panzir. Sikurse njoftoi Ministria ruse e Mbrojtjes, këto sisteme vihen në provë për herë të parë gjatë një manovre jashtë Rusisë. Sistemet duhet të instalohen në bazën ushtarake Batajnica në afërsi të Beogradit.

Ushtarët rusë dhe serbë deri më 29 tetor kanë zhvilluar manovra të përbashkëta stërvitore në Ballkan. Ky është vazhdimi i një stërvitjeje me emërtimin “Tabela mbrojtëse sllave-2019″, që nisi në shtator në rajonin jugor të Rusisë Astrachan.

Në këtë manovër do të simulohen aksionet e një grupi të përbashkët luftarak për mbrojtjen kundër masave armiqësore të zbulimit dhe ofensivës, sikurse deklaroi Ministria serbe e Mbrojtjes. Ushtria serbe bazohet në një teknologji armatimesh sovjetike. Vitet e shkuara këtij arsenali i janë shtuar edhe avionë luftarakë MiG-29 si dhe helikopterë, tanke e automjete të blinduara nga Rusia.

Ndonëse Serbia përpiqet për antarësimin në BE, ajo vazhdon t’i ruajë marrëdhëniet tradicionalisht të ngushta me Rusinë, që e konsideron si “vëllain e madh ortodoks”. Për Moskën Serbia është aleati më i rëndësishëm në Ballkan. Ndër të tjera edhe sa i përket çështjes së Kosovës qeveria në Beograd mbështetet tek Rusia.

Dy sistemet e armatimit S-400 dhe Panzir, të mbërritura në Ballkan, Rusia i përdor edhe në luftën e Sirisë. Së fundi Turqia, anëtare e NATO-s, e bleu sistemin e mbrojtjes nga ajri S-400 duke ngjallur kritikë të ashpër në aleancë. Kjo blerje nuk është e parashikuar në statutet e aleancës. Pavarësisht protestës Ankaraja, sipas të dhënave të Moskës, po negocion për blerjen e sistemeve të reja të armatimeve. .

uh/ww (afp, rtr, ap)

Serbia dhe Greqia – Aleancë në fuçinë e barutit

AthinaMarrëdhëniet mes Greqisë dhe vendeve të Ballkanit janë të tensionuara. Serbia bën përjashtim këtu. Por ku bazohet miti i miqësisë greko-serbe dhe pse kjo miqësi nuk sjell dot stabilitet në rajon?

Në Selanik filloi Bienalja e 7-të e Artit. Për vizitorët këtu ka mjaft për të zbuluar. Madje nuk është kjo Greqia që njohim. Në të ze vend arti modern dhe konfrontimi kritik kundrejt zbulimeve arkeologjike dhe krenarisë kulturore. Edhe për këtë arsye ia vlen të vizitosh muzetë e Selanikut që marrin pjesë në Bienalen e Artit. Qyteti verior i Greqisë përballet me historinë e tij ballkanike. Debati publik lidhur me vendet fqinjë karakterizohet prej nacionalizmit patriotik.

Në Muzeun e Fotografisë në Selanik në kuadër të Bienales është ekspozuar edhe një vepër e artistit nga Athina Vangelis Vlahos. Në murin e bardhë projektohet një video, ku ish-diktatori  jugosllav Sllobodan Millosheviç jep një deklaratë. Në një tryezë përpara videos ndodhet një maket druri i parlamentit boshnjak. Aty pranë harta të mëdha të mbushura me artikuj gazetash për investime greke në Ballkan. Orë mësimi historie veshur me kostumin e artit?

Dëshmi të një përballjeje

Artisti i lindur në vitin 1971 me këtë informacion të ekspozuar nuk synon të japë përgjigje. Ai nuk është historian. Vepra e tij është si një dëshmi e konfrontimit personal me një histori më të re të Greqisë, që nuk luan asnjë rol në vetëdijen kombëtare: “Unë nuk merrem me moemente të historisë së re greke, që normalisht gjenden në periferi të historisë së shkruar zyrtare dhe që nuk konsiderohen të rëndësishme për zhvillimin apo interpretimin e një ngjarjeje.”

Në këtë rast për Vlahosin janë tri aspekte: 1. Nisma e Greqisë për financimin dhe rinovimin e parlamentit boshnjak në Sarajevë.  2. Anektodat për gjeneralin serb Ratko Mladiç. 3. Një takim në maj 1999 në Beograd mes Slobodan Miloseviçit dhe ish-kryeministrit grek Konstantinos Mitsotakis. „Unë dua të krijoj me punën time një kuadër interpretimi, një mjedis harmonik marrëdhëniesh ndërnjerëzore, që duhet t’i afrohet perceptimit dhe kujtesës sonë ndaj historisë së re” , thotë Vlahos.

Rezistenca dhe Ortodoksia

Me punën e tij Vlahos hulumton mitin e miqësisë serbo-greke. Tradicionalisht lidhjet mes Athinës dhe Beogradit janë miqësore, një lloj aleance ballkanike në rajon, ku marrëdhëniet e Greqisë karakterizohen prej konflikteve. Miqësia bilaterale, sipas Stavroula Mavrogeni, profesore në Institutin për Studimet Ballkanike në Universitetin e Maqedonisë në Selanik, e kanë zanafillën tek një imazh i armikut të përbashkët: „Kjo është një trashëgimi nga koha e revolucioneve kundër Perandorisë Osmane. Qysh atëherë është zhvilluar miti i ‘popujve vëllezër’.”

Edhe historiani Loukianos Chasiotis i gjen rrënjët e miqësisë greko-serbe në histori: „Grekët dhe serbët në rajon në përgjithësi nuk kanë pasur interesa konkurruese. Aleanca mes dy vendeve që në fillim të shekullit të 20-të është krijuar qëllimisht për të kontrolluar Bullgarinë.” Krahas Turqisë Bullgaria është ndër armiqtë kryesorë të Greqisë. Luftrat e përgjakshme ballkanike, luftërat për pushtet territorial: në të dyja anët historia e re ka lënë gjurmë traumatike.

Por edhe diçka tjetër e stimulon këtë ndjenjë solidariteti mes dy popujve: krishtërimi ortodoks. Madje kjo lidhje ka shkuar deri aty, sa ushtarë milicë grekë më 1995 i mobilizuan në luftën e Bosnjes dhe mbështetën trupat serbe edhe në masakrën ndaj myslimanëve boshnjakë në Srebrenicë. Në fazën e parë të luftrave të Jugosllavisë mediet greke shpreheshin kundër Millosheviçit, kujton Mavrogeni: „Më vonë u zhvillua teoria e një ‘harku mysliman’. Shumë grekë e konsideronin Serbinë si një digë kristiane kundër përhapjes së Islamit.”

Mes historisë dhe mitit

Por aleanca Serbi-Greqi bën përjashtim në rajon. Pikërisht grindja për emrin me Maqedoninë e Veriut tregon, se sa të tensionuara janë marrëdhëniet mes vendeve. Në këtë kontekst luan rol edhe se si flitet dhe çfarë mëson për tjetrin që në shkollë, thekson Loukianos Chasiotis. “Prezantimi në tekste i bullgarëve dhe e shqiptarëve e ka preardhjen nga një epokë, në të cilën vendet ndodheshin në interesa konflikti mes tyre. Jo vetëm grekët ishin nacionalistë, por edhe të gjtiha shtetet e tjera të përfshira.”

Etnocentrizmi në Greqi tashmë nuk është aq keq sa ka qenë në vitet 70-të e 80-të. Megjithatë imazhi i vendeve fqinjë vazhdon të jetë i keq. Sipas Mavrogenit, kjo ka të bëjë kryesisht me mënyrën se si konceptohet diskursi publik: “Në Greqi shpesh deformohen lajmet nga bota e jashtme duke u vënë në një kontekst me tema faktike apo edhe të fantazuara në nivelin kombëtar.” Çështjet e politikës së jashtme shpesh pështjellohen me çështje të brendshme dhe duke u komportuar ndaj këtyre zhvillimeve rëndom ato keqpërdoren për lojërat e brendshme partiake.

Edhe qeveria e re, që i mbështet fqinjët në Ballkan në nivel europian, ndjek në politikën e brendshme një kurs diametralisht të kundërt. Mbledhja e votave në masën e zgjedhësve tradicionalist dhe nacionalistë krijon një tabu për hapjen drejt vendeve fqinjë si Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Bullgaria. Së fundi ministri i Arsimit, Nikis Kerameos deklaroi: “mësimi i historisë nuk duhet të ketë karakter social-shkencor, por duhet të kultivojë ndërgjegjen kombëtare.” Mësuesit dhe historianët e quajnë këtë kërkesë absurde dhe antishkencore.

Ndaj është me pikëpyetje nëse marrëdhëniet mes Athinës dhe Beogradit mund të kontribuojnë për stabilitetin në rajon. P.sh. Greqia është një ndër pesë vendet e BE-së që nuk e ka njohur pavarësinë e Kosovës. „marrëdhëniet bilaterale zhvillohen jo mbi bazën e vullnetit të njërës palë, por me përpjekje të përbashkëta,” tërheq vëmendjen Mavrogeni. Kjo nuk ka nevojë për aleanca të krijuara prej nacionalizmit historik, por prej përballjes kritike me vetveten. Për sa u përket librave shkollorë: në gjuhën popullore thuhet, se mënyra se si e perceptojnë historinë shumë njerëz në Greqi është e shkruar në një faqe tjetër. Këtu mbizotëron një mendim i ashpër në kundërshtim me librat akademikë dhe ato shkollorë. Terreni pjellor për këto qëndrime krijohet kryesisht në media, në kinema, në lajme e në muzeumet e luftës. Këtu paraqitja e historisë është edhe më kontrastuese.

dw

“Lonely Planet”: Qytetet më atraktive për t’u vizituar më 2020

Salzburg AustriaNë top ten të renditen qytete që ofrojnë veprimtari kulturore jubilare. Salcburgu kryeson listën e tashmë edhe një qytet gjerman disi i harruar zë vendin e pestë: Ish-kryeqyteti, Bon.

Çdo vit shtëpia botuese australiane “Lonely Planet” klasifikon vendet më të rëndësishme për t’i vizituar duke u bazuar në listën redaksionale të saj. Sivjet me Salcburgun në vend të parë dhe Bonin në vend të pestë klasifikohen në listën top ten dy qytete nga hapësira gjermanofone!

“Lonely Planet” përmend si arsye jubileun e Festivalit të Salcburgut vitin e ardhshëm. Ky festival me rëndësi ndërkombëtare në fushën e muzikës dhe artit skenik feston 100 vjetorin e sirrjedhojë kremtimet do tëjenë pompoze. Po ashtu qxyteti alpin u ofron vizitorëve një trashëgimi kulturore nga lista e UNESCO-s me qendrën historike barok, një kështjellë në kodër me panoramë të mrekullueshme dhe shtëpinë e lindjes së Wolfgang Amadeus Mozartit.

Pas Salcburgut renditet Uashington D.C. e papritur edhe Kairo në vendin e tretë të klasifikimit nga “Lonely Planet”. Aktualisht gjendja në Egjipt nuk është e stabilizuar. vetëm para pak ditësh një zëdhënës i parlamentit paralajmëroi qeverinë për rrezikun nga luftëtarët e huaj dhe terrori. Megjithatë kryeqyteti Kairo josh turistët me hapjen e Muzeut të ri të madh të Egjiptit vitin e ardhshëm. Në godinën pranë piramidave të Gizeh do të ekspozohen sendet nga varri i faraonit e ndoshta edhe mumja e Tutachamun-it, që ndërkohë ndodhet në Luksor.

Edhe Boni josh vitin e ardhshëm me një ofertë të jashtëzakonshme kulturore dhe për këtë arsye renditet pas Galway në brigjet perëndimore të Irlandës në vendin e pestë. “Ish-kryeqyteti i BRGJ-së u shkëput prej radarit që pas zhvendosjes së kryeqytetit të Gjermansië së bashkuar në Berlin në vitin 1999. Por më 2020, në jubileun e 250 vjeotrit të lindjes së Beethoven-it, Boni kthehet në fokus, thuhet në rekomandimin e “Lonely Planet”. Me pa të drejtë Boni ka vuajtur nën hijen e qyteteve më tërheqëse. Por pikërisht në jubileun e madh qyteti buzë Rinit, që rjedh

“ëmbël ashtu si edhe simfonia e nëntë e Beethovenit”, definitivisht ia vlen të vizitohet.

“Kush shëtit në qendrën historike mesjetare me bazilikën Münster me dy kulla dhe në parkun pricëror, krijon një ide të përafërt për atmosferën romantike që ka frymëzuar dikur Beethovenin”, shkruajnë autorët e listës klasifikuese. Krahas shtëpisë së Beethovenit rekomandohet një vizitë në Shtëpinë e Historisë “Haus der Geschichte” dhe një shëtitje përmes ish-lagjes së punëtorëve në veri të qytetit. Këtu mund ta zbulosh Bonin në anën alternavië të tij.

Vendet nga pesë deri në dhjetë janë të shpërndara në tre kontinente: Krahas udhëtimit për në La Paz (Bolivi) dhe Kochi (Indi) rekomandohen edhe vizitat në qytetet Vancouver (Kanada), Dubai (Emiratet e Bashkuara Arabe) dhe Denver (SHBA).

djo/se (dpa, lonelyplanet.com)

Takim Putin-Erdogan mbi situatën në Siri

Erdogan PutinPresidenti rus Vladimir Putin dhe homologu i tij turk shprehen optimistë se me diskutimet mes tyre do të arrijnë të zgjidhin “çështjet e komplikuara të rajonit”. Dy udhëheqësit u takuan në qytezën bregdetare Soçi për të diskutuar mbi operacionet turke në Sirinë verilindore dhe planet e Turqisë në të ardhmen e afërt:

Presidenti turk mbërriti në Soçi në brigjet e Detit të Zi për takimin me udhëheqësin rus mbi situatën kritike në Sirinë verilindore.

Pasi e përshëndeti homologun turk, presidenti rus nënvizoi marrëdhëniet e mira mes dy vendeve si armë diplomatike në trajtimin e kësaj situate:

“Dua të përcjell shpresën se marrëdhëniet ruso-turke, në nivelet që kanë arritur kohët e fundit, do të luajnë rol për të zgjidhur të gjitha çështjet e komplikuara në rajon,” tha Presidenti Putin.

Nga ana e tij, Presidenti Erdogan u përqëndrua tek objektiva e Turqisë për të arritur synimet e operacionit.

“Besoj se takimi ynë do të ofrojë mundësi reale për mbarëvajtjen e operacionit në Siri,” tha udhëheqësi turk.

Para takimit, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov kishte shprehur synimet e Presidentit rus për të kërkuar në bisedimet me zotin Erdogan më shumë informacion për planet turke në rajon. Turqia është betuar të vazhdojë ofensivën kundër luftëtarëve kurdë.

Zëdhënësi Peskov tha se Turqia duhet të marrë leje nga qeveria siriane për të dislokuar forca në territorin sirian, duke sinjalizuar se Moska shpreson që të ketë bisedime mes Turqisë dhe Sirisë lidhur me ndërhyrjen turke në Sirinë verilindore.

Turqia dërgoi trupa në Sirinë verilindore disa ditë më parë në një ofensivë për të luftuar forcat rebele kurde, pas vendimit të Shteteve të Bashkuara për të tërhequr trupat nga rajoni.

Vendimi është kritikuar nga ligjvënës nga të dyja partitë politike si dhe nga analistë, të cilët paralajmërojnë se tërheqja amerikane do të krijojë një vakum që do të shfrytëzohet nga fuqi të tjera si Rusia.

Analistët thonë se takimi Putin-Erdogan do të sinjalizojë nëse Rusia është e gatshme t’i lejojë Turqisë dorë të lirë në rajon:

“Jam i interesuar të shoh nga ky takim nëse Presidenti Putin do të përpiqet ta frenojë Erdoganin dhe Turqinë në një fare mënyre,” thotë analisti Brian Katulis.

Qindra luftëtarë kurdë mbeten në rajon, megjithë marrëveshjen e armëpushimit të arritur me ndërmjetësimin amerikan që parashikon tërheqjen e tyr, tha presidenti turk para nisjes për në Soçi. Turqia mund të rifillojë ofensivën sapo të skadojë afati, shtoi ai. Armpushimi pesë ditësh përfundon sonte në orën 19 sipas orës lokale.

voa