Kategoritë: Maqedonia

Varhelyi në Shkup: Presim nisjen e negociatave të anëtarësimit në BE

VarhelyiKomisionari për Zgjerim i Bashkimit Evropian, Oliver Varhelyi, deklaroi të mërkurën në Shkup se Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria janë të gatshme për fillimin e negociatave të anëtarësimit me Bashkimin Evropian.

Pas takimit me kryeministrin maqedonas, Oliver Spasovski, Varhelyi tha se pret që vendet anëtare të BE-së të marrin një vendim para samitit BE-Ballkani Perëndimor, që pritet të mbahet në Zagreb në muajin maj.

“Kam një lajm të mirë për integrimin e Ballkanit Perëndimor: procesi do të vazhdojë. Për ta bërë këtë, ne duhet t’i shpejtojmë proceset dhe t’i bëjmë ato më të sigurta. Për Komisionin e ri (Evropian), zgjerimi nuk është një tabu, ai është një përparësi. Punën time do t’ia përkushtoj arritjes së zgjerimit”.

“Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria janë të gatshme për negociata, nuk ka asnjë ndryshim në atë qëndrim. Ne duhet t’i fillojmë negociatat e pranimit me këto dy vende”, tha Varhelyi, duke dhënë vlerësime pozitive për punën e bërë në kursin e reformave, por edhe duke theksuar nevojën për miratimin e Ligjit për Prokurorinë Publike në Maqedoninë e Veriut.

Ai po ashtu tha se zbatimi i Marrëveshjes së Prespës me Greqinë – për ndryshimin e emrit – dhe Marrëveshjes së Fqinjësisë së Mirë me Bullgarinë mbetet thelbësor, pavarësisht se kush do të udhëheqë qeverinë e ardhshme në Maqedoninë e Veriut.

“Dua ta lavdëroj Maqedoninë e Veriut për atë që ka bërë deri më tani. Shteti ka qenë shumë këmbëngulës në negociata, falë të gjitha qeverive. Ekziston një konsensus kombëtar dhe shpresoj se do të vazhdojë dhe të ndihmojë në sfidat që do të vijnë me negociatat e pranimit. Reformat duhet të zbatohen. Prioritet duhet t’i jepet Ligjit për Prokurorinë Publike dhe shpresojmë që ai të miratohet nga parlamenti aktual. Shpresoj që të kemi një partner të besueshëm në qeveri”.

“Unë kam shprehur gatishmërinë time për të bashkëpunuar me këdo që udhëheq qeverinë. Është gjithashtu e rëndësishme për të zbatuar Marrëveshjen e Prespës, pa marrë parasysh se kush do të drejtojë qeverinë”, tha Varhelyi.

Maqedonia e Veriut mban zgjedhjet parlamentare në muajin prill.

Nga ana tjetër, kryeministri Oliver Spasovski tha se Varhelyi e ka njoftuar se Komisioni Evropian, deri në fund të muajit, do të dalë me një metodologji të re për negociatat e pranimit.

Në tetor të vitit të kaluar, Bashkimi Evropian nuk e ka miratuar nisjen e negociatave me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, me gjithë rekomandimin e Komisionit Evropian se ato i kanë përmbushur kushtet.

Vendimi është bllokuar nga Franca, e cila ka kërkuar reforma të mëtejshme nga dy vendet, por edhe reformim të procesit të zgjerimit.

rel

Katër ish-drejtues të lartë shtetërorë do të gjykohen për dhunën në Kuvend

parlamenti MKGjykata Penale në Shkup ka njoftuar se katër ish-drejtues të lartë shtetërorë do të gjykohen për ngjarjet e dhunshme në parlamentin e Maqedonisë së Veriut, të cilat kishin ndodhur më 27 prill të vitit 2017.

“Katër ish-drejtues të lartë shtetëror: ish-kryetari i Kuvendit, Trajko Veljanovski, ish ministri i Transportit, Mile Janakievski, ish ministri i Punëve dhe Politikës Sociale, Spiro Ristovski dhe Vlladimir Atanasoski, ish shef i policisë sekrete, do të gjykohen si organizatorë të ngjarjeve të dhunshme në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut, më 27 prill të vitit 2017”, thuhet në njoftimin e Gjykatës.

Prokuroria Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit kishte ngritur aktakuzë kundër këtyre personave, në maj të vitit të kaluar, për veprën penale “rrezikim i rendit kushtetues dhe sigurisë”.

Sipas hetimit të organit të akuzës, të pandehurit fajësohen për organizimin dhe mbështetjen që i kanë dhënë protestave masive, së pari para Komisionit Shtetëror të Zgjedhjeve, dhe pastaj për pushtimin me dhunë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut.

Nga dhuna e protestuesve që kishin hyrë në Kuvend, pas hapjes së dyerve nga disa deputet të VMRO DPMNE-së, ishin lënduar shumë deputet ndërsa më së rëndi e kishin pësuar kryetari i LSDM-së, Zoran Zaev dhe kryetari i Aleancës për Shqiptarët, Zijadin Sela.

Dhuna në Kuvend kishte ndodhur pas zgjedhjes së Talat Xhaferi për kryetar të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut. Zgjedhja e tij kundërshtohej nga partia VMRO DPMNE, e cila kishte nxitur aktivistët e saj por edhe disa shoqata tjera nacionaliste që të protestonin.

rel

Zaev: Ne duhet ta sjellim Europën në Ballkan, në secilin nga vendet tona

ZaevNë intervistën ekskluzive me DW, kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev mbron projektin e debatuar të Mini Shengenit mes Shqipërisë, Serbisë e Maqedonisë së Veriut, dhe flet për kohën kur ishte zemërthyer.

DW: Zoti kryeministër, ju i keni kërkuar partive shqiptare në Maqedoninë e Veriut të shpjegojnë, se çfarë është e gabuar me projektin Mini Shengen, por ende mbetet e paqartë, pse i futeni kësaj aventure, kur mekanizmat bashkëpunues ekzistojnë, me Marrëveshjen CEFTA, me Procesin e Berlinit dhe iniciativa të tjera ekszistuese, por që nuk janë implementuar. Interesat e kujt qëndrojnë pas këtij procesi?

Zoran Zaev: Esenca e iniciativave të bashkëpunimit rajonal qëndron në kontributin tonë të përbashkët për realizimin e katër lirive të BE edhe në Ballkanin Perëndimor – lëvizja e lirë e njerëzve, e produkteve, e shërbimeve dhe kapitalit në rajonin tonë të përbashkët. Ne jemi të hapur për të gjitha iniciativat që synojnë nxitjen e bashkëpunimit rajonal dhe përshpejtojnë procesin e integrimit në BE për të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor. Ky është një process autentik i vendit tonë, Shqipërisë dhe Serbisë, ne u bëjmë shpejt thirrje vendeve të tjera në rajon të na bashkohen.

Iniciativa për bashkëpunim më të thellë rajonal nuk është pronë ekskluzive e askërkujt apo një klub i mbyllur. Ne e kemi thënë nga fillimi, që ajo është e hapur për të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor. Nëse shikoni më nga afër deklaratat e mia për këtë iniciativë, do të vëreni, se gjithmonë insistoj në atë që të përshpejtojmë bashkëpunimin. Po, gati të gjitha projektet janë të përfshira në CEFTA dhe Procesin e Berlinit, por ka një dallim të rëndësishëm. Tek CEFTA dhe Procesi i Berlinit, bashkëpunimi ynë është gjithmonë i mbështetur e monitoruar nga një vend anëtar i BE. Në këtë rast, kjo është iniciatovë e jona, autentike dhe imediate për t’i përshpejtuar këto procese. Për shembull: Ne kemi rënë dakord dhe do të punojmë për të siguruar që njerëzit nga vende të treta jashtë rajonit, që duan të hyjnë në Serbi, Maqedoninë Veriore apo Shqipëri kur të kalojnë kufirin nuk kanë pse të kalojnë të gjitha formalitetet doganore në secilin kufi.

Ka shumë potencial të pashfrytëzuar në përshpejtimin e bashkëpunimit rajonal. Ne do të fitojmë më shumë respekt dhe mbështetje nga BE, nëse tregojmë lidership politik dhe përkushtim për nxitjen e bashkëpunimit me forcat tona. Unë besoj, se nxitja e bashkëpunimit rajonal mund të japë një kontribut të rëndësishëm në çensionimin e marrëdhënieve politike në rajon. Duhet të sjellim parimet europiane të bashkëpunimit dhe funksionimit në rajonin tonë. Ne duhet ta sjellim Europën në Ballkan, në secilin nga vendet tona. Kjo është një pjesë integrale e detyrave të shtëpisë që kemi përpara për t’u integruar në BE.

DW: Ju keni folur për rëndësinë e Marrëveshjes së Prespës, shumë herë në muajt e shkuar. Opozita në vend sërish e kundërshton atë dhe dëshiron ta hedhë poshtë, qeveria e re greke nuk e vlerëson, por do ta respektojë atë. Si e shikoni kuptimin e saj sot?

Marrëveshja e Prespës mbetet një marrëveshje historike mes dy vendeve tona. Çështja e hapur me Greqinë për emrin e vendit tonë ishte pengesë e pakapërcyeshme për integrimin euroatlantik të vendit. Marrëveshja e zhbllokoi perspektivën e anëtarësimit në BE dhe NATO. Ne ndërkohë jemi de facto vend anëtar i NATO-s. Falë Marrëveshjes së Prespës, Maqedonia Veriore dhe Greqia janë tani aleatë në aleancën më të fuqishme ushtarake të sigurisë. Në përputhje me standartet dhe kooperimin mes anëtarëve të NATO-s, Greqia është garantuese dhe mbrojtëse e sigurisë edhe e hapësirës sonë ajrore. Marrëveshja e Prespës është një miqësi afatgjatë, është marrëveshje e një aleance strategjike mes Maqedonisë së Veriut dhe Greqisë. Ajo ka hapur dhe shtuar bashkëpunimin në të gjitha fushat. Greqia ishte një nga investitorët më të mëdhenj të huaj tek ne. Tani interesi është edhe më i madh. Jemi duke hapur pikëkalime të reja kufitare. Bashkëpunimi kufitar në një rajon të ndarë me kufij ka fituar një rëndësi të re. Asnjë nga këto nuk do të ishte e mundur pa Marrëveshjen e Prespës.

DW: A mendoni, se Marrëveshja e Prespës do të mbijetojë, nëse ju humbni pushtetin në zgjedhjet e ardhshme?

Ne nuk do t’i humbasim zgjedhjet. Natyrisht, njerëzit në zgjedhje të lira marrin vendimin e tyre, por unë do të luftoj shumë fort dhe do të bëj të qartë, gjallërisht, ilustrativisht, me të gjithë dramacitetin e mundshëm, se çfarë do të ndodhë, nëse regjimi rikthehet. Çdo gjë që kemi bërë në këto dy vite gjysmë, dhe kemi bërë shumë, do të hidhet poshtë. Ajo që paralajmëron opozita është kërcënimi, se do të anulojë Marrëveshjen e Prespës, që do të thotë, se vendi do të jetë i detyruar të përjashtohet nga NATO. Por një gjë është e qartë: Qytetarët që me shumicë mbështesin integrimin në NATO dhe BE nuk do të lejojnë që vendi të dalë nga rruga për të cilën kanë luftuar gjeneratat.

DW: Samiti i BE në Bruksel solli zhgënjim të madh në të gjithë vendin. U fol, se ju do të largoheshit nga posti, edhe New York Times i thatë, se ishit të goditur keq psikologjikisht. Çfarë ju shkonte nëpër mend atë kohë?

Unë jam Zoran Zaev – një njeri i zakonshëm dhe i thjeshtë. Isha zemërthyer dhe i rënduar, sepse e gjithë narrativa e asaj kohe ishte e mbushur me superlativa ndaj nesh. Ne ishim shembulli më i mirë në Europën Juglindore, me liderët botërore e filluam dhe e përfunduam Marrëveshjen e Prespës. Ne treguam, se në shekullin e 21-të, përtej të gjitha taktivave moderne dhe teknologjive, diplomacisë dhe dialogut, duke krijuar miqësi dhe duke u fokusuar mund të zgjidhen çështje të tilla. Marrëveshja e Prespës është e para në llojin e saj e njohur në botë, që është arritur përmes dialogut dhe diplomacisë, ka disa marrëveshje të tjera, që janë arritur vetëm pas një lufte.

E tani ky ndëshkim është vërtet i dhimbshëm për këdo. Unë besoj, se edhe qytetarët ishin zemërthyer, jo vetëm unë. Ju e patë, se nuk u përgjigja menjëherë, m‘u desh disa kohë për vete, pas kësaj vendosa të vazhdojë të luftoj. Për të vazhduar me reformat, me europianizimin e vendit, të ndryshojmë marrëdhënien dhe përgjegjësinë tonë, produktivitetin dhe dedikimin për gjithçka që duhet të bëjmë, që përfundimisht t’i bindnim ata që kanë rezerva, e në rastin tonë ishte Franca. Jam i kënaqur, se në fund konkluzioni ishte, se ne e kishim plotësuar gjithçka.

Ata thonë, „ne kemi nevojë për kohë”. Në rregull, por nëse nacionalizmi dhe radikalizimi kthehen këtu, ne do të humbasim dekada. Nëse ata duan ta reformojnë BE, le ta bëjnë, por ata nuk mund të ndalin tani, ky është një proces paralel. Ne rregullisht e themi, se nuk duam të bëhemi menjëherë anëtarë të BE, por na duhet të mbajmë lart motivimin për të ndërmarrë hapat e tjerë. Kur të dyja palët, ne dhe BE të jemi gati, atëherë do të bëhemi anëtarë. Edhe nëse kjo do të ndodhë pas  5, 7 apo 10 vitesh, se kur, askush nuk mund ta thotë sot.

Intervistën e zhvilloi Boris Georgievski

 

dw

Maqedoni, Kuvendi i miratoi ligjet për mbrojtje shëndetësore, për tatimin e të ardhurave personale dhe për shërbim në ushtri

Kuvendi-MKKuvendi sot pasdite në kuadër të seancës së 123-të i miratoi ndryshimet dhe plotësimet e ligjeve për mbrojtje shëndetësore dhe për tatimin e të ardhurave personale me procedurë të shkurtër, plotësimin e Ligjit për Shërbim në Armatë me procedurë të shkurtër në lexim të dytë, si dhe Propozimi i interpretimit autentik të nenit 161 paragrafi (1) të Ligjit për Mbrojtje Shëndetësore.

Në diskutimin për ndryshimet dhe plotësimet e Ligjit për Mbrojtje Shëndetësore, opozita akuzoi se ato duhej të silleshin shumë më herët, se pushteti edhe pse kishte premtuar nuk kishte sjellë Ligj të ri për Mbrojtje Shëndetësore, se me këto ndryshime nuk janë përmbushur të gjitha kushtet të cilat i kishin kërkuar specializantët dhe nuk ka filluar ndërtimi i Qendrës së re Klinike.

Deputetët nga shumica në pushtet në akuzat u përgjigjën se shumë dëm i madh i është shkaktuar me këtë ligj i cili paraprakisht është sjellë në kohën e OBRM-PDUKM-së, ndërsa se pushteti tani i ka konsultuar të gjithë të përfshirët dhe prej këtu dalin këto ndryshime thelbësore.

Pas votimit të Propozimit të interpretimit autentik të nenit 161 paragrafi (1) të Ligjit për Mbrojtje Shëndetësore, seanca ishte ndërprerë, ndërsa vazhdimi i saj, siç ishte theksuar, në mënyrë shtesë do të caktohet. Në kuadër të kësaj seance sot ishin votuar 17 ligje. Paraprakisht, Kuvendi e mbajti seancën e 126-të në të cilën deputetët u prononcuan për 14 ligje./Telegrafi/

Zaev: Nuk besoj që do të kemi koalicion deri kah mes i muajit shkurt

ZaevKryeministri Zoran Zaev deklaroi se në mbledhje të LSDM-së të premten do të diskutohet për të gjithë çështjet politike duke përfshirë këtu edhe marrëdhëniet me të gjithë në koalicion.

“Të premten kemi mbledhje qendrore ku do ta shqyrtojmë të gjithë çështjet politike. Marrëveshje koalicionesh, apo marrëveshje parazgjedhore nuk besoj të ketë deri kah mesi i muajit shkurt për shkak të listave të kandidatëve, që duhet të dorëzohen nëse nuk gaboj deri më 12 mars. Duke marrë parasysh këtë do t’i përdorim të gjithë mundësitë në dispozicion që të pozicionohemi më mirë para qytetarëve në zgjedhjet e parakohshme kuvendare”, hta Zaev, përcjell Telegrafi Maqedoni.

I pyetur nëse në partinë e tij është hapur tema për koalicionin me BDI, kryeministri tha se do të shqyrtohen të gjitha marrëdhëniet me të gjithë.

Ndryshe, Zoran Zaev do të japë dorëheqje nga kryeministri më tre janar kur nis të formohet Qeveria teknike sipas Marrëveshjes për Qeveri teknike 100 ditë para zgjedhjeve./Telegrafi/

Tetova dhe Manastiri me ajrin më të papastër

Maqedonia përsëri thithën ajër të papastër, ndërsa si qytete me ajër më të ndotur gjatë këtij mëngjesi janë Tetova me 183 PM dhe Manastiri me 180 PM.

Stacionet matëse tregojnë se sot në mëngjes krahas Manastiri 2 dhe Tetovës, si qytete me ajër më të ndotur janë Strumica, Milladinovci si dhe Rektoriati dhe Gazi Baba në Shkup.

Gjatë ditës së djeshme Kumanova ishte me ajrin më të ndotur ndërsa stacioni matës kapi 640 PM ndotjen e ajrit.

Problemi i ndotjes së ajrit është problem i kamotshëm i Maqedonisë ndërsa Shkupi disa herë është radhitur si një ndër qytetet më të ndotura në botë./Telegrafi/

Përvjetori i Normales së Elbasanit/ Shkolla që nisi funksionin 110 vite më parë

110 vite më parë, në dhjetor të vitit 1909 me vendim të Kongresit të Elbasanit do të krijohej normalja e parë e Elbasanit, si i parë institucion në vend që do të përgatiste mësues e do të përhapte gjuhën shqipe në të gjitha trojet shqipfolëse.

Të shumta kanë qenë aktivitetet me rastin e kësaj datë të shënuar, jo vetëm për Elbasanin.

Normalistët e ftuar ndanë mes tyre kujtimet dhe traditat e një arsimi dhe kulture që do të jetojnë gjatë në këtë qytet.

Mësuesit e parë të normales do të pushtonin të gjitha trojet shqiptare, që nga zonat e thella malore, Kosova, Çamëria apo në çdo cep ku duhej përhapur gjuha amtare, pa të cilën një komb është i destinuar të zhduket. Normalja e Elbasanit mban titullin e lartë “Nderi i Kombit” akorduar nga Presidenti i Republikës.

Top Channel

Ndotja e ajrit në Maqedoni, Tetova në krye të listës

Në pjesën veriore të vendit ndotja e ajrit është me e theksuar.

Qyteti i Tetovës është në krye të listës për nga ndotja e ajrit, ndërsa ndotje mesatare sonte ka Shkupi, Koçani dhe Strumica, njofton Telegrafi Maqedoni.

Si qytete me ndotje më të vogël janë qyteti i Gostivarit, Kërçovës, Velesit dhe Kavadarit.

Sipas aplikacionit ‘Ajri im’, pas Tetovës si qytet më i ndotur në Maqedoni për momentin vijon Kumanova ndërsa sot gjatë ditës Strumica ishte në vend të parë.

/Telegrafi/

Rikthehen tensionet në lidhje me Ligjin për shqipen në Maqedoninë e V.

flamurjtOpozita maqedonase paralajmëron amendamente për ndryshimin e Ligjit për përdorimin e gjuhëve, në përputhje, siç thotë, me mendimin e Komisionit të Venecias, i cili ka vërejtje serioze për disa dispozita të zgjidhjes ligjore që avancon përdorimin e gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut.

“VMRO DPMNE-ja do të paraqes amendamente në Ligjin për përdorimin e gjuhëve, të cilat kryesisht do të përmbajnë vërejtjet e Komisionit të Venecias, dhe që do të jenë në përputhje me Kushtetutën e Maqedonisë. Këtë ligj antikushtetues duhet ta bëjmë kushtetues, në frymën e praktikave evropiane, e në të cilin do të përfshihen vërejtjet e Komisionit të Venecias. Askush në këtë shtet nuk duhet të ndjehet i dëmtuar. Kjo është arsyeja pse këto ndryshime duhet të mbështeten nga Zaevi dhe koalicioni i tij qeveritar me çka do të demonstrohet pjekuri, por edhe të dëshmojmë se nuk do të ketë kompromise me drejtësinë”, ka deklaruar Mickovski.

Sipas opozitës, amendamentet do të përfshijnë vërejtjet e Komisionit të Venecias, që kanë të bëjnë para se gjithash me gjyqësorin meqë ekspertët e Komisionit kanë konstatuar se përmbajtja e ligjit mund të ngadalësojë në mënyrë domethënëse funksionimin e të gjithë gjyqësorit, duke rrezikuar shkelje serioze të së drejtës për gjykim të drejtë, e garantuar me Konventën Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut.

Nga LSDM-ja nuk kanë komentuar nismën e opozitës, por theksojnë gatishmërinë për të gjetur një zgjidhje të pranueshme.

“Vërejtjet e Komisionit në përgjithësi kanë të bëjnë me procedurat gjyqësore ndërsa për çështjet tjera Komisioni i Venecias ka qëndrim me liberal. Nëse duam të gjejmë zgjidhje të mira kjo mundësi tani po na jepet. Me këtë ne do të dëshmojnë se edhe rekomandimet e këtij komisioni i kemi përmbushur, por edhe qytetarët e këtij shteti pa marrë parasysh nëse janë shqiptar apo maqedon, janë më të kënaqur”, ka deklaruar zëvendëskryetarja e LSDM-së, Radmilla Sheqerinska.

Por, Komisioni i Venecias vërejte serioze ka edhe sa i përket përdorimit të gjuhës shqipe në komunikim ndërinstitucional dhe të brendshëm mes shërbyesve administrativë dhe atyre civilë, duke rekomanduar që gjuha shqipe të kufizohet në komunikim zyrtar të shkruar.

Nga Bashkimi Demokratik për Integrim thonë se nuk do të pranojnë asnjë ndryshim të ligjit të cilin e konsiderojnë si baraspeshën e fundit dhe më të mirën e mundshme mes dy komuniteteve në vend.

“Ne publikisht e themi se me miratimin e këtij ligji është rrumbullakuar Marrëveshja e Ohrit për sa i përket miratimit të ligjeve. Çfarëdo qoftë hapja e këtij ligj, nënkupton edhe hapjen e Marrëveshjes së Ohrit dhe hapja e kësaj marrëveshjeje nënkupton kthimin e raporteve mes komuniteteve para arritjes së saj në vitin 2001”, ka deklaruar Bujar Osmani, zëvendëskryeministër dhe zëdhënës i BDI-së.

Opozita shqiptare gjithashtu është shprehur kundër ndryshimit të Ligjit për shqipen, por druan se gjithë këtë situatë tani partitë në pushtet do ta keqpërdorimin për fushatë parazgjedhore. Lëvizja ka ftuar partitë shqiptare në një takim për të ndërtuar një qëndrim të përbashkët.

“Është momenti i fundit që partitë politike shqiptare të ulen dhe të marrin një qëndrim në përputhje me deklaratën e partive politike shqiptare, pra kushdo qoftë të thërras tryezën e partive dhe të marrim një qëndrim që gjuha shqipe të zgjidhet në kuadër të ndryshimeve kushtetuese dhe të jetë zyrtare, e barabartë me gjuhën maqedonase”, ka deklaruar Bilall Kasami nga Lëvizja Besa.

Ligji për përdorimin e gjuhëve me të cilin rregullohet përdorimi zyrtar i gjuhës shqipe është miratuar më 14 mars të vitit 2018, por hyrja e tij në fuqi është zvarritur për një kohë meqë ish-presidenti, Gjorge Ivanov refuzonte dekretimin e tij.

Ja vërejtjet e Komisionit të Venecias:

Komisioni i Venecias me vërejtje për Ligjin për shqipen

Komisioni i Venecias ka publikuar raportin përfundimtar sa i përket ligjit për përdorimin e gjuhëve në Maqedoninë e Veriut me ç’rast u ka bërë thirrje institucioneve që të rishqyrtojnë dispozitat e tij në konsultim me të gjitha palët. Vërejtjet kryesore të ekspertëve juridik të Këshillit të Evropës, kanë të bëjnë me përdorim e ligjit në gjyqësor, që sipas raportit mund të dalin përtej mundësive të institucioneve, në veçanti sa i përket përdorimit të gjuhës shqipe në seanca gjyqësore të shoqëruara me sanksione të rënda në rast të mos zbatimit dhe mundësisë së rikthimit të vendimeve gjyqësore nëse do të kishte mungesë të përkthimit dhe interpretimit.

Ligji për përdorimin e gjuhëve që avancon përdorimin zyrtar të gjuhës shqipe është miratuar është miratuar më 14 mars të vitit 2018, por hyrja e tij në fuqi është zvarritur për gjatë kohë meqë ish presidenti, Gjorge Ivanov refuzonte dekretimin e tij.

Për shkak të kundërshtimeve e vërejtjeve të shumta në opinion, në veçanti nga opozita maqedonase, VMRO DPMNE, qeveria kishte vendosur që ligjin ta dërgoj për vlerësim në Komisionin e Venecias.

Sipas raportit, kjo qasje mund të ngadalësojë në mënyrë domethënëse funksionimin e të gjithë gjyqësorit duke rrezikuar shkelje serioze të së drejtës për gjykim të drejtë, e garantuar me të Konventën ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

Komisioni gjithçka ka vërejtë, siç thuhet, mungesë të qartë sa i përket dispozitave që zbatohen vetëm ndaj shqipes dhe ato ndaj gjuhëve të komuniteteve tjera.

Komisioni i Venecias gjithashtu rekomandon që detyrimi i përdorimit të gjuhës shqipe në komunikim ndër institucional dhe të brendshëm mes shërbyesve administrativ dhe atyre civil të kufizohet në komunikim zyrtar të shkruar ose futja e tij në fuqi të shtyhet deri në zbatimin e duhur të asaj dispozite sa të jetë e pranueshme.

Sipas raportit të miratuar, ekspertët kanë theksuar se në krahasimin me ligjin e vitit 2008, ky ligj në mënyrë të konsiderueshme zgjeron përdorimin e gjuhës shqipe dhe në disa raste shkon përtej standardeve Evropiane të vendosura në Konventën kornizë për mbrojtjen e minoriteteve dhe Kartën Evropiane për gjuhët minoritare dhe rajonale.

Për sa i përket gjobave të larta ekspertët ligjor të Këshillit të Evropës thonë se këto dispozita sanksionuese duhet të shtyhen derisa ligji të amendohet me qëllim që të ofrohet qartësi ligjore e mjaftueshme, të ulet lartësia e gjobave si dhe të prezantohet elementi i shkeljes dhe parimi i proporcionalitetit.

Ligji që është në fuqi parasheh përdorimin e plotë të gjuhës shqipe, apo siç thuhet të gjuhës që e flasin më shumë se 20 për qind e popullatës, ndryshe nga maqedonishtja, në Qeveri, Kuvend, organet e pushtetit gjyqësor dhe administratën publike. Për dallim nga më parë, tani edhe drejtuesit e seancave, qoftë të Qeverisë apo Kuvendit, nëse janë shqiptarë, ato do të mund t’i udhëheqin në gjuhën e tyre. Edhe mbishkrimet e të gjitha institucioneve në nivel qendror janë në dy gjuhë, ndërsa në nivelin lokal gjuha shqipe do të përdoret në të gjitha komunat ku më shumë se 20 për qind e popullatës flasin gjuhën shqipe.

REL