Kategoritë: Maqedonia

Prokuroria s’ka para të mjaftueshme, lufta kundër korrupsionit në “staus quo”

Antikorrupsioni-MaqedoniTashmë 9 muaj Maqedonia është pa komision shtetëror për parandalim të korrupsionit. Ligji i ri për parandalim të korrupsionit tani është në procedurë kuvendore ndërsa Ministrja e Drejtësisë, Renata Deskoska pret që shumë shpejt të caktohet seanca për debat për ligjin të cilin, siç thotë, e kanë lavdëruar ekspertë evropianë.

“Ka disa sugjerime që më shumë lidhen me precizimin e procedurës në Kuvend rreth zgjedhjes së anëtarëve të komisionit shtetëror për parandalim të korrupsionit, kështu që është e mundur që të ketë intervenime të imëta me amendamente gjatë procedurës kuvendore me qëllim që të marrim mendimin më pozitiv për këtë ligj”, tha Renata Deskoska, ministre e drejtësisë.

Maqedonia ka ligje të mira për ta luftuar korrupsionin, por puna efikase e institucioneve assesi të fillojë, konsideron drejtuesja e “Transparency International” Sllagjana Taseva. Raportet e huaja thonë fjalë të mira për ligjet dhe institucionet antikorrupsion, por ndryshimi i shpeshtë i tyre bën që vendi të vazhdimisht të jetë në vendnumëro.

“Vazhdimisht kur mendojnë se kemi arritur në ndonjë nivel, shohim që proceset kthehen prapa. Kështu që në luftën kundër korrupsionit proceset vazhdimisht janë reversibile, dhe vazhdimisht ekziston ndjenja se jemi në fillim, vazhdimisht bëjmë të njëjtin muhabet, ndërsa asnjëherë si tani Maqedonia nuk ka qenë aq poshtë në indeksin e perceptimit të korrupsionit dhe asnjëherë nuk ka marrë aq raporte të këqija se sa tani, nga GREKO dhe Komisioni Evropian, siç po bëjnë tani, pas 18 vitesh punë në luftën kundër korrupsionit”, u shpreh Sllagjana Taseva, Transapency International.

Komisioni shtetëror për antikorrupsion si dhe Prokuroria Publike janë pika kyçe që mund ta luftojnë korrupsionin, por ato duhet të kenë integritet profesional dhe punësime jopartiake thotë Taseva. Por pikërisht prokuroria që duhet ta luftojë korrupsionin dhe krimin e organizuar, nuk ka para të mjaftueshme, ankohet prokurorja Vilma Ruskoska.

“Na mungojnë të paktën 5 prokurorë, gjithsej tani jemi 10, ndërsa ka shumë punë, e shihni edhe vetë, kemi punë të vëllimshme, na mungojnë ekspertë, ndërsa para nuk ka”, tha Villma Ruskovska, Prokurore Publike.

Ruskoska shton se janë keq nga gjendja financiare, ndërsa patjetër u duhen para të mjaftueshme për ekspertiza dhe përkthime. Sipas saj Prokurori republikan ka kërkuar mbështetje financiare nga qeveria dhe tani janë në pritje të përgjigjes./Tv21/

Szijjarto: Verën e ardhshme duhet të fillohen bisedimet për anëtarësimin e Maqedonisë në BE

PeterSzijjartoMinistri i Jashtëm hungarez Peter Szijjarto kërkon nga Bashkimi Evropian që të filloj bisedimet për anëtarësimin e Maqedonisë dhe Shqipërisë verën e ardhshme, përcjell Telegrafi Maqedoni.

Szijjarto përgëzoi Serbinë dhe Malin e Zi për hapjen e kapitujve të rinj në negociatat e për anëtarësim në BE.

Ai thotë se përshpejtimi i integrimeve evropian në Ballkanin Perëndimor është “arma më e mirë” për të ruajtur sigurinë dhe stabilitetin në rajon për një periudhë afatgjatë.

Duke folur në konferencën mbi kontrollin gjithëpërfshirës të armëve të vogla dhe të lehta në Ballkanin Perëndimor, mbajtur në Paris, Siyarto tha se Hungaria po ndihmon Maqedoninë dhe Serbinë në kontrollin e kufirit, jo vetëm kur është fjala për emigrantët e paligjshëm, por edhe kur bëhet fjalë për çështjet tregtisë ilegale të armëve.

“Ne duhet të kujdesemi për sigurinë dhe stabilitetin e Ballkanit Perëndimor, sepse ai ka një ndikim në të gjithë Evropën”, tha Szijjarto./Telegrafi/

Draft-ligji për amnisti, në trupin për pajtim të hënën

Nëngrupi për pajtim në Kuvend ka përgatitur draft-ligjin për amnistinë e disa prej veprave të 27 prillit. Siç mëson Alsat nga burimet, drafti të hënën do të shqyrtohet në mbledhjen e nëngrupit, ndërsa më pas edhe nga trupi parlamentar për pajtim dhe integrim. Me dispozitat e parapara ligjore, të akuzuarit do të kenë mundësi të prononcohen nëse pranojnë amnistinë ose duan që mbi parimin e presumimit të pafajësisë të vazhdojë ndjekja penale ndaj tyre.

Element plotësues në draft është edhe fakti që dhunuesit, porositësit dhe organizatorët e dhunës nuk do të përfshihen nga amnistia. Që të mos vihet në situatë që lënda “cenim terrorist i rendit kushtetues” të duhet të rikualifikohet, nëngrupi për pajtim planifikon që përmes mekanizmave ligjore të ofrojë amnisti për aktet dhe jo konkretisht për veprat, duke u thirrur kështu vetëm në veprimet të cilat nuk përbëjnë element penal.

E paqartë mbetet mënyra se si do të amnistohen të akuzuarit përderisa lënda është në procedurë gjyqësore dhe thuajse pas çdo seancë ka moment të ri, si ai me ish drejtorin e DSK-së, Vlladimir Atanasovski i cili u paraburgos nën dyshimet për “bashkim për veprimtari armiqësore”, pas dëshmive në gjykatë se ai qëndron prapa organizimit të dhunës. Amnistia nuk do t’i përfshijë as ata për të cilët tashmë ka vendim të plotfuqishëm gjyqësor si rasti i tentativës për vrasjen e Ziadin Selës.

Nëngrupi për pajtim nuk ndan detaje se si me propozimin e tyre do të amnistohen deputetët të cilët hapën dyert e Kuvendit dhe mundësuan që turma të futej brenda. Draft-ligji për amnistinë e 27 prillit vjen si parakusht nga deputetët e përjashtuar nga VMRO-ja pas miratimit të nismës për  ndryshime kushtetuese.

 

Adrian Kerimi

Maqedoni, arrestohet ish-shefi i shërbimit sekret, Vladimir Atanasovski

Vladimir AtanasovskiNjë gjykatë në Shkup i shqiptoi masën e paraburgimit prej tridhjetë ditësh, ish-drejtoritë shërbimit sekret maqedonas, Vladimir Atanasovski.

Ai akuzohet për përfshirje në ngjarjet e dhunshme të 27 prillit të vitit 2017 në parlamentin e Maqedonisë. Zoti Atanasovski u arrestua të martën mbrëma pas dëshmisë së dhënë në gjykatë nga dy vëllezërit Mlladenovski, të cilët drejtuan gishtin kah ish-shefi i shërbimit sekret, si organizator i atyre ngjarjeve.

Atanasovski ngarkohet për veprën penale “bashkim me qëllim të veprimit armiqësor”, për çka ligjet e vendit parashikojnë dënim me burg së paku prej katër vjetësh.

Prokurorja Vilma Ruskovska i tha medies se kishte kërkuar arrestimin e Atanasovskit për shkak të mundësisë së arratisjes së tij, të ushtrimit të ndikimit ndaj dëshmitarëve dhe rrezikut të përsëritjes së veprës penale.

Dy vëllezërit të cilët dëshmuan në procesin gjyqësor, e që po ashtu janë të akuzuar në këtë proces, thanë se planin e kishte përgatitur dhe zbatuar ish-shefi i shërbimit së bashku me Aleksandar Vasilevskin – Ninxha, “i cili kishte pasur mbështetje të plotë logjistike nga strukturat e Drejtorisë për Siguri dhe Kundërzbulim”, siç njihet shërbimi sekret maqedonas “dhe nga ish-zëvendës-shefi i Drejtorisë së Pestë në Ministrinë e punëve të brendshme, Nikolla Boshkovski”, i cili është arratisur prej muajsh dhe ndodhet në Greqi ku ka kërkuar strehim.

Vladimir Atanasovski qe emëruar drejtor i shërbimit sekret në vjeshtën e 2016-s pas dorëheqjes së Sasho Mijallkovit nga detyra, kur filluan dhe hetimet për dhunën në parlament. Atanasovski aktualisht ishte i angazhuar si këshilltar për çështjet e sigurisë në kabinetin e kryetarit të partisë opozitare VMRO-DPMNE, Hristijan Mickovski.

Hetimet pritet të zgjerohen, ndërsa prokuroria nuk dha hollësi të tjera.

Nga ana tjetër, pushteti dhe tetë ligjvënësit e përjashtuar nga VMRO-DPMNE-ja po përgatisin një projekt-ligj për faljen e një kategorie personash të cilët akuzohen për përfshirje në dhunën e 27 prillit të vitit të kaluar. Pesë deputetë të VMRO-së janë në listën e të akuzuarve. Pritet që do të falen ata të cilët ishin pjesë e turmës që hyri me forcë në parlament, deputetët e akuzuar gjithashtu, por jo organizatorët dhe ata të cilët ushtruan dhunë të drejtpërdrejtë. (voa)

Muaremi: Gjatë vitit 2013 janë larë mbi 200 milion euro

Në emisionin “Click Plus” në Tv21, drejtori i policisë financiare, Arafat Muaremi foli rreth aktiviteteve të këtij organi.

Ai tha se me projektin “Dita e drurit” gjatë mbjelljes së fidanëve rreth lumit Vardar, vlera e deklaruar është shumë më e lartë se vlera e furnizimit dhe janë ndjekur transaksionet ku të gjitha transaksionet e tepërta kaluar në kompani fiktive ku më pastaj janë marrë paratë në kesh, njofton Telegrafi Maqedoni.

Ai tha se po hetohet Ministria e Kulturës. “Tash nga ministritë, jemi në Ministrinë e Kulturës ku hetojmë disa raste” duke shtuar se hetohen raste për projektin “Shkupi 2014” dhe udhëheqësia e tanishme e kësaj ministrie.

Aj tha se në vitin 2013 në Maqedoni janë larë mbi 200 milion euro./Telegrafi/

PE: Gruevski t’u dorëzohet autoriteteve të Maqedonisë

PERaporti i Parlamentit Europian për Maqedoninë – Eurodeputët kërkojnë paragrafin shtesë për dorëzimin e ish-kryeministrit Grurevski autoriteteve maqedonase.

Vetëm pak çaste para votimit të raportit vjeror për IRJ (Ish-Republika Jugosllave)të Maqedonisë, deputetët e Parlamentit Evropian kanë kërkuar që në të raportin për këtë shtet të Balkanit Perëndimor të shtohet një paragraf, ku kërkohet që ish-kryeministri Gruevski t’u dorëzohet autoriteteve të Maqedonisë. Amandamenti i shtuar në raport parashikon: “Parlamenti Evropian fton autoritetet hungareze që të japin të gjitha informacionet e nevojshme dhe relevante në lidhje me rastin e Kryeministrit Maqedonas Nikola Gruevski, i cili ka ikur nga vendi i tij me ndihmë sekrete diplomatike të Hungarisë për t’iu shmangur dënimit; e konsideroin këtë si akt të ndërhyrjes në punë të brendshme të IRJM-së dhe në veçanti një akt të ndërhyrjes në sistemin e drejtësisë së këtij vendi; merr në konsideratë kërkesën e IRJM-së për ekstradim dhe pret që Hungaria të veprojë rigorozisht në linjën e ligjeve relevante kombëtare dhe ndërkombtare duke iu përgjigjur pozitivisht kërkesës”.

Më herët zyrtarë të Bashkimi Evropian kanë refuzuar të vlerësojnë nëse Gruevskit i takon azili në Hungari, por kanë thënë se një vendim i tillë duhet të shpjegohet si të gjitha vendimet e tjera. Kjo është hera e parë që një gjë e tillë kërkohet nga një institucion i BE-së.

Në pjesën tjetër të raportit për Maqedoninë përmenden sfidat e ndryshme të vendit të ngjajshme me ato të vendve të tjera të Balkanit, por gjithashtu theksohet përparimi që Maqedonia ka bërë që nga ndryshimi i pushtetit atje.

PE mirëpret “përkushtimin e fuqishëm politik për zbatimin e Marrëveshjes së Përzhinos dhe Reformave Urgjente të Prioriteteve, bazuar në bashkëpunim mes të gjitha partive dhe etnive të ndryshme dhe konsultimeve me shoqërinë civile”, thuhet në raport. Në raport gjithashtu përshëndeten përpjekjet në zbatimin e Marrëveshjes së Prespës, e cila ka zgjidhur çështjen e emrin me Greqinë.

Korrupsioni mjaft i përhapur

PE në raport thotë se mbeten të shqetësuar për nivelin e korrupsionit dhe mirëpresin arritjet në parandalimin e tij dhe ndjekjen penalisht, duke theksuar se vendimet përfundimtare të rasteve të nivelit të lartë mbeten të kufizuara. Gjkithashtu PE ende mbetet me shqetësim sa i përket “sulmet dhe obstruksionit” kundër zyrës se Prokurorisë Speciale dhe mungesës së bashkëpunimit institucional me këtë zyrë.

Sa i përket minoriteteve etnike në IRJM në raport, afirmimi i plotë i minoriteteve etnike konsiderohet si thelbësor. Gjithashtu kërkohen masa të mëtejshme në përfshirjen e minoriteteve në shkollim në mënyrë që të sigurohet kohezioni social dhe riintegrimi i tyre. (dw)

Parlamenti maqedonas i heq imunitetin ish kryeministrit Gruevski

parlamenti i rmParlamenti i Maqedonisë e miratoi të martën në mbrëmje kërkesën e Gjykatës Penale për burgosjen e deputetit Nikolla Gruevski. Kjo nënkupton heqjen e imunitetit të deputetit. 62 ligjvënës të shumicës parlamentare votuan për këtë, ndërsa asnjë deputet i partisë VMRO-DPMNE të opozitës, partia e ish-kryeministrit Gruevski, nuk ishte i pranishëm në seancën plenare. Madje, seanca kaloi pa debat; askush nuk diskutoi për çështjen e imunitetit të zotit Gruevski. Më parë gjatë ditës, Komisioni parlamentar për çështje të mandateve dhe të imunitetit mori vendim që t’i rekomandojë parlamentit që t’ia heqë imunitetin ligjvënësit opozitar, i cili është arratisur në Hungari ku i është dhënë strehim politik.

Megjithatë, zoti Gruevski e mba mandatin e deputetit dhe merr rrogë mujore, ndonëse për çdo mungesë në seanca, me një ulje prej 5 përqind. Parlamenti dështoi para disa ditësh për t’ia hequr mandatin e deputetit atij sepse nuk arriti të sigurojë dy të tretat e votave të nevojshme për këtë. Parlamentit tash i duhet të kalojnë gjashtë muaj në mënyrë që të ngritet një nismë e re për t’ia hequr Gruevskit mandatin e deputetit.

Ndërkohë, në Shkup ende askush nuk ka dhënë përgjegjësi për arratisjen e Nikolla Gruevskit, i cili ishte dënuar me dy vjet burg për korrupsion. Autoritetet thonë se po bëjnë hetime se si u arratis ai dhe kush i ndihmoi. Padyshim, ish-kryeministri maqedonas do të ketë pasur mbështetjen e strukturave të sigurisë për realizimin e synimit të tij, sipas analistëve, ndërkohë që qeveria maqedonase i hedh poshtë zërat për një marrëveshje të fshehtë politike me Nikolla Gruevskin.

Kryeministri hungarez Viktor Orban, i cili njihet për miqësinë me Nikolla Gruevskin, ka shprehur mirënjohje për ish-kreun e qeverisë në Shkup “për rolin e tij në ndaljen e valëve të refugjatëve nga Lindja e Mesme, duke i ndihmuar në këtë mënyrë Hungarisë”. Orban ka thënë të marten në parlamentin e vendit të tij se nuk ishte takuar dhe as nuk kishte kohë të takohet me zotin Gruevski.

Ish-kryeministri maqedonas u dënua me dy vjet burg për ushtrimin e ndikimit në një tender të jashtëligjshëm për blerjen e një makine luksoze Mercedes të blinduar me një shumë prej rreth 600 mijë eurosh. Por, ndaj tij zhvillohen në mënyrë paralele edhe katër raste të tjera gjyqësore. (voa)

Gruevski: E ndihmoi Hungaria ish-kyeministrin maqedonas të arratiset?

Gruevski OrbanQeveria e Viktor Orbanit e mohon, por hulumtimet e Deutsche Welles tregojnë se Hungaria ndihmoi ish-kryeministrin e dënuar maqedonas, Nikola Gruevski të dalë nga vendi. Tani qeveria maqedonase është përpara një dileme.

Arratisja e ish-kryeministrit maqedonas nga vendlindja e tij në Hungari i ngjason një filmi thriller politik. Madje edhe mbrojtësi i shenjtë i deklaruar i Nikola Gruevskit, Viktor Orban, e quan atë, me njëfarë moskokëçarjeje, një “histori interesante, emocionuese sa të gjithë thrillerët. “Shumica e detajeve të këtij krimi janë të njohura dhe të konfirmuara zyrtarisht: Gruevski dënohet me dy vjet burg për korrupsion dhe janë duke u zhvilluar edhe procese të tjera për të. Ai në vend që të shkojë në burg në Shkup, paraqitet më 10 nëntor në ambasadën hungareze në Tiranë. Të nesërmen ai u shoqërua nga diplomatë hungarezë me automjete ambasade nëpërmjet Malit të Zi dhe Serbisë në Hungari, ku mbërriti në mëngjesin e 12 nëntorit. Megjithatë, është e paqartë se si Gruevski iku nga Maqedonia në Shqipëri.

Qeveria maqedonase e ka të vështirë dhënien e përgjigjes. E nuk është për t’u habitur, sepse pavarësisht si është ajo, ngjarja hedh dritë të errët mbi kabinetin e reformave nën udhëheqjen e kryeministrit Zoran Zaev. Ose qeveria e tij nuk ishte aq sa duhet kompetente për të mbikqyrur Gruevskin, pavarësisht qëllimeve të tij të njohura të largimit, ose ajo në heshtje e la të shpëtojë të pandehurin e dënuar. Veçanërisht e pakëndshme është që këtë të enjte, Parlamenti Evropian do ta diskutojë situatën në Maqedoni dhe poashtu rasti i Grusevskit do të diskutohet.

Katër apartamentet e Gruevskit – dy si adresa fiktive?

Një ekip hulumtues i Deutsche Welle-s ka mbledhur të dhënat rreth arratisjes së ish-kryeministrit nga Maqedonia në Shqipëri. Sipas hulumtimeve, ish- kryeministri maqedonas në rrethin e tij personal kishte lënë përshtypjen se po përgatitej për burgimin e tij, ndërsa në të vërtetë ai po përgatitej të ikte në Hungari nëpërmjet Shqipërisë. Sipas hulumtimit, edhe diplomatët hungarezë mund t’i kenë ndihmuar atij.

Gazetarët e Deutsche Welle-s biseduan me fqinjët e Gruevskit, me punonjës të Hotel Marriot në Shkup, ku për herë të fundit është parë Gruevski, me punonjës nga Departamenti i Ruajtjes së Personave të Ministrisë së Brendshme, të cilët gjithashtu janë përgjegjës për Gruevskin, si edhe punonjës të autoriteteve financiare dhe gjyqësore.

Sipas informatave të Deutsche Welles, Gruevski ka përdorur në shtëpinë  e tij në qendër të Shkupit në total katër apartamente, edhe pse zyrtarisht vetëm dy i takojnë atij. Dy të tjerat ai mund t’i ketë përdorur për të fshehur vendqëndrimin e tij përpara fillimit të arratisjes. Në ditët para arratisjes së tij, Gruevski thuhet se i ka shtruar gjashtë truprojave të tij pyetje të shumta lidhur me logjistikën e burgjeve maqedonase dhe i ka këshilluar ata të blejnë rroba të përshtatshme për burgjet. Prandaj, ata kishin përshtypjen se ai donte të fillonte paraburgimin e tij. Kontakt me ta kishte së fundi ai kishte në mbrëmjen e 8 nëntorit. Në të njëjtën kohë, Gruevski në ditët para arratisjes kishte tërhequr një shumë totale prej rreth 100,000 eurosh nga xhirollogaria e tij maqedonase.

Së fundi, një dëshmitar, të cilin Deutsche Welle e intervistoi, thotë se e ka parë Gruevskin në mbrëmjen e 8 nëntorit, kur u largua nga Hotel Marriot në Shkup, i cili është në pronësi të kushëririt të Gruevskit, Sasho Mijalkov, ish-shefit të përfolur të shërbimit të fshehtë të Maqedonisë. Mijalkov jetonte në hotel deri në arrestimin e tij më 21 nëntor. Disa burime ia konfirmojnë Deutsche Welles se në tre javët e fundit në parkimin nëntokësor të Marriotit kaqnë qenë disa herë automjete të misionit diplomatik të Hungarisë në Beograd. Me kërkesë të Deutsche Welles, një zëdhënës i qeverisë hungareze nuk donte ta komentonte këtë informacion. Ai iu referua deklaratave të mëparshme se qeveria hungareze nuk ishte e përfshirë në ikjen e Gruevskit nga Maqedonia në Shqipëri.

“Rruga e Gruevskit duket e organizuar”

Politologu dhe eksperti i politikës së jashtme, Andras Racz nga Instituti i Politik i Kryeqytetit në Budapest, megjithatë e konsideron këtë të paimagjinueshme. “Rruga e Gruevskit nga Ambasada në Tiranë nëpërmjet Malit të Zi dhe Serbisë në Hungari duket shumë mirë e organizuar”, thotë Racz. “Duke pasur parasysh këtë, sipas mendimit tim do të ishte e çuditshme, nëse qeveria hungareze nuk e ka ndihmuar Gruevskin edhe për arratisjen nga Maqedonia ose të paktën ka qenë informuar për detajet. ”

Ky është edhe qëndrimi i politikanes së opozitës dhe anëtares së pavarur të parlamentit, Bernadett Szel. „Në mozaikun e informacioneve, pohimi i qeverisë se ata nuk kishin të bënin asgjë me ikjen e Gruevskit nga Maqedonia, është i diskutueshëm, “thotë Szel. Javën e kaluar, Szel i kërkoi autoritetit hungarez të azilit, BMH për detaje të procedurës së azilit të Gruevskit, si deputete, ajo e ka këtë të drejtë.

Konkluzioni i saj: “Nuk ka asnjë bazë ligjore për transferimin e Gruevskit përmes tre vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe hyrjen e tij në Hungari. Për këtë nevojiten vendime politike dhe një organizim në kohë dhe me kujdes i ikjes së tij, në mundësisht të gjitha segmentet e itinerarit të të udhëtimit.”

Problemi i Maqedonisë me NATO-n

Qeveritë e të dyja vendeve, veçanërisht ajo maqedonase nga informacionet e reja po futen gjithnjë e më shumë në dilemë. Për Maqedoninë është planifikuar në vitin e ardhshëm pranimi në NATO dhe fillimi i bisedimeve për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Frika e Maqedonisë: Hungaria mund të bllokojë të dyja proceset, në qoftë se qeveria e Zaevit ushtron shumë presion publik për çështjen Gruevski.  “Greqia ka bllokuar aspiratat euroatlantike të Maqedonisë për dy dekada”, shpjegon situatën gazetari maqedonas Saso Ordanoski. „Një Greqi tjetër nuk i duhet Maqedonisë, dhe Orban e di këtë “.

Politologu hungarez, Andras Racz beson se as Hungaria nuk është e interesuar për një përshkallëzim të situatës. „Deri tani, Hungaria ka pasur një politikë ballkanike koherente dhe pragmatike”, thotë Racz. “Një bllokadë kundër Maqedonisë do ta dëmtonte Hungarinë në BE dhe në rastin e NATO-s do të provokonte edhe SHBA-në. Kështu qeveria e Orbanit po përpiqet ta minimizojë çështjen dhe ta reduktojë atë thjesht në një çështje ligjore.”

(dw/Keno Verseck, Boris Georgievski )

OKB: Maqedonia në vendin e 24 për nga rënia e popullsisë

ShkupiMaqedonia, për shkak të emigrimit dhe nivelit të ulët të lindjeve, ka humbur 28.8 për qind të popullatës së saj “maksimale”, sipas raportit të fundit të OKB-së, përcjell Telegrafi Maqedoni.

Ky rezultat e vë Maqedoninë në vendin e 24 në botë, ndërsa Moldavia është e para, Bullgaria e dyta, Bosnja dhe Hercegovina është e treta në listë për nga rënia e popullsisë. Moldavët mbajnë vendin e parë me një rënie prej 53% të popullsisë. Greqia është gjithashtu përpara Maqedonisë, e cila ka një rënie pak më shumë se 31% të popullsisë.

Maqedonia renditet e 24 pas rënies së popullsisë me 28.8%, dhe qëndron prapa El Salvadorit, dhe para Trinidadit dhe Tobakos, vendet e Amerikës Qendrore dhe Karaibeve. Humbjet më të mëdha të popullsisë ka në Evropën Lindore, por edhe disa vende aziatike si Kina dhe Japonia. /Telegrafi/

Kongresi i Manastirit, 110 vite më parë u unifikua alfabeti i gjuhës shqipe

kongresi i ManastiritAlfabeti që përdorim sot, kudo ku flitet shqip, u vendos 110 vite më parë në Manastir. Kongresi i Manastirit, apo i alfabetit siç njihet, u përkujtua me aktivitete në qytetin shqiptar që sot shtrihet në territorin e Maqedonisë, ku njihet me emrin sllav Bitola, ku morën pjesë personalitete mbarëshqiptare.

Në thelb një çështje kulturore, njësimi i alfabetit të gjuhës shqipe u kthye në një nga problemet më të rëndësishme politike të kohës, që lidhej me identitetin shqiptar dhe bashkimin. Dijetarë e atdhetarë nga vilajetet e Janinës, Shkodrës, Kosovës e Manastirit, por edhe përfaqësues të mërgatës shqiptare në SHBA, në vende të ndryshme europiane, apo në vende të tjera të Perandorisë Osmane, u mblodhën në Manastir për të diskutuar e për të tejkaluar dallimet mes alfabeteve.

Ndasitë mes pjesëmarrësve, politike a ideologjike, krahinore a dialektore apo fetare e kulturore, u lanë mënjanë në emër të shqiptarizmit, që po rrezikohej nga shembja e Perandorisë Osmane, por edhe për shkak të analfabetizmit masiv e mungesës së sistemit arsimor.

Deri në vitin 1908, shqiptarët përdornin disa alfabete. Miratimi i alfabetit të Stambollit, në vitin 1879, nuk arriti ta zgjidhte përfundimisht këtë çështje. Alfabeti i Stambollit u përhap vetëm në Shqipërinë e Jugut e atë të Mesme, ndërsa në Shqipërinë e Veriut, në Shkodër përdoreshin tri alfabete të tjera për shkrimin e shqipes: ai i shoqërisë “Bashkimi” (1899), i “Agimit” (i Jezuitëve) dhe alfabeti i shkrimtarëve të vjetër të Veriut, që përdorej më shumë nga klerikët katolikë.

Që gjuha shqipe të mos shkruhej as me shkronja arabe dhe greke, më 14 nëntor 1908, në Manastir u mblodhën 160 delegatë me nismën e klubit “Bashkimi” të Manastirit, drejtuesit e të cilit e shpallën zgjidhjen e kësaj çështjeje si detyrën më të ngutshme të lëvizjes kombëtare.

Kongresi u mbajt në shtëpinë e Fehim Zavalanit; drejtues i Kongresit ishte Mid’hat Frashëri; kryetar i Komisionit për Alfabetin u bë Gjergj Fishta; sekretare ishte Parashqevi Qiriazi; nënkryetarët ishin Grigor Cilka e Luigj Gurakuqi; e anëtarë të tjerë të Komisionit ishin Ndre Mjeda, Hilë Mosi, Thoma Avrami, Nyzhet Vrioni, Shahin Kolonja, Bajo Topulli, Sotir Peci, Gjergj Qiriazi, Mihal Grameno, Zenel Glina, Leonidha Naçi, Simon Shuteriqi, Dhimitër Buda, Aziz Starova, Adam Shkaba, Mati Logoreci, Rrok Berisha, Shefqet Frashëri, Nikollë Kaçorri, Refik Toptani, Hafëz Ibrahimi, Emin Bej Shkupi, Rauf Bej Gjirokastra, Selahedin Bej Manastiri etj.

Çerçiz Topulli, me çetën e tij u ngarkua me mbrojtjen e kongresistëve. Rilindësit e shihnin mungesën e një alfabeti të njëjtë të gjuhës shqipe, jo vetëm si një problem gjuhësor e kulturor, por edhe si një çështje politike që pengonte bashkimin e shqiptarëve.

Kongresi njësoi alfabetin me 36 shkronja latine, që e përdorim edhe sot, duke çuar drejt bashkimit gjuhësor kombëtar të gjithë shqiptarët. Zgjidhja e kësaj çështjeje ndihmoi si në lëvrimin e mëtejshëm të gjuhës e të letërsisë shqipe, ashtu edhe në konsolidimin e unitetit kombëtar dhe të bashkimit politik të popullit shqiptar, duke i dhënë një shtysë historike përhapjes së shkollave dhe mësimit të gjuhës shqipe.

Alfabeti i përbashkët u bë në fakt pararendës i pavarësisë, i shtetit të përbashkët, që u themelua 4 vite më vonë në Vlorë.

Top Channel