Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

Turqia mbështet Azerbajxhanin në konfliktin në Nagorno-Karabak

Nagorni Karabak 2Tuqia thotë se do të mbështesë Azerbajxhanin me të gjitha mjetet e nevojshme, ndërsa luftimet u futën në ditën e dytë të hënën mes forcave azere dhe atyre armene lidhur me enklavën e debatueshme të Nagorno-Karabakut. Kjo është një shenjë se konflikti mund të zgjerohet.

Të hënën, forcat e Azerbajxhanit dhe të Armenisë shkëmbyen zjarr me armë të rënda artilerie, ndërsa të dy palët akuzuan njëra-tjetrën për fillimin e luftimeve të dielën. Vëzhguesit i quajtën luftimet e fundit mbi Nagorno-Karabakun, një enklavë brenda Azerbajxhanit që drejtohet nga armenët etnikë, më të rëndat që nga vitet 1990-të.

Sipas dëshmitarëve, numri i të vdekurve përfshirë popullsinë civile ka shkuar në më shumë se 20 njerëz dhe me të paktën 100 të plagosur.

Presidenti i Turqisë Recep Tayyip Erdogan nuk vonoi për të shprehur mbështetjen për Azerbajxhanin, duke e etiketuar Armeninë si “kërcënimi më i madh ndaj paqes në rajon”. Udhëheqësi turk bëri thirrje që, “e gjithë bota duhet të mbështesë Azerbajxhanin në betejën e tyre kundër pushtimit dhe mizorisë.”

Ministria e Jashtme e Armenisë tha të hënën se “ekspertë” të ushtrisë turke po “luftonin krah për krah me Azerbajxhanin”. Zyrtarë të qeverisë turke nuk pranuan të komentonin lidhur me akuzat.

“Trupat turke nuk do të jenë në vijën e frontit, forcat azere nuk kanë nevojë për to”, tha analisti turk Ilhan Uzgel. Por ai thotë se Ankaraja mbetet aleati kryesor ushtarak i Bakut.

“Turqia po mbështet tashmë ushtrinë e Azerbajxhanit përmes ndihmës teknike dhe shitjes së armëve si dhe duke ofruar mbështetje kritike ushtarake, kryesisht në drejtimin e dronëve të armatosur dhe ekspertizës teknike. Pragu i pakapërcyeshëm për përfshirjen e Turqisë është përfshirja e Rusisë, aktualisht kjo është vija e kuqe për Turqinë. Turqia nuk dëshiron një përballje të drejtpërdrejtë me Moskën”, tha analisti turk Ilhan Uzgel.

Moska është një mbështetës jetik për Jerevanin dhe ka një bazë ushtarake në Armeni. Ministria e Jashtme e Rusisë u bëri thirrje Armenisë dhe Azerbajxhanit që të tregohen të përmbajtur.

Dr. Zaur Gasimov është ekspert i çështjeve ruse në Universitetin e Bonit në Gjermani.

“Marrëdhëniet armeno-ruse janë të qëndrueshme dhe të forta. Ndërsa përballet me viktima në vijën e frontit, Jerevani do të kërkonte më shumë mbështetje nga Moska.”

Para shpërthimit të luftimeve të dielën, Baku akuzoi Moskën se po i jepte guxim Jerevanit me dërgesa të konsiderueshme armësh që nga muaji korrik.

Hikmat Hajiyev, i cili drejton departamentin e punëve të jashtme të Azerbajxhanit, foli për shtypin e huaj në Turqi në fillim të muajit.

“500 mijë tonë ngarkesa ushtarake janë dërguar në Armeni. Le të jemi të qartë, nga Rusia.”

Zoti Hajiyev theksoi rëndësinë e ndihmës ushtarake turke.

“Kemi parë mbështetje të qëndrueshme dhe të fortë të Turqisë për Azerbajxhanin. Çdo vit ne zhvillojmë 10 manovra të përbashkëta ushtarake që nga operacionet me trupa tokësore, operacione të forcave speciale të anti-terrorit dhe manovra të forcave ajrore.”

Në atë që vëzhguesit e interpretuan si mesazh për Armeninë, avionët luftarakë turq kryen një manovër mbi Azerbajxhan pak pas një përleshjeje mes forcave armene dhe azere në korrik.

Interesat energjetike

Luftimet e korrikut në rajonin Tovuz të Azerbajxhanit u zhvilluan pranë tubacioneve të rëndësishme energjitike që i sherbejnë Turqisë, duke alarmuar Ankaranë.

“Kjo është një çështje shumë e rëndësishme për sigurinë energjitike të Turqisë”, tha një zyrtar i lartë i ministrisë së energjisë së Turqisë ndërsa foli për gazetarët në kushte anonimiteti. Zyrtari tha se Turqia “do të marrë çdo masë të nevojshme” për të vazhduar furnizimin energjetik nga Azerbajxhani.

Ankaraja ka mbështetur prej kohësh Bakun në përpjekjet e tij për të rimarrë rajonin Nagorno-Karabak. Zori Erdogan pohoi të hënën se, nëse Armenia largohet menjëherë nga territori që ka pushtuar, siç u shpreh ai, rajoni do t’i kthehet paqes dhe harmonisë.

Rivendosja e Nagorno-Karabakut nën kontrollin e Azerbajxhanit ka mbështetje të fortë nga nacionalistët turq, një bazë e rëndësishme për zotin Erdogan.

“Dy kombe, një popull” është mantra popullore që përdoret nga Baku dhe Ankaraja për të përshkruar marrëdhëniet e dy vendeve.

Separatistet armenë morën nën kontroll Nagono-Karabakun nga Azerbajxhani në një luftë të përgjakshme në vitet 1990-të ku u vranë rreth 30 mijë njerëz.

Analistët thonë se Turqia duket e gatshme të thellojë marrëdhëniet me Azerbajxhanin.

“Por është një zonë mjaft e rrezikshme. Rajoni i Kaukazeve është një prej zonave më të afërta gjeografike me Rusinë dhe pjesë e influencës së saj. Ata mund të mos tolerojnë veprimet ushtarake turko-azere kundër Armenisë që çon në humbje të mëdha në anën e Armenisë. Nëse Turqia dhe Azerbajxhani po planifikojnë të kenë një sukses të madh përmes mjeteve ushtarake, kjo mund të vërë në një rrezik të madh marrëdhëniet mes Turqisë dhe Rusisë,” thotë një analist.

Gjatë viteve të fundit, Ankaraja dhe Moska kanë thelluar marrëdhëniet e tyre, duke bashkëpunuar në Siri si dhe ndërtimin e lidhjeve tregtare që madje shkojnë deri në blerjen e pajisjeve të sofistikuara ushtarake ruse.

voa

Fuqitë e mëdha dhe konflikti i Nagorni Karabakut

Nagorni KarabakÇfarë e bëri të rishpërthejë konfliktin për Nagorni Karabakun? Ekspertët mendojnë, se kjo mund të ketë lidhje me gjendjen e përkeqësuar ekonomike në Azerbajxhanin e banuar kryesisht nga myslimanë shiitë dhe sunitë.

Azerbajxhani. Ky vend në detin Kaspik është i varur nga eksporti i naftës. Meqenëse koniunktura botërore ka mbetur pezull për shkak të pandemisë, çmimi i ulët i naftës krijon humbje në arkat e shtetit, të cilat përndryshe do të ishin të mbushura plot. Në Baku ka pasur demonstrata të azerbajxhanasve të pakënaqur. „Njerëzit vuajnë nga pasojat, që sjell me vete corona”, mendon ekspertja për Kaukazin, Silvia Stöber, e cila udhëton prej vitesh rregullisht këtë rajon. „Përveç kësaj presidenti i Azerbajxhanit Alijev do ta bënte një ditë fakt retoriken e tij agresive kundër Armenisë”, shpjegon ajo.

Azerbajxhani është ushtarakisht mjaft më i fortë se Armenia. Gjithsesi Azerbajxhani mbështetet nga presidenti turk Erdogan. Ka një marrëveshje ndihme midis dy vendeve. Turqia e konsideron veten si mbrojtëse të popujve turq, dhe kërkon mundësi për ta dëshmuar veten si të tillë. Turqia e furnizon Baku-në prej vitesh me armë dhe ndihmon në zgjerimin e infrastrukturës, si për shembull në rrjetin e hekurudhave. Muajt e fundit Erdogani e ka kritikuar disa herë Armeninë. „Me sa duket presidenti Alijev nga kjo mbështetje ndjehet i inkurajuar për të ndërmarrë veprime kundër Armenisë”, mendon Stöber. Ajo thekson se ky është një konflikt etnik dhe jo fetar.

Moska dhe Erivani

Ngjashëm e sheh situatën edhe Alexander Rahr nga Forumi Gjermano-Rus, i cili punon edhe si këshilltar i Gazprom. Ai e cilëson Rusinë kryesisht të krishterë ortodokse si fuqi mbrojtëse të Armenisë, ku jetojnë gjithashtu kryesisht të krishterë. Moska dhe Erivani janë anëtarë të „Organizatës së Traktatit për Sigurinë Kolektive” një aleance ushtarake të iniciuar nga Kremlini. Nga ana tjetër aleati i Azerbajxhanit është Turqia. Moska ka të stacionuar mijëra ushtarë në kufirin jugor të Armenisë. „Pa Moskën Armenia nuk është në gjendje të mbrohet”, mendon Silvia Stöber.

I këtij mendimi është edhe Alexander Rahr, por thekson se Kremlini përpiqet të ketë marrëdhënie të mira me të dy vendet. „Kështu Rusia luan në skenën ndërkombëtare një rol të dukshëm për të gjithë. Prandaj Moska përpiqet të ruajë status-quonë lidhur me Nagorni Karabahun, nuk dëshiron ashpërsimin e situatës”, thotë Rahr. Moska e konsideron Kaukazin si zonën e saj të influencës. Në 30 vitet e fundit Moska ia ka dalë të kufizojë ndikimin e SHBA në këtë zonë. „Pararoja e Uashingtonit në Kaukaz është Gjeorgjia. Azerbajxhani shihet me mosbesim nga SHBA edhe për politikën e tij ndaj të drejtave të njeriut, shpjegon ai. Gjë që i vjen përshtat Rusisë.

Në fakt presidenti Putin furnizon me armë si Armeninë ashtu edhe Azerbajxhanin. Kremlini koordinohet me Baku-në, kur bëhet fjalë për politikën e gazit dhe të naftës. Të dy shtetet i lidh intereresi për të arritur çmime sa më të larta në eksportimin e lëndëve të tyre të para. Muajt e fundit Baku është ankuar disa herë tek Kremlini për politikën e Armenisë në Nagorni Karabak. Se Jerevani po vendos në malet e Karabahut refugjatë të krishterë nga Siria, pra jo vetëm refugjatë armenë. Alijev është i irrituar sepse protestat kundër perëndimit nuk kanë sjellë rezultat.

Grupi „kaukazian” i Minskut – iniciativë e OSBE-së

„Grupi i Minskut” ( i cili nuk duhet ngatërruar me grupin me të njëjtin emër të vendeve, që kujdesen për Ukrainën) përpiqet prej vitesh për zgjidhjen politike të problemit të Nagorni Karabahut. Grupi „kaukazian” i Minskut me SHBA, Francën dhe Rusinë është pjesë e një iniciative të OSBE-së. Në bazë të së drejtës ndërkombëtare Nagorni Karabaku i përket Azerbajxhanit, megjithëse ai është i populluar kryesisht nga armenë. As vetë Armenia apo Rusia nuk e njohin Nagorni Karabakun si shtet të pavarur.

Irani fqnij në këtë konflikt është në anën e Armenisë, thotë Stöber. Në radhë të parë për arsye se azerbajxhanasit, që jetojnë në Iran, kërkojnë të drejtat e pakicës kombëtare, të cilat Irani i refuzon. Në Iran ka edhe një pakicë armene. Ajo trajtohet me dashamirësi. Presidenti i Azerbajxhanit, Alijev kërkon afërsi me shtetet arabe, veçanërisht me ato, që mbajnë qendrim armiqësor ndaj Iranit.

Ka dy skenarë se si mund të përshkallëzohej konflikti. Së pari në rast se Turqia do të ndërhynte masivisht në konflikt me trupat e saj. Së dyti nëse përplasjet ushtarake do të ndodhnin ne territorin armen. Atëherë do të ndjehej e sfiduar Rusia, mendon Rahr. Në të njëjtën kohë ai është i sigurtë, që kjo nuk do të ndodhë. Për Moskën janë të rëndësishme marrëdhëniet e mira me Turqinë. Kremlini shpreson ende që tensionet mes Turqisë dhe NATO-s të rriten dhe që Turqia ta braktisë një ditë Aleancën Perëndimore të Mbrojtjes. Për sa kohë të mos preken interesat ruse, Rusia nuk do të kishte asgjë kundër zgjerimit të pushtetit të Turqisë”, mendon Rahr.

„Do të ishte e dëshirueshme, që SHBA edhe në këtë rajon të përmbushnin fuksionin e tyre politik global”, mendon Ulrich Schlie që mban profesurën “HenrY Kisinger” për siguri dhe studime strategjike në universitetin e Bonit. Kjo vlen të thuhet sidomos për marrëdhëniet me Turqinë. Ankaraja ka një funksion të rëndësishëm strategjik në NATO. Por ambiciet gjeopolitike të Erdoganit po bëhen një problem gjithnjë e më i madh për rendin ndërkombëtar”, thotë Schlie.

dw

Opinion: Fundi i rehatisë gjermane në krizën e Coronës

Metro Minhen maska obligueseGjatë gjithë verës gjermanët mendonin, se e kishin nën kontroll pandeminë e Coronës dhe se më e keqja kishte kaluar. Aq më keq mund të bëhet tani situata në vjeshtë dhe në dimër, mendon Jens Thurau.

Sa herë e kemi shkruar këtë fjali në muajt e shkuar? Në raportime, opinione, intervista? Që Gjermania krahasimisht e ka kaluar mirë periudhën e pandemisë. Që qeveria gjermane në tërësi vepron me mençuri dhe me kompetencë. Që pandemia tregon, se sa të suksesshme janë spitalet gjermane, zyrat e shëndetësisë, komunat. Të gjitha këto qëndrojnë edhe tani…por ngadalë se ç’po përvidhet një ndjesi tjetër, kërcënuese.

Kancellarja Angela Merkel në një bisedë në mirëbesim me gazetarët ka bërë fjalë për shqetësimin e saj, se si mendjelehtësia e rinisë dhe dimri që kemi përpara mund të na i zerojnë sukseset që kemi arritur. Më e habitshme, që pohime të tilla kanë depërtuar në publik.

Kancelarja e pakënaqur

Prej ditësh është temë në Berlin humbja e durimit të kancellares: Pakënaqësia e saj me rregullat e Coronës aq të ndryshme nga landi në land, ideja e disa kryeministrave të landeve përkundër të gjitha këshillave të ekspertëve, t’i hapin tregjet e krishtlindjeve. E pastaj vjen edhe paralajmërimi i virologut, Christian Drossten, i para disa javëve, por që përshtatet në debatin aktual: Pra që Gjermania nuk është e përgatitur më mirë për një valë të dytë, se vendet e tjera. Kjo e qëllon në shenjë situatën aktuale.

Ende, thonë përgjegjësit, sistemi shëndetësor e përballon mirë rritjen e numrit të infektimeve. E të gjitha sondazhet të flasin për një miratim të madh politikës së qeverisë e landeve për Coronën. Po pse është e shqetësuar kancellarja atëherë?

Si në shumë fusha të tjera politike, është frika për një hendek të ri në shoqëri të shkaktuar nga pandemia. E me këtë nuk kam parasysh zërat e papërtypshëm të popullistëve të djathtë për fundin e të drejtave qytetare dhe lirisë. Hendeku kalon diku tjetër: Jashtë çdo arsyeje, në shumë rajone tifozët mund të ndjekin ndeshjet e Bundesligës me deri në 10.000 spektatorë, kur në të njëjtën kohë, të afërmit luftojnë për të drejtën të vizitojnë pacientët në gjendje të rëndë në klinika. Disa nxënës duhet të mbajnë maskën edhe në mësim, të tjerë jo, sipas rajonit. Restorantet dhe birraritë jashtë janë të mbushura plot, klientët herë mbajnë distancë, herë jo, herë mbajnë maskë, herë jo. Ekspertët raportojnë për hulumtime, që të thonë se njerëzit janë bërë më indiferentë ndaj larjes së kujdesshme të duarve, dhe nuk i besojnë kushedi sa shumë një vaksine, jo si para pak muajsh. Ndërsa në firma, ka një realitet tjetër, ku kufizimet e Coronës janë liruar shumë pak.

Një mbylle e dytë është e papërballueshme

Të gjitha këto e lodhin durimin dhe solidaritetin e njerëzve jashtë mase, dhe kësaj i shtohet, se politika e di, që ekonomia, kultura dhe shoqëria një mbyllje si në mars nuk e përballojnë dot. Mbyllja ishte e ashpër, por ajo e arriti një gjë: ndjenjën e përbashkët, se kufizimet vlejnë për të gjithë.

E vërtetë, që strukturat federale kanë ndihmuar në luftimin e pandemisë në Gjermani. Landi i Mecklenburg-Vorpommernit me më pak infektime mund të reagonte ndryshe nga Bavaria me më shumë infektime. Por tani ka ardhur koha për veprim të përbashkët, të identifikueshëm për të gjithë, që të mos e humbasim atë që duhet për një luftim të suksesshëm të pandemisë: Një sens të përbashkët dhe solidaritet mundësisht të të gjithë qytetarëve. Këtu bën pjesë, që të mos harrohet, se çfarë u kërkua me duartrokitje nga ballkonet në pranverë dhe u premtua nga politika: Një personel klinikash, supermarketesh dhe autoritetesh të paguar më mirë.

Kancellarja këtë javë në takimin me kryeministrat e landeve do të kërkojë më shumë veprim të unifikuar, por këtë zor se mund ta detyrojë. Të shpresojmë që do të ketë sukses. Ia vlen të diskutohet edhe ideja e austriakëve për të vendosur një semafor të Coronës në rajone, që nuk merr në konsideratë vetëm zhvillimin e kurbës së infektimeve, por edhe gjendjen e spitaleve dhe klinikave.

Jens Thurau / dw

SHBA-ja dhe India shifra të larta infeksionesh të reja me COVID-19

covid 19Universiteti Johns Hopkins ka raportuar shifra në rritje me infeksione të reja me koronavirus në Indi dhe SHBA. Të shtunën vonë në mbrëmje India njoftoi 86.054 infeksione të reja në 24 orët e fundit, ndërsa SHBA 55.054 raste brenda së njëjtës periudhë kohore.

Në SHBA koronavirusi ka prekur të ashtuquajturën “zemër” të vendit, një zonë që deri tani dukej si papërshkueshme nga virusi.

Sipas të dhënave shtete si Dakota e veriut ajo e Jugut, Ajoa dhe Uiskonsin janë goditur rëndë nga virusi.

Evropa gjithashtu po përjeton një valë të re infeksionesh me koronavirus, duke bërë që disa qeveri të rikthejnë kufizimet ndaj populates e bizneseve. Në Francë, kreu i Këshillit Kombëtar të Urdhrit të Mjekëve tha se një “valë e dytë infeksionesh me COVID-19 po mbërrin më shpejt sesa ishte menduar”.

Patrick Bouet tha për gazetën Journal du Dimanche se “nëse asgjë nuk ndryshon, Franca do të përballet me infeksione të përhapura në të gjithë territorin e saj, për disa muaj me radhë në vjeshtë e dimër” ndërsa sistemi shëndetësor do të mbingarkohet.

Të shtunën, Franca tha se kishte regjistruar më shumë se 14,000 infeksione të reja në 24 orët e fundit.

Në Holandë Kryeministri Make Rutte e quajti valën e re të infeksioneve që kanë përfshirë vendin e tij “shumë shqetësuese”. Ai tha se kjo gjë mund të çojë në marrjen e masave kufizuese shtesë.

Republika çeke gjithashtu pritet të përballet me masa të reja kufizuese siç njoftoi ministri i Shëndetësisë Roman Prymula të premten. Ai nuk dha detaje se për çfarë bëhej fjalë saktësisht.

Në Spanjë, autoritetet lokale të Madridit dhe qeveria janë përfshirë në debat rreth masave dhe hapave të nevojshëm për të kontrolluar shpërthimin e infeksioneve të reja në rajonin e kryeqytetit.

Në Londër demonstrues pa maska dolën në rrugët e qytetit të shtunën për të protestuar ndaj masave të reja kufizuese. Policia shpërndau protestuesit dhe të paktën 16 persona u arrestuan.

Në të gjithë botën janë shënuar rreth 33 milionë raste me COVID-19. SHBA renditet e para për nga numri i infeksioneve që prej fillimit të pandemisë, me më shumë se 7 milionë raste, ndjekur nga India me gati 6 milionë dhe Brazili me pothuajse 5 milionë.

voa

Mijëra vetë demonstrojnë për mbrojtjen e klimës

protesta klimaNë shumë qytete gjermane, mijëra vetë, kryesisht të rinj, kanë dalë në rrugë për të kërkuar mbrojtje më të mirë të klimës.

Manifestimet janë pjesë e një dite ndërkombëtare veprimi, pas së cilës qëndron lëvizja “Fridays for Future” (“Të Premteve për të Ardhmen”). Demonstratat po zhvillohen ndër të tjera në Berlin, Hamburg dhe Këln. Policia njoftoi nga disa qytete se njerëzit po i respektojnë rregullat e Coronas dhe janë veshur me maska. Në Këln, organizatorët folën së fundi për 7.000 pjesëmarrës në manifestim.

Paradite, në kryeqytetin e Gjermanisë Berlin u zhvilluan disa demonstrata me biçikleta, pjesëmarrësit e të cilave më pas mbërritën në Portën e Brandenburgut.

Sipas policisë, numri i pjesëmarrësve në manifestimin pranë Portës së Brandenburgut në Berlin deri në mesdite ishte në nivel katërshifror.

Sipas Fridays for Future, në të gjithë botën janë regjistruar më shumë se 3000 “demonstrata për klimën”. Përveç Australisë dhe Japonisë, demonstrata raportohen edhe nga Bangladeshi. Aktivistja Greta Thunberg protestoi para parlamentit suedez në Stokholm – por vetëm me rreth 20 vetë për shkak të kufizimeve për Coronan. Sipas organizatorëve, më shumë se 400 demonstrata janë planifikuar vetëm në Gjermani. Disa veprime u njoftuan gjithashtu në Brandenburg.

aud (dpa, dlf)

 

Evropa në alarm nga koronavirusi

komisionerja për Shëndetësinë e BE-së Stella KyriakidesZyrtarët evropianë të shëndetësisë u kërkuan të enjten në Bruksel vendeve anëtare të ndërmarrin hapa për të kontrolluar përhapjen e koronavirusit në vendet e tyre për të parandaluar rikthimin e masave të izolimit, të cilat ata i konsideruan shkatërruese për ekonominë.

Ata thanë se me afrimin e motit të ftohtë është e nevojshme të shmanget një epidemi gripi në të njëjtën kohë me koronavirusin.

Paralajmërimet vijnë ndërsa pjesa më e madhe e Evropës po sheh një rritje të rasteve me COVID-19 dhe një raund të ri masash kufizuese që synojnë ndalimin ose të paktën ngadalësimin e përhapjes së infeksionit.

Duke folur në një konferencë shtypi, komisionerja për Shëndetësinë e BE-së Stella Kyriakides tha se ky është një moment vendimtar për organizatën dhe mund të jetë siç shtoi ajo, shansi i fundit për të parandaluar një përsëritje të bllokimeve që u vendosën në pranverë e që paralizuan ekonominë e rajonit. Zonja Kyriakides tha se disa shtete anëtare po shohin situata që janë edhe më të rënda sesa gjatë kulmit të pandemisë në mars.

Është arsye vërtet për t’u shqetësuar. Për të qenë me të qartë, kjo do të thotë se masat e marra thjesht nuk kanë qenë mjaft efektive ose nuk janë zbatuar ose ndjekur siç duhej të ishin“, tha ajo.

Zonja Kyriakides pranoi se zyrtarët po përballen me atë që ajo e quajti “lodhje nga COVID-19″, që shoqërohet me një shpërfillje të dukshme të distancës fizike e rregullave, shoqëruar madje me disa protesta, të tilla sikurse demonstratat kundër maskave dy javë më parë në Romë.

Duke folur gjatë së njëjtës konferencë për shtyp, drejtorja e Qendrës Evropiane për Parandalimin e Sëmundjeve (ECDC) Andrea Ammon theksoi nevojën për masa thelbësore, të tilla si distancimi fizik, mbajtja e maskave dhe larja e duarve.

Ajo tha gjithashtu se qeveritë duhet të kenë kapacitete të mjaftueshme testuese, të kryejnë gjurmimin rigoroz të kontakteve, mundësi të mira për karantinë si dhe komunikim më të mirë mbi rreziqet.

Zonja Kyriakides tha gjithashtu se ndërsa moti bëhet më i ftohtë në Evropë, nevoja për vaksina kundër gripit rritet. Zyrtarët e shëndetësisë thonë se viruset sezonale të gripit shkaktojnë mes katër deri në 50 milionë infeksione çdo vit në të gjithë rajonin dhe rreth 15 deri 70 mijë evropianë vdesin çdo vit për shkaqe të lidhura me gripin.

Të rriturit, të cilët paraqesin rrezik të lartë për t’u prekur nga gripi janë gjithashtu më të rrezikuarit nga koronavirusi. Sipas një studimi të publikuar nga shkencëtarët e Shëndetit Publik në Angli (PHE) thuhet se rreziku për të vdekur është dyfish më i lartë tek ata njerëz që rezultojnë si pozitivë ndaj gripin ashtu edhe koronavirusit, krahasuar me ata që kanë vetëm koronavirus.

voa

Kundërshtarët dhe kriminelët kibernetikë e vënë rezultatin e zgjedhjeve amerikane në shënjestër

zgjedhjetZyrtarët e sigurisë së zgjedhjeve në Shtetet e Bashkuara po përgatisin publikun amerikan për një lloj të ri të skenarit më të keq për zgjedhjet presidenciale të 3 nëntorit – një vërshim dezinformimesh në orët menjëherë pas mbylljes së votimeve, duke hedhur dyshime mbi rezultatet dhe vetë procesin, ndërsa votuesit do të jenë në pritje të mësojnë se kush do të drejtojë vendin për katër vitet e ardhshme.

Zyrtarët paralajmërojnë se sulmet e mundshme do të jenë të përhapura dhe të projektuara për t’i bërë amerikanët dyshues për çdo informacion që marrin, madje edhe nga burime normalisht të besueshme.

“Aktorët e huaj dhe kriminelët kibernetikë mund të krijojnë faqe të reja në internet, të ndryshojnë faqet elektronike ekzistuese dhe të krijojnë ose ndajnë përmbajtje korresponduese të mediave sociale për të përhapur informacion të rremë”, paralajmëroi Byroja Federale e Hetimeve (FBI) dhe Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit Kibernetik (CISA) përmes një njoftimi të lëshuar të martën vonë.

“FBI dhe CISA nxisin publikun amerikan të vlerësojë në mënyrë kritike burimet e informacionit që ata konsumojnë dhe të kërkojnë informacione të besueshme dhe të verifikuara nga burime të besuara, të tilla si zyrtarët e zgjedhjeve shtetërore dhe lokale,” thuhet në njoftim. “Publiku duhet të jetë i vetëdijshëm se nëse aktorët e huaj ose kriminelët në internet do të ishin në gjendje të ndryshonin me sukses një faqe elektronike të lidhur me zgjedhjet, të dhënat themelore dhe sistemet e brendshme do të mbeteshin të pakompromentuara.”

Shqetësimet nuk janë të reja. Për muaj me radhë, zyrtarët e sigurisë së zgjedhjeve federale dhe shtetërore janë përpjekur të përgatisin votuesit, duke u thënë atyre se për shkak të një rritjeje të pritshme të fletëvotimeve me postë për shkak të pandemisë së koronavirusit, mund të kalojnë disa ditë para se të shpallet fituesi i zgjedhjeve presidenciale .

Zyrtarët amerikanë të kundërzbulimit kanë paralajmëruar gjithashtu muajt e fundit se vende si Kina, Rusia dhe Irani, si dhe aktorë të tjerë kibernetikë, kanë kryer operacione ndikimi për të “minuar besimin e popullit amerikan në procesin demokratik të SHBA”.

Por paralajmërimi i ri i FBI-së dhe CISA-s shkon më tej, duke dhënë hollësi se si kundërshtarët mund të përpiqen të mashtrojnë publikun amerikan në internet dhe përmes mediave sociale.

Bllokimi i valës së dezinformimit ndërsa zgjedhjet po afrojnë mund të jetë një sfidë e vështirë.

Megjithatë, disa zyrtarë zgjedhorë shohin arsye për shpresë, bazuar në vullnetin që kanë treguar kompanitë e mediave sociale për t’u takuar me ta gjatë disa muajve të fundit për të folur se si mund të shmangen fushatat e dezinformimit. Disa nga këto përpjekje po japin rezultat.

Të martën, Facebook-u hoqi më shumë se 150 llogari, faqe dhe grupe të lidhura me Kinën, disa prej të cilave kishin në shënjestër zgjedhjet amerikane.

Facebook-u dhe Twitter-i gjithashtu kanë njoftuar heqjen e llogarive të lidhura me Agjencinë ruse të Kërkimit në Internet, që merret me dezinformimin online.

Në fillim të këtij muaji, firma Microsoft doli publikisht me informacionin se si hakerat e lidhur me Kinën, Rusinë dhe Iranin kishin vënë aktivisht në shënjestër fushatat e Presidentit Donald Trump dhe rivalit të tij kryesor, Joe Biden.

Disa ekspertë shqetësohen se kjo mund të mos jetë e mjaftueshme.

“Shumë nga platformat kryesore online kanë vendosur të tregohen shumë më aktive,” thotë Emily Fry, drejtoreshë për Integrimin Kibernetik në Korporatën MITRE.

Disa zyrtarë shtetërorë janë po aq të shqetësuar se a do të jenë të aftë një fushatë dezinformuese të përmasave të mëdha.

“Unë shqetësohem për dy ditët e fundit dhe për ditën e zgjedhjeve,” thotë Sekretarja e Shtetit e Pensilvanisë, Kathy Boockvar.

CISA dhe zyrtarët shtetërorë të zgjedhjeve po marrin masa, duke u përpjekur të imunizojnë votuesit ndaj valës së pritshme të dezinformimit, duke i nxitur ata të përgatiten, të marrin pjesë në zgjedhje dhe, veçanërisht, të jenë të durueshëm.

“Ndoshta do të duhet pak më shumë kohë për të bërë numërimin për shkak të rritjes së numrit të fletëvotimeve me postë”, tha Drejtori i CISA-s Christopher Krebs javën e kaluar në Samitin e Sigurisë Kibernetike në Billington. “Kini pak durim. Demokracia nuk është krijuar brenda një dite.”

Shqetësimet nuk janë të reja. Për muaj me radhë, zyrtarët e sigurimit të zgjedhjeve federale dhe shtetërore janë përpjekur të përgatisin votuesit, duke u thënë atyre se për shkak të një rritje të pritshme të përdorimit të fletëvotimeve me postë për shkak të pandemisë së koronavirusit, mund të kalojnë disa ditë para se të shpallet fituesi i zgjedhjeve presidenciale .

voa

FDA, vendimi për vaksinën do të udhëhiqet nga shkenca

Vaccine covid 19Kreu i Administratës Amerikane të Ushqimit dhe Barnave (FDA) tha të mërkurën se ” vendimet e kësaj agjencie do të udhëhiqen nga shkenca” kur bëhet fjala për të vendosur nëse do të jepet autorizim i plotë apo për përdorim urgjent, për vaksinën kundër koronavirusit.

Duke folur para komisionit të Senatit për Shëndetësinë, Arsimin, Punën dhe Pensionet, doktor Stephen Hahn tha se këto vendime do të merren nga shkencëtarë karriere të kësaj agjencie bazuar “në standardet e rrepta të agjencisë për të garantuar siguri dhe efektivitet”. Zoti Hahn u zotua se procesi i miratimit do të jetë “transparent dhe i pavarur” dhe se FDA-ja nuk do të autorizojë një vaksinë për të cilën stafi i saj nuk do të ndihej rehat për t’ua dhënë familjarëve të tyre.

Duke folur gjatë së njëjtës seancë dëgjimore, eksperti i lartë amerikan i sëmundjeve infektive doktor Anthony Fauci, tha se ndërsa disa vaksinat potenciale që luftojnë koronavirusin po i nënshtrohen provave klinike në shkallë të gjerë, zyrtarët parashikojnë që deri në nëntor ose dhjetor të dinë nëse do të ketë një vaksinë të sigurt dhe efektive. Por zoti Fauci paralajmëroi se megjithëse ekziston optimizëm rreth vaksinave kandidate “nuk ka kurrë garanci” se do të gjendet një që funksionon.

Ai gjithashtu theksoi nevojën e kombinimit të çdo programi për prodhimin e një vaksine me këshillat ekzistuese për të ndalur përhapjen e virusit, të tilla si mbajtja e maskave dhe distancimi fizik.

Kemi një qëndrim të fortë se nëse ka një kombinim mes respektimit të masave të shëndetit publik, së bashku me një vaksinë që do t’u shpërndahet njerëzve në këtë vend dhe në të gjithë botën, mund të jemi në gjendje ta ndalim këtë pandemi të tmerrshme që po përjetojmë”, tha zoti Fauci.

Shtetet e Bashkuara po vazhdojnë me planin për të prodhuar doza nga disa prej atyre që konsiderohen si vaksina kandidate e që aktualisht po i nënshtrohen provave klinike, në mënyrë që nëse ato do të miratohen, të bëhen të disponueshme për publikun sa më shpejt.

Doktor Robert Redfield, drejtori i Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve u tha ligjvënësve se vendi ka përjetuar mesatarisht rreth 40,000 infeksione të reja në ditë dhe 800 vdekje gjatë javës së kaluar dhe se të prekurit tashmë janë mosha të reja.

Zoti Redfield tha se të rinjtë mes moshës 18 dhe 25 vjeç përbëjnë 26 për qind të infeksioneve të reja, më shumë se çdo grup tjetër.

Ai shtoi gjithashtu se agjencia e tij ka kryer testime në shkallë të gjerë në të gjithë vendin të për të identifikuar antitrupa dhe antigjene, me rezultate paraprake që tregojnë se më shumë se 90 përqind e amerikanëve nuk janë infektuar me koronavirus dhe se ata mbeten të ndjeshëm ndaj tij. Zoti Redfield tha se pret që rezultatet të finalizohen e publikohen javën e ardhshme.

Në SHBA të mërkurën u regjistruan rreth 6.9 milionë raste me koronavirus dhe më shumë se 200 mijë të vdekur, që e rendisin atë si vendin e parë në botë.

India renditet e dyta me 5.6 milionë të infektuar, sipas të dhënave të universitetit Johns Hopkins. Prej javësh ky vend është përballur me raste të reja në rritje më shumë se çdo vend tjetër i botës. Vendi shënoi një rënie të martën, por situata u përmbys shpejt me më shumë se 83’000 raste të reja të raportuara nga zyrtarë indianë të shëndetësisë të mërkurën.

Ndërkohë në Britani Kryeministri Boris Johnson u zotua të mërkurën për të ndihmuar kompanitë që të mos i mbyllin vendet e punës për shkak të pandemisë.

Këto janë kohë të vështira dhe nuk kam dyshim se shumë biznese, shumë punonjës po ndiejnë ankth e pasiguri të madhe. Ne do të bëjmë më të mirën për t’i mbrojtur ata gjatë gjithë kësaj periudhe“, tha ai gjatë një fjalimi në parlament.

Në Kanada Kryeministri Justin Trudeau publikoi planin e tij të rimëkëmbjes ekonomike të mërkurën në një përpjekje për të balancuar rritjen e aktivitetit ekonomik duke mbajtur gjithashtu në fuqi masat e nevojshme për të ndaluar përhapjen e virusit. Zyrtarët thanë se propozimet e zotit Trudeau përfshijnë adresimin e kujdesit për fëmijët dhe zgjerimin e siguracionit në rast papunësie. Kanadaja raportoi 1’200 raste të reja të martën. Zyrtarë thanë se vendi ndodhet në një “udhëkryq” në trajtimin e pandemisë.

Në Japoni, organizatorët e Lojërave Olimpike të cilat janë shtyrë tashmë, thanë se kur ngjarja sportive të zhvillohet vitin e ardhshëm, plani është që atletët që mbërrijnë nga vendet e tjera t’i nënshtrohen testimeve për koronavirus, por jo një periudhe karantine dy-javore. Zyrtarët u thanë gazetarëve të mërkurën se udhëzimet janë ende në diskutim dhe se ata shpresojnë që t’i finalizojnë ato deri në dhjetor.

voa

Deri tani keni gabuar, mësoni si të lani perimet dhe frutat

larja e perimeveLarja e duhur e të gjitha produkteve mund të zvogëlojë rreziqet e konsumit si të baktereve të dëmshëm ashtu edhe të pesticideve. Për të parandaluar çdo rrezik duhet të ndiqni disa hapa të rekomanduara nga ekspertët e agroweb.aorg.

Fillimisht lani duart për 20 sekonda me ujë të ngrohtë me sapun përpara dhe pas përgatitjes së frutave dhe perimeve.

Prisni çdo zonë të dëmtuar ose të mavijosur para se t’i përgatisni ose t’i hani. Shpëlani të gjitha prodhimet me ujë para se t’i prisni.

Kjo do të ndihmojë në parandalimin e baktereve që mund të transferohen nga thika në prodhimet që po qëroni.

Fërkoni butësisht frutat dhe perimet nën ujë të rrjedhshëm. Nuk ka nevojë të përdorni sapun ose larje të produkteve.

Pastroni mirë prodhimet e forta si mollë, pjepër, kastravec dhe dardha me një furçë të pastër perimesh. Për perime si marule ose lakër, hiqni gjethet më të jashtme të tyre dhe lajini mirë me ujë.

Top Channel

Aleksej Navalni largohet nga spitali Charité

Aleksej NavalniPolitikani rus i opozitës Aleksej Navalni qëndroi në klinikën universitare të Berlinit për rreth një muaj – dhe luftoi për jetën për një kohë të gjatë. Por tani shërimi i tij po ecën shpejt.

Aleksej Navalni ka dalë nga spitali Charité. Në këtë spital, në Klinikën Universitare të Berlinit atë e mjekuan gjithsej 32 ditë, për helmim të rëndë. Për javë me radhë ai ishte në sektorin e reanimacionit të spitalit, në gjendje kome artificiale.

Mjekët tani thanë se shëndeti i kritikut të Kremlinit është përmirësuar në një masë të tillë sa që mund të marrë fund trajtimi i tij në spital. Për shkak të rrjedhës së mëparshme të sëmundjes dhe gjendjes aktuale, është i mundur një shërim i plotë i Nawalnit. Pasojat eventuale afatgjata të helmimit të rëndë mund të vlerësohen vetëm më vonë.

Navalny pësoi kolaps më 20 gusht në një fluturim brenda Rusisë. Pilotët bënë pas kësaj një ulje emergjente në Omsk të Siberisë, ku atë e mjekuan në klinikën lokale. Më 22 gusht atë e sollën me avion në Gjermani, për ta kuruar në Charite. Siç vërtetuan më vonë disa laboratorë specialë evropianë, politikanin rus e kishin helmuar me një agjent nervor të ndaluar ndërkombëtarisht nga grupi Noviçok.

Gjermania dhe vendet e tjera evropiane po kërkojnë që Rusia të bëjë hetime për atentatin. Qeveria ruse deri tani nuk ka parë prova të helmimit në Rusi me një substancë nga grupi Noviçok. Ky rast ka sjellë një tendosje të madhe në marrëdhëniet politike midis Berlinit dhe Moskës.

rb/ack (afp, dpa, rtr, Charité)