Kategoritë: Intervista

Qosja thotë se Kosova duhet të ndahet, e të ndodh bashkimi etnik i shqiptarëve

qosja1Akademiku Rexhep Qosja, në intervistën për Klan Kosova, ndër të tjera ka folur edhe për ndarjen e Kosovës, respektivisht për komunat në Veri të Kosovës dhe bashkim etnik të shqiptarëve.

“Kjo nuk është e mirë vetëm për shqiptarët, por edhe për të huajt. Më lehtë është të bisedohet dhe merret vesh me një shtet shqiptar se sa me dy shtete shqiptare”, ka thënë Qosja.

Ai ka propozuar ndarjen e Veriut dhe nisjen e një procesi që do të bashkonte Kosovën e mbetur me Shqipërinë, duke llogaritur këtu edhe trojet e tjera etnike, nga Presheva dhe Maqedona, ku banohet me shqiptarë.

Ky propozim i Qosjës, vjen si aktualizim pas provokimeve të Serbisë ndaj Kosovës, nëpërmes zhvillimeve të fundit si ndërtimi i murit në Mitrovicë të Veriut dhe versulja e trenit nacionalist drejt Kosovës. Këto ide Qosja i kishte propozuar më herët, por që janë në kundërshtim me parimet e grupit të kontaktit dhe sponzorëve të pavarësisë së kosovës. Ide përafërsisht të njeta, janë propozuar edhe nga lideri serb në Bosnjë dhe Hercegovinë Miroslav Dodik, ditëve të fundit, i cili u sanksionua nga Ambasadorja Amerikane në Sarajevë, Moreen Cormack, me vendim të Shtëpisë së Bardhë.

Ndryshe, për shkëmbime territoresh deri tash, në arenën diplomatike ndërkombëtare më e zëshmja është diplomacia ruse, e cila propozimet e tilla i bënë publikisht, pas aneksimit të Krimesë nga Ukraina.

Akademiku, shkrimtari dhe kritiku letrar, Rexhep Qosja në Zona e Debatit në Klan Kosova, ka thënë se Kosova lëngon nga shëndeti i cenuar moral.

Ai ka folur për mënyrën se si e kalon kohën kohët e fundit, duke treguar se është stërmbesa e tij ajo që i merr një pjesë të mirë të kohës.

“Pjesën më të madhe të kohës në shtëpi e kaloj me librat. Me letërsinë shqipe, atë europiane, dhe botërore. Një pjesë tjetër të kohës e kaloj duke përcjellë zhvillimet politike, kryesisht në media elektronike. Ndërsa pjesën e mbetur e kaloj me stërmbesën time. Më përcjell pendesa e mungesës së kohës për fëmijët, ndaj s’dua që kjo të ndodhë edhe me të”.

“Tani për tani asaj nuk mundem që këtë kohë, këtë politikë, këtë moral shoqëror t’ia shpjegoj asaj. Sot për sot shëndeti ynë moral është shumë i cenuar dhe ky është problem i madh yni. Në dy vjetët e fundit nuk ka ndryshuar asgjë për mirë. Për më tepër, janë shtuar të këqijat”.

Qosja ka folur edhe për ngjarjet e fundit në vend: murin, arrestimin e kryetarit të AAK-së dhe trenin, duke theksuar se të trija janë të lidhura dhe në funksion të testimit që po i bën Serbia qëndrueshmërisë së Kosovës.

“Muri që u ndërtua, akuza kundër Ramush Haradinajt dhe treni që u nis, aq i vizatuar, aq i stolisur, janë tri dukuri të lidhura mes vete. Kanë një burim frymëzimi, kanë një nxitje. Kjo tregon një qëllim të kahershëm, të vazhdueshëm, të Serbisë dhe të aleatëve të saj. Synon testimin tonë, për gatishmëri dhe qëndrueshmëri”.

Albin Kurti: Marrëdhënia ime me Ramën, e vërteta e akuzave se jemi islamikë dhe komunistë dhe pse ka nostalgji për Enverin

kurti-ramaDeputeti i lëvizjes “Vetëvendosje” Albin Kurti, tregon në një intervistë ekskluzive për gazetën “TemA” gjykimin e tij për një sërë temash të nxehta si ajo e tensioneve Kosovë-Serbi, bashkimi-kombëtar, vdekja e mistershme e aktivist Astrit Dehari por edhe marrëdhëniet me kryeministrin e Shqipërisë Edi Rama.

I pyetur në lidhje me fajtorët e vdekjes së aktivistit Dehari muaj më parë, deputeti liston një sërë emrash konkretë për të cilët thotë se do të japin llogari shumë shpejt para drejtësisë.

Kurti sjell në vëmendje edhe njëherë tezën e bashkimit kombëtar ku shpreson se mes një referendumi mbarë popullor do të bëhet i mundurbashkimi demokratik dhe paqësor mes Shqipërisë dhe Kosovës.

Ai iu përgjigjet edhe akuzave pse Vetëvendosje shpesh konsiderohet si një parti komuniste dhe që mbështetet në islamin radikal.

Kush është Albin Kurti, nga mund të fillojmë?

Mund të fillohet me fëmijërinë, ku prindërit nga klasa e mesme ngadhënjejnë mbi lojën me çunat e lagjes, ose nga studimet dhe protestat ku matematikës dhe politikës iu duhet të bashkohen, ose nga lufta dhe burgu, ku vuajtjes dhe mendimit iu duhet të ndahen, ose nga ky shekulli i ri ku njëherë si protestues zëvendësoj deputetin e pastaj si deputet protestues zëvendësoj popullin që duhet të vetëvendosë. Deputet do të thotë zë-vendës. Me fjalë të tjera, mund të fillojmë kudo sepse betejat më të rëndësishme janë ato që ende nuk kanë ndodhur.

Në bazë të një sondazhi mes të rinjve, jeni shpallur si lideri më i preferuar në Kosovë. Çfarë mund të na thoni për këtë?

Andrea, bota rritet nën këmbët e të rinjve.Të rinjtë e duan të ndryshmen dhe ndryshimin. Pyetja që e ka degraduar këtë gjë më kërkesën për emër të përveçëm njeriu, ka rezultuar me mua si përgjigje.

A ekziston ndonjë mundësi që ju të mund të jeni sërish lideri  i “Lëvizjes Vetëvendosje”? Nëse do ta kërkojë anëtarësia do të riktheheshit?

Nuk ia vlen ta mendoj. Jemi me fat që e kemi Visarin. Gjithmonë duhet ta shohim se kush, ku e sa i kontribuon të mirës dhe dobisë së përgjithshme në organizatë. Besoj që jam produktiv në punën që bëj nga pozita që kam.

Analistët politikë gjykojnë se Vetëvendosje mund të ishte edhe më e fortë nëse ju do kishit vazhduar të qëndronit në krye të saj. Ju vetë si gjykoni, a do të ishte Vetëvendosje edhe më e fortë me ju në krye të saj?

Jo, Vetëvendosje do të ishte njësoj e fortë, sepse gjithnjë e fortë. Në njërën anë, sigurisht se duhet të rritet numri i aktivistëve që prijnë, që organizojnë dhe që përfaqësojnë. Në anën tjetër, para çdo prijësi e mbi çdo prijës, karakteri i subjektit tonë si Lëvizje dhe orientimi ynë kombëtar e shoqëror e mban të fortë Lëvizjen tonë.

Zgjedhjet po afrohen më shpejt se duket. Çfarë po pritni, pse nuk e krijoni qeverinë (kushtimisht nën hije) alternative dhe përmes saj t’i paraqitni alternativat qeverisëse për të gjitha resorët?

Programi ynë i miratuar qysh në gusht të vitit 2013 quhet pikërisht ashtu: Alternativë Qeverisëse. 20 kapituj janë të përfshirë në tri shtylla: Shteti i së Drejtës, Shteti Zhvillimor dhe Shteti Social. Ka ende kohë për emra të posaçëm për ministrat e ardhshëm. Duam të afirmojmë shumë më tepër çështjet dhe idetë. Sepse duam që popullin ta angazhojmë në kauzë para se t’ia testojmë shijet me personalitete.

Disa forca politike apo analistë mediatikë, e konsiderojnë Vetëvendosjen si parti komuniste, pse e bëjnë këtë? Çfarë lidhje keni me këto rryma?

Mbase nga ndonjë pozicion fashist edhe dukemi ca si komunistë. Nuk kemi faj ne. Lëvizja VETËVENDOSJE! e do shtetin republikan për drejtësi e bashkim. Dhe, socialdemokracinë për barazi e zhvillim.

Si e gjykoni revanshin e populistëve në Evropë? A është Vetëvendosje një parti e tillë?

Jo. Populistët në Evropë janë ekstremi i djathtë që konsiston te nacionalizmi autoritar për liri hegjemonikee i cili shpie në fashizëm. Nacionalizmi ynë është çlirimtar për barazi e që shpie në socialdemokracinë e shtetit të mirëqenies. Pra, liri përmes çlirimit drejt barazisëmidis popujve dhe njerëzve e jo liri për dominim mbi të tjerët. Fundja, pa barazi, s’ka as liri. E thoshte Sami Frashëri:“Jeta e një shteti dhe lumturia e një kombi sigurohet vetëm me bashkim dhe barazi. Zhdukja e barazisë shkakton humbjen e lirisë. Privilegjet janë shokë të tiranisë.”

Mendoni se Vetëvendosje është duke u kopjuar si forcë politike nga partitë në Tiranë? Ju keni vërejtur ndonjë ngjashmëri?

Nuk e di. Ndoshta kemi frymëzuar dikë nganjëherë. Mirëpo, mënyrat dhe mjetet e Lëvizjes sonë janë të lidhura me qëllimet dhe synimet tona. Po u shkëputën nga to, dalin imitime efemere që nuk mbijetojnë mirë as të tashmen.

Disa media e akuzojnë Vetëvendosjen si një levizje që po mbështetet tek islami radikal. Sa e vërtetë është?

E thanë ashtu sepse vetëm edhe ajo akuzë u kishte ngelur ende pa e provuar. Natyrisht se nuk është e vërtetë.

Sondazhet e kryera së fundmi tregojnë një nostalgji të madhe për diktatorin shqiptar Enver Hoxha. Ju si mendoni, pse gjithë kjo nostalgji për ish-liderin komunist?

Në diktaturë njerëzit ishin lodhur nga barazia pa liri (që ta kujton burgun) e tash në demokraci janë lodhur nga liria pa barazi (që i ngjan xhunglës). Aq më tepër që kjo liri për një çerek shekulli na doli të jetë shumë më tepër liri e tregut dhe e kapitalit sesa liri e njeriut dhe e qytetarit. Shqiptari e ka kombin historikisht si përkatësi kulturore e shpirtërore, por shqiptari nuk e ka shtetin aktualisht si garantues të drejtësisë dhe sigurisë. Prandaj edhe nostalgjia…

Flitet shumë për korrupsionin në Kosovë dhe ju e keni pasur disa herë në fokus gjatë fjalimeve tuaja në parlament. Si do ta luftoni nëse vini në pushtet?

Para se moszhvillimi të jetë pasojë e korrupsionit, fillimisht është korrupsioni pasojë e moszhvillimit. Dhe, korrupsioni është sistem qeverisjeje e jo kulturë popullsie. Me privatizime të egra të industrisë, pa mbështetje për prodhimin vendës e me iluzione për investimet e jashtme, u pamundësua zhvillimi ekonomik i vendit dhe u zhvillua korrupsioni nga tenderët e kurdisur shumëmilionësh deri te ryshfeti i imët nëpër sportele. Nëse shiten ndërmarrjet publike pse të mos shiten edhe postet publike?! Korrupsioni duhet të luftohet me zhvillim ekonomik të bazuar në prodhimtari dhe me drejtësi të pavarur tëçliruar nga ekzekutivi. Mund të ketë zhvillim pa drejtësi, por s’mund të ketë drejtësi pa zhvillim. Në parim e përgjithësisht, drejtësia gjyqësore pa drejtësinë sociale është ajo qëMichelFoucault e përshkruante si fabrikim të delikuencës. Shteti i së Drejtës pa Shtetin Social mund të jetë shtet por jo edhe i drejtë. Drejtësi duhet patur jo vetëm në salla gjyqi, por edhe në jetë e shoqëri. Drejtësia sociale vjen nga sigurimi shoqëror dhe tatimi progresiv. Në Kosovë nuk i kemi asnjërën.

Po kërkoni të vendoset drejtësi mbi vdekjen e Astrit Deharit, duke thënë se e vrau shteti kriminal. Nëse Vetëvendosje vjen në pushtet, cilët emra do të çonte konkretisht para drejtësisë pasi fjala “shtet” është shumë e gjerë?

Vdekja e Astrit Deharit është humbje e madhe për Kosovën dhe popullin shqiptar. Aktivist i palodhshëm, patriot i pa epur e student i shkëlqyeshëm. Ende nuk e kemi marrë veten, nuk e dimë nëse jemi më shumë të tronditur, të pikëlluar apo të zemëruar. Na e kanë goditur shembullin e brezit të ri të Lëvizjes sonë. Kosova është bërë shtet i kapur ku të rinjtë opozitarë që arrestohen padrejtësisht edhe mund të mos dalin të gjallë prej andej. Duket se ky ishte mesazhi i pushtetit. Por ne nuk ndalemi në kërkimin e drejtësisë për Astritin. Nevojitet një hetim i pavarur e i paanshëm. Familja e Astrit Deharit, shoqëria civile dhe Lëvizja jonë kanë kërkuar dorëheqjen e ministres së drejtësisë, Dhurata Hoxha, dhe të ministrit të brendshëm, Skënder Hyseni. Dhe, pastaj, edhe të hierarkisë sipas përgjegjësisë: drejtorit të Policisë, Shpend Maxhuni, drejtorit të Njësisë Kundër Terrorizëm, Fatos Makolli, drejtorit të përgjithshëm i RTK-së, Mentor Shala, redaktorit në RTK Ridvan Berisha, zëvendësdrejtorit të Njësitit Kundër Terrorizmit, Luan Keka, prokurorit të Prokurorisë  Speciale, Abdyrrahim Islami, gjyqtarit të procedurës paraprake Vehbi Kashtanjeva, Kryeprokurorit të Prokurorisë Themelore të Prizrenit, Sylë Hoxha, prokurorit, Metush Biraj, Komandantit të Policisë Rajonale në Prizren, Nexhmi Krasniqi. Të gjithë fajtorët do t’i zbardhte vetëm një hetim i pavarur në të ardhmen.

A mendoni se qeveria e Kosovës, që në krye të bisedimeve në Bruksel me Serbinë duhet ta kishte zgjidhur çështjen e urdhër-arresteve? Ku qëndron përgjegjësia e klasës politike për arrestimin e Haradinajt?

Me Serbinë në Bruksel Qeveria e Kosovës ka negociuar pa asnjë kusht për Serbinë dhe gjithnjë për çështjet e brendshme të Kosovës. Prandaj, Kosova në ato bisedime ishte shumë më tepër temëe bisedimeve sesa palë në bisedime. Serbia e ka të kaluarën kriminale në Kosovë kurse të tashmen armiqësore ndaj Kosovës. Duke biseduar pa kushte për Serbinëështë biseduar sipas kushteve të Serbisë: të mos diskutohet për të kaluarën thua se jemi të barabartë aty, dhe, të diskutohet vetëm për çështjet e brendshme të Kosovës thua se nuk e kemi shpallur shtetin e pavarur. Me premisa të gabuara nuk mund të arrish konkluzione të drejta.

Cila është sot pozita e Kosovës në agjendat ndërkombëtare?

Kosova e pavarur vazhdon të jetë protektorat ndërkombëtar. Shpallja e pavarësisë na ka zhvendosur nga administrimi ndërkombëtar i UNMIK-ut te protektorati ndërkombëtar i EULEX-it me KFOR-in dhe ambasadat e Quintit (SHBA, Gjermani, Britani, Francë, Itali) si konstantë. Prandaj, agjendat ndërkombëtare për Kosovën nuk janë thjesht ndërkombëtare por edhe vendëse. Brukseli dëshiron të tregohet si lojtar global në menaxhimin e krizave përmes dialogut Kosovë-Serbi duke i dhënë Serbisë gjëra të Kosovës për ta mbajtur Serbinë sa më larg Rusisë. Kjo situatë nuk është më e qëndrueshme. Rusia refuzon të mbahet larg Ballkanit, Serbia e do Rusinë tradicionalisht e aktualisht kurse populli i Kosovës nuk duron më që qeveria e Kosovës t’i bëjëkoncesione Serbisë. Në aspektin ekonomik, investimet e huaja në Kosovë janë veçse në asfalt autostradash super të shtrenjta e në banka që na rjepin porsi fajdexhinjtë më mizorë.

Cilat parakushte do të duheshin plotësuar që të pranoheshin bisedat me Serbinë?

Serbia duhet të ndryshojë. Të kërkojë falje për krimet nga e kaluara, të tregohet e gatshme që ta pranojë pavarësinë e Kosovës e ta paguajë dëmshpërblimin për vuajtjet e humbjet që na i ka shkaktuar. Paqja dhe stabiliteti afatgjatë në Ballkan arrihet vetëm atëherë kur të kemi një Serbi të DimitrijeTucoviqit e kurrsesi me këso Serbie të NikolaPashiqit.

A ka menduar ndonjëherë Vetëvendosje për shkëmbim territoresh me Serbinë, ta zëmë Leposaviqi dhe Zubin Potoku t’i jepen Serbisë në mënyrë që Presheva, Bujanoci dhe Medvegja t’i kthehen Kosovës? Ka pasur ndonjë ide të kësaj natyre në tryezën e Vetëvendosjes?

Jo. Serbia dëshiron që ne të dëshirojmë diçka të atillë. Sepse automatikisht kjo do të nënkuptonte që ne hoqëm dorë nga veriu i Kosovës teksa Serbia nuk ta jep Preshevën, Medvegjën e Bujanocin.

Ju e keni çuar më tej tezën e bashkimit kombëtar, të Kosovës me Shqipërinë. Nëse do vini në pushtet si keni menduar ta realizoni? Cili do të ishte çmimi?

Çmimin jemi duke paguar tashmë që jemi të ndarë. Bashkimi është shpagim. Ndarja e Kosovës nga Shqipëria është bërë prej lart dhe jashtë, pa demokraci dhe paqe. Bashkimin do ta bënim në mënyrë demokratike dhe paqësore nëpërmjet referendumit. Vullneti i popullit është për bashkim, interesi i tij është për bashkim, si interesi ekonomik po ashtu edhe ai i sigurisë. Nëse liderët politikë i prijnë popullit për shumëçështje, për bashkimin kombëtar liderët duhen veçse ta ndjekin popullin

Çfarë marrëdhënie keni sot me kryeministrin shqiptar Edi Rama, kundër të cilit gjatë dhe pas vizitës së tij të fundit në Beograd, në Kosovë u hodh shumë “baltë“ ?

Kemi marrëdhënie të mira me kryeministrin Rama dhe Partinë Socialiste. Jo gjithnjë pajtohemi andaj jo rrallë edhe kritikohemi. Por, besojmë në kritikën si thelb të progresit.

Nëse do vini në pushtet, jeni i gatshëm të bashkëpunoni me të për të realizuar bashkimin kombëtar?

Pa dyshim dhe patjetër.

Pyetja e fundit: A ka edhe ndonjë gjë që ju kishit dashur ta thoni, por unë nuk iu pyeta?

Gazetari Andrea Danglli dhe Gazeta TemA nuk lënë temë të rëndësishme pa prekur.

(TemA / Andrea Danglli)

“Kombi kosovar, ide feudale. Rama ka të drejta natyrore mbi Kosovën”

qosja1“Fjalim të menduar shumë mirë, fjalim me rrezatim të gjerë politik dhe leksion politik”. Kështu e ka quajtur profesor Rexhep Qosja, vizitën dhe fjalimin e kryeministrit të Shqipërisë Edi Rama në Beograd.

 

Në një intervistë për “GSH”, akademiku nga Kosova ndalet edhe tek kritikat e Prishtinës ndaj Tiranës zyrtare, pa qenë dakord me to, ndalet te “kombi kosovar” dhe tek ajo që po lexohet si përçarje Shqipëri-Kosovë. Për profesor Rexhep Qosjen, ideja përmbledhëse e kësaj interviste do të mund të ishte “Vetëkënaqësia feudale”.

– Profesor, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, u takua me kryeministrin e Serbisë, në Beograd. Si e perceptuat ju këtë takim?
– Meqenëse e njoh si trabant të dikurshëm të Vojisllav Sheshelit, i cili ishte pamatshëm i ngarkuar me shovinizëm ndaj kroatëve, ndaj myslimanëve dhe ndaj shqiptarëve, që e shprehte shumë egërsisht, unë nuk mund të kem kurrfarë mirëkuptimi politik a intelektual për takimet e politikanëve shqiptarë me kryeministrin e sotëm të Serbisë, Aleksandër Vuçiç.

Por, populli serb e ka zgjedhur atë dhe shqiptarët si dhe kroatët a myslimanët duhet të hyjnë në bisedime me të! Takimet e kryeministrit Edi Rama me të, deshëm s’deshëm janë, prandaj, të kuptueshme dhe të nevojshme. Më shpesh se Edi Rama me të janë takuar dhe vazhdojnë të takohen (në Bruksel) prandaj edhe gjetiu disa nga zyrtarët më të lartë të Kosovës.

Dhe, këto takime mund të quhen të domosdoshme e të rëndësishme për Kosovën, për Shqipërinë, për Serbinë dhe për rajonin në përgjithësi. Serbinë e kemi fqinje, kurse një numër të serbëve i kemi bashkëqytetarë të Kosovës, të cilëve duhet t’ua sigurojmë të gjitha të drejtat, që u sigurohen dhe siç u sigurohen edhe shqiptarëve në Serbi, në Maqedoni a në Mal të Zi.

E kam thënë dhe po e përsëris: ne Serbinë nuk mund ta çojmë në Australi, kurse Serbia Kosovën nuk mund ta çojë në Indonezi a në Zelandë të Re. Me Serbinë do të jemi fqinjë gjithmonë dhe me fqinjët duhet të bëjmë çmos që të krijojmë marrëdhënie sa më të mira – për të mirën tonë dhe për të mirën e tyre.

Arsyeja tjetër pse e kuptoj takimin e kryeministrit Edi Rama dhe të zyrtarëve tanë me zyrtarët më të lartë serbë është edhe kjo: ne e kemi fituar luftën dhe, siç e ka thënë Uinston Çërçilli i mençur, fitimtari, gjithmonë e gjithkund duhet të tregohet shumë zemërgjerë.

– Si ju duk fjalimi i Edi Ramës në Serbi para Vuçiçit?
– Studiuesit e veprave të Shekspirit edhe në kryeveprën e tij, në “Hamletin”, mund të gjejnë ndonjë ide, ndonjë fjali, a ndonjë pamje, që do ta hiqnin prej saj. Edhe unë do ta hiqja ndonjë fjali prej atij fjalimi, por në përgjithësi fjalimi i Edi Ramës ju po thoni para kryeministrit Vuçiç e unë do të thosha para opinionit serb, shqiptar e evropian ishte fjalim i menduar shumë mirë, fjalim me rrezatim të gjerë politik. Nuk ngurroj të them se fjalimet e Edi Ramës në Beograd me nivelin e tyre janë leksione politike dhe intelektuale për klasën politike serbe dhe kjo e vërtetë e nderon politikën shqiptare në përgjithësi.

– A mendoni se bëri mirë kryeministri Edi Rama që promovoi “Kurbanin” e tij në Beograd, një libër e rrëfim përplasjesh në Tiranë?
– Edi Rama nuk është vetëm kryeministër, nuk është vetëm politikan, por Edi Rama është edhe intelektual e krijues, është piktor e grafist, edhe publicist e eseist i rendit të parë. Mund të keni vërejtur se në Evropë, kudo e kurdo është në vizita zyrtare, tregohet nderim për Edi Ramën kryeministër i Shqipërisë njëkohësisht duke pasur parasysh edhe prestigjin e tij intelektual, të treguar, të shprehur, natyrshëm, në të gjitha paraqitjet e tij.
Le të dihet se botuesi i “Kurbanit” të Edi Ramës ka botuar edhe romanin e Ismail Kadaresë “Pallati i ëndrrave”.

Nuk duhet të befasoheni me përurimin e veprës së Edi Ramës, “Kurbani”, në Beograd. Serbia ka shumë traditë në përurimet e veprave të politikanëve e të shtetarëve të vdekur e të gjallë të popujve të ndryshëm evropianë e botërorë në përgjithësi në prani a në mungesë të tyre. Po ashtu, mund t’ju përkujtoj se para një kohe, nuk e mbaj mend para një viti a ndonjë muaj më pak, në Beograd u përurua edhe romani i Veton Surroit “Ambasadori i Melkizedekut”.

Përurimi i librit publicistik të Edi Ramës me vlera të theksuara edhe letrare “Kurbani” mua më bëri përshtypje të veçantë, qoftë edhe pse në këtë mënyrë u tregua sipëria e politikanit tonë, e kryeministrit tonë, jo vetëm në krahasim me kryeministrin Vuçiç.

– Po deklaratën për Trepçën, kur Rama tha se nuk mund ta nxjerrim nga Kosova, si e lexuat?
– Me atë deklaratë kryeministri Edi Rama, me dhuntinë e tij krijuese, ia tha Serbisë dy të vërteta të mëdha, shumë të mëdha: e para, i tha Serbisë se Trepça është resurs i madh, tepër i madh, natyror, që kurrsesi, me kurrfarë mjetesh, nuk mund të nxirret prej vendit natyror, gjeografik, ku gjendet – prej Kosovës dhe, e dyta, se Kosova është shtet i pavarur dhe më vete, që vendos vetë, pavarur, për të gjithë dhe të gjitha, që janë në hapësirën e saj gjeografike, njerëzore e shtetërore.

– Pati reagime nga Prishtina zyrtare, ku në njëfarë mënyre iu kërkua Tiranës të mos ndërhyjë, apo reagimi u perceptua keq?
– Ndaj paraqitjes zyrtare dhe intelektuale të Edi Ramës në Beograd dhe në Nish, domethënë në Serbi, pati shumë, vërtet shumë reagime të zyrtarëve, të medieve dhe të individëve të ndryshëm në Prishtinë e në Kosovë në përgjithësi dhe pati shumë reagime në Tiranë si ndaj asaj paraqitje të Edi Ramës në Serbi ashtu edhe ndaj atyre reagimeve në Prishtinë.

Numër i madh i këtyre reagimeve në Prishtinë e në Tiranë ishte i pushtuar prej idesh, mendimesh, ndjenjash, pasionesh të pakontrolluara, pothuaj iracionale, megjithëse disa ishin paramenduar si shumë “racionale”! Për shumëkënd këto reagime në Prishtinë e në Tiranë mund të jenë befasi e madhe, e papritur e madhe! Si është e mundur që komunikimi midis Prishtinës e Tiranës, qoftë intelektual qoftë politik, të çoroditet, të degradojë, të fundoset deri në atë shkallë?

E nuk do të duhej të befasoheshim aq shumë për shkak të atij kaosi që u tregua në këmbimet e mospajtimeve ndërmjet Prishtinës zyrtare e jozyrtare dhe Tiranës kryesisht jozyrtare për paraqitjen e kryeministrit të Shqipërisë, Edi Rama, në Serbi. Ide, mendime, ndjenja, që më përshtrirshëm e më vrazhdë u shprehën kësaj radhe, janë shprehur, por në trajtë më të rrudhur e më të zbutur edhe më përpara dhe janë shprehur prej disa individëve e përmes disa individëve edhe prej disa institucioneve kryesisht shkencore, arsimore e kulturore.

Por, të lëmë anash fyerjet, paragjykimet dhe marrëzitë që arrijnë deri në mosdurim, të mos them deri në urrejtje, në disa reagime të disa gazetarëve, publicistëve, pedagogëve universitarë dhe të thuhen pak fjalë për dy çështje: e para, për “përzierjen” e Shqipërisë në punët politike të Kosovës dhe, e dyta, për idenë e krijimit të kombit kosovar.
Në reagimin e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Kosovës u thanë, përpos të tjerash, edhe këto fjalë:

“Përsa i takon normalizimit të raporteve Kosovë-Serbi, vetëm Kosova është aktor politik dhe Shqipëria besoj historikisht e ka të qartë këtë proces dhe besoj që edhe në të ardhmen do ta ketë të qartë. Kosova është shtet i pavarur, sikurse çdo shtet tjetër në rajon, ndërsa Shqipëria nuk është një aktor global, sikurse SHBA-ja ose BE-ja. Prandaj, ne në raport mes Kosovës dhe Serbisë, natyrisht që kërkojmë mbështetje amerikane dhe natyrisht që kërkojmë mbështetje evropiane, meqë këta kanë instrumente që të ushtrojnë ndikim”.

Gazeta Shqiptare

Amb. Walker: Sistemi politik në Kosovë nuk funksionon

amb-walkerAmbasadori William Walker, ish-shefi i Misionit verifikues të OSBE-së në Kosovë, thotë se kriza aktuale në Kosovë dhe gjithë problemet që e shqetësojnë vendin, tregojnë se sistemi politik nuk po funksionon. Në një intervistë për Zërin e Amerikës, ambasadori Walker ia atribuon përgjegjësinë jo vetëm politikanëve të vendit, sidomos qeverisë, por edhe problemeve të trashëguara nga ato që ai i quan gabime të organizatave dhe faktorëve ndërkombëtarë që kanë vepruar në vend që pas çlirimit. Në bisedën me kolegen Keida Kostreci, ambasadori Walker foli edhe për planin e tij për të organizuar diasporën shqiptare nga të gjitha vendet e Ballkanit, për të rritur ndikimin e tyre.

Zëri i Amerikës: Ambasador Walker, Kosova gjendet në krizën më të rëndë politike që kur shpalli pavarësinë për shkak të mospajtimeve rreth marrëveshjes për shënimin e kufirit me Malin e Zi, e cila është tërhequr tashme nga parlamenti, dhe asaj për asociacionin e komunave me shumicë serbe. Si i shihni ju këto zhvillime?

William Walker: Mendoj se është një krizë shumë serioze, jo vetëm politike, por e përgjithshme që tregon se çfarë ka ndodhur në Kosovë që nga pavarësia, madje që nga çlirimi i saj. Ka shumë çështje që janë akumuluar, si për shembull radikalizimi i të rinjve të Kosovës. Kush mund ta mendonte se Kosova do të kishte një përqindje kaq të lartë të rinjsh që bëhen xhihadistë, në raport me popullsinë? Është pastaj krimi i organizuar, mungesa e shtetit ligjor, korrupsioni, të gjitha këto çështje vijnë para një parlamenti, një qeverie që nuk po funksionon. Sistemi politik nuk funksionon dhe të gjitha këto probleme janë manifestim i kësaj dukurie. Të gjitha këto sipas mendimit tim, e kanë fillesën tek hapat që u morën pas çlirimit dhe pas pavarësisë. Unë fajësoj klasën politike, fajësoj ndërkombëtarët që erdhën për t’u bërë mentorë dhe kam frikë se disa herë kanë udhëzuar në drejtimin e gabuar. Mendoj se një pjesë e mirë e korrupsionit në Kosovë, është pasqyrim i korrupsionit që ishte tek UNMIK-u, tek disa nga ndërkombëtarët, detyra e të cilëve ishte që t’i tregonin Kosovës se si të bëhej një shtet modern evropian.

Zëri i Amerikës: Cilat do të ishin disa nga zgjidhjet e krizës politike në Kosovë, sipas jush? Çfarë duhet bërë për ta kapërcyer atë?

William Walker: Mendoj se qeveria duhet të dëgjojë opozitën në vend që ta detyrojë të hedhë gaz lotsjellës në parlament, apo të organizohet për të dalë nëpër rrugë, siç ka bërë Vetëvendosja. Nuk duhet ta shohin opozitën si armik dhe të mendojnë se është shumë më mirë të kënaqin komunitetin ndërkombëtar, sesa opozitën në vend. Mendoj se mënyra e vetme për reformimin e sistemit politik është përfshirja e opozitës në diskutime, sesa të thonë “jo, jo, jo” dhe të dëgjojnë vetëm atë që u thotë komuniteti ndërkombëtar.

Zëri i Amerikës: Ju keni qenë i afërt me opozitën, veçanërisht me Vetëvendosjen. Ju po thoni që opozita është shtyrë të ndërmarrë këto veprime, por përgjegjësia nga vëzhguesit e jashtëm të paktën, është vendosur jo vetëm mbi qeverinë që nuk e dëgjoi opozitën por edhe mbi metodat që ka përdorur opozita, që në një vend demokratik nuk do të ndodhnin dhe mënyra sesi ka vepruar opozita është konsideruar jokonstruktive…

William Walker: E di që ka shumë njerëz që mendojnë se unë kam shumë simpati për Vetëvendosjen. Kur Vetëvendosja u shndërrua nga një lëvizje popullore nën Albin Kurtin dhe (lëvizjes iu tha) se ndërkombëtarët nuk duan t’ju flasin, Ambasada amerikane nuk donte t’i fliste Albin Kurtit, por më thanë mua që nëse Vetëvendosja bëhet parti politike dhe hyn në jetën politike, atëherë ndërkombëtarët do të bisedonin me ta, do t’i ndihmonte që të tregonin se janë një forcë e opozitës, por gjithsesi një forcë pozitive. Kur u realizua kjo, unë thashë se kjo ishte diçka e mirë për demokracinë, që tani ky grup njerëzish që ishte jashtë sistemit, ishte përfshirë në sistem. Disa muaj pasi unë po bëja këto deklarata në favor të Vetëvendosjes, edhe unë u zhgënjeva me mënyrën se si po vepronte Vetëvendosja si parti politike. Pa dyshim që unë nuk jam në favor të dhunës që është provokuar në parlament dhe nëpër rrugë. Për protestat e dhunshme që kanë qenë të shpeshta vitet e fundit, Vetëvendosja ka një pjesë të mirë të përgjegjësisë, por kjo ka lidhje edhe me refuzimin e qeverisë për të hyrë në dialog me ta, duke thënë se Ambasada amerikane, apo ambasada të tjera na kanë thënë se duhet të veprojmë kështu e ashtu lidhur me Malin e Zi dhe çështjet e tjera. Unë nuk flas më në favor të Vetëvendosjes. Unë nuk besoj se gjendja është e mirë në Kosovë, si edhe në vende të tjera të rajonit. Politikanët nuk po punojnë si patriotë për qytetarët por vetëm po përpiqen të pasurojnë veten, të mbajnë veten në pushtet. Qeveria duhet të flasë me të gjithë në vend. Ata nuk i flasin Vetëvendosjes, nuk i flasin Ramush Haradinajt dhe njerëzve në partinë e tij dhe kjo mungon atje.

Zëri i Amerikës: Ju flisni për luftëtarët e huaj, xhihadistët që bashkohen me luftra të huaja në Lindjen e Mesme. Fakti tjetër shqetësues është që ata vijnë nga një vend që është ndoshta më proamerikani në botë. Si e shpjegoni këtë?

William Walker: Kur unë ika nga Kosova popullsia myslimane e Kosovës ishte ndër më laiket. Unë e kam vizituar vazhdimisht Kosovën, rreth 50 herë në 15 vitet e fundit. Për mua ka qenë befasi që Kosova është bërë tani një nga kontribuesit e numrit më të madh të xhihadistëve që shkojnë në Siri, në Lindjen e Mesme për të luftuar për ISIS-in, në raport me numrin e popullsisë. Është shumë e vështirë të gjesh një përgjigje, përveç faktit që papunësia mes të rinjve në Kosovë është në shifra astronomike, rreth 75-80 për qind. Këta të rinj nuk kanë se për çfarë të shpresojnë. Po ashtu, pas luftës, një numër faktorësh nga konfliktet e Lindjes së Mesme, filluan të dërgojnë fonde për ngritjen e qendrave ku predikohej një lloj islamizmi që ishte më radikal nga ai tradicional i Kosovës, para se ata të vinin. Filluan të vijnë para nga Lindja e Mesme, duke kërkuar vende ku mund të vendoste rrënjë ky lloj radikalizimi. Dhe u konsolidua ngadalë. Në fillim askush nuk po i kushtonte vëmendje. Është një prirje shumë shqetësuese dhe as komuniteti ndërkombëtar, as qeveria e Kosovës nuk e panë që ishte një problem në rritje. Këtij problemi i duhet kushtuar vëmendje e jashtëzkonshme dhe duhet të zmbrapset.

Zëri i Amerikës: Ju keni ndërmarrë një nismë për të bashkuar në një zë diasporat shqiptare nga të gjitha vendet e rajonit, për t’i mobilizuar që të jenë më forta si grupim vetë, por edhe që të kenë një zë më të fortë në vendet e origjinës. Mund të na jepni disa detaje?

William Walker: Unë jam i interesuar për mënyrën sesi funksionojnë sepse kam qenë i angazhuar me diasporën salvadoriane dhe atë vietnameze. Diasporat kanë disa të përbashkëta, përfshirë ato që vijnë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia dhe Mali i Zi megjithëse vijnë nga kontekste të ndryshme. Shumë prej tyre duan të punojnë dhe të kthehen në vend të hapin biznese me përvojën që kanë marrë këtu. Por shumë pak nga këto përpjekje kanë qenë të suksesshme, sepse kur kthehen shohin që qeveritë e vlerësojnë faktin që ata dërgojnë remitanca në vendet e tyre, sepse shumë vetë varen prej tyre. Për shembull në Kosovë, ato përbëjnë një përqindje të madhe 30-40 për qind të prodhimit të brendshëm kombëtar dhe qeveria e vlerëson këtë, por nuk do asnjë këshillë ose opinion nga diaspora, nuk duan që asnjë organizatë e diasporës t’u thotë se çfarë të bëjnë, që të sjellin përvojë nga jashtë, nga Shtetet e Bashkuara, Evropa.

Zëri i Amerikës: Dhe cili do të ishte roli juaj?

William Walker: Mendoj se diasporat nuk e kanë të qartë se çfarë pushteti do të kishin po të bashkoheshin dhe të punonin si një. Dhe ndryshime duhet të ketë në vetë këto vende. Për shembull në Kosovë, 20 vende në parlament janë të rezervuara për pakicën dhe ata kanë të drejtë vetoje. Por aq shumë vetë sa kanë lënë Kosovën dhe kontribuojnë në ekonominë e saj, kanë të drejtën që të kenë vende të rezervuara si diasporë në parlament, duhet të kenë zërin e tyre në procesin politik, sepse aktualisht janë krejtësisht të përjashtuar. Gjithashtu diaspora duhet të ketë të drejtën të votojë nga çdo vend ku janë në botë. Ka një proces që mund të votojnë në mungesë, por është shumë i komplikuar. Kur ata të kenë të drejtën të votojnë, politikanët do të dëgjojnë. Ajo që po përpiqem të bëj është që mes gjithë atyre organizatave të diasporës shqiptare, me platforma të ndryshme t’i bind tëm harrojnë politikën, dhe se kë mbështesin në vendin e origjinës dhe të bashkohen. Diaspora është aq e përçarë dhe e çorganizuar saqë unë do të përpiqem t’i bind njerëzit që të bashkohen, që të fitojnë peshën e duhur që të ndikojnë në vendet e tyre.

Orhan Pamuk: Turqia e re e Erdoganit, vazhdim i të vjetrës

orhan-pamuk“Në Turqi mbizotëron frika, pushteti i mbyll gojën opozitës dhe gazetarëve. Europa duhet të ngrejë zërin”.

Pëgjithësisht jam një person që thotë “Në rregull, mund të diskutojmë, por mundësisht vetëm për tema që kanë të bëjnë me letërsinë. Mirëpo, ç’farë mund të bëj në një situatë të tillë? Tashmë është e pamundur që të flitet vetëm për letërsinë. Atëherë le të flasim për çështje që kanë të bëjnë me politikën”. Ai është nshkrimtar i përmasave bëtorërore dhe mbi të gjitha një njeri tepër kurajoz. Orhan Pamuk, tashmë 64 vjeç, fitues i çmimit Nobel në letërsi para 10 vitesh, padyshim një ndër shkrimtarët më të mirë turq, i cili në të kaluarën është kërcënuar me jetë për shkak të deklaratave të tij mbi çështje të tilla si ajo e genocidit ndaj armenëve dhe masakrave ndaj kurdëve. Në intervistën e tij për “La Repubblica” nuk shfaqet aspak i rezervuar në ato që thotë, përkundrazi tregohet mjaft i hapur dhe bën një analizë “pa dorashka” të situatës komplekse në të cilën po kalon Turqia. Autori i romanit më të fundit “Një ndjesi e pazakontë në mendjen time”, (i botuar së fundmi dhe në gjuhën italiane nga Einaudi), ai sapo ka shoqëruar në sallën e gjykatës së Stambollit, akademikun Murat Belge, një eseist dhe shkrimtar i shquar, por që për fat të keq njihet shumë pak jashtë Turqisë, autori i shumë librave dhe një nga studiuesit më të mirë mbi çështje që kanë të bëjnë me influencën e ushtrisë në jetën politike të Turqisë.

Belge akuzohet nga presidenti konservator i Turqisë, Rexhep Tajjip Erdogan për fyerje ndaj tij në artikujt e tij të botuar në të përditshmen turke “Taraf”. “Një akuzë e tillë është e pakuptimtë, shprehet Pamuk. Unë e njoh shumë mirë Belge. Ai është një nga studiuesit më të rëndësishëm dhe më seriozë të vendit tonë. Përveçse është një mik shumë i ngushtë i imi, kam mbi 50 vite që lexoj më ëndje artikujt e tij dhe kam mësuar shumë prej tij”.

Atëherë cilat janë akuzat e ngritura ndaj tij?

E gjitha nuk ka të bëjë fare me fyerje apo ofendim të Presidentit. Çështja është shumë më e thjeshtë. Kërkohet t’i mbyllet goja çdo zëri opozitar, opozitës politikë në vend dhe synohet të goditet liria e mendimit dhe e shprehjes. Përmes këtyre veprimeve synohet që të frikësohet publiku dhe në vend të mbizotërojë ndjenja e frikës deri në atë pikë sa askush të mos guxojë të kritikojë qeverinë.

Po ju nga se keni frikë?

Personalisht nuk i druhem asgjëje. Nuk kam aspak frikë për veten. Por, sigurisht ndihem i frikësuar për të ardhmen e vendit tim, për miqtë e mi, për turqit laikë, intelektualët e vendit tim dhe të gjithë ata që mbështesin proceset integruese të vendit tim.

Liria e mendimit dhe e shprehjes është më e vështirë dhe më e pamundur në Turqi?

Personalisht jam shumë i shqetësuar për lirinë e shtypit dhe medias. Frika sidoqoftë ndikon tek gazetarët që kritikojnë qeverinë. Ata përballen me kërcënime të vazhdueshme për largime nga puna dhe mbyllje të gazetave dhe mediave të tyre. Vitet e fundit, qeveria jonë, po humbet çdo ditë e më shumë ‘fytyrën’ e saj liberale dhe po rrëshqet drejt autoritarizmit dhe po tiranisë.

Por ju e dini që kjo tashmë i përket së kaluarës, në rastin tuaj, apo jo?

“Po, por jam lodhur duke shkuar në gjykata për të mbrojtur veten time apo miqtë e mi. Këtu (në Turqi) flitet shumë për Turqinë e re. Atëherë, dua t’i pyes, kjo është Turqia e re? Një vazhdim i asaj të vjetrës?! Një vend që dënon shkrimtarët?!”. Rastet janë të shumta dhe janë shndërruar në diçka normale në vendin tim. Gati 2 mijë persona, ndër të cilët edhe studentë, po përballen dhe akuzohen për fyerje të Presidentit dhe po përballen me këto akuza në gjykatë. Murat Belge është vetëm rasti i fundit. E njëjta gjë ka ndodhur dhe me Xhengiz Chandar (Cengiz Candar), i cili rrezikon të dënohet me disa vite burg me të njëjtën akuzë. Ose siç është rasti i drejtorit të gazetës “Cumhuriyet”, Xhan Dyndar (Can Dündar), i cili botoi një artikull investigues për trafikun e armëve drejt Sirisë dhe përfshirjen e shërbimeve sekrete turke në këtë trafik. E gjitha kjo ngjan me një dallgë që rritet dhe që akush nuk mund ta ndalë dot.

Çfarë do të ndodhë më pas?

Ju lutem, mos më pyesni çfarë do të ndodhi në të ardhmen. Ajo që po ndodh tani është mjaftueshëm dëshpëruese.

Turqia dhe Europa, sapo kanë përfunduar një marrëveshje shumë të rëndësishme për liberalizimin e vizave dhe lëvizjen e lirë të qytetarëve në Europë. Ju kënaq ky fakt?

Po, jam shumë i lumtur për këtë hap të rëndësishëm për heqjen e vizave. Por, nga ana tjetër më shqetëson fakti se mund të lindin mosmarrëveshje të tjera ndërmjet një qeverie turke gjithnjë e më autoritare dhe Bashkimit Europian, sepse kjo është një marrëveshje shumë e vështirë për t’u realizuar. Duket sikur europianët nuk duan të kenë rreth tyre, apo në mesin e tyre, sirianë dhe aziatikë dhe së fundmi as kurdë apo turq. Dhe kjo nuk është aspak një ndjesi e mirë.

Sipas jush, çfarë duhet të bëjnë vendet e Bashkimit Europian?

Si fillim, duhet të mbajnë një qëndrim më serioz në raport me Turqinë, pikërisht për çështje që kanë të bëjnë me respektimin e të drejtave të njeriut. Ata, po përpiqen me të gjitha mënyrat që të arrijnë një marrëveshje me Ankaranë për emigrantët. Shpresoj që liderët europianë, kur të shtërngojnë duart me homologët e tyre turq, t’u rikujtojnë atyre respektimin e lirisë së fjalës dhe të drejtat e jeriut. Kancelarja gjermane Angela Merkel dhe drejtuesit e tjerë eurpianë nuk duhet të përqendrohen vetëm tek çështja e krizës së refugjatëve sirianë, por të diskutojnë dhe të ushtrojnë presion mbi qeverinë tonë dhe për për problemin e demokracisë në vend.

Shumë mirë. Sipas jush, si po sillet Europa me krizën e refugjatëve?

Europa, përmes mureve që po ngre rreth vetes, po gërryen, shrrënjos kriteret e saj me vlerë.

Po Turqia?

Përsa i përket çështjes së menaxhimit të krizës së refugjatëve, nuk kam arsye që të kritikoj qeverinë tonë. Nuk kam arsye të fajësoj askënd në vendin tim. Për një periudhë relativisht të gjatë kohore, Ankaraja është lënë e vetme në përballimin e barrës së miliona refugjatëve të ardhur nga jashtë: ajo është e ka përballuar e vetme të gjithë këtë fluks. Sjellja e Turqisë në këtë rast meriton të gjitha lëvdatat.

http://www.repubblica.it/cultura/2016/05/05/news/orhan_pamuk_in_turchia_clima_di_paura_il_potere_mette_a_tacere_oppositori_e_giornalisti_l_europa_si_faccia_sentire_-139138653/?ref=search

Intervista/Adonis: Feja nuk jep më përgjigje për problemet, por është shkaktare e tyre. Nevoja për shkrimin nis tani…pas Auschwitz

adonisAli Ahmad Said Esber, i njohur ndërkombëtarisht si Adonis, konsiderohet si një ndër poetët më më ndikim të letërsisë moderne arabe. Vendi i tij, Siria, është sot epiqendra e krizës kryesore globale, shoqëruar me një tragjedi vrasjesh dhe shpërnguljesh të jashtëzakonshme. Përmes një interviste për Jonathan Guyer në “The New York Review of Books”, poeti në fjalë flet për atë që e cilëson si krizë e thellë identiteti tek arabët. Është një krizë e cila siç thotë ai vjen me barrën e pesëmbëdhjetë shekujve. Arabët duhet të kalojnë fazën mesjetare të shtetit fetar dhe të krijojnë shoqërinë moderne, të “qytetarit, me detyrat e të cilit vijnë edhe të drejtat”. Është një betejë sipas tij, të cilën nuk po e kuptojnë shkrimtarët arabë. “Asnjë prej tyre nuk është në burg, që do të thotë se ata nuk po thonë të vërtetën”, shprehet Adonis, duke na kujtuar edhe njëherë Golgotën, si metaforë e shpëtimit të shoqërisë së sëmurë. Aq më tepër ka vlerë ky mesazh, që s’ka pse të jetë qëllim në vetvete, kur poeti sirian jep një fakt historik që ka rëndësi: asnjë poet i madh arab nuk ka qenë njeri fetar. Feja e lidhur me shtetin është sëmundja e botës arabe, e një epoke prej 15 shekujsh në të cilën “ISIS është britma e fundit”. Por “ne duhet të mbetemi besimtarë…”, thotë poeti sirian.

Në fillim të luftës në Siri ju i shkruat një letër presidentit Bashar al-Assad. Çfarë do t’i thoshit tani atij?

Asgjë nuk ka ndryshuar. Përkundrazi, problemet janë edhe më të mëdha. Si mundet që dyzet shtete në aleancë kundër ISIS të mos jenë në gjendje të bëjnë dot gjë në dy vjet? Asgjë nuk ka për të ndryshuar derisa të mos ketë ndarje të fesë nga shteti. Nëse nuk dallojmë mes asaj që është fetare dhe asaj që është politike, kulturore, sociale, asgjë nuk do të ndryshojë dhe rënia e botës arabe do të përkeqësohet. Feja nuk është më përgjigja e problemeve, por shkaku i tyre.  Për këtë arsye duhet të ndahet. Çdo njeri i lirë beson në atë që do dhe ne duhet ta respektojmë këtë. Por që feja të jetë themeli i shoqërisë? Jo.

Kur ishte hera e fundit që e vizituat Sirinë?

Në vitin 2010.

Përpara luftës: Mund të na flisni për atmosferën e atëhershme?

Nuk e di. Dëgjoj lajmet, njësoj si Ju. Di që Siria u shkatërrua, po për çfarë? Cili është projekti?

Shiko, revolucionari duhet ta mbrojë vendin e tij. Ai lufton regjimin, por mbron institucionet. Dëgjova se tregjet e Halepit u shkatërruan tërësisht. Ishte një pasuri e paçmuar, si mundet  ta kenë shkatërruar? Revolucionari nuk i plaçkit muzeumet. Ai nuk vret një njeri pse është Kristian, Alavit, apo Druzhe. Revolucionari nuk deporton një popullsi të tërë si në rastin e Jazidive. A është ky revolucion? Pse e mbështet Perëndimi atë?

Pikëpamjet tuaja mbi Luftën siriane kanë shkaktuar kriticizëm në botën arabe.

Ju e dini që ka shumë arabë të punësuar nga revolucionarët dhe ata përherë më kritikojnë. Ata thonë se unë nuk jam pro revolucionit – revolucionit që shkatërron muzeumet.

Çfarë është revolucioni dhe kush është pro tij?

Diçka që nuk mund të thuhet…Një shkrimtar nuk mund të jetë kurrë në anën e vrasjeve. Është e pamundur, ju më kuptoni.  Por disa njerëz e duan shumë vrasjen dhe dhunën. Si mundet që një poet apo një piktor të jetë në të njëjtën llogore me një person me një rrip eksplozivi  që shkon në shkollë dhe shpërthen veten? Si? Ata janë fëmijë. Si mund t’i vrasësh ata? Ky është një monstruozitet i paimagjinueshëm. Vëllai im, nëse regjimi është tiranik, atëherë lufto regjimin. Mos lufto fëmijët dhe shkollat! Mos e shkatërro vendin! Mos vri njerëz të pafajshëm! Lufto regjimin!

Kjo është poshtëruese! T’i përkasësh kësaj bote është poshtëruese! Nuk kam hasur një gjë të ngjashme në histori; të shkatërrosh një vend të tërë – si Jemeni – vetëm për të vënë si president një budalla…

Sheh njerëz që e mbështesin.

Intelektualët. Si mund t’i luftosh ata? Ata të kritikojnë pse nuk je në krahun e tyre. Duhet të jesh një përbindësh si ata.

Si xhihdaistët ?

Jo vetëm, sepse xhihadistët janë pjesë e popullit. Njerëz që nuk dëshirojnë që kjo të njoftojë refuzimin e tyre publikisht. Keni lexuar ndonjëherë ndonjë deklaratë të vetme kundër kësaj? Ka njerëz që thonë atë që po themi ne tani: Por a keni lexuar Ju qoftë edhe një deklaratë të vetme nga një shtet arab, nga ndonjë përfaqësues i lartë i partive politike, apo nga ndonjë grup u madh kundër asaj që është bërë nga grupet xhihadiste? Ekziston një lloj pranimi. Durimi është një lloj pranimi.  Nuk pati as edhe një protestë të vetme në vendet arabe kundër asaj që po ndodhte. Cili është kuptimi i kësaj?

Ata vrasin njerëz dhe shesin gra tregjeve. Ata po shkatërrojnë muzeume, arritjet më të mëdha të njerëzimit dhe nuk ka as edhe një protestë të vetme, as edhe një deklaratë kundër.

Në librin tuaj “Violence et Islam” ju keni shkruar se ISIS përfaqëson fundin e Islamit. A do të ketë një fillim të ri?

Ju e kuptoni, ne duhet të mbetemi besimtarë. Pse? Nëse njerëzit, njerëzimit i vjen fundi, atëherë edhe botës i vjen fundi. Për sa kohë do të ketë njerëz – kjo që po them tani është se unë nuk jam vetëm. Ka shumë njerëz, në Egjipt dhe në vende të tjera, që thonë këtë që po them unë tani. Kjo është arsyeja pse duhet të mbetemi besimplotë se njeriu do të arrijë në një fazë ku ai do të gjejë zgjidhje më të mira. Kur dhe si, kjo do të përcaktohet me kohën. Por unë mund të them se arabët nuk do të përparojnë kurrë përsa kohë ata mendojnë dhe veprojnë në kontekstin e vjetëruar, fetaro-xhihadist. Nuk është e mundur. Ai përfaqëson atë që është zhdukur, ka mbaruar. ISIS është britma e fundit. Si një qiri që po mbaron, ai shuhet me një flakë të fortë.

Rilindja kërkon kohë. Shoqëria jonë, gjatë 15 shekujve që nga themelimi i shtetit të parë Islamik, nuk ka qenë në gjendje të ndërtojë një shoqëri të qytetarëve. Me detyrat e qytetarit vijnë të drejtat. Deri më tani, shoqëritë arabe janë formuar nga individë që kryejnë të njëjtat detyra, por kanë të drejta të ndryshme: kristiani nuk ka të njëjtat të drejta si myslimani p.sh. Pesëmbëdhjetë shekuj. Si mund të zgjidhim barrën e 15 shekujve në një javë, apo në dy, në një muaj apo dy? Por unë kam besim se koha do të vijë, por jashtë këtij konteksti.

A kërkon ky ndryshim një angazhim me Perëndimin? Lexoj në poemën tuaj “Dëshira  përmes hartës së Materies”(1987) për Kullën Eiffel që pluskon në detin Mesdhe dhe një bisedë që Ju shkruat mes Abu Nawas dhe Victor Hugo.ura mes arabëve dhe Perëndimit…

Lindja dhe Perëndimi janë koncepte ekonomike dhe ushtarake dhe u krijuan nga kolonializmi. Ne mund të flasim në konteskin gjeografik se ka Lindje dhe Perëndim. Kolonializmi dhe Ekonomia e shfrytëzuan këtë gjë.

Por në art nuk ka Lindje dhe Perëndim. Ju shihni pikturat e Paul Klee sesi ai u frymëzua nga Tunizia dhe Arabia Lindore. Mund të shihni pikturat e Delacroix dhe sesi ai u frymëzua nga Maroku. Kur lexon Rimbaud, konstaton se gjëja  më e mirë tek ai është se ai nuk është Perëndimor; edhe pse kishte lindur në Perëndim, ai ishte plotësisht kundër Perëndimit. Kur lexon Abu Nawas,  apo Abu Al-Ma’arri, ti nuk mund të thuash nëse ata janë Lindorë apo Perëndimorë. Krijuesit janë nga një botë, pavarësisht se nga cili vend vijnë apo ku shkojnë. Ata jetojë së bashku përtej gjeografisë, përtej gjuhës dhe nacionalizmit dhe ata i përkasin botës krijuese të njerëzimit. Në këtë kuptim nuk ka as Lindje dhe as Perëndim. Whitman për mua është njësoj si Abu Tammam. Ai është pjesë e imja dhe unë jam pjesë e tij.

Por Perëndimi ka zhvilluar institucione sociale që ju mendoni se i mungojnë botës arabe.

Problemet që përjetoi Europa u tejkaluan nga establishmenti i shoqërive të reja, tërësisht i ndarë nga kisha dhe besimi fetar. Në Mesjetë gjyqet ekleziaste ishin si xhihadistët sot. Ata vrisnin njerëzit dhe i digjnin ata. Për Perëndimi ia doli me sukses të ndante kishën nga shteti dhe të krijonte shoqëri moderne. Ne jemi akoma në këta fazë. Dhe nëse Perëndimi ishte i suksesshëm në këtë ndarje atëherë nuk ka arsye që të ndalet kjo edhe të arabët. Ne po bëjmë pikërisht këtë betejë. Do ta fitojmë atë pavarësisht të gjithave, pavarësisht politikanëve perëndimorë po ashtu, sepse politikanët perëndimorë i përçmojnë arabët dhe regjimet arabe. I përçmojnë. Perëndimi i përdor këto regjime si vegla për të ekzekutuar planet e veta.

Po si mund të arrihet një ndarje efektive mes  fesë dhe qeverisë?

Duke nisur sërish nga fillimi. Është e domosdoshme një betejë. Beteja është e pashmangshme. Nuk mund t’i bësh gjërat duke qëndruar ulur, pa bërë gjë. Duhet të përballesh, të qëndrosh dhe të luftosh. Të shkruash dhe të burgosesh. Pyes veten se përse burgjet arabe nuk janë plot me shkrimtarë. Pyes, sepse kjo do të thotë se shkrimtarët arabë nuk po e bëjnë detyrën e tyre. Ata nuk po kritikojnë, nuk po flasin për çështje të thella, çështjet e vërteta të jetës. Ata nuk po flasin për krizat e vërteta. Pra kriticizmi im që këtej shkon për shkrimtarët jo për shtetin. Duke qenë jashtë burgut, ata provojnë kështu se nuk po thonë të vërtetën. Sa kohë që librat e tyre do të ndalohen…ne mund të themi se po, kultura ka një rol.

Por a mundet që poezia të adresojë dhunën e tmerrshme, barbare që po përmbyt Sirinë? Na shkon mendja tek deklarata e Adorno për poezinë pas Auschëitz.

Kjo është të flasësh. Auschëitz ishte një fatkeqësi katastrofike, por njerëzimi ka kaluar shumë të tilla. Përkundrazi, unë besoj se shkrimi nis me bërjen e pyetjeve dhe me zbulimin e burimit të së keqes, ngado që ato vijnë. Sepse, për ta thënë me fjalët e Adorno, ai na ndalon ne nga parashtrimi i pyetjeve dhe na detyron që të pranojmë. Kjo është e gabuar. Nuk bie dakord me të. Tani nis shkrimi, Pas Auschëitz-it.

Po për sa i përket shkrimit të poezisë gjatë luftës civile siriane?

Nuk mund të krahasosh një bombë me poemën. Nuk duhet ta heqësh këtë krahasim. Çdo plumb qorr mund të ndryshojë një regjim, çfarëdo plumb i neveritshëm mund të vrasë një njeri të madh, si Kennedy p.sh. Nuk mund të bësh paralele të tilla sepse është në themel e gabuar. Poezia është si të krijosh ajrin, parfumin, si të marrësh frymë. Nuk mund të matet me standarde materialiste. Kjo është arsyeja pse poezia e përçmon luftën dhe nuk është e lidhur kurrë me të. Por kur lufta ka mbaruar, është e mundshme të meditosh për të vdekurit, gërmadhat, shkatërrimin, rrënojat. Atëherë dikush mund të shkruajë diçka, por është sërish një element i luftës.

Dimë se ISIS ka shkruar poezi, Osama bin Laden po ashtu.

Ajo nuk është poezi.  Nuk duhet të konsiderohet poezi, në mënyrë përfundimtare jo. Sepse poezia është një dukuri sociale. Kur kultura është pjesë e jetës së përditshme, çdo njeri është një poet dhe çdo njeri është novelist. Tani ka me mijëra romancierë. Por nëse mund të gjesh se kush janë të mirë për t’u lexuar, atëherë ndodhesh aty ku duhet.  Në Amerikë…ka me mijëra romane; do gjesh pesë apo gjashtë të mirë, pjesa tjetër janë plehra. E njëjat vlen edhe për arabët. Të gjithë arabët janë poetë, por 95% e tyre janë pa vlerë.

Keni shkruar së fundmi për imigracionin si një pjesë e rëndësishme e kulturës arabe. Tani përballemi me një krizë migratore në Lindjen e Mesme dhe në Europë. Mund të flisni për këtë?

E shoh imigrimin të shkaktuar nga dy gjëra:  nga fakti se nuk ka punë, ose nuk ka liri – pa punë ose pa liri. Kështru që qytetari, apo njeriu, shikon për një vend ku të punojë dhe të jetë i lirë. Dhe vendet arabe janë të varfra. Për 200 vjet ne kemi qenë të paaftë që të krijojmë një universitet të mirë apo një institucion kërkimor. Dhe ne kemi burime të mëdha. Ne i përdorim ato në armë të padobishme. Ne blejmë armë, avionë, madje edhe pilotë që të pilotojnë avionët dhe të luftojnë për ne, siç po bëjnë sauditët në Jemen.

Bota është kënetë. Ne jemi primitivë. Ne jemi akoma në Mesjetë dhe Ju po bëni pyetje të kohëve moderne. Mos u gënjeni nga makinat e huaja apo nga Universiteti Amerikan në Kajro. Ne nuk mund të prodhojmë makina. Ne nuk mund të prodhojmë as edhe një kupë kafeje.  Si qenkemi modernë atëherë? Politikanët perëndimorë po na tallin. Ju jeni intelektualë. Ju duhet t’i njhni faktet.

Në një shkrim tuaj të fundit, ju keni ngritur pyetje rreth identitetit arab. P.sh “Kush jam – kush jemi ne?”(Al-Hayat, 10 dhjetor 2015).

Është e vështirë jo vetëm për arabët. Është e vështirë për qenien njerëzore, po të flasim në përgjithësi. Sepse religjioni ka siguruar përgjigje: kristiani është kristian; hebreu është hebre; muslimani është mysliman. Secili është nën vëzhgimin e “tjetrit” , nën monitorim.  Nëse ai beson në atë që unë besoj, atëherë unë e njoh atë; dhe nëse ai nuk beson, atëherë unë nuk e njoh atë. Kjo është arsyeja pse koncepti i tjetrit në religjionet monoteiste është i papërkufizuar.

Kështu që për një person jofetar, koncepti i identitetit është kompleks. Ka sugjerimet rreth kësaj çështjejej mes arabëev sufistë.

Ju e dini që Rimbaud tha: Je est un autre. Unë – është tjetri(I is another). Sufiu arab, një mijë mijë vjet para tij tha: Tjetri jam Unë. E dini, në Islam, myslimani e trashëgon identitetin e tij, njësoj siç trashëgon shtëpinë, arat e tij, apo paratë e babait. Identiteti imponohet ndaj tij a priori. Sufiu tha, Jo, identiteti është një krijim i vazhdueshëm.

Njeriu e formëson identitetin me punën dhe ideologjinë e tij. Dhe nëse identiteti është krijim, atëherë “Unë” nuk ekziston individualisht; “Unë” ekziston me tjetrin dhe tjetri është pesë e saj. Për mua që të jem vetvetja, duhet të kaloj përmes tjetrit. Në të njëjtën mënyrë, identiteti në Sufizëm është pafundësisht i hapur.

Për sa kohë që një person është gjallë, identiteti i tij është vazhdimisht i ndryshueshëm. Nëse ai ka qenë poet, identiteti i tij nuk do të marrë fund as nëse ai vdes, sepse tekstet e tij rinovohen dhe rishikohen vazhdimisht dhe lexohen në mënyra të ndrysnme, kështu që identiteti i tij është i hapur.

Edhe në këtë kuptim gjithashtu, poezia është kundër religjionit. Nuk mund të jetë me religjionin. Dua të them se ju nuk do të gjeni një poet në historinë arabe që të ketë qenë fetar. Është e pamundur që të thuash se ky është një poet i madh dhe se ai është fetar. Nëse ai është njeri besimtar, ai do të jetë si sufiu që e quan veten besimtar dhe beson në një Zot që është tërësisht i ndryshëm nga Zoti Zyrtar Islamik – Zoti i parimeve, ligjit dhe institucionit. Kështu që pushteti i vërtetë i qenies njerëzore nuk qëndron në  dhënien e një përgjigjeje; pushteti i vërtetë qëndron në shtrimin e pyetjeve.

Shtatëdhjetë vjet më parë ju zgjodhët emrin Adonis.

Jo, unë krijova një emër për të dalë nga bota e religjionit.

Por tani emri është bërë –

Një krim!

Pse?

Është kritikuar sepse nuk është një emër arab apo mysliman. Fatkeqësisht, kultura fetare ka reduktuar të gjithë kulturën. Jeton në sipërfaqe.

Ku qëndron atëherë e ardhmja e kulturës arabe?

Ju thashë më lart, për sa kohë që do të ekzistojë dashuria dhe vdekja, arti do të jetojë. Mos u shqetësoni! Nietzche, agjitatori i mendimit modern, nuk u publikua në kohën e tij. Askush nuk e njihte. Ky është fati i artit, përherë. Shumë botohen dhe shesin miliona, por librat e tyre e kanë vendin në mbeturina.

http://www.nybooks.com/daily/2016/04/16/syria-now-writing-starts-intervi…

Përkthimi nga: ResPublica

“Tonight Ilva Tare” – Albin Kurti: AAK po “flirton” me pushtetin në Kosovë

albin-kurtiIsh-kreu i Vetëvendosjes Albin Kurti hedh dyshime se kualicioni i nënshkruar sot mes AAK dhe nismës është afër me pushtetin e Kosovës.

Në Tonight Ilva Tare, Kurti tha se duke u nisur nga takimet e përfaqësuesve të AAK me përfaqësues të qeverisë, u shpreh se ka një lloj flirtimi me pushtetin. Ai deklaroi se AAK-ja dhe NISMA kanë zbutur qëndrimet e tyre, duke hequr vizat e kuqe për koalicion.

Gjatë intervistës, ai deklaroi se fal qëndrimit të Vetëvendosjes, Zajednica është praktikisht e vdekur dhe se në këtë linjë është edhe demarkacioni me Malin e Zi.

I pyetur për qëndrimet e Departamentit amerikan të Shtetit, Kurti u shpreh se është e vërtetë se shumë qëndrime të Vetëvendosje janë të jashtëligjshme, por se ato kanë sjellë bllokimin e marrëveshjeve të nënshkruara nga qeveria e Kosovës me atë të Serbisë.

Duke hyrë në analiza politike të marrëdhënieve me ShBA-në, ish-lideri i Vetëvendosje thotë se duhet të kalohet në një aleancë të re me Shtetet e Bashkuara.

Intervista:

Tare: Çfarë ndodhi me AAK-në dhe Nismën? Marrëveshja ishte e pritshme?

Kurti: Ajo ishte e paralajmëruar që dje. Ne nuk kemi qenë të ftuar për një marrëveshje të tillë. Vetëvendosje po përgatitej për një alternativë qytetarëve edhe me shoqërinë civile. Këtë ide e ka pranuar AAK-ja dhe Nisma. Duket që kjo alternativë nuk ka hasur në mirëkuptimin e AAK-së, e cila nuk na ka ftuar neve në këtë marrëveshje. Nuk i di hollësitë.

Tare: I dini rezervat?

Kurti: Ne kemi thënë që Vetëvendosje, AAK dhe Nisma kanë bërë opozitën e bashkuar në Kuvend me vezë, uji dhe sidomos gaz lotsjellës. Prandaj na nevojitej një ombrellë të re. Ata thanë se këtë jetë politike. Ne e kemi konsideruar se kjo alternativë të paraqitej edhe në zgjedhjet e ardhshme. Kjo i sposton gjasat që të kemi zgjedhje parlamentare së shpejti, të nevojshme për Kosovën. Nuk na duket e drejtë të bëhen marrëveshje parciale. Jemi të brengosur në veçanti për takimet dhe kontaktet të AAk-së me ata të qeverisë, duke flirtuar.

Tare: Ju besoni se ka një marrëdhënie të re me qeverinë?

Kurti: Besoj se ka një raport të ri me kryetarin e Kuvendit, Veseli sepse ndryshe nuk shpjegohet qëndrimi se nuk kanë vija të kuqe për asnjë parti dhe nga ana tjetër ka një zbutje edhe të qëndrimeve dhe të qëllimeve. Ka kaluar koha kur protestat mund t’i thërrasë një subjekt dhe duhet një alternativë e re. Mos harroni se Vetëvendosje ka 17 deputetë dhe AAK dhe Nisma kanë 14 deputetë. Nuk e kuptoj se ku duan të shkojnë me këtë marrëveshje.

Në atë alternativën që kemi propozuar ne kemi thënë që udhëheqësi të jetë nga Vetëvendosje dhe pjesëmarrja të jetë 3 plus 1. Nëse duhen që udhëheqja të jetë me rrotacion, ku nuk është e barabartë.

Tare: Ndoshta të gjithën nuk mund t’ua lexoj, por më bëri përshtypje një fragment: duke pasur parasysh ndërtimin e një opsioni real qeverisës që garanton qeverisje demokratike, zhvillim të qëndrueshëm ekonomik.

Kurti: Pa Vetëvendosje nuk mund të kemi një qeveri të vërtetë në Kosovë. Është e vërtetë që ne ndonjëherë kemi bërë edhe shkelje të vogla, por në mbrojtje të Kushtetutës, por Gjykata Kushtetuese na dha të drejtë me Zajednicës.

Sondazhet e fundit, Lëvizjen Vetëvendosje e nxjerrin në 2 pikë pas Partisë Demokratike. LDK-ja ka pasur rënie.

Tare: Edhe një pikë tjetër; ata thonë se janë të hapur për koalicion në përjashtim të partive qeverisëse!

Kurti: Tash e përjashtojnë koalicionin para zgjedhor që të mos përjashtojë atë pas zgjedhor. Është e qartë se e kanë zbehur aktivitetin opozitar. Ka një lloj zmbrapsje.

Tare: Bëri ndonjë gabim Vetëvendosje me aksionet e saj?

Kurti: Jo! Ne kemi bërë që Zajednica të jetë sot e vdekur dhe demarkacioni të mos ekzistojë. Pa aksionet e shumta, ne nuk do të arrinim t’i ndalim projektet e Serbisë. Vuçiçi dështimet më të mëdha i ka pasur në Kosovë dhe jo në Serbi.

Tare: Ka një reagim të Shpend Ahmetit se në Vetëvendosje ka një frikë nga ndryshimi… Pse ka frikë për ndryshim në Vetëvendosje?

Kurti: Vetëvendosje është ndodhur në një sulm të jashtëzakonshëm për shkak të bashkëpunimit me AAK-në dhe Nismën. Ata kanë qenë në qeverisje me PDK-në dhe LDK-në.

Tare: Siç ishit të gatshëm ju të qeverisnit me LDK-në!

Kurti: Synimi ishte largimi i PDK-së që kishte kapur shtetin. Ne e shikojmë koalicionin nga pikëpamja strategjike dhe jo nga qëndrimi moral.

Tare: Shpend Ahmeti po del kundër Vetëvendosje! Ka një distancë?

Kurti: Jo! Ne ishim bashkë në mbledhjen e Këshillit të Përgjithshëm dje kur u bashkua Donika Kadaj Bujupi.

Tare: Çfarë do të ndodhë tani me marrëveshjen e Zajednicës?

Kurti: Zajednica ka vdekur për shkak të peticionit 205 mijë nënshkruesve, për shkak të protestave dhe për shkak të aktgjykimit të Gjykatës Kushtetuese. Kjo qeveria është mundësia për ringjalljen e saj. Prandaj duam ose ta largojmë ose ta rrëzojmë.

Tare: Kam pyetje për sa i përket një raporti të Departamentit amerikan të Shtetit, i cili thuhet se pengesa më e madhe e të drejtave të njeriut në Kosovë ka qenë pengimi i dhunshëm i Kuvendit nga deputetët opozitar. Pengimi ka bllokuar debatin dhe kalimin e ligjeve. E konsideron Vetëvendosje veten shkaktar?

Kurti: Është e vërtetë. Unë kam bërë burg për këtë. Unë për shkeljet më të vogla e paguaj shtrenjtë. Të gjithë deputetët e Vetëvendosje dhe aktivistët e saj janë dënuar. Dënimi me vdekje nuk ekziston. Po këta kur do të dënohen?

Tare: Si mund t’u besojnë ju qytetarët kur nuk e keni njohur këtë drejtësi?

Kurti: Pse qytetarët besojnë që unë të bëhem deputet? Nëse sillesh normalisht në një situatë ekstreme, atëherë je ekstremist. Ne sillemi radikalisht në një situatë ekstreme jemi normal!

Tare: Edhe pas raportit të DASH?

Kurti: Nëse kongresmenët amerikanë do të kishin një Zajednicë do të reagonin!

Tare: Ambasadori amerikan në Kosovë e ka cilësuar akt të neveritshëm hedhjen e gazit në Kuvend. Ju nuk e keni takuar asnjëherë ambasadorin amerikan në Prishtinë.

Kurti:  Ai ka thënë që pamja është e neveritshme. Ky është gjykim estetik. Ishte akt i drejtë politik, kombëtar dhe moral. Ambasadori ka thënë se gazi lotsjellës nuk është mjet demokratik. Normalisht nuk është mjet demokratik. Duhet të kujtojmë edhe një gjë; Shtetet e Bashkuara nuk e kanë përkrahur kurrë UÇK-në, por pas UÇK erdhi intervenimi i NATO-s. Faktorët ndërkombëtar na ndjekin kur ne ecim, dhe na shtypin kur ne ngecim. Po mos të ishte Vetëvendosje, Presidentja nuk do t’i ishte drejtuar Gjykatës Kushtetuese. Nuk lexohet në mënyrë formale deklarata e ambasadorit amerikan.

Tare: Ju keni marrëdhënie të ftohtë me ambasadorët amerikan.

Kurti: Kryetari i Vetëvendosje, Ymeraj ka takime të vazhdueshme me ambasadorët. Shtetet e Bashkuara janë duke na testuar neve a jemi serioz apo jo! SHBA nuk mund të angazhohen për ty. Ne nuk kemi nevojë për aleat të ri, por për një aleancë të re. Si bëhet që Kosova ka 17 vjet partneritet me SHBA-në dhe nuk ka ushtrinë e saj? Kur kujtojmë aleancën me SHBA-të flasim për sulmet e NATO-së. Sot, Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk na lejojnë të kthehet ushtria e Serbisë.

Tare: Siç mund të themi se Shtetet e Bashkuara po punojnë kundër Kosovës. Kerry kur erdhi në Prishtinë tha se ‘ne nuk do të bënim kurrë një veprim kundër sovranitetit të Kosovës’.

Kurti: Çfarë ndodhi? Gjykata Kushtetuese pa u bërë tri javë nga deklarata e Kerryt rrëzoi vendimin për Zajednicën.

Duke folur për zgjedhjet e Hashim Thaçit President, Kurti deklaroi se ai nuk e përmendi në fjalën e tij UÇK-në, duke theksuar se ngjitja lart e tij do ta sjellë edhe rrëzimin më të fortë.

Tare: Pse realisht e kundërshtoni zgjedhjen e tij? Ka qenë pjesë e UÇK-së. Ka një karrierë të gjatë në politikë, ka qenë kryeministër i parë e Kosovës së pavarur.

Kurti: Ju thatë se ka qenë në UÇK. Ka pasur edhe shumë të tjerë që kanë luftuar. Mos harroni se më shumë ka luftuar Esat pashë Toptani se Hashim Thaçi. Se një njeri bën një luftë, nuk do të thotë se nuk bën gabime më pas. Mos harroni se Peteni në Francë në Luftën e Parë Botërore ishte hero dhe u bë Marshall, mirëpo në Luftën e Dytë Botërore, përfundoi në shportën e historisë. Nga Sharl Degoli u dënua me dënim me vdekje, por ju konvertua në burgim të përjetshëm. Tri gabimet e mëdha ishin: shpallja e projektit të mbyllur kombëtar të projektit të Ahtistarit, çarmatosja e UÇK-së dhe braktisja e të majtës kombëtare për neoliberalizmin kosovar.

Tare: Këto janë problemet e Thaçit President se këto ishin për Thaçin Kryeministër?

Kurti: Vëllezërit i ka milionerë, ka dështuar Kosovën, ka penguar me Projektin Ahtisari për bashkimin me Shqipërinë.

Konjufca: Opozita është para udhëkryqit

Glauk Albin“Pas gjashtë muajsh veprimtari të përbashkët, Lëvizja Vetëvendosje është e mendimit që ne jemi përpara një udhëkryqi dhe ky udhëkryq duhet të tejkalohet me testin e radhës”, ka thënë në intervistën për Radion Evropa e Lirë, shefi i Grupit Parlamentar të Lëvizjes Vetëvendosje, Glauk Konjufca. Krijimi i një platforme politike dhe listës së përbashkët për zgjedhjet, shihen si testi kryesor i tejkalimit të këtij udhëkryqi.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Konjufca, kohët e fundit janë vërejtur disa ndryshime në diskursin politik të partive opozitare. Cilat hapa dhe veprime parashihet t’i ndërmerrni ju si Vetëvendosje apo edhe si opozitë?

Glauk Konjufca: Prej shtatorit të vitit të kaluar, kur ne filluam rezistencën më aktive dhe me veprime konkrete, brenda Kuvendit të Kosovës, kundër dy marrëveshjeve që na i solli Qeveria e Kosovës, blloku opozitar ka përjetuar një thellim të bashkëpunimit. Kur kemi nisur këtë bashkëpunim na është dukur e rëndësishme që përgjatë ecjes së bashku ta njohim njëri tjetrin më mirë, të testojmë gatishmërinë tonë, në qëndrimet e përbashkëta dhe veprimet që i kemi marrë në koordinim me njëri tjetrin.

Pas gjashtë muajsh veprimtari të përbashkët, Lëvizja Vetëvendosje është e mendimit që ne jemi përpara një udhëkryqi dhe ky udhëkryq duhet të tejkalohet me testin e radhës. E testi i radhës është një hap edhe më tutje në bashkëpunimin tonë që konsiston në dy pika; së pari në krijimin e një alternative të shkruar politike të qeverisjes së përbashkët, pra një platformë programore i nevojitet kësaj opozite, kjo është ajo që na ka munguar deri tash.

Nuk na ka munguar rezistenca, nuk na kanë munguar demonstratat të cilat po shkojnë duke u bërë gjithnjë e më masovike, mirëpo ne frikësohemi që ky intensitet nuk do të mund të mbahet, po që se populli i Kosovës nuk e ka të qartë se çka do të bëjmë ne, kur ta bëjmë qeverinë e re. Cilët do të jenë 10 hapat e domosdoshëm që do t’i ndërmarrim ne në fillim, secilës fushë të jetës si do ti qasemi për ta përmirësuar, mendoj se këtu ka mbetur paksa pezull bashkëpunimi opozitar.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë parashihet të përmbajë kjo platformë?

Glauk Konjufca: Kur të ndërrohet pushteti dhe kur opozita ka gjasë që mund të garojë në zgjedhjet e ardhshme si një bllok i përbashkët, atëherë nuk ka fije dyshimi, edhe sondazhet bile e thonë se nëse do të konkurronin tre trupa politik, që do të thotë PDK, LDK dhe opozita e bashkuar, sondazhet thonë që opozita do të dilte subjekti i parë politik me më së shumti vota dhe në këtë nuk kam kur farë dyshimi.

Por, në të njëjtën kohë, ne nuk duhet të lëmë opsione të hapura për një shkapërderdhje të këtij blloku, pas zgjedhjeve. Për ne duhet të mbyllen të gjitha këto dilema. Si i mbyllen këto dilema? – mendoj me dy veprime të cilat po insistojmë që t’i arrijmë dhe ka bisedime të vazhdueshme.

E para është alternativa e përbashkët programore, kur të bie ky pushtet, si do ta zëvendësojmë ne, jo vetëm në mënyrë kuantitative, hiqen disa njerëz dhe do të vijnë disa të tjerë. Por, cilat koncepte do t’i zbatojmë, vitin e parë, të dytë dhe të tretë, të qeverisjes e kështu me radhë. Dhe e dyta lista e përbashkët.

Pra, lista e përbashkët dhe alternativa e përbashkët programatike, janë gjërat që nuk kemi mundur t’i arrijmë deri me tani. Këto janë dy arsyet kryesore të pezullimit edhe të protestës. Një shtyrje për një afat të caktuar deri sa t’i rregullojmë këto gjëra, sepse janë në një farë forme le t’i quaj disa hesape të hapura të brendshme brenda opozitës dhe pa i tejkaluar këto ne nuk mund të bëjmë eksperimente me popullin të thërrasim në protestë për arsye se vetëm kur jemi se e dimë saktë se çka po duam.

Për shembull, sikur kur ishte ajo përpjekja më VLAN-in. Atëherë jemi ulur ekipet tona të eksperteve dhe e kanë nënshkruar një marrëveshje prej disa pikave. Pikat më të rëndësishme të cilat kanë qenë një zotim për rishqyrtimin e rasteve të dyshimta të privatizimit prej të cilës janë pasuruar politikanët. Dhe e dyta ka pas qenë ri-konsiderimi dhe ndryshimi drejtimit të negociatave me Serbinë.

Tash në duhet një alternative shumë më e thellë, jo vetëm këtu vete me pika të thjeshta, por disa faqe të shkruara sikur një lidhje e kontratës së drejtpërdrejtë me qytetarin e Kosovës, në mënyrë që edhe ai kur të dal në demonstrata për ta rrëzuar pushtetin ta ketë atë alternativ në dorë duke thënë se ne nuk jemi vetëm që ta ndryshojmë Isa Mustafën më një tjetër, por do ta rrëzojmë ketë qeveri se ajo që është shkruar në letër është një dhënie e fjalës për të cilën këta njerëz do të japin dorëheqje nëse nuk i realizojnë premtimet.

Në të gjitha këto që janë pesë apo gjashtë tema të mëdha ne mund të marrim pjesë.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Konjufca përmendët një alternative të qeverisë së përbashkët dhe shkuarjen eventuale në zgjedhje me listë të përbashkët si opozitë. Ku ka përkrahje më të madhe?

Glauk Konjufca: Jemi në atë fazën ku janë zhvilluar bisedime edhe për listën e përbashkët. Për listën e përbashkët mund ta konfirmojë një koncenzus më të madh sesa për alternativë qeverisëse të subjekteve opozitare. Bile kanë qenë të tjerët që këtë çështje e kanë hapur para Vetëvendosjes nevojën që të shkohet më një listë të përbashkët si opozitë e bashkuar me një fron të gjerë shoqërore me shoqërinë civile dhe në këtë mënyrë bisedimet janë duke ndodhur dhe unë me përshtypjet që i kam nga këto bisedime mund ta konfirmojë me optimizëm që është shumë afër arritjes një marrëveshje e tillë për të shkuar si bllok opozitar bashkë më shoqërinë civile në zgjedhjet e ardhshme.

Radio Evropa e Lirë: Si i shihni pozicionet e ndara të partive në opozitë. AAK dhe Nisma për Kosovën janë deklaruar se do t’i braktisin seancat plenare e me këtë edhe përdorimin e gazit lotsjellës. Por, një deklarim i tillë nuk erdhi nga Vetëvendosje. Do të vazhdoni edhe më tutje me gazin lotsjellës në Kuvend?

Glauk Konjufca: Ne kemi dhenë qëndrimin tonë i cili konsiston në strategjinë që seancat të shqyrtohen sipas rastit. Pra, ne nuk jemi që në parim dhe në mënyrë absolute ta braktisim Kuvendin e Kosovës. Ne mendojmë se në Kuvendin e Kosovës pushteti do të krijonte një rahati të funksionimit nëse opozita mungon totalisht. Në një farë mënyre ata më së shumit e kanë synuar një lloj të parlamentit pa opozitë fare dhe kjo tash më po realizohet. Ne nuk do tua lehtësojmë atyre qëllimet në ketë mënyrë.

Radio Evropa e Lirë: Do të thotë që gazi lotsjellës do të përdoret sërish?

Glauk Konjufca: Gazi lotsjellës është një prej metodave, mirëpo ne do ta shqyrtojmë secilën seancë veç e veç. Aty ku nuk ka pika të rëndësishme, ku për shembull preket fati i Kosovës në mënyre fondamentale atëherë nuk do të marrim pjesë. Për ndryshe kur është rasti i temave të mëdha kur është rasti me Serbinë, Trepçën, siç është statuti i Asociacionit të komunave më shumicë serbe që është paralajmëruar.

Radio Evropa e Lirë: Në pjesën e parë të muajit prill, pritet të ndodhë ceremonia e betimit të presidentit të ri të Kosovës, Hashim Thaçi. A do të jeni ju si Vetëvendosje në atë seancë?

Glauk Konjufca: Për ketë nuk kemi marr vendim ende, por vendimi do të merret në kuadër të opozitës së bashkuar, pra nuk do të vendosim vetëm ne do të takohen liderët do të takohen grupet punuese edhe do ta vlerësojnë sipas nevojës nëse do të marrin pjesë në atë seance apo jo. Deri me tash nuk vendim.

Radio Evropa e Lirë: Kryetari i Kuvendit dhe njëherësh ushtruesi i detyrës së kryetarit të PDK-se, Kadri Veseli ka paralajmëruar një ofertë konkrete për opozitën. Cila do te ishte një oferte e pranueshme për ju?

Glauk Konjufca: Kanë qarkulluar shumë spekulime kohëve të fundit që do të ketë një, le të themi një ristrukturim të Qeverisë së Kosovës, një rikonfigurim dhe është përmendur emri i Albin Kurtit që do t’i udhëheqë negociatat me Serbinë, emri i Ramush Haradinajt që do ta marr diplomacinë në dorë e kështu me radhë.

Këto janë vetëm përpjekje të pushteti që t’i kundërpërgjigjet krizës së legjitimitetit që e ka duke thënë se tash po vjen edhe opozita, që do t’i marr Albin Kurti negociatat me Serbinë, dhe diplomacinë opozita do ta marr, kështu që do të bëheshim pushtet ma i mirë. Këtë e shohë vetëm në kuadër të reagimit për të krijuar atë iluzionin e radhës se edhe opozita po bashkëngjitet pushtetit kështu që nuk kemi pse të dilni në protesta sepse gjithçka do të jetë mirë. Ky mendoj se është një mashtrim i radhës i pushteti kështu që opozita në asnjë mënyrë ka treguar se nuk bëhet pjesë e këtij pushteti.

Ne kërkojmë me ngulm zgjedhje të reja dhe vetëm pas zgjedhjeve unë mendoj që dhe jam i sigurt se Kosova do ta ketë një qeveri të mirë ashtu siç duhet dhe me një alternativë qeverisëse krejt ndryshe nga çka po shohim tani.

Intervista e Boiken Abazit në gazetën “Shekulli”

Boiken AbaziZotëri Abazi, para se të na flisni për dëbimi tuaj nga Policia e Kosovës a mund të na thoni shkurtimisht kur ka filluar aktivizimi juaj në Lëvizjen Vetëvendosje, pasi opinioni në Shqipëri nuk ka shumë informacion për ju, për Vetëvendosjes dhe për politikën e Kosovës në përgjithësi ?

Unë kam qenë pjesë e shoqërisë civile në Tiranë, kam punuar për disa organizata në Shqipëri si dhe kam dhënë mësim në universitet, pasi u ktheva prej studimeve të mia në ShBA. Prej studimeve dhe prej leximeve të mia, prej aktivizmit gjatë universitetit në SHBA, si dhe prej viteve të aktivizmit në Shqipëri, ku kam punuar edhe në disa nga zonat më të varfra të Shqipërisë, kam formuar bindjet e mia për politikën. Thelbësore në këto bindje janë parimet e barazisë, sovranitetit dhe bashkëpunimit mes popujve e njerëzve.

Si këndvështrim, kam qenë dhe mbetem tepër kritik ndaj neoliberalizmit, politikës që unë mendoj se ka shkaktuar krizë dhe shkatërrim kudo që është aplikuar.

Këto bindje e parime i gjeta në masë të madhe të shprehura në Lëvizjen VETËVENDOSJE!, dhe kam filluar të interesohem për të dhe të kem kontakte dhe bashkëpunime që prej vitit 2006. Në vitin 2010 kjo Lëvizje vendosi të marrë pjesë në zgjedhje. Në atë kohë, ata kërkuan ndihmë nga kushdo që dëshironte të bashkëpunonte si vullnetar për fushatën zgjedhore. Kemi qenë një grup vullnetarësh që shkuam në Kosovë të ndihmonim për zgjedhjet e 2010.

Më pas, ka qenë ftesa e Lëvizjes që disa prej nesh të ndihmonim në mënyrë më sistematike. Kështu që, prej 2010, më është dashur ta vizitoj shumë shpesh Kosovën, si aktivist i Lëvizjes dhe si pjesëtar i strukturave të saj. Prej 2011 deri në 2014 kam qenë koordinator i sekretariateve. Prej 2015 jam anëtar i kryesisë së Lëvizjes, si Sekretar për Marrëdhëniet me Jashtë. Lëvizja VETËVENDOSJE ka në Kryesinë dhe Këshillin e Përgjithshëm të saj, përveç shqiptarëve nga Kosova, edhe shqiptarë nga Shqipëria, Maqedonia, nga Lugina e Preshevës etj. Unë i vlerësoj idetë ekonomiko-politike te Lëvizjes, të barazisë mes popujve, të antikolonializmit, të vetëvendosjes, të solidaritetit, të shtetit zhvillimor. Ndaj dhe jam aktivist.

 

Pas deportimit nga Kosova ju jeni shprehur se Policia nuk ka pasur asnjë flet arrest. Si ka ndodhur arrestimi dhe cila është vërteta në të gjithë këtë histori sipas jush?

Ditën e mërkurë, rreth orës 13;15, më janë afruar tre policë civilë në një lokal afër Selisë së Lëvizjes, ku po bisedoja me një kolege. Policët e veshur civilë nuk paraqitën fletëarrest edhe pse unë ia kërkova që në fillim. Ata më thanë që fletarrestin do ma jepnin ne stacionin e policisë, por kjo nuk ndodhi as aty. Unë e konsideroj këtë akt si një rrëmbim personi.

Në stacionin e policisë ata kanë printuar shpejt e shpejt një urdhër dëbimi nga Kosova. Aty kanë shkruar akuza të pavërteta. Nuk më kanë dhënë mundësinë të kontaktoj me një avokat (duke shkelur konventat ndërkombëtare), nuk më kanë dhënë mundësinë të kontaktoj me Ambasadën e Reublikës së Shqipërisë, nuk më kanë dhënë mundësinë as të shkoj në shtepi për të marrë rroba me vete. por më kanë sjell direkt ne kufirin me RSh. Sot policia e Reublikës së Kosovës zyrtarisht ka deklaruar se akuzat për vepra penale që janë numëruar në atë urdhër dëbimi paskan qenë “gabim teknik i përvjedhur”. Por ata këmbëngulin që unë duhet të dëbohem nga Kosova. Unë jam angazhuar për realizimin e idealeve mbi të cilat Kosova është çliruar, ashtu siç angazhohet edhe çdo aktivist tjetër i Lëvizjes.

Që prej gushtit 2015, regjimi autoritar që është instaluar në Kosovë ka arrestuar 348 aktivistë të Lëvizjes. Vendime dhe praktika të tilla janë akte të një shteti policor. Servilizmi i të korruptuarve që qeverisin Kosovën, i ka çuar ata në shërbim të Serbisë në marrëveshje që e copëtojnë Kosovën, në mënyrë që të ruajnë pushtetin e tyre.

 

 

Çfarë duhet të bëj shteti shqiptar, sipas jush, pasi keni deklaruar se prisni një përgjigje nga Ministri Bushati?

Shteti shqiptar ka për detyrë që të interesohet për çdo qytetar të vetin, kudo në botë. Në botën demokratike është e papranueshme që një qytetar i një vendi të deportohet nga një vend tjetër, vetëm për shkak të bindjeve dhe angazhimeve të veta politike që janë në përputhje me parimet e shprehura edhe në Kartën e OKB-së.

Besoj se Shqipëria do të kishte reaguar nëse kjo do të ndodhte në ndonjë vend tjetër. Por afërsia mes Shqipërisë dhe Kosovës nuk duhet të jetë arsye për të mbyllur sytë ndaj abuzimeve, ndaj autoritarizmit, apo ndaj deportimeve arbitrare, siç më ndodhi mua.

Para disa vitesh, rasti i fundit i një qytetari të Shqipërisë të dëbuar për arsye politike, ka qenë ai i një gazetari të dëbuar nga Greqia. Ai rast ishte skandaloz, dhe u reagua deri në Parlamentin Evropian. Është normale të besoj se edhe për rastin tim, do të reagohet e do të kërkohet drejtësi. Mes Kosovës e Shqipërisë nuk duhet të kishte as kufij, e lëre më deportime.

 

Edhe pse Vetëvendosje (opozita e bashkuar) gati prej një viti ka bërë përpjekje titanike për të frenuar funksionimin e koalicionit PDK-LDK, që sipas jush është i dëmshëm për Kosovën nuk ia ka arritur. Thaçi është votua President, këto dy parti vijojnë të qeverisin. A mund të themi se beteja juaja ka rezultuar jo e suksesshme dhe cila do të jetë karta juaj e radhës për të rrëzuar këtë koalicion?

Thaçi u votua president me votimin e tretë, duke marrë në votimin e parë një numër shumë të vogël votash, e duke shtuar 21 vota brenda 30 minutash, të cilat sipas gjasave i ka blerë. Postet e blera na kthejnë në mesjetë. Të gjitha vendet e zhvilluara evropiane po na tregojnë se si nuk mund të blihen votat, nuk mund të blihen postet. Pra, nuk është çështje strategjie. Sigurisht, ata që kanë vjedhur për vite me radhë, kanë fuqi blerëse e mund të blejnë shumëçka. Por beteja jonë, edhe strategjia jonë, nuk ka të bëjë vetëm me postin, por me transformimin rrënjësor të pushtetit, në mënyrë që shteti të bëhet më demokratik. Dhe mendoj se jemi shumë pranë suksesit tani që qytetarët e Kosovës janë ngritur në protesta mbarëpopullore dhe është krijuar një front më i gjerë rezistence që përfshin edhe shoqërinë civile. Mos të harrojmë se kjo qeverisje e diktaturës së numrave, po e mban pushtetin vetëm me dhunë policore, me arrestime, me gjyqe të inskenuara dhe me deportime, por nuk do ta kenë të gjatë.

Kurti: Ekonominë e kanë vrarë dhe e kanë shitur si kufomë

Albin Kurti është themelues i lëvizjes opozitare më radikale kosovare Vetëvendosje, e cila njihet për faktin e pengimit nga deputetët e saj të punës së qeverisë me gaz lotsjellës.

albin kurtiKjo lëvizje është e dalluar dhe e njohur si një alternativë e rrallë dhe artikuluese e mirë e shtetit sovran. Kurti për shkak të aktivizmit të tij politik ishte dy vite e gjysmë në burgje të Serbisë, disa muaj po ashtu ishte i burgosur në Kosovën e pavarur për shkak të aktivizmit politik. “Nëse pohojmë se nuk ka demokraci, është krejtësisht e logjikshme që na burgosin”, shton deputeti i Kuvendit të Kosovës dhe demonstruesi me eksperiencë.

Si e kuptoni gjendjen e Kosovës tetë vite pas shpalljes së pavarësisë?

Ka pasur progres në pranimin e shtetit të Kosovës, nga shtetet e tjera, por jo edhe konsolidim të brendshëm. Kemi pavarësi formale, por jo edhe përmbajtjesore. Nuk kemi integritet territorial, nuk kemi sovranitet, nuk kemi ushtri dhe nuk kemi zhvillim ekonomik. Është shumë më keq se si ishte Gjermania pas Luftës së Dytë Botërore. Hashim Thaçi i ka bindur deputetët serbë që ta votojnë si kryetar, por nuk mundë t’i bindë që të ndryshojnë Kushtetutën dhe të formojmë ushtrinë. Deri te pavarësia e Kosovës kemi ardhur me shumë koncesione dhe që nga pika fillestare e saj. Shpallja e pavarësisë u pat shtyrë për një ditë, vetëm për t’u krijuar EULEX-i. EULEX-i është një ditë më i moçëm sesa shteti i Kosovës, se përndryshe nuk mund të merreshin vesh anëtaret e BE-së për ta themeluar atë. Pesë nga ato ishin kundër pavarësisë së Kosovës dhe ato një ditë pas shpalljes së pavarësisë do të votonin kundër EULEX-it. Mitrovica është qytet i ndarë, papunësia ka tejkaluar të gjithë kufijtë racionalë. Mitrovica është rezultat i trashëgimisë milosheviqiane. Që ta fitonte Kosova pavarësinë kemi ndjekur planin e Ahtisaarit. Serbëve në Kosovë u janë dhënë privilegje shtesë që i ka kërkuar nga Beogradi. Ata i kanë fituar dhjetë komuna të pavarura me shumicë serbe dhe si të tilla faktikisht janë ndarë nga Kosova. Vuçiq tani sërish kërkon shkëputjen e atyre komunave nga Kosova.

Por Kosova ka Kuvendin, Qeverinë dhe Kryetarin. A mundeni që për këto zhvillime të tilla ta ngarkoni Serbinë?
Elitat tona politike janë të dëgjueshme dhe të lakueshme ndaj serbëve dhe BE-së. Pse? Sepse një gjë e tillë është në interes të tyre. Ata janë njerëzit më të pasur në shtet dhe jetojnë nga korrupsioni. Për të mos përfunduar në burg i japin koncesione Serbisë, sepse BE bën presion mbi ta.

Pse do të ishte kjo në interes të Evropës?
Sepse Evropa mendon se kështu do ta largojë Serbinë nga Rusia. Kjo nënkupton faktin se nëse kjo qeveri do të ketë sukses, kjo do të thotë se Republika si e tillë ka dështuar. Do të bëhemi edhe një shtet i enklavave siç është Bosnja, e cila do të duhet të krijojë relacion ndaj Republika Srpskas së vet. Dhe, ne këtë gjë duam të parandalojmë! Vetëvendosja dhe dy parti më të vogla po zhvillojmë mosbindje qytetare para kuvendit dhe në kuvend po pengojmë punën e tij. Përdorëm bylbyla, vezë të prishura, bomba me erë të keqe dhe drita laser. Gazi lotsjellës ishte vepra jonë protestuese. Kur organizojmë demonstrata në rrugë, mbi ne dhe ndër ne gjuan policia me qindra bombola lotsjellës. Ato nuk aktivizohen të gjitha, ne i mbledhim ato, i ruajmë dhe i aktivizojmë brenda parlamentit ndër deputetë.

Kësaj i thoni ju protestë?
Po. Kur demonstrojnë të varfrit, mbi ta hidhen bombola me lotsjellës, kjo është e natyrshme. “Shkoni në shtëpi dhe shikoni televizionin” u thonë policët që janë të blinduar. “Sheshi nuk është për ju”. Për të varfërit gazi lotsjellës është vetëm vërejtje miqësore për sjellje të mirë. E po qe se këtë gaz lotsjellës e hedhë para milionerëve, menjëherë e quajnë po atë gaz si armë kimike, gaz helmues dhe krim të paparë. Mua më kanë arrestuar dhe si kriminel me kanë burgosur tri javë e gjysmë. Dymbëdhjetë aktivistë dhe udhëheqësi i grupit tonë parlamentar janë në burg. Gjashtë aktivistë janë në arrest shtëpiak, atje janë edhe dy deputetë nga opozita e bashkuar. Në Kosovë nuk ka demokraci por regjim autoritar.

A është ky trend në Evropën lindore?
Po. Diktatura është e papranueshme, autokracia është krejtësisht në rregull. Shtetin e udhëheq figura paternaliste e babait, ai është babai i kombit, dhe të gjithë tjerët duhet të përkulen. Thaçi, Vučić, Gruevski, Orban funksionojnë sipas logjikës së njëjtë. Ato nuk janë regjime totalitare por autokrate. Pushteti në Kosovë funksionon si një katror. Në kënde janë fuqia politike, ekonomia, mediumet dhe universitetet private. Në mes këtyre katër pikave lëvizë pushteti mbi shtet, i cili është nën kontrollin e një elite politike. Në universitete private edukohen gjeneratat e ardhshme të këshilltarëve të ministrave dhe anëtarët e rinj të parlamentit e kështu me radhë. Politika ka aksione në ekonomi, afaristët janë pjesë e pushtetit politik. Mediat e kontrolluara e ofrojnë këtë si të vetmin rend të mundshëm. Nga politika e kanë larguar historinë dhe idetë.

E ju, çka ofroni diçka ndryshe?
Qeveria nuk na urren për shkak se i shkelim ligjet, por për shkak se guxojmë t’i shkelim ato. Këtë gjë nuk mundë të na e falin assesi. Kur na burgosin, njerëzit thonë se qeveria i mbron ligjet. E kotë. Qeverisë aspak nuk i intereson se cilat ligje shkelën. Sepse ata krejt kohën i shkelin ato. Regjimi autoritar nuk mund të shkruajë ligje të cilat fshehtas nuk i shkel. E nëse ju guxoni publikisht të shkelni ligjin, sepse jeni besnik ndaj bindjeve që keni, për qeverinë kjo është e pafalshme. Na kanë thirrur në qeveri. Janë të gatshëm të ndajnë realitetin e tyre të ndyrë, por nuk mund të na falin kur jemi besnik në idealet tona. Kur i bien shkelm historisë dhe ideve nga politika, atëherë politika bëhet lojë. Rregullat e lojës sillën në katrorin vicioz, ashtu sikurse e shpjegova më parë.
Lëvizja jonë ka filluar me idenë se, nuk qëndron problemi se Kosova nuk ka status të shtetit të pavarur, por se banorët e Kosovës nuk kanë liri. Kemi filluar me atë së Kosova nuk është problem, por se Kosova ka problem me Serbinë dhe UNMIK-un. Prandaj kërkojmë Republikën e tretë. E para ishte republika për rezistencë, e dyta është krijuar me shpalljen e pavarësisë. Ajo ishte republika e shitjes. Elektrodistribucionin e kanë shitur për 26 milionë euro. Po të kishin shitur për hekur të vjetër aq do të fitonin prej saj. Ne na duhet republika e tretë e cila do të merret me zhvillim. Këtë nuk mundë ta bëjë asnjë fuqi e jashtme. Duhet ta fillojmë vetë e pastaj mund të fitosh ndihmë. Kështu është e krijuar bota. Nëntëdhjetë përqindë e gjithë investimeve të huaja në botë shkon në shtetet e zhvilluara. Zhvillimi sjell investime. Investimet para zhvillimit janë korrupsion.

Këtu te ne, politikën kosovare e përjetojmë si rivalitet në mes Ramush Haradinajt dhe Hashim Thaçit. A është në të vërtetë çështje më e komplikuar kjo?
Të dy ishin komandantë në ushtrinë çlirimtare, të dy kanë formuar parti të veta të djathta, që nuk bazohen në programe por në udhëheqës. Ata janë në pozita të ndryshme. Thaçi është në krye të regjimit autoritar i cili Kosovën e ka shndërruar në peng. Haradinaj është në opozitë dhe është pjesë e betejës politike. Dallimi në mes karakterit të tyre nuk është thelbësor, e rëndësishme është pozita në të cilin gjinden. Në Kosovë me dekada kemi jetuar me idenë e rezistencës paqësore. Ishte tejet pasive ajo. Në vitin 1991, me shkatërrimin e Jugosllavisë, ne shqiptarët në Kosovë, Maqedoni dhe në Shqipëri e kemi humbur shansin që të ndërtojmë strategji të përbashkët, kur ishte koha për të. Të humbësh shansin është shumë më keq sesa të bësh gabim. Të bësh gabim është mirë. Të përqafosh rrezikun, edhe nëse dështon, mëson nga gabimet dhe disa leksione duhet t’i përsëritni. Nga humbja juaj të paktën do të dalin ndoshta libra. Pas rënies gjithmonë vjen ringjallja dhe diçka pozitive. Nuk i keni arritur caqet tuaja, porse shumë keni mësuar. Ne kishim fat të keq me intelektualët, të cilët ishin më tepër shkrimtarë sesa shkencëtarë, të cilëve u interesonte gjuha më shumë se filozofia. Për këtë çështje shqiptarët ishin pasivë dhe kurrë nuk kemi krijuar asnjëherë strategji të përbashkët as kundër Milosheviqit.

Si e shpjegoni mungesën e zhvillimit ekonomik?
Kur erdhi UNMIK-u në vitin 1999, thoshin se teatri ynë kombëtar nuk mundë të shkojë ne Edinburg, sepse nuk kemi status të shtetit të pavarur. Ndërkaq, për privatizim nuk kishim nevojë të kishim status të shtetit të pavarur. Ne kemi nisur 60 valë të privatizimit dhe kemi shitur 600 ndërmarrje shtetërore si të mira të vdekura dhe jo si organizata punuese dhe njësi prodhuese. I kanë shitur si tokë dhe si mure. Ekonominë e kanë vrarë dhe e kanë shitur si kufomë. Me shpalljen e pavarësisë ka ndodhur lëvizja nga Kombet e Bashkuara kah BE-ja. Vetëm emri i protektoratit është ndërruar.

A është ndërruar ndonjë gjë me krizat evropiane?
Shqetësimi ynë është se diku 300 shqiptarë luftojnë në Siri dhe nuk kemi asnjë refugjatë sirianë. Kjo zgjon ndjenjën se shqiptarët e Kosovës janë refugjatë në shtetin e vet. Jetojmë nën çadra para parlamentit. Kosova ka themele por nuk ka çati mbi kokë. Refugjati është njeri pa çati mbi kokë. Nga qeveria nuk mund të presim asgjë, kështu ne nuk mundemi më. Të dy jemi peng të së djathtës e cila në Evropë i ka zgjeruar krahët e saj. Vetëvendosja është lëvizje socialdemokrate. Kemi vështirësi. E djathta ka përvetësuar katër shtyllat e jetës dhe të botës. Liria, shteti, ekonomia dhe kombi janë bërë pronë e saj. Socialdemokratëve ua kanë lënë ambientalistët dhe LGBT. Ne ambientalistët dhe LGBT me kënaqësi i pranojmë, por kemi shumë për të thënë për lirinë, ekonominë, shtetin dhe kombin.

*(Intervistën e plotë të Albin Kurit dhënë gazetës sllovene Dnevnik më 16 mars 2016, për gazetarin Ervin Hladnik – Milharčič, e ka shqipëruar lëvizja Vetëvedosje)