Kategoritë: Kosova

Lajmet nga Kosova

Tusk: Në Sofje do të konfirmojmë ardhmërinë evropiane të Ballkanit

Tusk VucicPresidenti i Këshillit Evropian, Donald Tusk, tha të mërkurën në Beograd se Bashkimi Evropian synon forcimin e lidhjeve ekonomike dhe marrëdhënieve në fusha të tjera me Serbinë dhe vendet tjera të Ballkanit Perëndimorë, derisa ato përparojnë drejt anëtarësimit në BE.

Zoti Tusk qëndroi në Serbi në kuadër të vizitës që po u bën të gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimorë që aspirojnë anëtarësimin në Bashkimin Evropian.

“Arsyeja e vizitës sime është takimi në Sofje (ndërmjet BE-së dhe Ballkanit Perëndimor) që do të mbahet në maj. Qëllim i këtij takimi është forcimi i bashkëpunimit me Ballkanin Perëndimor. Në takimin në Sofje do të konfirmojmë gatishmërinë për të punuar për integrimet evropiane”, tha ai pas takimit me presidentin serb Aleksandër Vuçiç.

Presidenti serb tha se më zotin Tusk ka biseduar për ‘çështjen më të rëndësishme për Serbinë’, që është çështja e Kosovës. “Nëse nuk e zgjidhim këtë çështje ajo do të jetë pengesa për integrimin në Bashkimin Evropian”, tha ai duke nënvizuar se vendi i tij është i gatshëm për kompromis por “nuk do të pranojë asnjë përulje”.

“Për të ardhmen e Serbisë nuk do të vendosë as Moska, as Ëashingtoni, as Pekini, as Ankaraja. Në BE askush nuk do t’ju imponojë asgjë. Së bashku mund të arrijmë të ruajmë pavarësinë, të ruajmë identitetin dhe sovranitetin”, tha Donald Tusk

Serbia vazhdon të kundërshtojë pavarësinë e Kosovës, por është përfshirë në një proces bisedimesh për normalizimin e marrëdhënieve në shkëmbim të integrimeve evropiane.

Në strategjinë e zgjerimit të Bashkimit Evropian thuhet se Serbia dhe Kosova nuk mund të anëtarësohen nëse nuk arrijnë një marrëveshje detyruese ligjore për normalizimin e marrëdhënieve.

Zoti Tusk shkon të enjten në Prishtinë për të takuar presidentin e Kosovës, Hashim Thaçi për të diskutuar mbi takimin në Sofje më 17 maj që do të jetë takimi i parë i nivelit të lartë ndërmjet BE-së dhe Ballkanit Perëndimor pas 15 vjetësh. (dw)

Daçiq falënderon Palestinën për mbështetjen rreth Kosovës

dacic palestinaShefi i diplomacisë serbe, Ivica Daçiq, ka falënderuar sot ndihmësen e ministrit të Jashtëm i Palestinës për Evropë Amal Jado, për mbështetjen e dhënë për ‘çështjen’ e Kosovës dhe shprehu gatishmërinë e vendit të tij për zhvillimin e mëtejmë të bashkëpunimit mes dy vendeve.

Daçiq është takuar me Jado, e cila udhëheq delegacionin palestinez në bisedimet në kuadër të sesionit të parë bilateral të konsultimeve politike të Ministrisë së Jashtme të Serbisë dhe Palestinës.

(rtk)

 

Hapet java e personave të zhdukur në Kosovë

prishtinaMe thirrjet e familjarëve për më shumë trysni mbi Serbinë për ndriçimin e fatit të zhdukurve gjatë luftës në Kosovë, sot u hap java kushtuar personave të zhdukur. Kosova shënon më 27 prill ditën kombëtare të të zhdukurve ku edhe 19 pas luftës nuk dihet asgjë për fatin e mbi 1 mijë e 600 personave, pjesa më e madhe e të cilëve të përkatësisë kombëtare shqiptare. (voa)

DASH: Kosova përballet me korrupsion e ndërhyrje në drejtësi

State DepartamentDepartamenti amerikan i shtetit thotë se problemet kryesore të të drejtave të njeriut në Kosovë gjatë vitit 2017 ishin sulmet ndaj gazetarëve; dhuna kundër personave të zhvendosur; korrupsioni endemik i qeverisë; mungesa e pavarësisë së gjyqësorit, përfshirë dështimet e proceseve zbatimin selektiv të vendimeve dhe dhuna kundër pjesëtarëve të pakicave etnike dhe anëtarëve të komunitetit LGBTI.

Raporti i përvitshëm për të drejtat e njeriut, thekson se qeveria ndërmori hapa për të ndjekur penalisht dhe për të ndëshkuar zyrtarët që kryen shkelje në shërbimet e sigurisë. Shumë përfaqësues të opozitës, shoqërisë civile dhe medies besonin se zyrtarët e lartë ishin të përfshirë në korrupsion pa u ndëshkuar.

Raporti konstaton se Misioni i Bashkimit Evropian për sundimin e ligjit dhe prokurorët vendas kanë vazhduar të ndjekin rastet e krimeve të luftës të kryera gjatë konfliktit të viteve 1998-99, ndërsa përshkruan rastet e pezullimit të hetimeve për shkak se kryesit e pretenduar janë “ta panjohur”.

Raporti përfshinë edhe nismën e 22 dhjetorit të vitit 2017 të një grupi deputetësh për shfuqizimin e ligjit për themelimin e Gjykatës së Posaçme që do të trajtojë pretendimet për krime lufte dhe të pasluftës në Kosovë. “Disa parlamentarë thanë se kanë vepruar nën udhëzimet e udhëheqësve politikë. Nisma u përmbys nën trysninë e disa udhëheqësve opozitarë dhe komuniteti ndërkombëtar, por mbështetësit vazhduan përpjekjet për shfuqizim deri në fund të vitit. Prokuroria e Posaçme nuk ka ngritur ndonjë akuzë deri në fund të vitit”.

Raporti përfshinë edhe të dhënat e Kryqit të Kuq Ndërkombëtar se edhe më tej nuk dihet asgjë për fatin e 1 mijë e 658 personave të zhdukur gjatë luftës. “Vëzhguesit pohojnë se rreth 70 për qind janë shqiptarë, ndërsa 30 për qind serb, rom, ashkali, egjiptas, boshnjak dhe malazez”.

Raporti përshkruan edhe gjendjen e burgjeve dhe qendrave të paraburgimit që sipas tij përmbushin disa standarde, por vazhdojnë problemet, në veçanti, mungesa e programeve rehabilituese, dhuna ndërmjet të burgosurve, korrupsioni, ekspozimi ndaj pikëpamjeve radikale fetare apo politike dhe kujdesi jo i duhur mjekësor.

Në raport përmenden edhe hetimet rreth vdekjes së veprimtarit të lëvizjes Vetëvendosje Astrit Dehari, në vitin 2016.

Ndonëse kushtetuta ofron një drejtësi të pavarur, thuhet në raport, sipas Komisionit Evropian, Organizatave Joqeveritare dhe Avokatit të Popullit, administrata e drejtësisë ishte ngadalshme dhe nuk kishte mundësi për të kërkuar llogari nga zyrtarët gjyqësorë. Strukturat e drejtësisë ishin subjekt i ndërhyrjeve politike me emërime të diskutueshme dhe mandate të paqarta. Gjykatat janë të ngarkuara me lëndë të pazgjidhura. Gjatë gjashtë muajve të parë të vitit, gjykatat zgjidhën 170 mijë raste dhe morën 130 mijë raste të reja. Sipas Këshillit Gjyqësor të Kosovës, 358 mijë e 135 raste civile dhe penale administrative dhe komerciale ishte në pritje deri në korrik. Përveç kësaj, 154 mijë e 596 vepra të vogla ishin në pritje të gjykimit.

Një mekanizëm për procedurat disiplinore kundër gjyqtarëve dhe prokurorëve është në fuqi, por ishte joefektiv. Autoritetet nganjëherë nuk arritën të zbatonin urdhrat e gjykatës, duke përfshirë edhe ato të Gjykatës Kushtetuese, veçanërisht vendimet që ishin në favor të pakicave.

Raporti përmend edhe zbatimin e marrëveshjes për sistemin e drejtësisë në veriun e Kosovës të banuar me shumicë serbe ku nga tetori ka filluar integrimi i gjykatave në sistemin juridik të Kosovës.

Kushtetuta dhe ligji sigurojnë lirinë e shprehjes dhe qeveria në përgjithësi e respektoi këtë, thuhet në raport, por njoftime të besueshme flasin se “disa zyrtarë publikë, politikanë, biznese dhe grupe radikale fetare synuan të frikësonin përfaqësuesit e medies. Mediet hasën gjithashtu vështirësi në marrjen e informacionit nga qeveria dhe institucionet publike, siç parashihet me ligj”.

Vështirësitë financiare në rritje të medieve. thuhet në raport, vunë në rrezik pavarësinë editoriale. “Disa gazetarë hoqën dorë nga raportimet hulumtuese për shkak të frikës dhe pasigurisë në punë. Gazetarët, me raste pranuan përfitime financiare në shkëmbim të raportimit pozitiv apo heqjes dorë nga hulumtimet.

Sipas raporti, gazetaret janë ankuar se pronarët e medieve i kanë penguar të publikojnë rrëfimet kritike për qeverinë, partitë politike apo zyrtarë të caktuar. Në disa raste pronarët i kërcënuan gazetarët me pushim nga puna nëse publikojnë raportime kritike. Gazetarët u ankuan po ashtu se janë penguar nga pronarët që të raportojnë për korrupsionin e nivelit të lartë.

Raporti vë në pah kufizimet në lirinë e lëvizjes të shkaktuara nga situata e tensionuar në veriun e Kosovës si dhe vështirësitë në kthimin e personave të zhvendosur.

Në raport theksohet se me gjithë pohimet për shpërbërjen e tyre, qeveria e Serbisë ka vazhduar të mbajë disa nga strukturat e saj paralele në komunat me shumicë serbe.

Aty theksohet se fushata për zgjedhjet e përgjithshme te qershorit të vitit 2017 në veriun e Kosovës është përshkuar me frikësimin e kandidatëve që nuk ishin pjesë e Listës serbe.

Raporti thekson se qeveria nuk ka zbatuar me efikasitet ligjin që mundëson përndjekjen e zyrtarëve të përfshitë në korrupsion dhe kjo dukuri mbetet problem serioz.

“Mungesa e mbikëqyrjes efektive të gjyqësorit dhe dobësitë e përgjithshme në sundimin e ligjit kontribuuan në këtë problem. Rastet e korrupsionit në mënyrë rutinore iu nënshtroheshin apelimeve të përsëritura dhe sistemi gjyqësor shpesh lejonte ‘vjetrimin’ e lëndëve pa i trajtuar rastet”.

Raporti vë theksin edhe tek dhuna familjare dhe dënimet e pakta të autorëve të dhunës si dhe përpjekjet për të vendosur standardet në ndarjen e pronës. Po ashtu aty theksohet se relativisht pak gra mbajnë pozita drejtuese në biznese, polici apo në qeveri.

Raporti trajton edhe të dhënat për shkeljen e të drejtave të fëmijëve, martesat e hershme dhe shfrytëzimin seksual të të miturve, përfshirjen e fëmijëve në punë të rënda fizike si dhe shkeljen e të drejtave të komunitetit LGBTI. (voa)

Daniel Server: Rezoluta 1244 nuk është problem

Daniell SerwerDaniel Server: UNMIK-u nuk është në gjendje të bllokojë asgjë, UNMIK-u ka pak njerëz në Kosovë, që kryejnë punën e një sekretarie.

DW: Prof. Server, ju sapo organizuat në qendrën tuaj një diskutim lidhur me pyetjen a do të hyjë Kosova në Bashkimin Evropian. Si mendoni ju, si mund të kryhet kjo kur në Kosovë ekzistojnë ende misione ndërkombëtare? Ne e dimë që EULEX-i do t’i japë fund misionit, por UNMIK-u mund të bllokojë.

Daniel Server: UNMIK-u nuk është në gjendje të bllokojë asgjë. UNMIK-u ka pak njerëz aty që kryejnë punën e një sekretarie.

DW: Por rezoluta 1244 është problemi, sepse pa ndryshuar rezolutën nuk mund të kryhen ndryshimet e dëshirueshme në Kosovë.

Daniel Server: As 1244 nuk është problem. Sepse 1244 thotë qartë se duhet marrë vendimi për statusin përfundimtar. SHBA dhe pjesa më e madhe e evropianëve dhe më shumë se njëqind shtete të tjera kanë marrë vendimin për statusin përfundimtar. Sipas mendimit tim, pengesa e vetme është mosnjohja e Kosovës nga pesë vende anëtare të BE-së dhe vetoja e Rusisë në Këshillin e Sigurimit.

DW: Po vetoja e Kinës?

Daniel Server: Po, nuk e di nëse Kina do ta përdorte veton e vet, nëse këtë nuk do e bënte Rusia.

DW: A ju kujtohet që Kina krijoi po ashtu probleme gjatë kohës së bombardimeve më 1999?

Daniel Server: Po, por nuk besoj se Kina do të krijojë probleme. Pengesa e vetme është Rusia. Pesë vendet e BE-së që nuk e kanë njohur Kosovën nuk përbëjnë pengesë të vërtetë, sepse bashkëpunimi i tyre ka qenë pjesë e procesit të afrimit të Kosovës me BE. Ato nuk bllokojnë. Nuk është për shembull si në rastin e Greqisë që ka bllokuar Maqedoninë. Asnjë nga pesë vendet nuk e ka bllokuar Kosovën në BE. Ato të gjitha bashkëpunojnë me Prishtinën, kanë përfaqësues të lartë në Prishtinë, për shembull Greqia ka një ambasador aty. Dhe ministrja e Kosovës për integrimin Evropian sapo tha se këto pesë vende nuk do të ngadalësojnë procesin e integrimit të Kosovës në BE. Pra pengesa e vërtetë është Rusia. Dhe çelësi për të bindur Rusinë është Serbia. Serbisë i është thënë në mënyrë të përsëritur, se nuk do pranohet në BE nëse nuk rregullon statusin përfundimtar të Kosovës.

Strategjia e BE-së për zgjerimin e publikuar në shkurt përmban si klauzolë se Serbia duhet të bjerë dakord të nënshkruajë juridikisht një marrëveshje të detyrueshme, që rregullon statusin e Kosovës. BE është duke i thënë Serbisë, më mirë ta zgjidhësh tani këtë çështje se sa vonë, sepse nëse nuk e bëni këtë atëherë ne do ju bllokojmë rrugën për në BE. Kjo është një gjë për të cilën Vuçiç thotë, se nuk i është kështu. Kjo nuk është e vërtetë. Unë kam folur me njerëz që ia kanë thënë atij këtë gjë. Meqenëse ai nuk e pranon, tani po i thuhet publikisht. Probemi ekziston, sepse edhe nëse Serbia i thotë Rusisë “ne nuk kemi asnjë kundërshtim, ne do e zgjidhim këtë çështje”, unë nuk jam i sigurt se Rusia do pranojë. Pra, e përsëris pengesa e vërtetë është Rusia, jo UNMIK, jo 1244, etj.

DW: Rusinë e njohim për qëndrimin që mban. Si është puna e Turqisë aktualisht? Çfarë janë duke kërkuar ata në Kosovë?

Daniel Server: Unë gjithnjë kam pas thënë gjithnjë se nuk kam takuar asnjë kosovar që të ketë shkuar në xhami. Tani takova Muftiun, kështu që nuk e them dot më këtë. Sigurisht që ka ndikim mysliman në Kosovë, dhe mes tyre ka njerëz radikalë. Por qeveria po merret me ta dhe e ka situatën nën kontroll. A do kenë gjithnjë sukses? Jo, por ata janë duke u marrë me këtë punë. Unë nuk shoh ndonjë problem këtu. Për mua problemet më të mëdha janë korrupsioni, sundimi i ligjit.

DW: Ekzistojnë ndryshime në mënyrën se si e shikon BE-ja Kosovën dhe se si e shikon SHBA?

Daniel Server: Ata kanë të njëjtin qëllim në Kosovë dhe këtë e kanë bërë të ditur: Anëtarësinë në NATO dhe në BE. Bashkimi Evropian ka ngecur me punën e konsensusit për njohjen e Kosovës. Që do të thotë se BE ka vështirësi të veprojë vrik. Bashkimi Evropian nuk është një qeveri e vetme, kështu që ka probleme në koordinimin e brendshëm. BE ka influencë shumë të madhe në Kosovë. Kur BE dhe SHBA ushtrojnë presion në një drejtim të caktuar atëherë gjërat ndodhin. Kur fillon BE dhe SHBA të kenë këndvështrime të ndryshme, atëherë nuk funksionojnë mirë gjërat. Por, në Kosovë ka shumë rrallë diferenca midis BE dhe SHBA. Amerika do që Kosova të përgatitet për t’u futur në BE. Amerika luan një rol më të madh kur bëhet fjalë për forcat e armatosura të Kosovës, anëtarësinë në NATO. Por këtu nuk kemi të bëjmë me diferenca, por me ndarjen e punëve.

DW: A prisni të ketë ndryshime në politikën amerikane për Kosovën?

Daniel Server: Unë nuk pres ndryshime. Por nuk mund të jemi kurrë të sigurt.

 

Daniel Server është profesor për menaxhim konfliktesh në Qendrën për Marrëdhëniet Ndëratlantike të Universitetit John Hopkins në Uashington.

Serbia – partneri kryesor tregtar i Kosovës

panairi ks

Në Kosovë Lëvizja Vetëvendosje protestoi të enjten kundër pjesëmarrjes së shumë kompanive serbe dhe mungesës së kompanive nga Shqipëria, në një panairit të përgjithshëm ndërkombëtar “Prishtina 2018”, organizuar nga Oda Ekonomike e Kosovës.

Në një veprimtari simbolike në afërsi të objektit ku po mbahet panairi, veprimtarët e kësaj lëvizjeje shpalosën një pankartë në të cilën bëhet thirrje për bojkotimin e prodhimeve nga Serbia.

Arbër Rexhaj nga lëvizja Vetëvendosje, akuzoi Odën Ekonomike të Kosovës se po favorizon bizneset serbe kundruall atyre shqiptare.

“Mendoj që është e padrejtë që ekonomia e Kosovës të vilet kryesisht nga produkte dhe mallra Serbe ndërsa Kosova të mos i jep hapësirë Shqipërisë dhe anasjelltas Shqipëria t’i jep hapësirë Kosovës. Kosova drejt zhvillimit ekonomik, sigurisht që aleatin e parë duhet ta ketë Shqipërinë e pastaj shtetet tjera”, tha zoti Rexhaj.

Pakënaqësi të njëjta kanë shprehur edhe përfaqësues të klubit të prodhuesve të Kosovës, të cilët thanë se ” 19 vjet pas përfundimit të luftës, asnjë kompani e Kosovës nuk është ftuar apo nuk ka marrë pjesë në ndonjë panair në Serbi. Ndërsa në panairin kryesor ndërkombëtarë në Kosovë nga gjithsej 174 kompani që marrin pjesë, mbi 50 për qind janë nga Serbia. Për Klubin e Prodhuesve të Kosovës kjo është e papranueshme kur merren parasysh të gjitha vështirësitë me të cilat ballafaqohen prodhuesit kosovar në raport me politikat dekurajuese të shtetit serb”, thuhet në njoftimin e këtij klubi.

Por, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Safet Gërrxhaliu, i tha Zërit të Amerikës se panairi ka ruajtur karakterin e vet ndërkombëtar duke qenë i hapur për të gjithë të interesuarit. Sipas tij me kohë janë informuar edhe kompanitë nga Shqipëria, por problemi qëndron te rënia e interesimit të tyre për të marrë pjesë në këtë panair.

“Duhet të kuptohet se për luftë dhe për dashuri duhen dy palë dhe është e pamundur me zor t’i motivojmë kompanitë nga Shqipëria të jenë këtu pjesëmarrëse.. dhe si dëshmi për hir të vlerës së televizionit Zëri i Amerikës, po ju prezantoj dokumentet që besoj flasin shumë më tepër se këto tentativa që dëshirojnë të njollosin panairin në fjalë. Si duket në Kosovë gjithçka të falet përveç suksesit, dhe suksesi i këtij panairi si duket është duke e penguar dikë dhe po veprojnë në këtë drejtim, por ajo çka vlen të theksojmë është kjo ftesë që i drejtohet kryetarit të dhomës se tregtisë dhe industrisë, pastaj kjo letër që i dërgohet kryeministrit të Shqipërisë, dhe po e shihni që dhoma e tregtisë dhe industrisë në Shqipëri ka qenë e informuar”, thotë zoti Gërrxhaliu.

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave të Kosovës, brenda një viti Kosova importon nga Serbia mallra në vlerë prej rreth 400 milionë eurosh, derisa eksportet e Kosovës në Serbi në vit nuk e kalojnë vlerën e 40 milionë eurove.

Prodhuesit në Kosovë vazhdimisht janë ankuar për pengesa në eksportimin e mallrave në Serbi, derisa Serbia vazhdon të mbetet partneri kryesor në tregun e Kosovës, pavarësinë së cilës Beogradi vazhdon ta kundërshtojë, por është përfshirë në një proces bisedimesh për normalizimin e marrëdhënieve në shkëmbim të integrimeve evropiane.

Marko Cadez, nga Oda Ekonomike e Serbisë tha se rreth 70 kompani nga Kosova do të marrin pjesë muajin e ardhshëm në një panair bujqësor në Serbi. (voa)

Qeveria e Kosovës harton platformë për dialogun final me Serbinë

thaci mogherini vucicQeveria e Kosovës miratoi një platformë për fazën finale të përmbylljes së dialogut politik me Serbinë. Kjo parashikon që dialogun me Serbinë ta udhëheqë Presidenti i Kosovës. Opozita e kundërshton këtë ide.

Platforma, siç bënë të ditur qeveria, do t’i procedohet Kuvendit të Kosovës për shqyrtim dhe miratim në formë të rezolutës. Kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj, tha në mbledhjen e qeverisë se “hartimi i platformës është bërë pas takimeve dhe konsultave të shumta me presidentin Hashim Thaçi dhe kryetarin e Kuvendit, Kadri Veseli. Miratimin e kësaj platforme nga kuvendi, Haradinaj e sheh të nevojshme për faktin që në  kuvend janë të përfaqësuara të gjitha subjektet politike dhe aty mund të zhvillohet debat për këtë çështje.

“Ashtu siç do të vendosë Kuvendi ne do ta respektojmë. Deputetët, mendojë se duhet t’i përgjigjen kohës, etapës në të cilën ndodhemi, sepse ky dialog në këtë formë nuk po prodhon efekte, nuk po jep rezultate, kështu që duhet të kalojmë në fazën finale”, tha kryeministri Ramush Haradinaj.

Platforma e qeverisë për dialogun me Serbinë të cilën e publikuan mediet lokale në Prishtinë ka nëntë pika, ndërsa, pika e gjashtë e saj synon që në krye të delegacionit të Kosovës për marrëveshjen finale me Serbinë të jetë Presidenti i Kosovës.

“Kuvendi i Kosovës konfirmon që Presidenti i vendit (në këtë rast Hashim Thaçi) dhe delegacioni i Kosovës që do të krijohet në koordinim me të gjithë spektrin politik, në respektim maksimal të unitetit politik në vend, janë të autorizuar të zhvillojnë bisedime për arritjen e marrëveshjes ligjore ndërkombëtarisht të obligueshme me Serbinë”, thuhet në pikën gjashtë të platformës për dialogun.

LDK-ja kundër kryesimit të negociatave nga presidenti

Në bazë të platformës qeveria e Kosovës insiston që dialogu me Serbinë duhet të përmbyllet me një marrëveshje ligjore ndërkombëtarisht të obligueshme përmes së cilës duhet të ndodhë njohja reciproke ndërmjet Kosovës  dhe Serbisë.

I menjëhershëm ishte reagimi i partisë më të madhe opozitare Lidhja Demokratike e Kosovës, (LDK) e cila e kundërshton hapur që Presidenti Hashim Thaçi të udhëheqë dialogun me Serbinë.

Deputeti i LDK-së, Lumir Abdixhiku, thotë se “LDK nuk e përkrah idenë që në krye të negociatave me shtetin serb të jetë shefi i shtetit Hashim Thaçi”.

“Negociatat duhet të udhëhiqen nga qeveria e Kosovës, sepse është e vetmja  qe ka mekanizma ekzekutues me ministri dhe e vetmja që ka sistem llogaridhënieje në Parlament. Pa llogaridhënie dhe pa ekzekutim, një veprim i tillë më duket veçse faktorizim individual i Presidentit Thaçi”, thotë deputeti Abdixhiku.

Asociacioni i komunave me shumicë serbe

Kosova dhe Serbia që nga viti 2011 zhvillojnë dialog, ndërsa, më 19 prill të vitit 2013 ato nënshkruan një marrëveshje për përmirësimin e raporteve dhe që parashihte arritjen e një sërë marrëveshjesh që do ta lehtësonin jetën e qytetarëve nga të dyja vendet. Njëra ndër marrëveshjet më të rëndësishme ishte krijimi i asociacionit të komunave me shumicë serbe e cila nuk  ka gjetur zbatim akoma. Beogradi synon që ky asociacion të ketë kompetenca ekzekutive, ndërsa, Prishtina zyrtare e hedhë poshtë  këtë në mënyrë kategorike. Kryeministri i Kosovës, Ramush Haradinaj tha se hartimi i statutit të asociacionit është në proces të themelimit.

“Marrëveshja e Brukselit parashikon që në fund të procesit, vlerësimin rreth harmonizimit të statutit me kushtetutën do ta japë Gjykata Kushtetuese e Kosovës”, tha Haradinaj duke ritheksuar se asociacioni i komunave me shumicë serbe duhet të jetë në përputhje të plotë me kushtetutën e Kosovës.

Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuciq tha në Beograd se “përfaqësuesit e serbëve të Kosovës do të presin edhe tre muaj e gjysmë, duke respektuar kështu afatin e përcaktuar nga Bashkimi Evropian për hartimin e statutit dhe themelimin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe. E gjithë kjo që askush të mos i akuzojë serbët se po i shkelin marrëveshjet dhe dakordimet ndërkombëtare”, tha Vuciq transmetojnë mediet lokale në Serbi.

Përfaqësuesit e listës serbe “Srpska” që kanë 10 deputet në kuvendin e Kosovës thonë se “nëse Prishtina zyrtare nuk e  themelon asociacionin e komunave me shumicë serbe, atëherë, ata do ta themelojnë atë në mënyrë të njëanshme”. (dw)

Borissov: Pa marrëveshje, Kosova e Serbia nuk hyjnë në BE

Borisov ThaciKryeministri i Bullgarisë, Boyko Borissov, tha të hënën që nëse Kosova e Serbia nuk nënshkruajnë marrëveshje normalizimi ndërmjet tyre, asnjëra palë nuk do të integrohet në Bashkimin Evropian. Ai i bëri këto komente gjatë një vizite në Prishtinë, ku është takuar me udhëheqësit e institucioneve të Kosovës.

Kryeministri bullgar tha se Kosova dhe Serbia duhet të gjejnë një zgjidhje

“E keni për detyrë të gjeni kompromisin e arsyeshëm që të mund të shkojmë përpara, të gjitha korridoret evropiane shërbejnë edhe për juve dhe tërë rajoni do të jetë i ndryshëm. Kryesorja është të mos shohim mbrapa por përpara, dhe në muajin maj në Samitin e Sofjes të mund t’u themi udhëheqësve evropian që të gjithë në Ballkan janë të vendosur”, tha ai.

Kryeministri Borissov u bëri thirrje udhëheqësve të Ballkanit që t’i lënë anash siç tha egoizmat personale, pasi që sipas tij, egoizmi i njëri shtet mund të shkaktojë probleme për shtetet tjera ndërsa theksoi se Bashkimi Evropian nuk dëshiron që problemet historike dhe gjeografike të transferohen brenda saj.

Në muajin maj në Sofje të Bullgarisë pritet të mbahet takimi i lartë ndërmjet udhëheqësve të vendeve të Bashkimit Evropian dhe të gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor, që synojnë integrimin. Por, prania e Kosovës në këtë samit ka ngjallur shumë reagime te disa vende që nuk e kanë njohur Kosovën. Kryeministri Borissov tha se ka ftuar presidentin e Kosovës Hashim Thaçi që më 16 dhe 17 maj të jetë i pranishëm në Sofje.

“Kosova do të përfaqësohet ashtu siç e kanë njohur 116 shtete dhe në mes tyre edhe Bullgaria ndërsa për ato që nuk e kanë njohur, do të gjejmë një zgjidhje”, tha zoti Borissov.

Presidenti i Kosovës Hashim Thaçi tha se takimi i Sofjes është një mundësi e veçantë për Kosovën dhe sipas tij zgjerimi i Bashkimit Evropian është rruga e vetme si për rajonin ashtu edhe për Evropën.

“Ishte konstatim i dyanshëm, i përbashkët se Bashkimi Evropian do të jetë i plotë vetëm atëherë kur Kosova dhe tërë rajoni të jetë pjesë e saj. Kjo nënkupton jo vetëm paqe dhe qëndrueshmëri por ngritje të mirëqenies së gjithëmbarshme”, tha ai.

Presidenti Thaçi tha se Kosova kërkon jo vetëm vazhdimin e bisedimeve me Serbinë por t’i shndërrojë ato në negociatë të mirëfillta të fqinjësisë së mirë, të pajtimit dhe të paqes ndërmjet Kosovës e Serbisë por edhe për rajonin.

Arritja e një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse ndërmjet Kosovës e Serbisë mbetet një nga kushtet për të dyja vendet drejt rrugës evropiane.

Në fillim të muajit shkurt, Komisioni Evropian shpalosi Strategjinë për Zgjerimin me vendet e Ballkanit Perëndimor, që është një nga zhvillimet e rëndësishme për rajonin gjatë këtij viti.

Të martën, Komisioni Evropian do të publikojë raportin e përparimit të këtyre vendeve, ndërsa në muajin maj në Sofje, pritet të mbahet takimi i lartë i vendeve të Ballkanit Perëndimorë.

Strategjia e zgjerimit do të diskutohet më pas në qershor në takimin e lartë të Bashkimit Evropian, ndërsa në korrik në Londër do të mbahet takimi i radhës i vendeve të Ballkanit Perëndimorë.

Këto zhvillime shihen si një përpjekje e ripërtërirë e Bashkimit Evropian për një qasje ndryshe ndaj rajonit të trazuar për shkak të rritjes së ndikimit rus, krizës së emigracionit, rrëshqitjes së Turqisë drejt autoritarizmit dhe synimit për të forcuar integrimin evropian pas largimit të Britanisë në vitin 2019.

Konflikti Kosovë-Serbi – Katër skenarë të mundshëm

hartaEkspertë të shoqërisë civile, institute e analistë si nga Kosova edhe nga Serbia janë mbledhur nga fondacioni gjerman Friedrich-Ebert për të skicuar skenarë të mundshëm të zhvillimeve të konfliktit deri në vitin 2035.

Gati një dekadë pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, shtatë vite pas fillimit të dialogut me ndërmjetësimin e BE-së dhe pesë vjet nga marrëveshja e Brukselit që synonte hapjen e një kapitulli të ri në marrëdhëniet Kosovë-Serbi, konflikti mbetet ende i ngrirë. Serbia nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, megjithëse një shumicë e vendeve të OKB-së e kanë njohur shtetin e ri, Rusia që qëndron në krah të Serbisë çdo kohë mund të bllokojë me veto në Këshillin e Sigurimit, anëtarësimin e Kosovës në OKB.

Katër skenarë – Si do të jenë zhvilime deri në vitin 2035?

Dialogu i filluar në Bruksel ka eliminuar disa probleme që rëndonin jetën e përditshme të njerëzve dhe i ka shpërbërë në një masë të caktuar strukturat serbe në veri të Kosovës si gjykatat dhe policinë. Por pengesa kryesore mbetet diferenca e pakapërcyeshme për statusin e territorit me 2 milionë banorë, më së shumti shqiptarë. Faktori ndërkombëtar ka rritur presionin ndaj Prishtinës dhe Beogradit për të përcaktuar marrëdhëniet  e tyre në një marrëveshje të gjerë të normalizimit.

Grupe përfaqësuese nga shoqëria civile, institute dhe bota akademike si nga Kosova, Serbia bashkë me ekspertë të BE janë mbledhur nga fondacioni gjerman, Friedrich Ebert-Stiftung për të skicuar katër skenarë të mundshëm të zhvillimit të marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë deri në vitin 2035. Ata do të prezantohen të premten (13.04) në Beograd, por Deutsche Welle sjell ekskluzivisht disa pjesë të këtij dokumenti.

Rruga më e shpejtë drejt progresit

“Skenari më i mirë do të ishte ai që zgjidh përfundimisht grindjen për statusin”, thotë njëri nga pjesëmarrësit në këtë projekt të fondacionit gjerman, Shpëtim Gashi nga Instituti “Council for Inclusive Governance”. Skenari i “dallgës së gjelbër” nënkupton arritjen e një marrëveshje të gjerë normalizimi mes Serbisë dhe Kosovës në vitin 2019. Kështu Serbia bëhet anëtare e BE në vitin 2025, Kosova merr liberalizimin e vizave në vitin 2019, bëhet anëtare e të gjitha organizatave ndërkombëtare dhe pret t’i bashkohet BE në vitin 2037, dhe Serbia e mbështet anëtarësimin e saj.

Sipas këtij skenari si Kosova edhe Serbia kanë përmirësime ekonomike. “Por për të arritur deri këtu, Kosova dhe Serbia duhet të marrin disa vendime kyçe. Beogradi duhet të heqë dorë nga pretendimi territorial mbi Kosovën, dhe Kosova të themelojë Asociacionin e Komunave Serbe me disa fuqi ekzekutive. Një paketë impulsesh financiare dhe politike janë të nevojshme për të inkurajuar këtë proces”, thotë eksperti Shpëtim Gashi për Deutsche Wellen.

Sipas Gashit, më i mundshëm është një kombinim i skenarëve të dytë dhe të tretë. Këta skenarë nënkuptojnë nënshkrime marrëveshjesh, por që nuk implementohen. Në marrëveshje njihet nga Beogradi autoriteti i Prishtinës në të gjithë territorin e Kosovës, por pa njohje të plotë diplomatike të Kosovës. Në të njëjtën kohë, Beogradi vazhdon të lobojë kundër anëtarësimit të Kosovës në organizmat ndërkombëtarë.

Ish-armiqtë në pushtet

Arsyeja, se pse ky kombinim mund të jetë edhe skenari më i mundshëm është sepse lidershipi si në Kosovë edhe në Serbi nuk ka vullnetin të heqë dorë nga retorika populiste. Aktualisht të dyja vendet drejtohen nga armiqtë e dikurshëm. Alekasander Vuçiç ka qenë ministër i Informacionit në kohën e luftës së Kosovës, ndërsa presidenti Hashim Thaçi ishte një nga drejtuesit e UÇK-së.

“Vuçiç dhe Thaçi janë përpjekur shumë të prezantojnë veten si paqebërës, që në të vërtetë nuk janë. Ata më shumë janë përpjekur që ne t’u besojmë. Por ata janë produkt i konfliktit dhe mbeten në pushtet për shkak të konfliktit. Ata krijojnë një konflikt në mëngjes që të mund ta zgjidhin atë pasdite”, thotë eksperti Shpëtim Gashi. Sipas tij, kërkohen hapa të guximshëm për të zgjidhur konfliktin, por mungon lidershipi për këtë. Lidershipi ynë nuk ka integritet, ka një të kaluar të përzier dhe nuk është i gatshëm për të lënë pas një trashëgimi të vjetër, thotë Gashi për DW.

Bast për dështimin

Me politikanë të tillë mund të vësh bast për dështimin, kritikon Gashi. Rezultati i dështimit do të bëjë që, megjithë disa përpjekje, ekonomitë e dy vendeve të përkeqësohen. “Konflikti është një faktor jo i vogël që kontribuon në problemet ekonomike, por kam frikë se si Kosova edhe Serbia kanë shkuar shumë larg për t’u kthyer pas. Kosova gjithnjë e më shumë po bëhet një shoqëri konsumi, që importon 90% të të ardhurave, dhe eksporton vetëm 10%, ndërsa Serbia me më pak se 2% rritje ekonomike renditet në 10 vendet me ekonominë globale më të dobët”, thotë Shpëtim Gashi.

Në këtë analizë të ekspertëve e instituteve të studimit, skenari më i keq do të ishte shpërbërja e BE-dhe kalimi i tij në një aleancë të lirshme ekonomike, duke bërë që të ngrijë procesi i zgjerimit me vende të Ballkanit Perëndimor. Në këtë rast BE humb levën ndikuese në Prishtinë dhe Beograd. Me humbjen e perspektivë së anëtarësimit, si Prishtina dhe Beogradi humbasin interesin për negociiim dhe vazhdojnë të fajësojnë njëra-tjetrën. Në rast të tillë nuk ka më një oponencë të fortë ndaj ligjërimit nacionalist, kjo do të çonte në rritjen e tensioneve në shumë zona ku banojnë serbë në Kosovë, sidomos në veriun e saj, theksohet në skenarin më të keq për zhvillimet deri në vitin 2035. Me tensione të larta e zëra të dobët që kërkojnë një zgjidhje “një luftë e re do të ishte vetëm një shkëndijë larg”. (dw)

Vuçiçi drekon me Merkelin

Merkel VucicTemë e bisedës ishte dhe Kosova, por as njëri as tjetri nuk dha hollësi. Theksohet roli i Serbisë në rajon.

Se çfarë mendon Kancelarja gjermane Angela Merkel për një propozim eventual të Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiç për raportet me Kosovën, kjo nuk dihet ende. Të premten Presidenti serb Vuçiç ka biseduar me Kancelaren gjermane për Kosovën, por të dy krerët ranë dakord që të heshtnin.

Në deklaratat e tij për mediat serbe, Vuçiç tha pas takimit shprehjen tashmë të njohur: “Jemi të gatshëm për një kompromis për Kosovën, por për këtë duhen dy palë”.

Para takimit, kancelarja Merkel riofroi gatishmërinë e saj për të ndihmuar në zgjidhjen e tensioneve: “Serbia luan një rol kyç në rajon, si për Kosovën ashtu edhe për Bosnjë-Hercegovinën”, theksoi Kancelarja para takimit.

Se si dhe në çfarë forme do të jetë angazhimi i Gjermanisë në zgjidhjen e kësaj çështjeje, Merkel nuk e konkretizoi. Ajo tha se po e mirëpret samitin e ardhshëm të vendeve anëtare të BE-së me vendet e Ballkanit Perëndimor, që do të zhvillohet më 17 maj 2018 në Sofje, si edhe konferencën e ardhshme, në kuadër të të ashtuqajturit proces të Berlinit, që do të zhvillohet në korrik 2018 në Londër.

Kontakte të shpeshtuara mes Beogradit dhe Berlinit

As dy muaj nuk kanë kaluar që nga vizita e fundit në Berlin e Presidentit serb Vuçiç. Asokohe Serbisë iu premtua mbështetje në procesin e saj drejt BE-së, kur veç reformave të shtetit ligjor, rolin kryesor e luan zgjidhja e çështjes së Kosovës.

Por afro një muaj më pas marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë u tensionuan, kur qeveria e Kosovës dëboi ministrin serb për Kosovën Gjuriç nga Mitrovica e Veriut. Vuçiçi kërkoi ndihmën e Rusisë për zgjidhjen e problemit, sepse sipas tij Perëndimi favorizonte shqiptarët.

Ndaj kësaj  afërie të dyfishtë të Serbisë si me BE-në, ashtu edhe me Rusinë, Berlini reagon me diplomaci: “Ne nuk mund t’u diktojmë partnerëve tanë se me kë mund të bisedojnë”, i tha zëdhënësi i qeverisë gjermane, Steffen Seibert DW të premten në Berlin.

Ndërsa Vuçiçi vjen rregullisht disa herë në vit në Berlin dhe edhe më shpesh ka bisedime telefonike mes tij dhe kancelares Merkel, kontaktet e Kancelares Merkel me krerët e Kosovës janë thuajse inekzistente. (dw)