Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

Pajisje italiane me lazër për të zbuluar ushqimet e falsifikuara

mashtrimi me ushqimMashtrimi me ushqimet, fallsifikimi i tyre, i kushton industrisë së ushqimit dhe pijeve rreth 30 miliard dollarë çdo vit. Mashtrimi me ushqimet është zëvendësimi i qëllimshëm ose keqinterpretimi i produkteve ushqimore për përfitime ekonomike. Në disa raste, si hollimi i vajit të ullirit është me pak rrezik dhe në raste të tjera, përdorimi i niseshtes ose lëndëve plastike për të zëvendësuar orizin, rreziku është shumë i madh. Siç na njeh edhe materiali në vazhdim, një test me lazër i zhvilluar në Itali mund të zbulojë me saktësi të pabesueshme ushqimet e falsifikuara.

Mashtrimi me ushqimet ndodh për herë dhe në të gjitha llojet e produkteve, që nga lëngjet e frutave, vaji i ullirit e deri tek pijet alkoolike apo peshku ton. Hulumtuesit italianë kanë krijuar një pajisje që zbulon menjëherë ushqimet e falsifikuara. Adriana Puiu është me Qendrën Kërkimore Frascati Enea.

“Synimi është të zbulojmë rastet e falsifikimit të ushqimit. Për shembull, prania e vajrave me cilësi të ulët të përzjera me vajin e ullirit ekstra të virgjër, ose metanoli në pijet alkoolike, apo fshehja e përmbajtjes së sheqerit në etiketat e lëngjeve të frutave, dhe kryesisht histamina në produktet e peshkut.”

Prova bëhet përmes analizës të quajtur spektroskopi fotoakustike me rreze lazër. Një rreze lazër kalon përmes verës, vajit të ullirit apo peshkut dhe zbulon të gjitha kimikatet e ndryshme në të.

“Rrezja lazër përshkron artikullin dhe ndërvepron me përbërësit e tij. Rrezja lazër është ndërtuar posaçërisht për këtë qëllim dhe na lejon të zbulojmë me përpikmëri të lartë molekulat e falsifikuara”, thotë hulumtuesja italiane Adriana Puiu.

Sikurse të gjitha teknologjitë e reja, pajisja nuk është shumë praktike. Por ekipi po punon për të prodhuar një pajisje të vogël që të mbahet në dorë.

Luca Fiorani është me laboratorin e Qendrës Kërkimore Frascati Enea.

“Duam të prodhojmë një sistem portativ si një çantë dore që autoritet mund ta marrin me vete për të analizuar produktet. Kur pajisja sinjalizon për probleme në produkte, mostrat dërgohen në laborator për analizë të hollësishme, çfarë kërkon kohë, kushton dhe është komplekse.

Hulumtuesit thonë se një variant portativ do të jetë i mundshëm gjatë tre viteve të ardhëshme. (voa)

San Francisko, emigrantët dhe industria e teknologjisë

BingHarry Shum, executive vice president of Microsoft’s Artificial Intelligence and Research, speaks at a Microsoft event in San Francisco, California, Dec. 13, 2017.

Vlerësohet se më shumë se një milion emigrantë me arsim universitar në Shtetet e Bashkuara bëjnë punë për të cilat duhen kualifikime të nivelit të ulët. Ata kanë vështirësi në gjetjen e vendeve të punës në profesionet e tyre, duke përfshirë edhe industrinë amerikane të teknologjisë, e cila ka nevojë për punonjës të kualifikuar. Një panair i veçantë i industrisë së teknologjisë këtë javë në San Francisko mblodhi së bashku refugjatë dhe emigrantë të rinj me punëdhënës potencialë. Korespondentja e Zërit të Amerikës, Michelle Quinn sjell hollësitë.

Panairet e punës janë rutinë këtu në Silicon Valley. Por ky panair është i veçantë. Pesëdhjetë emigrantë dhe refugjatë të rinj të ardhur nga vende të ndryshme, përfshirë Rusinë, Iranin dhe Eritrenë po kërkojnë punë.

Khaled Turkmani nga Siria ka diplomuar në degën e shkencave kompjuterike. Gjatë nëntë muajve të parë në San Francisko, ai bëri punë të ndryshme për të mbijetuar, si shitës i këpucëve, montues i mobilieve, zhvillues i faqeve të internetit, për 10 dollarë në orë.

“Ishte e dhimbshme për mua kur mësova se për të njëjtën punë dikush tjetër që është lindur këtu paguhet 50 dollarë në orë. Por për mua, puna është punë”, thotë refugjati nga Siria, Khaled Turkmani.

Zoti Turkmani ndoqi një program me organizatën Upwardly Global, e cila trajnon emigrantët dhe refugjatët e kualifikuar se si të kërkojnë punë në Shtetet e Bashkuara në profesionet e tyre. Këtu, ai mësoi se si amerikanët krijojnë lidhjet profesionale dhe tani ai është një menaxher projekti në industrinë e Teknologjisë së Informacionit.

Emmanuel Iman, një tjetër i diplomuar, i cili tani punon në organizatën Upwardly Global, thotë se gjërat e vogla kanë rëndësi të madhe kur kërkoni punë në Shtetet e Bashkuara.

“Këtu në Shtetet e Bashkuara gjatë bisedës duhet ta shikoni direkt në sytë personin me të cilin flisni. Dhe kur takoni dikë, ju duhet t’i shtrëngoni dorën fortë. Këto elemente tregojnë se ju keni vetëbesim”.

Zoti Imani, një emigrant nigerian, thotë se emigrantët e rinjë që kërkojnë punë duhet të mësojnë një mënyrë të re të të folurit.

“Ata thonë, ekipi, grupi, kompania, organizata. Në Shtetet e Bashkuara është shumë ndryshe. Ata thonë: “Unë e bëra këtë”.

Ivan Vislov, një emigrant rus, i cili erdhi në panair me bashkshorten e tij, gjashtë muaj më parë mendonte se gjetja e një vendi pune në industrinë e teknologjisë në Silicon Valley do të ishte e lehtë.

“Ne jemi menaxher të produkteve dhe analistë biznesi në fushën e Teknologjisë së Informacionit dhe për këtë arsye kemi ardhur në San Francisko dhe në Silicon Valley, sepse këtu është qendra e kësaj industrie dhe e teknologëve të njohur”.

Zoti Vislov planifikon të ketë takime të tjera me kompanitë Yelp, TaskRabbit dhe të tjerë. Ai planifikon të zgjeroj lidhjet profesionale, duke marrë pjesë në panaire të tjera pune. Vislov duhet ta bëjë këtë sepse ai nuk dëshiron të dorëzohet. (voa)

Gripi sezonal mund të jetë më vdekjeprurës se lufta

vakcinaViti që vjen shënon 100 vjetorin e epidemisë së gripit më vdekjeprurës në histori. Gripi pandemik i vitit 1918 shkaktoi më shumë viktima se sa Lufta e Parë Botërore. Siç na njeh edhe materiali në vazhdim, ndonëse shkencëtarët kanë bërë përparime në kontrollin e një sërë sëmundjesh, gripi ende nuk është një prej tyre.

Çdo vit shkencëtarët prodhojnë një vaksinë për gripin, që është parashikimi i tyre më i mirë lidhur me viruset që mendojnë se mund të jenë në atmosferë një vit më pas. Por ka edhe raste kur ata gabojnë.

Dr. Anthony Fauci, ekspert për sëmundjet ngjitëse në Insitutin Kombëtar të Shëndetit, thotë se edhe pse vaksina parandalon shtrimin në spital dhe vdekjet, ende nuk është e përkryer.

“Madje edhe gjatë një viti të mirë efikasiteti i përgjithshëm i një vaksine gripi është rreth 60 përqind. Edhe pse gjithmonë është më mirë të vaksinohesh kundër gripit se sa jo, ne kemi nevojë për një vaksinë më të mirë.”

Disa vite më parë, efekti i vaksinës ishte në nivele dëshpëruese prej 10 përqindësh. Vaksina të tjera, si ato për fruthin dhe ethet e verdha, kanë efekt të plotë. Po ashtu 90 përqind e të vaksinuarve për poliomelit mbrohen nga sëmundja.

Edhe prodhuesit e vaksinave të gripit nuk janë të kënaqur. Dr. David Vaughn është me firmën “GSK Vaccines” .

“Sëmundja që po përpiqemi të parandalojmë është shumë e përhapur. Deri 20 përqin e popullatës do të preket nga gripi gjatë këtij viti.”

Në rastet e rënda nga gripi si penumenia, tani ka trajtime më të mira. Mjekët janë të shqetësuar se popullatat janë të pambrojtura për epidemi gripi si ajo e vitit 1918 që shkaktoi 50 milion viktima në mbarë botën. Por shtrohet pyetja, se pavarësisht përparimeve të shumta mjekësore gjatë 100 viteve të fundit, a është e mundur përsëritja e një epidemie të tillë? Ja si shprehet Dr.Anthony Fauci i Institutit Kombëtar të Shëndetit.

“Sigurisht. Kemi patur epideminë e gripit të derrit H1 N1 në vitin 2009 që nuk shkaktoi shumë vdekje. Ishte një epidemi e një virusi relativisht të ri, infeksioni i të cilit ishte përhapur në të gjithë botën.”

Një pjesë e virusit të gripit nuk ka ndryshime të shumta nga një vit tek tjetri, prandaj hulumtuesit ndjejnë nevojën urgjente për të krijuar një vaksinë universale që ka në shënjerstër atë pjesë të virusit.

“Shumica e viktimave janë në vende në zhvillim ku vaksinimi është shumë i paktë”, thotë. Dr. David Vaughn me firmën “GSK Vaccines”.

Deri në prodhimin e një vaksine unversale për gripin, më shumë jetë mund të shpëtohen nëse njerëzit vazhdojnë të vaksinohet edhe pse vaksina aktuale nuk është e përkryer. Vaksinimi, jo vetëm që parandalon përhapjen e virusit, por ul rrezikun e epidemisë vdekjeprurëse si ajo e vitit 1918. (voa)

Shërbimi i fshehtë gjerman kthen vështrimin nga Ballkani, fokusohet në Bosnjë

BNDShërbimi Federal Informativ gjerman, BND e ka përqendruar vëmendjen gjithnjë e më shumë në Ballkan, veçanërisht në Bosnjë-Hercegovinë, bën të ditur Berliner Zeitung. Shtetet e brishta të rajonit janë shqetësim për BND.

Shërbimi Federal Informativ gjerman për botën e jashtme, BND është gjithnjë e më i shqetësuar për tendencat islamike në Bosnjë-Hercegovinë. Këtë e deklarojnë burime nga shërbimi i fshehtë, të cilat citohen në numrin e së martës të gazetës Berliner Zeitung. Shërbimi i fshehtë raportohet se po e kthen vëmendjen tek i gjithë rajoni i brishtë i Ballkanit.

Për shumë dekada, popullata myslimane e Bosnjë-Hercegovinës ka përqafuar një interpretim shumë liberal të fesë islame. Por dallimet fetare u gjallëruan në procesin e shpërbërjes së shtetit socialist në vitet 1990 dhe që atëherë ndikimi i fesë në rajon ka qenë në rritje. Bosnja po përballet me një ndikim në rritje të shteteve të Gjirit.

Sipas raportit të së martës, Arabia Saudite dhe shtete të tjera të Gjirit po investojnë shumë para për të nxitur në shoqërinë boshnjake një doktrinë shumë më strikte vahabiste të drejtimit sunit të fesë islame. Fondacione bamirësie saudite po pompojnë fonde në ndërtimin e qendrave të faljes, duke përfshirë edhe Xhaminë e Mbretit Fahd në Sarajevë, xhamia më e madhe në Ballkan, e cila dominohet nga Vahabitët.

“Shtetet e brishta”

Qindra vetë nga Bosnja dhe shtete të tjera me popullatë kryesisht myslimane në rajon, Kosovë dhe Shqipëri kanë shkuar vitet e fundit në Lindjen e Mesme për t’u bashkuar me milicët xhihadistë.

Dy javë më parë, shefi i BND, Bruno Kahl foli për lindjen e shteteve të dobëta në rajon, të cilat mund të preken lehtë nga luftërat civile dhe që mund t’u shërbejnë terroristëve si zonë tërheqjeje ose zonë operative. Në fjalën e tij në Fondacionin e afërt me CSU, Hanns-Seidel Kahl tha konkretisht:

“Indeksi i shteteve të brishta për 2016 ofron në këtë kuadër një pamje pak inkurajuese nga vështrimi gjerman. Në të, shtete si Bosnjë-Hercegovina, Shqipëria, Serbia, Maqedonia, Bjellorusia, Moldavia, Ukraina dhe Rusia grupohen në kategoritë Warning deri High Warning (paralajmërim deri paralajmërim i fortë)”. Kahl sqaroi më tej në fjalën e tij se kjo nuk do të thotë se në këto vende ka pësuar kolaps sistemi shtetëror. Por se “me sa duket ai gjithsesi nuk u përgjigjet standardeve të Evropës Perëndimore e Qendrore”. (dw)

Irlanda: humbësja e Brexitit

irlandaIrlanda ka frikë se do të pësojë humbje të konsiderueshme ekonomike kur Britania e Madhe të largohet nga BE-ja dhe të rivendosen doganat.

Pas Brexitit kufiri mes BE-së dhe Britanisë së Madhe do të kalojë në kufirin midis Irlandës dhe Irlandës së Veriut. Pikërisht në këtë zonë sipërmarrësit irlandezë kanë përfituar deri tani nga mungesa e barrierave dhe nëse vendoset sërish regjimi doganor kjo do të sjellë vështirësi.

Për shembull birra e famshme Guinness prodhohet në Dublin, por shishet dhe kanaçet me birrë nuk mbushin aty, por në Irlandën e Veriut. Dhe kur Irlanda e Veriut si pjesë e Britanisë së Madhe të mos jetë më në BE kjo do të ketë pasoja të mëdha.

Deri tani nuk ka kufizime dhe kontrolle doganore midis Irlandës së Veriut dhe Irlandës. Dublini do që kjo të mbetet kështu, sepse rreth një e pesta e të gjitha eksporteve dhe e shërbimeve irlandeze dhe dy të pestat e të gjitha ushqimeve irlandeze eksportohen në Britaninë e Madhe.

Vërtet që ekonomia irlandeze do të vuajë prej Brexitit thotë James Quinn, që ka një firmë spedicioni. Të gjitha importet dhe eksportet e Irlandës kalojnë përmes portit të Dublinit për në Britaninë e Madhe dhe nga këtu për në Evropë. Pra në të ardhmen në një zonë jashtë BE-së, pra pas Brexitit rruga për në Evropë do të zgjasë më tepër dhe do të jetë më e shtrenjtë, thotë James Quinn.

Frikë nga falimentimi 

Disa qindra sipërmarrje të mesme do të preken fort prej Brexitit. Njëra syresh është Cootehill Engineering. 10 punonjësit e saj prodhojnë pajisje çeliku. Gerry McIntyre e ka ngritur këtë firmë para 5 vjetësh.

Tani ai ka frikë se prej Brexitit mund edhe të falimentojë. “Firma jonë e blen dhe e përpunon çelikun me makineritë tona. Pra ne importojmë nga Anglia dhe i eksportojmë prodhimet tona në të gjithë botën. 95% e produkteve tona hyjnë përmes kufirit anglez dhe kur eksportojmë duhet të kalojmë përsëri nga ky kufi.” – thotë ai me shqetësim.

Brexit i ashpër

Irlandezët nuk i pyeti askush kur u bë referendumi për Brexitin. Por ata do të preken më fort nga të gjithë nga Brexiti si ekonomikisht, politikisht dhe nga pikëpamja njerëzore. Për të ruajtur statusin e deritanishëm të qarkullimit pa dogana, Londra duhet të tregohet e mirësjellëshme dhe t’i ofronte Dublinit marrëdhënie tregtare, si në kuadrin e Bashkimit Doganor të BE-së dhe në Tregun e Brendshëm. Por pikërisht këto janë organizmat nga kryeministrja Theresa May dëshiron të largohet, sikurse e kërkon krahu i ashpër pro Brexitit në partinë e saj. (dw)

Wolfgang Petritsch: Vendet e Ballkanit duhet të përballen me të kaluarën

WolfgangPas përfundimit të Tribunalit të Hagës e kanë radhën vendet e Ballkanit që të përballen me të kaluarën, mendon Wolfgang Petritsch.

“Jam i shokuar për vetëvrasjen e Slobodan Praljakut dhe gabimet në masat e sigurisë janë të pafalshme” – thotë për DW-në Wolfgang Petritsch ish-përfaqësues i lartë për Bosnjen dhe Hercegovinën. Por sipas tij megjithë këtë Gjykata e Hagës ka bërë një punë të mirë për zbardhjen e krimeve të luftës në ish-Jugosllavi. Tani duhet që në rajon të nisë pajtimi dhe nismën për këtë duhet ta marrin njerëzit dhe politika, thekson politikani socialdemokrat austriak.

Sipas Wolfgang Petritsch pas përfundimit të punës së gjykatës ndërkombëtare duhet që në nivel nacional të forcohet ligji dhe gjykatat. Detyra e tyre dihet të jetë jo vetëm luftimi i korrupsionit, por ato duhet edhe të vazhdojnë proceset për krime lufte. Po ashtu duhet të forcohet shoqëria civile, e cila në Serbi është e fortë dhe që duhet të bëhet më aktive edhe në vendet e tjera të rajonit.  Përballja me të kaluarën duhet të bëhet prej të gjithëve, mendon Wolfgang Petritsch, pavarësisht nëse ata e shohin veten në rolin e viktimës apo konsiderohen si kriminelë.

Sa i përket këmbënguljes së disa politikanëve në narativet nacionaliste dhe etnike, apo pretendimit të presidentit të Republika Srpska, Milorad Dodik, për të vënë në diskutim kufijtë ekzistues, Wolfgang Petritsch thotë se vënia në diskutim e kufijve do të shkaktojë tragjedi të reja. “Faktori etno-nacional është njëri prej faktorëve, por jo vendimtar për paqen në rajon. Integrimi evropian bën të qartë se në një hapësirë të madhe mund të përjetohen të përbashkëtat si ekonomikisht edhe kulturalisht”, thotë Petritsch.

Sipas tij bashkëpunimi me Evropën duhet të jetë sidomos për serbët prioritet absolut, “sepse vetëm në një Evropë të bashkuar serbët mund të jenë të bashkuar. Një bashkim në një krijesë multietnike apo multinacionale si ish-Jugosllavia, nuk mund të krijohet më. Efektet pozitive mund të arrihet vetëm në një Evropë më të madhe dhe ky vizion duhet të rrënjoset më thellë në zemrat dhe mendjet e njerëzve”, thotë  Petritsch.

Diplomati austriak Wolfgang Petritsch ishte nga viti 1999 deri 2002 Përfaqësues i lartë për Bosnjen dhe Hercegovinën. Në këtë funksion ai drejtoi zbatimin e marrëveshjes së Dejtonit të 14. dhjetorit 1995, që nënshkruan ish-presidentët Slobodan Milosheviq, Franjo Tugjman (Kroaci) dhe kryetari i presidiumit boshnjako-hercegovinas Alija Izetbegoviq. (dw)

Pastrimi i Sirisë nga mjetet shpërthyese

usa ushtarDo të duhen vite për heqjen e pajisjeve shpërthyese të improvizuara që kanë lënë pas luftëtarët e Shtetit Islamik që u larguan nga Raka, qyteti sirian që shërbeu si kryeqyteti i vetëdeklaruar nga grupi terrorist.

Një zyrtar i koalicionit të angazhuar në fushatën kundër ISIS-it nën udhëheqjen e Shteteve të Bashkuara, vlerësoi se në Raka kanë mbetur dhjetra mijëra pajisje shpërthyese të pa shpërthyera, të cilat janë kapur nga forcat me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara në tetor, pas rreth tre vjetësh të sundimit të grupit Shteti Islamik.

“Shkalla e këtij zbulimi është i paprecedent. Këto janë pajisje shpërthyese shumë të sofistikuara” – tha zyrtari.

Por zyrtarët janë optimistë për progresin e bërë kundër Shtetit Islamik. Rreth 7,7 milionë njerëz në Irak dhe në Siri janë “çliruar” nga grupi terrorist, sipas një dokumenti të qarkulluar nga ushtria amerikane.

“Kalifati fizik është shkatërruar, por nuk dua ta ngatërroj këtë me mundjen përfundimtare të Shtetit Islamik. Jemi ende larg këtij synimi,”- tha zyrtari i kolaicionit nga Kuvajti, ku ka shkuar me grupin e sekretarit të mbrojtjes, Jim Mattis.

Zyrtari nuk pranoi të tregonte se sa trupat amerikane ndodhen në Siri. Zyrtarisht atje thuhet se janë vetëm 503 U.S. trupa amerikane. Por një raport i personelit të Pentagonit le të kuptohet se atje mund të ndodhen rreth tri herë më tepër trupa amerikane. (voa)

Maratonë në Antarktidë

AntarktidaDiçka e jashtëzakonshme ndodhi javën e kaluar në cepin e largët të botës. 55 vrapues, njerëz mjaft të vendosur dhe gati të çmendur,morën pjesë në maratonën që u zhvillua në kontinentin e Antarktidës.

Ky nuk është një vrapim i thjeshtë në mot të ftohtë, por në mes të acarit.

“Mezi pres të marr pjesë në këtë sfidë me këtë mot shumë të mirë sot. Është shumë ftohtë, kështu që duhet të vrapojmë”, thotë Detleff Oetter, vrapues nga Gjermania.

Këta 55 persona janë duke marrë pjesë në një maratonë në Antarktidë. Megjithëse duket e pabesueshme, është hera e trembëdhjetë që zhvillohet kjo garë vjetore.

Shtegu i vrapimit u përcaktua mbi sipërfaqen e akullnajës ku ndodhet kampi i eksplorimit. Gara përbëhet nga dy rrotullime, secila rreth 21 kilometra e gjatë. Temperatura është -25 gradë celcius.

“Nuk jam mësuar me kaq shumë ftohtë. Jam sigurisht pak i frikësuar, por ruaj pozitivitetin dhe mendoj se do shkojë shumë mirë”, thotë Andreas Jonsson, nga Suedia.

Doktorët i vëzhguan vrapuesit nga afër gjatë gjithë garës, për shenja hipotermie apo dehidratimi.

Fitues doli vrapuesi nga Danimarka, Frank Johansen, që e mbaroi garën për 3 orë dhe 37 minuta.

“Sa keq që mbaroi. Pjesa e dhimbshme është kur arrin finishin… A ta bëj dhe një xhiro tjetër?”, thotë fituesi Frank Johansen.

Garën për femrat e fitoi vrapuesja amerikane Kelly McClay.

“Ishte fantastike. Ishte një vrapim i mrekullueshëm dhe gjithçka që mund të kisha imagjinuar”, thotë fituesja Kelly McClay.

Gjithsej, 53 vrapues e përfunduan garën. Një tjetër garë zhvillohet në mesin e dhjetorit. Janë hapur gjithashtu regjistrimet për maratonën e 2018-tës dhe pagesa për person është 20 mijë dollarë. (voa)

Shërbimi i fshehtë gjerman kthen vështrimin nga Ballkani, fokusohet në Bosnjë

BNDShërbimi Federal Informativ gjerman, BND e ka përqendruar vëmendjen gjithnjë e më shumë në Ballkan, veçanërisht në Bosnjë-Hercegovinë, bën të ditur Berliner Zeitung. Shtetet e brishta të rajonit janë shqetësim për BND.

Shërbimi Federal Informativ gjerman për botën e jashtme, BND është gjithnjë e më i shqetësuar për tendencat islamike në Bosnjë-Hercegovinë. Këtë e deklarojnë burime nga shërbimi i fshehtë, të cilat citohen në numrin e së martës të gazetës Berliner Zeitung. Shërbimi i fshehtë raportohet se po e kthen vëmendjen tek i gjithë rajoni i brishtë i Ballkanit.

Për shumë dekada, popullata myslimane e Bosnjë-Hercegovinës ka përqafuar një interpretim shumë liberal të fesë islame. Por dallimet fetare u gjallëruan në procesin e shpërbërjes së shtetit socialist në vitet 1990 dhe që atëherë ndikimi i fesë në rajon ka qenë në rritje. Bosnja po përballet me një ndikim në rritje të shteteve të Gjirit.

Sipas raportit të së martës, Arabia Saudite dhe shtete të tjera të Gjirit po investojnë shumë para për të nxitur në shoqërinë boshnjake një doktrinë shumë më strikte vahabiste të drejtimit sunit të fesë islame. Fondacione bamirësie saudite po pompojnë fonde në ndërtimin e qendrave të faljes, duke përfshirë edhe Xhaminë e Mbretit Fahd në Sarajevë, xhamia më e madhe në Ballkan, e cila dominohet nga Vahabitët.

“Shtetet e brishta”

Qindra vetë nga Bosnja dhe shtete të tjera me popullatë kryesisht myslimane në rajon, Kosovë dhe Shqipëri kanë shkuar vitet e fundit në Lindjen e Mesme për t’u bashkuar me milicët xhihadistë.

Dy javë më parë, shefi i BND, Bruno Kahl foli për lindjen e shteteve të dobëta në rajon, të cilat mund të preken lehtë nga luftërat civile dhe që mund t’u shërbejnë terroristëve si zonë tërheqjeje ose zonë operative. Në fjalën e tij në Fondacionin e afërt me CSU, Hanns-Seidel Kahl tha konkretisht:

“Indeksi i shteteve të brishta për 2016 ofron në këtë kuadër një pamje pak inkurajuese nga vështrimi gjerman. Në të, shtete si Bosnjë-Hercegovina, Shqipëria, Serbia, Maqedonia, Bjellorusia, Moldavia, Ukraina dhe Rusia grupohen në kategoritë Warning deri High Warning (paralajmërim deri paralajmërim i fortë)”. Kahl sqaroi më tej në fjalën e tij se kjo nuk do të thotë se në këto vende ka pësuar kolaps sistemi shtetëror. Por se “me sa duket ai gjithsesi nuk u përgjigjet standardeve të Evropës Perëndimore e Qendrore”.  (dw)

Zogu i Zi, avioni më i avancuar me pilot i zbulimit

zogu i ziPara se satelitët dhe avionët pa pilot të teknologjisë së lartë të fillonin të grumbullonin të dhëna zbulimi për ushtrinë, Shtetet e Bashkuara mbështeteshin në avionët supersonikë që mund të depërtonin me shpejtësi në hapësirën ajrore të vendeve kundërshtare, bënin fotografi dhe të dilnin para se të kapeshin. Avioni i fundit i këtij lloji doli nga përdorimi në vitin 1998 dhe ka disa rekorde botërore. Por tani, avionët spiunë mund të gjenden vetëm në muze.

Dikur Lockheed SR-71, i njohur edhe si Zogu i Zi, ishte avioni ushtarak më i avancuar në botë. Ai zë vendin e nderit në Qendrën Udvar-Hazy të Institutit Smithsonian, pranë Uashingtonit.

Të tjerë të ngjashëm mund të gjenden në muzeume më të vogla në gjithë vendin, si Parku Ajror i Zogjve të Zinj në Palmdale të Kalifornisë.

Guida vullnetare Bill Flanagan, dikur fluturonte me avionin SR-71, si Oficer i Sistemeve Zbuluese.

“Mund ta shohësh dritaren e vogël që është mbuluar me pëlhurë. Ajo ishte zyra ime. Unë kontrolloja radarin, sistemin e navigimit, mjetet elektronike, si edhe isha piloti dytësor për pilotin kryesor”.

Zogu i Zi, SR-71 u krijua pasi një nga paraardhësit e tij, U-2 i Lockheed-it, u godit dhe u rrëzua mbi Bashkimin Sovjetik në vitin 1960, gjatë një misioni zbulimi të CIA-s.

Duke kuptuar të metat e avionit U-2, CIA kërkoi një avion më të shpejtë dhe që të fluturonte në lartësi më të madhe, por edhe i vështirë për t’u diktuar nga radari.

U deshën vetëm dy vjet, me mjete mekanike, analoge, llogaritëse, që inxhinierët të ndërtonin një A-12, një avion spiun me një sedilje.

“Por Forca Ajorore donte një avion zbulimi që të mund të kishte më shumë sensorë sesa A-12 dhe U-2 mbante vetëm një kamera dhe ndoshta një regjistrues”.

Kështu lindi SR-71. Me një shpejtësi mbi 3 mijë e 500 kilometra në orë dhe një maksimum shërbimi prej pothuajse 26 kilometrash të lartë, ishte pothuajse i paprekshëm nga zjarri nga toka. Një prej tyre fluturoi nga Los Anxhelesi në Uashington për 64 minuta.

“Disa nga kolegët e mi që kishin qenë në rrjetin e mbrojtjes së Paktit të Varshavës më thanë se e kishin parë Zogun e Zi për një fragment shumë të shkurtër në radar dhe nuk mund ta besonin se sa shpejt kishte lëvizur në radar dhe ishte zhdukur”.

Pas shumë debatesh në Kongres dhe Pentagon lidhur me projekte të avancuara teknologjike, avionët SR-71, u nxorrën përfundimisht nga përdorimi në vitin 1998. Punën e tyre filluan ta bënin avonë pa pilotë dhe satelitë zbulimi. Por edhe sot e kësaj dite, Zogu i Zi mbetet avioni me pilot më i shpejtë dhe që fluturon më lart në botë. (voa)