Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

BE teston detektorë zbulues të gënjeshtrave në kufi

detektor genjeshtrashMe anë të inteligjencës artificiale dhe me një test për zbulimin e gënjështrave BE do të lehtësojë punën në kufi dhe të luftojë kriminalitetin. Kritikët dyshojnë dhe i quajnë rezultatet e testeve jo serioze.

Ai që do të dojë të hyjë në BE, në të ardhmen nuk do të takojë në kufi një njeri prej mishi e gjaku, por një nëpunës policie të krijuar nga kompjuteri – ky është plani. Avatari do të verifikojë nga njëra anë dokumentat e udhëtimit, si pasaportën e udhëtimit, vizën dhe dëshminë për mjetet e nevojshme financiare. Nga ana tjetër ai do të bëjë pyetje si nëpunës dogane, si për shembull për përmbajtjen e valixhes ose shkakun e udhëtimit. Përgjigjet do të regjistrohen nga një kamera dhe do të analizohen. Një program kompjuterik i ri do të jetë në gjendje që të dallojë në shprehjet e fytyrës të të intervistuarve, nëse ata thonë të vërtetën.

Nëse programi mendon se udhëtari thotë të vërtetën, kontrolli pasues nga një nëpunës i vërtetë kufiri është i shkurtër. Përndryshe verifikimi që pason është i gjerë. Vitin që vjen, programi kompjuterik do të testohet në kalime të veçanta kufiri në Hungari, Letoni dhe Greqi.

Nëpunësi i kufirit që përfaqësohet nga kompjuteri duke përfshirë një test automatik për gënjeshtra,  është pjesë e projektit kërkimor iBorderControl, në të cilin ndër të tjera bashkëpunojnë policia hungareze, mbrojtja letoneze e kufirit dhe Leibniz Universität Hannover. Synimi është që kontrollet në hyrje të BE të përshpejtohen dhe të bëhen më të sigurta. Çdo vit në BE hyjnë 700 milionë vetë, tendenca është në rritje. Migrantët dhe kriminelët që duan ta kalojnë ilegalisht kufirin synohet që të konstatohen më lehtë përmes sistemit.

“I diskutueshëm nga ana shkencore”.

Ekspertë të pavarur dyshojnë se ky projekt që kushton 4,5 milionë euro do të ketë sukses. Nuk ka dëshmi shkencore që në shprehjet e fytyrës dhe në mimikë mund të dallohen gënjeshtrat, thotë Bennet Kleinberg. Ai është profesor në Institutin e Shkencave Kriminalistike në University College London. Me teknikën e përdorur mund të konstatosh vetëm nëse njeriu është në stres apo jo, thotë ai.

Stresi shpesh është i pashmangshëm në rrugë, për shembull kur do të arrish një fluturim në vazhdim, ose kur ke fëmijë të vegjël me vete, thotë Kleinberg. Kjo sjell me vete rrezikun, që shumë njerëz t’i akuzosh si gënjeshtarë në kufi dhe t’ua nënshtrosh kontrolleve më të imëta, megjithëse i kanë dhënë përgjigje të sinqerta avatarit. Në një test me 30 testues, programi dalloi vetëm 76 përqind të gënjeshtrave.

Problemi kryesor është aspekti etik i komunikimit midis njeriut dhe robotit, thotë profesorja e shkencave juridike në Universitetin Leibniz Hannover, Tina Krügel. “Kur një person pyetet nga një avatar, ai ndodhet në një situatë të panjohur për të. Ka rëndësi që një nëpunës kufiri të mund të reagojë si duhet ndaj personit dhe të mbajë parasysh sfondin kulturor”, thotë ajo.

Pjesëmarrja në test është vullnetare. Në fund rezultatet do t’i përcillen Komisionit Evropian, që do të vendosë nëse detektori do të bëhet pjesë e procedurës së hyrjes në BE.

Rezultatet e zgjedhjeve për Kongresin amerikan

Kongresi AmerikanBalanca e forcave u zhvendos dje në Uashington pasi demokratët e opozitës morën nën kontroll Dhomën e Përfaqësuesve duke u dhënë një goditje republikanëve dhe Presidentit Trump. Por republikanët forcuan kontrollin në Senat, gjë që i hap rrugën një politike konfliktuale, në vija të prera partiake në dy vitet që i mbeten mandatit të presidentit.

Demokratët shpresonin të fitonin Dhomën e Përfaqësuesve dhe ia arritën, kishte edhe shpresa të vakëta se ata mund të fitonin në Senat, por këto shpresa u shuan me daljen graduale të rezultateve. Madje republikanët duket se e kanë zgjeruar epërsinë e tyre në Senat. Nëse deri tani flisnim për përçarje në vija partiake, kjo pritet të thellohet tani që edhe kontrolli i Kongresit është i ndarë mes dy partive. Kjo u dallua edhe në komentet e demokrates më të lartë në Dhomën e Përfaqësueve mbrëmë.

“Ne kemi përgjegjësinë të gjejmë terrenin e përbashkët aty ku është e mundur, por t’u përmbahemi parimeve tona aty ku kompromisi është i pamundur”, tha zonja Nancy Pelosi.

Nancy Pelosi pritet të bëhet kryetarja e ardhshme e Dhomës së Përfaqësuesve, falë anëtarëve të rinj demokratë në këtë dhomë, si Jennifer Wexton, e cila fitoi në Virxhinia:

“E kam thënë që në fillim të fushatës se në Amerikë po vjen ndryshimi; në distriktin e 10 zgjedhor të Virxhinias erdhi sonte ndryshimi,” tha kandidatja Wexton, e cila fitoi zgjedhjet.

Por republikanët zgjeruan shumicën që kontrollojnë në Senat, duke mundur demokratët në Dakotën e Veriut, Mizuri dhe Indiana ku fitues doli republikani Mike Braun:

“Ne jemi konservatorë, udhëhiqemi nga Presidenti Trump. Ne duhet të dëshmojmë përse mendësia jonë, atë parime që funksionojnë në shtetin Indiana do të funksionojnë edhe për gjithë Amerikën. Besoj me zemër se do të kontribuoj në këtë drejtim,” tha kandidati republikan Mike Braun, i cili fitoi zgjedhjet në Indiana.

Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Sarah Sanders tha se Presidenti Trump ishte i kënaqur që republikanët kanë mbajtur kontrollin e Senatit:

Analistja Rebecca Gill thotë se retorika e ashpër e presidentit motivoi votues nga të dyja anët e spektrit:

“Kjo retorikë polarizon opinionin dhe i mobilizon njerëzit nga të dyja skajet e spektrit”.

Kjo dukej qartë në intervistën me një përkrahës të presidentit në Kaliforni:

“Jam dakord me shumë nga gjërat që ka bërë, jo me të gjitha, por me shumë prej tyre. Mendoj se niset nga dëshira për të bërë më të mirën në interes të vendit, si në politikat e brendshme, edhe të jashtme”.

Një votues në Nju Jork shprehet me kritika:

“Shpresojmë që është thjesht një ëndërr e keqe dhe tani po fillojmë të zgjohemi. Fillimisht morëm Dhomën e Përfaqësuesve, pas dy vjetësh do të marrim Senatin dhe Shtëpinë e Bardhë. Lamtumirë Trumpit”.

Presidenti Trump ishte një faktor qendror për të dyja palët, thotë analisti Capri Cafaro:

“Të dyja palët ishin mobilizuar. Kishte gara të forta në një numër zonash, në shtete të ndryshme në të gjithë vendin”.

Tani një sprovë e re shtrohet përpara presidentit dhe demokratëve – a mund të punojnë palët bashkë, ndërkohë që së shpejti do të fillojë gara për zgjedhjet presidenciale që zhvillohen pas dy vjetësh.

Presidenti Trump në një postim në Twitter sot në mëngjes, nuk i kushtoi vëmendje fitores së demokratëve në Dhomën e Përfaqësuesve, por u shpreh me vetëkënaqësi për ato që i cilësoi si “Fitore të Mëdha”.

Ai shtoi se vendet e tjera kishin shpresuar se rezultati i zgjedhjeve do t’u garantonte atyre marrëveshje tregtare në interes të tyre, por nuk u doli ashtu, shkruan presidenti. Pra presidenti e bën të qartë se do t’u përmbahet politikave të tij.

Ndërkaq, demokratët, me kontrollin që morën tani në Dhomën e Përfaqësuesve do të kenë mundësi të hapin procese hetimore mbi presidentin dhe administratën, përfshirë lidhur me financat e familjes Trump, mbi ndërhyrjet ruse në zgjedhjet 2016. Kanë autoritetin të thërrasin zyrtarë të lartë të administratës për të dëshmuar. Pra zgjedhjet e mbrëmshme e kanë përgatitur terrenin për një betejë edhe më të ashpër partiake në Uashington.

Mosfutja e Shaqirit në ndeshjen me Beogradin temë në Gjermani

shaqiriMediat gjermane i kanë kushtuar vëmendje lënies jashtë loje të futbollistit Xherdan Shaqiri nga trajneri i Liverpoolit, Jürgen Klopp në ndeshjen me Ylli i Kuq të Beogradit.

Gazeta gjermane “Die Welt i kushton artikullin me titull “Armiku shtetëror Nr.1″ vendimit të trajnerit të Liverpoolit, Jürgen Klopp për të mos e marrë me vete në Beograd, futbollistin me origjinë nga Kosova, Xherdan Shaqiri. “Xherdan Shaqiri mezi e priste ndeshjen kundër Yllit të Kuq të Beogradit…por për shumë tifozë serbë futbollisti i kombëtares zvicerane, Shaqiri është për shkak të origjinës së tij, ‘persona non grata’, Huliganët e Yllit të Kuq, të njohur për rastet e dhunës duket se i kishin përgatitur një pritje të veçantë lojtarit. Nga koret tipike ‘vdekje shqiptarëve’ deri tek aksionet që mund të çonin në ndërprerjen e lojës, gjithçka ishte e mundur…Për shkak të huliganëve u dorëzua edhe Liverpooli. Trajneri, Jürgen Klopp vendosi të mos e marrë Shaqirin të martën në Beograd.”

Klopp e argumentoi vendimin me përqëndrimin 100% tek loja dhe jo tek gjëra të tjera. “Por këto janë fjalët zyrtare diplomatike të një funksionari të sportit. Nën to fshihen shtresat e urrejtjes, keqdashjes, krimeve të një lufte ende të patrajtuar plotësisht. Nuk bëhet fjalë për lojën mes FC Liverpool dhe Yllit të Kuq të Beogradit. Bëhet fjalë për poshtërimin që Shaqiri u bëri serbëve në Kampionatin Botëror të Rusisë, të cilin ata nuk ia kanë falur.”

“Në Beograd më mirë pa Shaqirin”

Edhe gazeta “Frankfurter Allgemeine Zeitung” në një artikull me titull “Në Beograd më mirë pa Shaqirin” i kushton vëmendje lënies jashtë të futbollistit të njohur, Xherdan Shaqiri që lindi në Kosovë dhe u largua nga vendi në moshën 4 vjeçare. Klubi i trembet armiqësisë së tifozave serbë, shkruan FAZ. “Klopp theksoi se Liveropooli nuk ka asnjë lloj mesazhi politik. Prandaj duam t’i mënjanojmë ‘të gjitha devijimet’ në një garë që ‘është e rëndësishme për futbollin e vetëm për futbollin’.

Revista “Stern” po ashtu thekson se nga frika e akteve të dhunës, trajneri gjerman i Liverpoolit, Klopp nuk e merr Shaqirin në Beograd. “Kemi dëgjuar dhe lexuar spekulime dhe fjalë se si mund të pritej Shaqiri.”

la/(faz,stern,welt)

Sanksione për Iranin:SHBA pa respekt për partnerin europian?

shbaNga kjo e hënë (05.11.) hyjnë në fuqi sanksionet e reja kundër Iranit. Sipërmarrjet që i injorojnë ato do të ndëshkohen. SHBA ka bërë disa përjashtime për disa vende, por jo për europianët.

Sanksione të reja masive kundër Iranit kanë hyrë në fuqi nga 5 Nëntori. SHBA i drejton ato kundër sektorit të naftës dhe atij financiar. Por të prekur janë edhe shtetet e treta që bëjnë biznese me Iranin. SHBA duan të detyrojnë Iranin që të rinegociojë marrëveshjen atomike të nënshkruar në vitin 2015 me SHBA, Kinën, Rusinë, Gjermaninë e Francën.

Rohani: Do t’i thyejmë sanksionet

Irani akuzon SHBA, se kërkon të gjunjëzojë këtë vend dhe se kërkon ndryshimin e regjimit. Presidenti iranian, Hasan Rohani pak para hyrjes në fuqi të sanksioneve u shpreh, se vendi i tij do t’i anashkalojë me krenari masat ndëshkuese ilegale amerikane që shkelin rregullat ndërkombëtare.

Qeveria amerikane kërkon të ndëshkojë fort sipërmarrjet që nuk i respektojnë sanksionet. Efekt kërcënues ka përjashtimi i sipërmarrjeve të tilla nga sistemi financiar amerikan, pasi ato nuk do mund të kryejnë biznesin në dollarë amerikanë. Të prekura janë edhe firmat gjermane.

“Pa respekt për partneritetin transatlantik”

Sipas raportimeve në media, Uashingtoni kërkon të bëjë përjashtime për disa vende në importin e naftës. Importuesit më të mëdhenj të naftës iraniane, si Kina, India, Koreja e Jugut dhe Turqia përjashtohen nga sanksionet. Për europianët SHBA nuk do të bëjë asnjë përjashtim, bëri të ditur Sekretari i Departamentit të Shtetit, Mike Pompeo në televizionin, CBS.

Politikani i gjelbër gjerman, Omid Nouripour deklaroi se është e papërfytyrueshme, që firmat japoneze dhe turke me gjasë përjashtohen nga sanksionet, por jo ato europiane. “Kjo ofron një pamje dramatike për qëndrimin pa respekt të Shtëpisë së Bardhë ndaj partneritetit transatlantik”, tha politikani gjerman. Presidenti Trump e shfuqizoi marrëveshjen atomike, për të cilën u deshën 12 vjet, një premtim elektoral i tij, pa marrë parasysh rëndimin e marrëdhënieve me aleatët europianë.

Për të mbajtur të paktën më këmbë një pjesë të marrëdhënieve ekonomike me Iranin, europianët po punojnë për krijimin e një shoqërie ekonomike të posaçme që do të mundësojë bizneset me Iranin në formën e shkëmbimit të mallit, pa derdhje parash. Se kur do të fillojë nga puna kjo shoqëri është e paqartë. Nga qarqet e BE-së bëhet e ditur, se ende duhen sqaruar çështje të rëndësishme teknike, juridike dhe politike. Ndërkohë në Iran mijëra vetë demonstruan kundër sanksioneve amerikane dhe presidentit amerikan, Donald Trump.

 

la/gri/(dpa, apf, rtr)

Pasojat e sanksioneve tё SHBA-sё nё Lindjen e Mesme

para iraniane dhe dollarSanksionet e reja tё SHBA e venё Iranin nёn presion ekonomik. Por ato kanё edhe efekt tё fortё politik. Kёto sanksione prekin jo vetёm Iranin, por mund të influencojnё tё gjithё rajonin me pasoja tё paparashikueshme.

Sanktionet e SHBA-sё janё pasoja tё ndjeshme ndaj popullsisё civile nё Iran, sepse shumё mallra tё jetёs sё pёrditshme janё shtrenjtuar, ose mungojnё. Ka mungesa nё shumё drejtime, e jo vetёm karburanti. Pёrkundrazi, karburant madje, jo vetёm qё ka me bollёk, por ai ka ҁmim  jashtёzakonisht tё favorshёm. Ai vazhdon tё subvencionohet, duke sjellё si pasojё, njё  ҁmim gati 30 cent amerikan – stadi nё tetor 2018 – mё lirё se kudo. Vetёm Venezuela dhe Sudani u ofrojnё qytetarёve tё tyre ҁmime mё tё mira energjie sipas shёrbimit informativ “Global Petrol Prices”. Blerja me leverdi e karburantit bёn, qё tё zbutet pakёnaqёsia e qytetarёve lidhur me ekonominё qё ҁalon – por njёkohёsisht u ofron njё mundёsi qytetarёve tё gatshёm tё riskojnё pёr sipёrmarrje qё tё bёjnё biznese tё mira: Kontrabanda me karburantet e subvencionuara po lulёzon. Rreth 20 dhe 40 milionё litra, vlerёson ekonomisti Bijan Khajehpour nga firma e konsulencёs me seli nё Vjenё “Eurasian Nexus Partners”, kontrabandohen ҁdo ditё nga Irani. Dёmi arrin nё vlera miliardёshe, i thotё Khajehpour revistёs sё internetit “Al-Monitor”.

Kanalet e errёta jo vetёm nxisin dallaveret e disa tregtarёve qё operojnё nё ilegalitet, por ato tregojnё edhe se sa e vёshtirё ёshtё tё ndalohen eksportet e naftёs. E pikёrisht kjo ёshtё ajo qё synon administrata Trump, me pёrjashtim tё disa eksporteve tё licensuara me shtete tё pёrkufizuara qartё. Shkëmbimet regtare, kontrata nё monedha tё tjera pёrveҁ dollarit  dhe rrugё tё kamufluara tregtie – tё gjitha kёto, janё tё mundshme pёr t’u devijuar de facto sanksioneve, thotё Nick Cunningham, analist pranё shёrbimit tё degёs sё naftёs “OilPrice.com”. Nafta e kontraktuar nё mёnyrё komerciale kёsisoj vazhdon ta gjejё rrugёn pёr tё dalё nga Irani.

“Pёrfaqёsuesit e vijёs sё fortё nё Iran mund tё dominojnё”

Sidoqoftё sanksionet mund tё kenё efekt nё vend. Sanksionet e reja nuk dallojnё nga tё vjetrat, thotё pёr DW, Imad Abshnas, politolog nё Universitetin e Teheranit. Irani mund ta menaxhojё pёr t’ia dalё nё njё farё mёnyre nё kёto kushte. “Por nёse presioni vazhdon tё rritet, mund tё fitojnё kontrollin pёrfaqёsuesit e vijёs sё fortё. E si rrjedhojё mund tё rriten tensionet nё mbarё rajonin.” Nga perspektiva iraniane ky mund tё jetё avantazh, argumenton Abshnas. “E vetmja mundёsi, qё Shtёpia e Bardhё tё tёrhiqet nga politika e sanksioneve, konsiston tek rritja e pёrshkallёzimit nё rajon.”

Por sikurse argumenton politologu Jochen Hippler nga Universiteti Essen-Duisburg, Irani tani pёrpiqet tё ndjekё njё rrugё tjetёr për t’iu kundёrvёnё sanksioneve. Deri tani pavarёsisht pavarёsisht deklaratave tё Trumpit ёshtё arritur qё Irani tё vazhdojё t’i pёrmbahet kuadrit tё marrёveshjes atomike. “Sipas tё gjitha njohurive tё deritanishme tё Organizatёs Ndёrkombёtare tё Energjisё Atomike, Irani vazhdon t’i pёrmbahet marrёveshjes.”  Ky sukses ёshtё njё vepёr e pёbashkёt e vendeve tё BE-sё si Gjermania, Britania e Madhe dhe Franca si dhe Rusia e Kina.  “Tani do tё varet nёse kёto vende do t’ia dalin qё t’i bёjnё oferta ekonomike Iranit, prej nga ai mund tё pёrfitojё. Kёshtu mund tё shpёtohej marrёveshja.”

Mundёsitё e Iranit pёr kundёrvёnie

Irani ka mundёsi qё tё reagojё ndaj sanksioneve. Nё njё rast tё tillё kjo do tё prekte vendet fqinjё. Gjatё luftёs sё Sirisё regjimi i Mullahёve e ka rritur jashtё mase praninё nё vend. Pёrmes Hisbollahut aleat me tё, ai ndodhet direkt nё kufirin me Izraelin. Pёrmes lidhjes religjioze – nё bashkёpunim mё shumё me njё sёrё organizatash shiite se sa me shtetin iraian, Irani ёshtё edhe nё Irak i pranishёm. Nё Jemen Irani ruan lidhje me huthitё kryengritёs, gjё qё i ngjall shqetёsim Arabisё Saudite. Nё Riad i tremben influencёs sё kryerivalit nё jug tё gadishullit tё Gjirit, ndaj prej tre vjetёsh ai bёn luftё kundёr rebelёve nё vendin fqinj pa marrё parasysh popullsinё civile.

Nёse SHBA vazhdojnё t’i mbajnё sanksionet nё kёtё nivel, udhёheqja iraniane mund ta mbajё pozicionin e deritanishёm, mendon Jochen Hippler. “Por nё kёtё rast nuk ka shumё gjasa, qё Irani tё heqё dorё nga roli i rёndёsishёm qё ka nё Irak dhe nё Siri. Pёrkundrazi ai madje mund tё pёrpiqet, ta konsolidojё edhe mё shumё atё – megjithatё jo patjetёr duke e zgjeruar edhe mё tej kёtё rol.”

Por ёshtё e mundshme edhe qё Irani tё ndjekё njё kurs tjetёr, thotё Imad Abshnas. Ai mundet ta pengojё eksportin e naftёs saudite pёrmes rrugё sё Hormuzit. Po ashtu ai mund ta forcojё mbёshtetjen ndaj huthёve pёr ta vёnёn nёn presion Arabinё Saudite. E mundshme ёshtё edhe qё Irani tё mbёshtesё mё fort Hisbollahun libanez dhe Hamasin palestinez.

Lindja e Mesme ndodhet nё shumё mёnyra nёn tension. Sanksionet kundёr Iranit mund ta ashpёrsojnё edhe mё tej situatёn. Ndonёse pasojat e drejtpёrdrejta politike tё tyre prekin vetёm Iranin, efekti i tyre edhe ndaj vendeve tё tjera ёshtё i lartё. Ato mund tё vinin nё vёshtirёsi nё njёrёn ose tjetrёn formё edhe tё gjithё rajonin.

dw

Triumfon këngëtarja shqiptare, merr tre çmime të mëdha brenda një nate

DuaNjë nga këngëtaret më të suksesshme shqiptare ka triumfuar në natën e ndarjes së çmimeve “Los 40 Music Awards”, ku Dua Lipa ka marrë plot 3 çmime.

Mbrëmja e madhe u mbajt në Madrid në Spanjë dhe lajmin për marrjen e çmimeve ajo e dha edhe në rrjetin social “Instagram”, ku shkruan:

“Çfarë nate!!! 3 çmime!!! Artistja më e mirë me albumin dhe këngën më të mirë ‘New Rules’ Faleminderit LOS40MusicAwards!! për këtë mbrëmje perfekte. Do t’i ndaj të gjitha me juve nesër por për tani…Le të gëzojmë me verë.”

Ky ka qenë një ndër vitet më të suksesshme për 23-vjeçaren me origjinë shqiptare dhe mund të themi pa frikë se ka vëmendjen e të gjithëve, me projektet që ka arritur t’i kthej në hite të padiskutueshme.

shekulli

Në detin e qeseve plastike

plastika ne detMbeturinat plastike në dete po shtohen. BE kërkon të kundërveprojë me masa të ndryshme, por fakt është se lumenjtë e detet më të ndotur ndodhen në Azi e Afrikë. Çfarë mund të bëjë Europa në këto kushte?

Nëse në politikë bëhet fjalë, siç thonë cinikët, në radhë të parë për simbolikën dhe gjestet impresionuese, atëherë BE është në rrugën e duhur. Sepse me ndalimin e paralajmëruar të pirunjve e lugëve njëpërdorimshe, pipave dhe pambukoreve plastike, bota sigurisht do të bëhet një botë më e mirë. Se çfarë efekti ka kjo masë për më shumë pastërti në dete, gjëja më emergjente aktualisht, kjo kalon në plan të dytë. Rëndësi ka që ne në Europë të ndjehemi mirë. Sepse kemi ndërmarrë diçka.

Gjithnjë e më shumë mbeturina plastike

Nuk mund të mohohet: Mbeturinat plastike rreth nesh po shtohen gjithnjë e më shumë. Perime, fruta, mish, sallam, djathë – këto produkte në supermarket i gjen të mbledhura në qese plastike. Çdo libër në librari – i kyçur në plastmas. Shitësja që më ofron simiten e mëngjesit i ka duart të veshura me dorashka plastike. Gati në çdo çantë shpine në metro e nxjerr kokën një shishe plastike njëpërdorimshme. Sikur në zyrat gjermane, në shkolla apo universitete nuk ka rubineta uji. Ato kanë ujin më të kontrolluar e më të shijshëm, po kjo është temë tjetër.

Sigurisht që jo të gjithë këta artikuj njëpërdorimësh zbarkojnë në det. Sepse në Europë ka një sistem të gjerë e funksional të mbledhjes së mbeturinave plastike, madje pjesërisht ndahen edhe materialet e ndryshme, për riciklim. E kush shëtit nëpër brigjet europiane apo del me varkë në Mesdhe e kupton, se problemi i Europës nuk janë pambukoret, pipat dhe dhe pirunjtë plastikë. Sepse më shumë në ujëra gjenden shishe plastike, qese plastike, mbeturina rrjetash të peshkatarëve, shishe shampoje apo ato të vajit për motora. Asgjë nga këto nuk planifikohet të ndalohet. Në një kohë që me sistem rikthimi me pagesë të shisheve ky problem mund të reduktohej radikalisht. Këtu mund ta provojë veten BE!

E megjithatë vatrat më të nxehta të ndotjes së deteve nuk gjenden në Europë. Tetë nga dhjetë lumenj, që të matura me tonelata përditë derdhin në dete mbeturinat më të shumta plastike, gjenden në Azi. Dy të tjerët në Afrikë. Çfarë mund të bëjë Europa? Vetëm të shpërndajë pamje alarmuese në mediat sociale dhe të vajtojë mjerimin e qeseve plastike? Jo, Europa ka mundësi të tjera. Për shembull këtë: Të ndihmojë rajonet që ndodhen në territorin e këtyre lumenjve të ndotur në ngritjen e sistemeve të mbedhjes e riciklimit të mbeturinave. Me qëllim që plehrat të mos hidhen drejt e në ujërat e rrjedhshme në të ardhmen.

Ngritja e sistemit të mbledhjes së mbeturinave ka kosto

Firmat gjermane dhe ato europiane kanë koncepte të zhvilluara teknologjike për këtë. Problemi është se ato nuk do t’i paguajë njeri në këto rajone. Prandaj, nëse për europianët kjo temë është kaq e rëndësishme, atëherë nuk na mbetet gjë tjetër, veçse të fusim duart thellë në xhep e të iniciojmë vetë projekte të tilla të zhvillimit. Kjo do të ishte një politikë me efekt të qëndrueshëm. Por sigurisht shumë më e kushtueshme, se ndalimi i pirunjve njëpërdorimësh dhe pambukoreve. (dw)

SHBA – Sanksionet më të ashpra ndonjëherë kundër Iranit

iranMë 5 Nëntor në Uashington fillon shkallëzimi i ri i sanksioneve kundër Iranit. Ato synojnë të godasin sektorin e naftës dhe atë financiar. Europa nuk përjashtohet nga sanksionet, si disa vende të tjera.

Cilat sanksione kundër Iranit hyjnë në fuqi?

Më 5. Nëntor, sanksionet amerikane synojnë të godasin zemrën ekonomike të Republikës Islamike- eksportin e energjisë. Nga kjo ditë ndalen bizneset e ndryshme në shoqëritë iraniane të naftës. Edhe sigurimet e të gjitha llojeve janë të ndaluara, edhe ato të transporteve të naftës. Në të njëjtën kohë do të shtohen edhe sanksionet për sektorin financiar. Kështu do të ndalohen të gjitha transaksionet financiare me Bankën Qendrore Iraniane dhe banka të tjera iraniane. Presidenti Trump i ka quajtur këto sanksione “më të ashprat e të gjitha kohërave”. Eksporti iranian i naftës duhet të zerohet, sipas vullnetit të qeverisë amerikane. Edhe nëse kjo nuk arrihet plotësisht, çdo lloj kufizimi i ri eksportit të naftës do të ishte i dhimbshëm për Iranin. 80% e të ardhurave shtetërore të Iranit e kanë origjinën në shitjen e naftës.

Cilat sanksione janë në fuqi?

Pas daljes së njëasnhme të SHBA nga marrëveshja atomike- Joint Comprehensive Plan of Action, shkurt JCPOA, SHBA u vendosi afate partnerëve të Iranit për të reduktuar bizneset e tyre. Afati i parë prej 60 ditësh përfundoi më 6 gusht. Pas kësaj Iranit iu bllokua mundësia e akcesit tek dollari amerikan. Edhe industri të tjera të rëndësishme iraniane si ajo e automobilëve dhe qilimëve u vendosën nën sanksione. Afati i dytë merr fund më 5 Nëntor.

Cili është qëllimi i sanksioneve ?
Sipas qeverisë amerikane me sanksionet duhet të ushtrohet „maksimalisht presion ndaj Iranit. Sekretari i Departamentit Amerikan të Shtetit, Mike Pompeo në një fjalim më 21 Maj paraqiti një listë me 21 kërkesa që duhet të përmbushen për të mënjanuar sanksionet. Irani duhet të dorëzojë programin e tij të raketave, të mos mbështesë më „grupet terroriste në Lindjen e Mesme,” përfshirë edhe Hizbollahët, Hamasin dhe grupin Xhihadi Islamik Palestinez. Ky vend duhet të tërheqë të gjitha trupat nën komandon iraniane nga Siria, dhe kërkojë çmobilizimin e milicëve shiitë ne Irak.

Rrëzimi i qeverisë iraniane nuk është qëllim i shpallur zyrtarisht i sanksioneve. Por deklaratat e këshilltarit të presidentit amerikan për sigurinë, John Bolton të lenë të kuptosh se destabilizimi i Iranit dhe ndërrimi i regjimit në Teheran do të ishin të dëshiruara.

Si reagojnë partnerët e tjerë të marrëveshjes atomike?

Parnerët e tjerë të marrëveshjes atomike, si Gjermania, Franca, Anglia, Kina dhe Rusia e kanë dënuar largimin e njëanshëm të SHBA nga marrëveshja atomike. Ata duan ta respektojnë marrëveshjen për të cilën u deshën 12 vjet të arrihej. Qëllimi marrëveshjes do të arrihej sipas tyre – pra mënjanimi i rrezikut që Irani të armatosej me armë nukleare. Qëndrimi politik i Iranit në rajon nuk ka qenë asnjëherë pjesë e marrëveshjes. Edhe Irani dëshiron të respektojë marrëveshjen. Por vetëm, nëse përfiton nga avantazhet që parashihte kjo marrëveshje. Këtu bënte pjesë edhe shkëmbimi ekonomik me vendin e dobësuar nga sanksionet. Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike rregullisht ka konfirmuar, se Irani i respekton kushtet e marrëveshjes atomike.

Mund BE të mbrohet kundër sanksioneve amerikene?

SHBA e përdorin rolin e tyre drejtues në tregjet financiare që dallon ndjeshëm nga atraktiviteti për tregun iranian si një mjet për të arritur qëllimet politike. Prandaj janë shumë të vështira masat kundër rregullimit de-facto nga Uashingtoni të sipërmarrjeve europiane dhe ndërkombëtare. Në fund të shtatorit, e ngarkuara e BE për Politikën e Jashtme, Federica Mogherini u shpreh në kuadër të mbledhjes së Asamblesë së Përgjitshme për krijimin e një institucioni të veçantë për kryerjen e bizneseve me Iranin, një të ashtuquajtur „Special Purpose Vehicels” – mekanizëm special i qëllimit”. Ky mekanizëm duhet të funksionojë si një bursë këmbimi, dhe kërkesat e firmave iraniane dhe europiane duhet të llogariten brenda këtij „clearing” – si psh furnizime me naftë kundrejt makinerive për qilimët. Në tregjet financiare nuk do të kishte kështu transferta kapitali.
Problemi është se ky mekanizëm nuk është gati dhe nuk dihet, se ku do të jetë i bazuar ai. Vendet europiane janë të rezervuara me stacionimin e tij. John Bolton kërcënoi hapur se SHBA „nuk do të lejojnë që sanksionet tona të anashkalohen nga europianët apo kushdo tjetër.” Efekti i sanksioneve ndjehet. Valuta iraniane Rial është në rënië të plotë dhe vetëm këtë vit ka humbur 70% të vlerës. Inflacioni është rritur.

Pas një pranvere të shkurtër të ardhjes së investimeve të huaja, tani ka filluar eksodi masiv i tyre. Koncerni energjitik Total e bëri të ditur largimin nga projekti miliardësh për gazin në gusht. Edhe prodhuesi gjerman i automobilëve, Daimler bëri të ditur largimin nga Irani, si edhe prodhuesi francez, PSA apo Airbus. Po ashtu bankat europiane janë shumë të rezervuara për shkak të frikës së sanksionimit. Në Iran është shumë e vështirë të sigurohen medikamente të rëndësishem dhe çmimet janë rritur. Nga ana politike, sanksionet i forcojnë forcat ultrakonservatore në Iran. Ndërkohë që dalja e SHBA nga marrëveshja atomike e ka thelluar hendekun mes Europës dhe SHBA. Në një çështje mjaft të rëndësishme të bashkësisë ndërkombëtare, europianët tani janë në një linjë me Kinën dhe Rusinë e kundër Uashingtonit. (dw)

Kush mund ta pasojё Angela Merkelin nё krye tё CDU-sё?

MerkelAngela Merkel deklaron, se nuk kandidon mё pёr kryetare tё CDU-sё. Mbetet e hapur, se kush mund ta pasojё atё nё kёtё post. Kongresi i CDU zhvillohet pas gjashtё javёsh nё Hamburg.

Angela Merkel nuk do tё rikandidojё pёr kryetare partie nё kongresin e CDU-sё. Por kush do tё pasojё nё kёtё post? Disa kandidatё konsiderohen si favoritё, ndёr ta figura tё njohura. Por veçanёrisht njёri nga kandidatёt konsiderohet suprizues.

Nё CDU ka papritur sёrish mundёsi pёr ndarjen e posteve. Deklarimi i papritur i Angela Merkelit, se nuk do tё kandidojё mё pёr postin e kryetares sё partisё, nё kongresin e CDU-sё nё dhjetor, po nxit spekulimet mbi personin qё do ta pasojё atё. Deri tani Merkel pati theksuar, se posti i kancelares me atё tё kryetarit tё partisё janё tё pandashёm. 18 vjet Merkel ёshtё nё krye tё CDU-sё, 13 vjet ajo ёshtё kancelare. Humbjet masive tё partisё nё zgjedhjet pёr parlamentin e landit nё Hesen, duket se tashmё e kanё bindur Merkelin, qё heqja dorё prej pushtetit nё CDU mund tё ndihmojё nё stabilizimin ose madje shpёtimin e qeverisjes sё çalё.

“Eshtё koha pёr njё kapitull tё ri”, tha Merkel tё hёnёn gjatё njё konference shtypi, duke deklaruar tёrheqjen e saj prej postit mё tё lartё partiak. Po ashtu ajo dekalroi, se mё 2021 nuk do tё rikandidojё pёr kancelare, por do tё qendrojё kancelare deri nё fund tё kёsaj periudhe legjislative. Pas kёtij vendimi tё Merkelit ka nisur gara pёr kandidatёt e mundshёm nё CDU, pёr ta pasuar atё.

Annegret Kramp-Karrenbauer me Angela MerkelinSekretarja e pёrgjithshme e CDU-sё Kramp-Karrenbauer deklaron kandidaturёn

E para qё paraqiti kandidaturёn pёr drejtimin e partisё ishte sekretarja e pёrgjithshme e CDU-sё, Kramp-Karrenbauer. Tё hёnёn (29.10) nё takimin e kryesisё federale tё partisё ajo bёri tё qartё, se do tё kandidojё. Vendimi do tё merret nё kongresin e partisё nё fillim tё dhjetorit nё Hamburg. Kramp-Karrenbauer konsiderohet si e besuara e kancelares. Ajo deri nё shkurt ishte kryeministre nё Saarland dhe mё pas kaloi nё Berlin nё postin e sekretares sё pёrgjithshme tё CDU-sё. Nё kёtё detyrё ajo u shqua veçanёrish si ndёrmjetёsuese mes krahёve rivalizuese dhe interesave tё ndryshme brenda partisё. Deri tani projekti mё i rёndёsishёm i saj si sekretare e pёrgjithshme ёshtё hartimi i njё programi parimor. Pasi CDU nёn kancelaren Angela Merkel ka humbur besimin kryesisht nё grupet e zgjedhёsve konservatorё e liberal nё ekonomi, nё kёtё program parimor duhet tё pёrcaktohet qartё tipari konservator i CDU-sё. Kancelarja Merkel nё rast se kryetare e CDU-sё do tё jetё Kramp-Karrenbauer do tё gёzohej, sepse tё dyja janё tё lidhura miqёsisht. Puna mes tyre funksionon mjaft mirё.

Jens SpahnNdryshe do tё jetё nёse drejtimin e CDU-sё e merr pёrsipёr ndonjёri nga kandidatёt e tjerё. Jens Spahn, aktualisht ministёr i Shёndetёsisё nё qeverinё Merkel, deklaroi gjithashtu, se do tё kandidojё. 38-vjeҁari konsiderohet prej kohёsh si kritik  i Merkelit – dhe si zёdhёnës pёr tё gjithё ata nё parti, qё mendojnё se nёn Merkelin CDU-ja ka marrё njё profil socialdemokrat. Pikёrisht krahu pёr ekonominё liberale nё parti, qё prej vitesh e ka ndjerё veten tё anashkaluar lidhur me politikёn e shpёtimit tё Euros dhe krizёn e refugjatёve, me njё kandidat si Spahn mund tё nxisё njё kthesё pragmatike nё partinё e fundit popullore tё Gjermanisё. Edhe pse Spahn ёshtё relativisht i ri, atij shumё nё parti ia besojnё detyrёn e kryetarit. Ai shpesh gjatё debateve kontroverse ёshtё dёshmuar i qëndrueshёm. Nisur nga kandidatura e paraqitur nga Kramp-Karrenbauer dhe Spahn, Merkel tha: “Unё e konsideroj kёtё si njё fazё tё mirё dhe tё rёndёsishme, gjatё sё cilёs partia mund tё fitojё sigurinё nё vetvete.”

Friedrich MerzKandidati i surprizёs: A do ta shpёtojё Friedrich Merz profilin konservator tё CDU-sё?

Pak ose pothuajse aspak nuk dinte kancelarja Merkel pёr njё tjetёr kandidaturё tё mundshme pёr pasues tё saj nё krye tё partisё. “Lidhur me kёtё nuk mund tё them asgjё tё sigurtё”, u pёrgjigj Merkel pas pyetjes sё gazetarёve, nёse ka dёgjuar pёr kandidaturёn e Friedrich Merz. 62 vjeҁari jurist dhe ekspert financash, Friedrich Merz para shumё vitesh u shkёput nga Gjermania dhe konsiderohej si kritik gjuhёmprehtё i Merkelit.  Merz nё vitet 2000 deri mё 2002 kryesonte grupin parlamentar tё CDU-sё dhe CSU-sё – derisa Merkel e spostoi atё nga ky post. Shumё vёzhgues e konsiderojnё Merzin si figurёn drejtuese tё konservatorёve nё parti. Merz e konfirmoi para gazetarёve gatishmёrinё e tij pёr tё kandiduar.  Qё nga viti 2009 Merz ёshtё kryetar i “Rrjetit Ura-Atlantik”.

Kёta janё tre ndёr favoritёt qё e kanё shprehur hapur, se duan tё kandidojnё pёr tё pasuar kancelaren Merkel nё postin e kryetares sё partisё. Ndёrkohё nё Berlin qarkullojnё edhe emra tё tjerё si Armin Laschet, aktualisht kryeministёr nё landin e Renanisё Veriore-Vestfalisё (NRW). Edhe Laschet konsiderohet si pasues i mundshёm i Merkelit. Ai prej vitesh shprehet edhe pёr aleancё mes CDU-sё dhe ekologjistёve, edhe pse ndёrkohё qeveris nё NRW nё koalicion me liberalёt. Disa komentatorё konsiderojnё edhe Wolfgang Schäuble, njё ndёr figurat mё solide tё CDU-sё si kandidatin e duhur. Schäuble, qё ёshtё aktualisht president i Bundestagut, ka qenё pёr shumё vite ministёr i Financave dhe i Brendshёm. Zgjedhja e tij kryetar partie do tё ishte njё sinjal pёr vazhdimёsinё nё CDU mё shumё se sa sinjal pёr fillim tё ri. Nёse ai do tё kandidojё, kjo nuk ёshtё ende e qartё. Se edhe sa kandidatё mund tё paraqiten nga rajonet deri nё kongresin e patisё, kjo ende nuk ёshtё e qartё. Mbeten edhe gjashtё javё deri atёherё e me siguri qё do tё spekulohet edhe pёr shumё emra tё tjerё.

dw

Filadelfia- shtohen rastet e mbidozës

mbidozaEpidemia e opiumit në SHBA vazhdon të rritet. Sipas Qendrës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, vlerësimet më të fundit zyrtare thonë se 72.000 raste të vdekjeve nga mbidoza.

Këtë vit, gazetarët e Zërit të Amerikës Chris Simkins dhe Jeff Swicord po dokumentojnë histori reale të epidemisë. Ata ndjekin disa personazhe që vuajne nga varësia e drogës në tre qytete – Majami, Filadelfia dhe Neshvillë – ku jetët e njerëzve dhe lagje të tëra janë transformuar nga abuzimi i drogës.

Pas dëbimeve masive në lagjen Kensington të Filadelfias, shtohen rastet e mbidozës, ndërkohë, Eriku del nga rehabilitimi, i transformuar. (voa)