Kategoritë: Shëndeti

SHBA: Vullnetarët kujdesen për foshnjet e lindura para kohe

foshnje para kohe te linduraAmbjenti në një njësi të kujdesit intensiv për të porsalinsurit është tepër i veçantë, ndërsa ekipi mjekësor kujdeset për foshnjet e sëmura ose të lindura para kohe. Shumë prindër të tejlodhur dhe të dashurit e tyre nuk mund të qëndrojnë për 24 orë rresht me të porsalindurit e tyre; për këtë arsye, në një spital në Long Beach të Kalifornisë, vullnetarë të trajnuar shkojnë për të ndihmuar. Ata u ofrojnë foshnjeve kontaktin njerëzor, që është jetik për çdo fëmijë.

Reginaldi më në fund është gati të shkojë në shtëpi.

Ai lindi një muaj para kohe dhe kaloi disa javë në njësinë e kujdesit intensiv për prematurët. Carolyn Quijano, një nga vullnetaret në spital – kaloi shumë kohë duke e mbajtur në dorë dhe duke lëkundur Reginaldin kur nëna e tij nuk ishte atje:

“Më pëlqen shumë sepse janë kaq të ëmbël. Disa prej tyre kanë shumë nevojë, por të gjithë janë të mrekullueshëm. U jam shumë mirënjohëse prindërve që më lejojnë t’i mbaj e t’i përkund me orë të tëra foshnjet e tyre”.

Vullnetarët si Carolyn Quijano janë kujdestarë profesionistë në Spitalin e Fëmijëve Miller, në Long Beach. Spitali i përzgjedh me kujdes vullnetarët, puna e të cilëve është t’u ofrojnë kontakt njerëzor të porsalindurve, ndërsa të dashurit e tyre nuk janë të pranishëm.

“Vullnetarët janë të moshave të ndryshme, nga 21 ndoshta deri 82 vjeç. Disa janë në pension, disa janë studentë, kemi burra, gra; ata kanë interesa nga më të ndryshmet, por interesi i tyre kryesor është se duan të ndihmojnë foshnjet. Ata i duan me të vërtetë foshnjet dhe kjo është arsyeja përse vijnë këtu”, thotë koordinatorja e vullnetarëve.

Carolyn doli në pension disa muaj para se t’i bashkohej programit:

“Për rreth gjashtë muaj, nga qershori deri në dhjetor qëndrova në shtëpi: pastrova kuzhinën, dollapët, pastrova garazhin dhe pastaj i thashë vetes: e di çfarë? Tani do bëj punë vullnetare”, thotë ajo.

Çdo sesion përkujdesjeje zgjat rreth 45 minuta. Pastaj një pushim dhe fillon sesioni tjetër.

“Nga ana fiziologjike kur një njeri mban një tjetër, të dyja palët lëshojnë hormonin endorfin. Pra, personi që kujdeset përfiton nga relaksimi i që jep lëshimi i këtij hormoni ndërsa foshnjet nga ana e tyre përfitojnë, duke patur më pak stres”, – thotë koordinatorja.

Ky program 13-vjeçar bën që vullnetarët të ndjehen të nevojshëm, foshnjet ndjehen më mirë, prindërit po ashtu ndjehen mirë, ngaqë fëmijët janë nën kujdes të vazhdueshëm, edhe në mungesën e tyre.

“Nuk e dija që spitali ka program për vullnetarët. Një ditë kur shkova të shoh djalin dhe pashë që po e mbante një vullnetar, u ndjeva shumë mirë…”

Edhe spitale të tjera amerikane kanë programe të ngjashme vullnetarësh, që i ndihmojnë të porsalindurit prematurë të forcohen dhe të shkojnë në shtëpi sa më shpejt të jetë e mundur.

voa

Parandalimi i kancerit të zorrës së trashë

zorra e trasheMegjithëse kanceri është një nga shkaqet kryesore të vdekjeve në mbarë botën, Organizata Botërore e Shëndetësisë thotë se kanceri i zorrës së trashë është një nga kanceret që në fakt mund të parandalohet. Korrespondentja e Zërit të Amerikës Carol Pearson sjell më shumë informacione për këtë, si dhe historinë e një gruaje që mundi kancerin e zorrës së trashë.

Zorra e trashë është një tub i gjatë muskulor. Kanceri i zorrës së trashë është i lidhur me dietën, predispozitat gjenetike dhe moshën. Në Shtetet e Bashkuara, një në 23 vetë preken nga kanceri i zorrës së trashë.

Michele Alexander u diagnostikua me këtë lloj kanceri në moshën 53 vjecare.

Sa kohë më ka ngelur? Vajzën e kam 24 vjec. Sa kohë do të kem me të? Këto janë mendimet që më vijnë në kokë”, thotë Michele.

Shumica e kancerit të zorrës së trashë zhvillohet nga një polip beninj, dhe kjo zgjat nga 10 deri në 15 vjet. Nëse polipi gjendet dhe hiqet, nuk do të zhvillohet kancer i zorrës së trashë, prandaj është shumë e rëndësishme që të bëni analiza për parandalimin e kancerit “, thotë Zihao Wu me qendrën shëndetësore në Universitetin e Mizurit.

Megjithëse diagnoza ishte e frikshme, pasioni i zonjës Alexander për garat me makina e ndihmoi atë ta përballonte.

Carl Edwards është sportisti i saj i preferuar dhe ajo kishte blerë bileta për një garë ku ai konkurronte. Vendosmëria e saj për të shkuar në garë u përforcua kur mori këtë telefonatë.

I thashë se e dija që kishte një ankand ku mund të fitoje për të ngarë makinën me të përpara garës dhe se ishte synimi im të fitoja në atë ankand. Por ai më tha: “Hajde këtu dhe do të ngasësh makinën me mua edhe pa fituar”, tregon Michelle.

Gjashtë javë pas operacionit, zonja Alexander mori lajmin që donte.

Oh, ishte shumë kënaqësi. Ishte gara e jetës sime dhe kalova vijën e finishit si fituese”, thotë ajo.

Ajo donte të përmirësohej. Kishte vullnet për t’u bërë mirë dhe mendoj se kjo është shumë e rëndësishme”, thotë doctor Wu.

Mjekët thonë se mund të ndihmoni në parandalimin e kancerit të zorrës së trashë nëse hani shumë zarzavate, drithëra dhe perime të larta në fiber, si fasulet. Fiskultura e rregullt gjithashtu ndihmon, dhe nëse pini duhan, ndalojeni.
Më e rëndësishmja, bëni analiza rregullisht, duke filluar nga mosha 50 vjeçare, ose më herët, nëse keni një histori familjare.
Nëse kanceri i zorrës së trashë diagnostikohet në një fazë të hershme, Organizata Botërore e Shëndetësisë thotë se 90 për qind e pacientëve mbijetojnë të paktën për pesë vjet, krahasuar me jo më shumë se tetë për qind të atyre që diagnostikohen në një fazë të përparuar.
Dy vjet pas operacionit të saj, zonja Alexander është ende pa kancer. Vendosmëria e saj për ta mposhtur atë, frymëzoi madje edhe heroin e saj.

Përhapja e mesazhit kundër vaksinimit

VaksinaAutoritetet e shëndetit publik përballen me përhapjen e fruthit në komunitetet me norma të ulëta vaksinimi. Korrespondenti i Zërit të Amerikës Mike O’Sullivan njofton nga qyteti Los Angeles në Kaliforni se menjanimi i vaksinimit në Shtetet e Bashkuara është nxitur kryesisht nga një lëvizje në rritje e njerëzve që i shohin vaksinat si të rrezikshme. Siç na njeh materiali në vazhdim, kjo betejë po zhvillohet si në internet ashtu edhe në legjislaturat e shteteve amerikane.

Ndërsa fruthi ekziston në pjesë të tjera të botës, kryesisht për shkak të varfërisë, në Shtetet e Bashkuara është e kundërta, shumë njerëz hezitojnë të vaksionojnë fëmijët sepse druhen se vaksinat janë të rrëzikshme. Dr. Arthur Reingold është ekspert në Universitetin e Kalifornisë në Berkley.

“Kemi të bëjmë me shtim të zonave ku ka dyshime për vaksinat, që nuk vaksionohen. Pra kur dikush udhëton nga një vend në tjetrin, kemi të bëjmë me rrezikun e një përhapjeje më të madhe të fruthit.”

Aktualisht fruthi është përhapur në 15 shtete amerikane, përfshi Nju Jorkun dhe Uashingtonin. Kalifornia, Misisipi dhe Virxhinia Perëndimore nuk lejojnë mosvaksinimin, përveçse kur ka aryse mjekësore. 47 shtete lejojnë përjashtime. Dr. Peter Hotez punon në Kolegjin Mekësor Baylor.

“Prej 47 shteteve, 18 lejojnë përjashtime jo-mjekësore për arsye personale ose besime filozofike, dhe këtu është edhe fushëbeteja.”

Shumica e njerëzve shërohen nga fruthi, por në Shtetet e Bashkuara 1 në 1 mijë të prekur humbet jetën. Një lëvizje kundër vaksinimit mori vrull pas një studimi të vitit 1998, të tërhequr më pas, që e lidhte autizmin me vaksinën MMR kundër fruthit, shytave dhe rubeolës duke armatosur kështu kritikët e vaksinave. Ja c’thotë Robert F. Kennedy Jr. i grupit kundër vaksinimit Mbrojtja e Shëndetit të Fëmijëve.

“Askush nuk mund të thotë shkencërisht nëse është vaksina MMR apo fruthi, shytat ose rubeola që shkakton më shumë dëm.”

Por agjencitë publike të shëndetit dhe organizatat kryesore mjekësore thonë se pas disa dekadash përdorimi, vaksina MMR është provuar të jetë e sigurtë dhe shumë efektive.

Lidhja me autizmin vazhdimisht është hedhur poshtë, thotë studiuesi i vaksinë Dr. Peter Hotez, vajza e të cilit ka autizëm. Ai thotë se keqinformimi është përhapur në median sociale me mesazhe të shënjestërura në bazë të rajonit.

“Në Teksas, keqinformuesit shfrytëzojnë mbështetjen që ka ai vend për djathtën, ‘Tea Party’ dhe përdorin gjuhën e tyre. Ndërsa në Paqësor, në shtetin Uashington, apo Oregon, ata përdorin gjuhën e së majtës radikale.”

Beteja vazhdon nga një shtet në tjetrin.

“Prindërit e dinë më mirë se çfarë është e mirë për fëmijët e tyre se sa agjencitë e korruptuara rregullatore dhe kompanitë e mëdha farmaceutike”, thotë kritiku i vaksinimit Robert F. Kennedy Jr.

Ekspertët thonë se vaksina është me rëndësi thelbësore për shëndetin publik sepse fruthi është sëmundje që përhapet shumë.

“Edhe nëse nuk je në të njëjtën kohë në një dhomë me individin e infektuar, virusi mbijeton në ajër për disa orë”, thotë Dr. Arthur Reingold.

Në këtë mënyrë përhapet fruthi dhe në disa raste shkaktohen shpërthime vdekjeprurëse, sikurse shumë sëmundje të tjera në botë.

SHBA, Epidemia e fruthit dhe rezistenca ndaj vaksinave

RocklandNë 15 shtete amerikane, këtë vit, deri më tani, ka patur më shumë se 300 raste të fruthit Pothuajse gjysma e rasteve janë në distriktin Rockland në veri të Nju Jorkut. Zyrtarët po ua ndalojnë njerëzve të pavaksinuar që të frekuentojnë ambjentet publike.

Për shkak të shpërthimit të epidemisë së fruthit që prej rreth gjashtë muajsh, në Distriktin Rockland të Nju Jorkut është deklaruar gjendja e jashtëzakonshme.​

“Cilitdo nën moshën 18 vjeçare dhe që nuk është vaksinuar për fruthin do t’i ndalohet të shkojë në vendet publike, deri në momentin kur gjendja e emergjencës të skadojë, pas 30 ditëve, ose derisa ata të marrin së paku dozën e parë të vaksinës.”- thotë një zyrtar.

Në vendet publike përfshihen qendrat tregtare, restorantet, autobusët dhe trenat. Policia nuk do të kërkojë historinë e vaksinimit, por prindërit mund të përballen me një gjobë prej 500 dollarësh dhe deri në gjashtë muaj burg, nëse refuzojnë t’i vaksinojnë fëmijët e tyre.

Epidemia ka shpërthyer kryesisht në mesin e komunitetit hebraik ultra ortodoks.

Zyrtari i distriktit thotë se e rëndësishme është që prindërit duhet të kuptojnë rrezikun e fruthit:

“Çdo rast i ri mund të sjellë pasoja, si pneumoni, encefalit, ënjtjen e trurit, ose lindje të parakohshme, që mund të çojë në komplikacione dhe madje edhe vdekje,” thotë Ed Day, zyrtar i distriktit Rockland​.

E rëndësishme është që të mbahen të sigurtë personat që nuk mund të vaksinohen.

“Po foshnjat që kanë kontakte me nënën dhe babanë? Nipi im për shembull është i porsalindur. Po për gratë shtatzëna dhe njerëzit me sistem imunitar të dobët, si pacientët dhe të mbijetuarit e kancerit?”

Megjithatë, niveli i vaksinimit në SHBA është i lartë. Një studim i Qendrës për Diagnostikimin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, CDC, zbuloi se 94 përqind e fëmijëve në SHBA marrin dozën e parë të vaksinave që i mbrojnë nga fruthi, shytat, rubeola dhe sëmundje të tjera të parandalueshme.

Por për vaksinat që merren me faza, përfshirë vaksinën kundër fruthit, situata nuk është aq e mirë.

Disa shtete i lejojnë prindërit që kundërshtojnë vaksinimin e fëmijëve për arsye fetare ose filozofike, që të mos i vaksiojnë fëmijët e tyre. Shkalla e vaksinimit në këto shtete ka rënë vazhdimisht. Në këto kushte, rastet e fruthit janë shtuar.

Disa prindër gabimisht besojnë se vaksinat mund të shkaktojnë autizëm tek fëmijët. Por një numër studimesh kanë treguar se kjo nuk është e vërtetë.

“Këto vaksina janë provuar që janë të sigurta, i kemi ndjekur fëmijët që kanë marrë këto vaksina dhe jemi të bindur që ato janë të sigurta për t’u përdorur”.

Megjithatë, disa prindër nuk janë të bindur për këtë.

Distrikti i Rocklandit po i ofron falas vaksinat e fruthit, në përpjekje për t’i dhënë fund epidemisë.

Shkencëtarë gjermanë zbulojnë substancën që vret qelizat e kancerit

qelize kanceriSubstanca përdor një mekanizëm në sipërfaqen e qelizave të kancerit që i bën ato më pas të shuhen. Tani do të hulumtohet nëse funksionon edhe jashtë laboratorit

Studiuesit kanë zbuluar në sipërfaqen e limfomave një kompleks proteinash që dëmton qelizat kanceroze. Përdorimi i saktë i mekanizmit në sipërfaqen e qelizave të kancerit, çon në vdekjen e tyre. Nuk është ende e qartë se përse qelizat e kancerit e kanë lënë të hapur këtë “derë”. Megjithatë, studiuesit e Universitetit të Bonit dhe kolegët e tyre në kompaninë amerikane Caris Life Sciences kanë zbuluar çelësin e kësaj dere, të ashtuquajturin aptamer. I përdorur siç duhet, ai bëhet  fatal për qelizat e kancerit.

Aptameret janë sekuenca të shkurtra të ADN-së që – varësisht nga radhitja e njësive ndërtimore gjenetike (nukleotide)- mund të kombinohen në forma të ndryshme. Günter Mayer, profesor i biologjisë kimike në Universitetin e Bonit dhe kolegët e tij kanë zbuluar pikërisht aptamerin e duhur.

Studiuesit duan të studiojnë tani se përse qelizat kanceroze mbajnë mbi sipërfaqen e tyre proteina që shkatërrojnë vetë qelizën. Për këtë ka disa teori. Mayer thotë se kjo mund të vijë nga fakti që proteinat përdoren për të komunikuar me qelizat e tjera dhe për të përhapur tumorin. Derisa të qartësohet, se a mund të përdoren aptameret edhe në terapinë e trajtimit të tumorit, hulumtuesit do të kenë shumë për të bërë. “Deri tani ne i kemi testuar aptamerët vetëm në laborator”, thotë Meyer. Por ne duhet të testojmë tani se a kanë efekt këto fragmente DNA-je edhe mbi limfomat në trupa me jetë. Pra, në vitet e ardhshme ata do ta testojnë substancën te minjtë. Veç kësaj, duhet gjejnë edhe mënyrën e dhënies së medikamentit.

dw

Shpresa të reja për luftimin e HIV-it

HIVNë Britani, një pacient i infektuar me HIV është bërë personi i dytë në botë që rezulton i kuruar nga ky virus që shkakton Sidën. Në një konferencë në Siatëll, agjencia e OKB-së që drejton përpjekjet globale për të luftuar Sidën shprehu entuziazëm për këtë lajm.

Shkencëtarët prej 40 vjetësh përpiqen të gjejnë një kurë për virusin HIV dhe Sidën. Disa nga figurat shkencore të këtyre studimeve u shprehën se fakti që pacienti britanik është kuruar nga HIV-i është një sukses i madh:

“Kjo arritje na jep shpresë për të ardhmen, por gjithashtu na tregon se jemi ende shumë larg nga momenti kur shkenca të arrijë ta mundë këtë sëmundje. Prandaj ka shumë rëndësi t’u kushtojmë vëmendje masave parandaluese e mjekuese,” tha zëdhënësi i OKB-së, Stephane Dujarric.

Pacienti me HIV vuante edhe nga kanceri. Tani ai i ka ndërprerë ilaçet pasi rezulton i kuruar nga HIV-i falë transplantimit të qelizave embrionale për të luftuar kancerin. Qelizat u morën nga një person me një mutacion të rrallë gjenetik që e bën bartësin imun ndaj HIV-it.

“Pritëm 16 muaj pas transplantimit, para se të ndalnim ilaçet për t’u siguruar se kanceri nuk ishte aktiv, se pacienti ishte mirë dhe kur analizuam praninë e HIV-it në trup, ai kishte fare pak, thuajse aspak virus,” thotë mjeku Ravindra Gupta.

Mjeku nuk pranon ta cilësojë si kurë për sëmundjen, por thotë se është një arritje e rëndësishme. Ky është pacienti i dytë që rezulton i pastruar nga HIV-i pas një procedure të ngjashme me transplantim të qelizave embrionale. Pacienti i parë ishte një amerikan i mjekuar në Berlin 12 vjet më parë.

“Nëse transplanton qeliza embrionale tek një person që është prekur nga HIV-i, arrin të mbrosh qelizat e reja nga infeksioni,” thotë Dr. Gupta.

Por kjo metodë nuk ofron zgjidhje praktike për 37 milionë njerëz të prekur nga HIV-i në botë. Procedura është e kushtueshme dhe është vështirë të gjendet një dhurues i përshtatshëm me mutacionin e duhur gjenetik. Vetë procedura është mjaft e rëndë dhe e rrezikshme për pacientin.

“Transplantimi i palcës kurrizore është një proces shumë i komplikuar, pasi përfshin transferimin e një grupi qelizash tek pacienti që po mjekohet dhe gjatë periudhës që këto qeliza i përshtaten organizimit të ri pacienti është në rrezik infeksioni, madje edhe vdekjeje,” thotë Dr. Sarah Fidler.

Si pacienti i Berlinit, ashtu edhe ai i Londrës ishin në rrezik jete nga kanceri dhe nuk kishin rrugë tjetër. Suksesi me pacientin e Londrës ka zgjuar shpresa:

“Tani kemi arsye të besojmë se pacienti i Berlinit nuk ishte një rast unik. Kjo tregon se ka mundësi për ta luftuar, madje edhe për ta eliminuar HIV-in në një person të infektuar,” thotë Dr Rowenta Johnston, e cila përfaqëson një fondacion jofitimprurës për kërkime kundës Sidës.

Shkencëtarët do të vazhdojnë të kërkojnë mënyra të tjera për të kuruar HIV-in, por pacienti i Londrës ka dëshmuar se për momentin ekzistojnë mënyra për ta luftuar këtë virus.

voa

Mosvaksinimi, sa i rrezikshëm është?

VaksinaNjë adoleshent nga shteti Ohajo i cili sfidoi nënën e tij dhe u vaksinua ndaj disa sëmundjeve të rrezikshme, ishte dëshmitari kryesor gjatë një seance dëgjimore të Senatit të martën.

18 vjeçari Ethan Lindenberger bëri bujë në media vitin e kaluar kur postoi në rrjetet sociale mesazhe se sipas prindërve të tij, vaksinat janë “skemë e qeverisë” dhe kërkoi udhëzime se si të mbronte veten. Linderberger tha në seancë se kërkimet e tij e bindën se vaksinat janë të sigurta.

Ai tha se dashuria e nënës së tij, dhembshuria dhe kujdesi janë të dukshme por theksoi se shkolla e tij në Noruak të Ohajos (Norwalk, Ohio) e shihte atë si “kërcënim për shëndetin e të gjithëve” nga rreziku se ai mund të prekej nga ndonjë sëmundje ngjitëse që mund ta merrnin edhe të tjerët.

“U rrita me idenë e nënës times se vaksinat janë të rrezikshme. Ajo fliste hapur për këtë. I shprehte shqetësimet si në internet edhe personalisht dhe mendimet e saj hasën në kritika të ashpra. Gjatë rrjedhës së jetës sime u mboll fara e dyshimit dhe më lindën pikëpyetje si rezultat i reagimeve që merrte nëna. Por koha kalonte dhe kjo nuk po sillte rezultat.”

Linderberger tha se kërkimet e tij e bindën se vaksinat janë të sigurta. Pa miratimin e nënës, ai u vaksinua kundër fruthit, hepatitit, gripit, tetanozit e disa sëmundjeve të tjera.

Seanca dëgjimore në Senat për vaksinat u thirr pjesërisht për të diskutuar mbi përhapjen e fruthit në Shtetet e Bashkuara. Deri tani ka njoftime për 200 raste në 11 shtete ku më rëndë është prekur rajoni mes Oqeanit Paqësor dhe Vargmaleve Kaskejd.

voa

Sukses në trajtimin e virusit HIV me qeliza embrionale

virus aidsStudiuesit njoftuan rastin e dytë të njohur të një personi që nuk ka asnjë shenjë të virusit që shkakton Sidën pas kryerjes së një transplantimi të qelizave embrionale dhe ndalimit të përdorimit të barnave antiretrovirale.

Në një studim të botuar të hënën në revistën Nature, autori kryesor Ravindra Gupta i Universitetit College të Londrës thotë se pacienti i trajtuar, rezultoi pa virusin HIV, që sulmon sistemin imunitar të njeriut, 18 muaj pas ndërprerjes së mjekimeve.

Pacienti u diagnostikua me HIV në vitin 2003 dhe filloi përdorimin e ilaçeve antiretrovirale në vitin 2012. Pasi u prek nga limfoma Hodgkin, ai filloi trajtimin me qeliza embrionale në vitin 2016 dhe më pas iu ndërprenë mjekimet antiretrovirale. Studiuesit monitoruan gjendjen e tij dhe që nga ajo kohë nuk kanë gjetur gjurmë të HIV-it.

Kyçi i trajtimit me qeliza embrionale është përdorimi i qelizave nga një donator me një kopje të rrallë të dyfishtë të një mutacioni të gjenit që është zakonisht rezistent ndaj virusit HIV.

Trajtimet e tilla me qeliza embrionale janë të rënda për trupin e njeriut dhe ato shoqërohen me dobësimin w sistemit imunitar të pacientit.

Autorët e studimit paralajmëruan se ky lloj i veçantë trajtimi nuk është një opsion i mundshëm për trajtimin e të gjitha rasteve të HIV-it.

Por ata shpresojnë se gjetja e një rasti tjetër që do të sillte një rezultat të ngjashëm me atë të një dekade më parë mund të ndihmojë në përqëndrimin e kërkimeve për gjetjen e një trajtimi që mund të përdoret në shkallë më të gjërë.

“Megjithëse nuk është një strategji e zbatueshme në shkallë të gjerë për kurimin e sëmundjes, jemi në një moment të rëndësishëm të kërkimeve për gjetjen e një kure për virusin HIV”, tha Anton Pozniak, President i Shoqatës Ndërkombëtare të Sidës. “Këto zbulime të reja theksojnë besimin tonë se ekziston një provë se virusi HIV është i shërueshëm”.

Organizata e Kombeve të Bashkuara vlerëson se 37 milionë njerëz në mbarë botën jetojnë të prekur me virusin HIV, ndërsa 22 milionë prej tyre përdorin ilaçe antiretrovirale.

voa

Amerikanët fillojnë të mësohen me idenë e ngrënies së insekteve

Princeton UniversityDisave mund t’u duket e neveritshme, por insektet e ngrënshme janë një burim i ushqyeshëm proteinash të cilësisë së lartë dhe mineralesh jetike si calciumi dhe hekuri. Të tilla janë vemiet e ngrënshme – larva insektesh – që ofrojnë dhe yndyrna të cilësisë së lartë, që janë të mira për zhvillimin e trurit. Insektet janë pjesë e dietës në shumë anë të botës, por jo në Shtetet e Bashkuara ku fobia për to bën një gatimet me insekte të jenë shumë të rralla. Megjithatë kjo ka filluar të ndryshojë. Shelley Schlender njofton për Zërin e Amerikës nga Kolorado.

Në një kontenier në një rrethinë në Denver të Kolorados, strehon mikro-fermën e maleve Rocky. Wendy McGill, sheh brenda enëve për gjetur gjallesat e fermës.

“Kjo mikrofermë është e para dhe e vetmja me inskete të ngrënshme . Ne rrisim bulkthe dhe krimba për t’ua shitur restoranteve dhe prodhuesve të artikujve ushqimorë”, thotë Wendy Lu McGill, Themeluese e Mikrofermës.

Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë thotë se nevojat e botës për proteinë nuk mund të plotësohen vetëm me mish viçi ose pule. Proteinat nga insektet janë një alternativë. McGill rrit afro 275 kilogramë insekte çdo muaj, duke i ushqyer dhe me pure birre dhe farëra dhe një karrotë për nevojat për lëngje.

“Dua të jap kontributin tim për të gjetur burime ushqimesh, ndërsa kemi gjithnjë e më pak tokë dhe ujë dhe një planet më të nxehtë dhe më shumë njerëz për të ushqyer”, thotë ajo.

Shumë vizitorë të Mikrofermës nuk kanë ngrënë kurrë insekte më parë dhe nuk u pëlqen t’i hanë.

“Nuk mendoj se është diçka tërheqëse për të ngrënë dhe nuk më tundon të ha një gjë të tillë të egër”, thotë Terry Koelling.

Por një tjetër vizitore i pëlqen.

“Unë jam Amy Franklin dhe kam krijuar një fermë jo-fitimprurëse që quhet Ferma për Jetimët. Ne rrisim insekte për ushqim sepse në vende të tjera ku punojmë, janë ushqim shumë i pëlqyeshëm”.

“Shumë nga jetimoret nuk kanë toka në pronësi. Nuk rrisin dot bimë dhe apo pula. Insektet janë burim proteine që ata mund t’i rrisin në një hapësirë shumë të vogël”, thotë ajo.

“Mund të hash insekte?”, pyet Amy Franklin dy fëmijë.

“Jo. Se nuk jemi mësuar, apo jo?”

“Mund të provoj një?”, pyet Andrew.

“Po, patjetër”, thotë Wendy.

“Është kërce dhe e shijshme”, thotë Andrew.

Linger, është një restorant në Denver ku insektet gatuhen në mënyrë të shijshme.

“Ne gatuajmë milingona të zeza me fara susami me bulkthe të përzierë me makarona”.

“Erëzat janë shumë të mira!”, thotë Terry Koelling.

“Bulkth. Ju bëftë mirë”.

“Sado të na pëlqejë mishi i viçit, asnjë shkencëtar nuk mund të thotë që rritja e bagëtive mund të vazhdojë përgjithmonë. Duhet të hamë më shumë insekte”, thotë Jeremy Kittelson, drejtor i kuzhinës në restorantin Linger.

Një skeptik ka ndryshuar mendje.

“Gatimet në Linger ishin shumë të mira. Madje sikur nuk ka mjaft bulkthe”.

Mbi dy miliardë njerëz në botë hanë insekte. Gradualisht, amerikanët po i shtohen atij numri.

voa

Modelet 3-D të zemrës ndihmojnë kirurgët

operacioni i zemresÇdo zemër është e ndryshme dhe kjo mund ta bëjë operacionin të vështirë. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, Kevin Enochs na njeh me një teknologji të re që krijon një model me tre përmasa të zemrës së çdo pacienti për të ndihmuar kirurgun të përgatitet për operacion.

Mjekët e Universitetit të shtetit të Uashingtonit bëjnë operacione duke përdorur kateter.

Tuba të gjatë depërtojnë në zemër dhe u japin mundësi mjekëve që të bëjnë një operacion në zemër pa shkaktuar çarje të thella.

Doktor Mark Reisman e ka më të lehtë tani, pasi bën praktikë më parë me një model me tre përmasa të kësaj zemre, krijuar nga printera me tre përmasa, duke përdorur skanime ultrazanore.

“Këta printer me tre përmasa na japin mundësinë që të shohim fizikisht zemrën dhe të kuptojmë nuancat e anatomisë së saj dhe anatomisë së saj në raport me struktura të tjera”, thotë ai.

Dmitry Levin fut të dhëna ultrazanore në printerin me tre përmasa dhe krijon një model me saktësi dhe shpejtësi.

“Një nga avantazhet e mëdha është se fitojmë shumë kohë, Nga momenti kur unë marr të dhënat deri kur kam në dorë modelin, koha reduktohte në mënyrë drastike nga disa ditë, në disa orë”, thotë ai.

Ky rezultat kaq i shpejtë, i jep mundësi droktorit Reisman, që ta planifikojë opreacionin si kurrë ndonjëherë më parë.

“Me operacionet që bëj unë, më jep mundësinë që të bëjë praktikë paraprakisht, çka është shumë e rëndësishme sepse në vend që të bëj disa procedura dhe të ndacmoj valvolat për here të pare kur bëj operacionin tek pacienti, unë kam mundësinë të praktikoj jashtë trupit të tij”.

Studimet e fundit tregojnë se më shumë operacione të valvolës së aortës po bëhen me katerer sesa me mënyrën më të rrezikshme të hapjes së zemrës.

voa