Kategoritë: Shëndeti

Pajisje italiane me lazër për të zbuluar ushqimet e falsifikuara

mashtrimi me ushqimMashtrimi me ushqimet, fallsifikimi i tyre, i kushton industrisë së ushqimit dhe pijeve rreth 30 miliard dollarë çdo vit. Mashtrimi me ushqimet është zëvendësimi i qëllimshëm ose keqinterpretimi i produkteve ushqimore për përfitime ekonomike. Në disa raste, si hollimi i vajit të ullirit është me pak rrezik dhe në raste të tjera, përdorimi i niseshtes ose lëndëve plastike për të zëvendësuar orizin, rreziku është shumë i madh. Siç na njeh edhe materiali në vazhdim, një test me lazër i zhvilluar në Itali mund të zbulojë me saktësi të pabesueshme ushqimet e falsifikuara.

Mashtrimi me ushqimet ndodh për herë dhe në të gjitha llojet e produkteve, që nga lëngjet e frutave, vaji i ullirit e deri tek pijet alkoolike apo peshku ton. Hulumtuesit italianë kanë krijuar një pajisje që zbulon menjëherë ushqimet e falsifikuara. Adriana Puiu është me Qendrën Kërkimore Frascati Enea.

“Synimi është të zbulojmë rastet e falsifikimit të ushqimit. Për shembull, prania e vajrave me cilësi të ulët të përzjera me vajin e ullirit ekstra të virgjër, ose metanoli në pijet alkoolike, apo fshehja e përmbajtjes së sheqerit në etiketat e lëngjeve të frutave, dhe kryesisht histamina në produktet e peshkut.”

Prova bëhet përmes analizës të quajtur spektroskopi fotoakustike me rreze lazër. Një rreze lazër kalon përmes verës, vajit të ullirit apo peshkut dhe zbulon të gjitha kimikatet e ndryshme në të.

“Rrezja lazër përshkron artikullin dhe ndërvepron me përbërësit e tij. Rrezja lazër është ndërtuar posaçërisht për këtë qëllim dhe na lejon të zbulojmë me përpikmëri të lartë molekulat e falsifikuara”, thotë hulumtuesja italiane Adriana Puiu.

Sikurse të gjitha teknologjitë e reja, pajisja nuk është shumë praktike. Por ekipi po punon për të prodhuar një pajisje të vogël që të mbahet në dorë.

Luca Fiorani është me laboratorin e Qendrës Kërkimore Frascati Enea.

“Duam të prodhojmë një sistem portativ si një çantë dore që autoritet mund ta marrin me vete për të analizuar produktet. Kur pajisja sinjalizon për probleme në produkte, mostrat dërgohen në laborator për analizë të hollësishme, çfarë kërkon kohë, kushton dhe është komplekse.

Hulumtuesit thonë se një variant portativ do të jetë i mundshëm gjatë tre viteve të ardhëshme. (voa)

Mjekësia disponon mjetet për t’i dhënë fund SIDA-s

drKombet e Bashkuara njoftuan se është arritur përparim i rëndësishëm në izolimin e virusit të SIDA-s. Në raportin më të fundit të UNAIDS thuhet se është rritur qasja tek ilaçet, ndërsa objektivi i OKB-së është që t’i japë fund kësaj pandemie deri në vitin 2030. Korrespondentja e Zërit të Amerikës, Carol Pearson, bisedoi me një nga shkencëtarët më të njohur të botës, nëse mund të arrihet ky objektiv.

Që në vitet ’80-të, kur SIDA ishte një dënim me vdekje, Dr. Anthony Fauci ka punuar për t’i dhënë fund kësaj sëmundjeje pandemike.

Tani, ai thotë se i kemi mjetet për t’ja dalë mbanë.

“Kemi tashmë ilaçe jashtëzakonisht të efektshme, të cilat kanë provuar gjatë viteve të fundit se jo vetëm shpëtojnë jetët e njerëzve që marrin ilaçin, por edhe ulin nivelin e virusit në trupin e bartësit. E bën pothuajse të pamundur që personi t’ja transmetojë virusin dikujt tjetër”, thotë dr. Anthony Fauci, i Institutit Kombëtar të Shëndetit.

Terapia nëpërmjet ilaçeve është thjeshtësuar tashmë dhe shumë njerëz në vendet në zhvillim kanë qasje tek ilaçet më të reja. Ekziston edhe ilaçi “Truvada” që parandalon marrjen e virusit HIV nga njerëzit që nuk e kanë.

UNAIDS njofton se mbi gjysma e njerëzve që kanë virusin HIV, po marrin trajtim mjekësor, por se 16 milionë të tjerë të infektuar nuk marrin ilaçe. Shumë prej tyre nuk e dinë ende se mbartin virusin dhe ja kalojnë të tjerëve.

“Që t’i jepnim vërtet fund epidemisë, do të na ndihmonte shumë një vaksinë kundër virusit HIV”, thotë dr. Fauci.

Një testim i vaksinës në Tailandë, rezultoi me vetëm 31% efektshmëri.

Por, p.sh. efektshmëria e vaksinës ndaj fruthit është në nivelin 99%. A munden shkencëtarët të krijojnë një vaksinë për SIDA-n që të jetë po kaq e mirë?

“Nuk mendoj se do ta arrijmë vaksinën e plotë, por edhe sikur të jetë 50-60% e efektshme, mendoj se do ta ulte trajektoren e epidemisë në kombinim edhe me ilaçet e tjera që disponojmë tashmë”, thotë dr. Fauci.

Një tjetër testim i vaksinës po bëhet në Afrikën e Jugut. Rezultatet duhet kohë që të mblidhen, dhe nuk ekziston një mënyrë për të kuptuar nëse do të mjaftojë për ta ndalur SIDA-n.

Ndërkaq, duhet që më shumë njerëz të testohen dhe të kenë qasje tek shërbimet mjekësore. UNAIDS njofton se që nga viti 2000, në Afrikën Nënsahariane janë përgjysmuar rastet e infektimit me virusin HIV. Por në Evropën Lindore dhe në Azinë Qendrore, rastet e infektimit me SIDA janë rritur me 60% gjatë viteve të fundit.

Dhënia fund e kësaj pandemie është tashmë është në duart e komunitetit botëror që duhet të përcaktojë fonde për këtë objektiv. (voa)

Epidemia e opioidëve në Filadelfia

barnaNë lagjen Kensington të Filadelfias, anëtarja e këshillit Maria Sanchez po përpiqet të shpëtojë komunitetin e saj nga opioidët dhe heroina.

“Kemi 1200 mjekë në këtë lagje që mbushin receta me opioidë dhe ky është problem. Është diçka që ka vazhduar për një kohë të gjatë dhe tani heroina është aq e fuqishme sa që mund të sjellë një katastrofë.”

Kensington ka një histori të gjatë si epiqendër e heroinës. Tani kanë dalë të ashtuquajturat “klinika të dhimbjes” – ku praktikantë mashtrues japin opioide me shumicë që shiten në tregun e zi. Është një zonë ku njerëzit e varur nga droga shkojnë për t’i përdorur dhe për të blerë.

Patrick Trainor punon për Agjencinë e Luftëa kundër Drogave ((DEA)). Ai thotë se përdoruesit këtu mund të gjejnë heroinën më të lirë të mundshme në vend.

“Ka shumë trafikantë të pavarur drogash. Të gjithë konkurrojnë për të njëjtët klientë dhe kjo është arsyeja që e mban nivelin e pastërtisë së heroinës këtu kaq të lartë.”

Të varurit nga droga vijnë në Kensington nga distanca të largëta. Me pak para dhe me mbingarkesën e varësisë, disa qëndrojnë këtu. Sarah, që nuk e thotë mbiemrin e saj, është një prej tyre.

“Diçka më thërret të kthehem këtu. Mendja më thotë të kthehem këtu. Nuk dua dhe qaj vazhdimisht. Kam një ndjenjë faji që vjen për shkak të përdorimit të opioidëve. Ndjenja e fajit të bën ta përdorësh drogën përsëri për të harruar.”

“Filadelfia është vetëm një mikrokozmos i një problemi shumë më të madh.”

Gary Tuggle, që drejton divizionin e Agjencisë për Luftën kundër Drogave në Filadelfia, thotë se përveç trafikantëve të heroinës ata po arrestojnë mjekë të paskrupullt që japin receta me opioide.

“Këta janë praktikantë, mjekë, farmacistë që kanë synimin e vetëm – të bëjnë para. Këta janë ata që duam t’i ndjekim penalisht, dhe jo vetëm t’u heqim liçencën, por t’i fusim në burg.”

Thomas Farley është komisioner për shëndetësinë në Filadelfia.

“Këtë vit mund të kemi më shumë se 1200 vdekje. Problemi jo vetëm që nuk po ngadalësohet, por po përshpejtohet”, thotë Thomas Farley, komisioner për shëndetësinë në Filadelfia.

Varësit nga opioidet që jetojnë në rrugë si Anthony, po mundohen të gjejnë ndihmë.

“Shkon në programe për drogën dhe 70 përqind e njerëzve aty nuk kanë probleme të drogës. Ata janë aty pasi nuk kanë strehim, nuk kanë ku të jetojnë dhe duan një vend për të kaluar dimrin. Pra njerëzit që kanë nevojë për trajtim për drogën mbeten në rrugë. Kam dy muaj që shkoj përditë në një qendër këtu për të kërkuar ndihmë.”

“Nuk ka vend. Nuk ka shtretër bosh dhe çdo ditë marr të njëjtën përgjigje”, thotë përdoruesi Anthony.

“Për t’u përmirësuar, kam nevojë për trajtim intensiv. Por kjo nuk të ofrohet kur je në këtë pozitë. Merr vetëm trajtimin minimal. Vërtetë nuk i duan varësit nga droga”, thotë Sarah.

“Kur njerëzit fillojnë të përdorin drogën kërkojnë gjithmonë të jenë nën influencën e saj. Për disa kjo do të thotë 10, 12, 15 doza në ditë. Pra ata nuk janë gati të fillojnë trajtimin. Kur shkojnë janë gati për trajtim, ata kanë nevojë për mbështetjen e familjes”, thotë Maria Quinones-Sanchez.

Pa mundësi të tjera trajtimi në Kensington, varësit e drogave të kësaj lagjeje ecin në një rrugë të rrezikshme që do të çojë në më shumë mbidoza dhe më shumë vdekje. (voa)

Raport: Ulet shkalla e vdekshmërisë tek fëmijët

femijaGjatë 25 viteve të fundit, bota ka bërë përparim të jashtëzakonshëm për të shpëtuar jetët e fëmijëve të vegjël. Për herë të parë, shifra e vdekjeve ka rënë nën 6 milionë në nivel global. Por sipas një raporti më të fundit të Kombeve të Bashkuara shumica e këtyre vdekjeve mund të parandalohen.

Në vitin 1990, çdo ditë vdisnin 35 mijë fëmijë. Vitin e kaluar, për shkak të një përpjekje të jashtëzakonshme botërore, vdekshmëria u ul ndjeshëm, në 15 mijë fëmijë e foshnje në ditë.

Përparimi është i madh dhe vazhdon, por nuk është i shpejtë sa duhet. Këto vdekje mund të parandalohen. Me njohuritë shkencore dhe burimet që kemi në dispozicion, këto vdekje mund të parandalohen“, thotë doktoreshë Flavia Bustreo e Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

Dhe këtu qëndron tragjedia. Raporti i fundit i Kombeve të Bashkuara për vdekjen e fëmijëve dhe të foshnjeve thotë se çdo vit, miliona fëmijë nën moshën 5 vjeç vdesin kryesisht nga shkaqe të parandalueshme si malaria, pneumonia dhe diarreja. Kequshqyerja luan rol në pothuajse gjysmën e rasteve.

Për të përcaktuar nivelin e kequshqyerjes punonjësit e shëndetësisë masin krahët e fëmijëve të vegjël.

Megjithëse tashmë gjithnjë e më shumë fëmijë jetojnë deri në ditëlindjen e tyre të pestë, sipas raportit të Kombeve të Bashkuara 46 për qind e vdekjeve ndodhin menjëherë pas lindjes.

Vdekjet e muajve të parë të jetës, shkaktohen nga lindjet e parakohshme, lindja nën peshë, nga infeksionet e rënda që merret gjatë lindjes dhe asfiksimi“.

Një i porsalindur, sidomos një fëmijë i lindur prematurë mund të mos jetë në gjendje të marrë frymë nëse nuk i hiqet nga goja dhe hunda lëngu amniotik.

Fëmijët nën moshën 5 vjeçare kanë më shumë gjasa të vdesin nga malaria sesa të rriturit. Kjo është një arsye pse fëmijët në Afrikën nënsahariane dhe në disa pjesë të Azisë kanë shkallën më të lartë të vdekshmërisë krahasuar me pjesë të tjera të botës.

Por ka vend edhe për shpresë. Vaksinat për ethet e verdha dhe tashmë për malarien po shpëtojnë shumë jetë fëmijësh. Vende si Tanzania po trajtojnë problemet me ndotjen e ajrit, kushtet e shëndetit publik dhe po garantojnë ujë të pijshëm të sigurt.

Problemet janë të mëdha. Autoritetet e Kombeve të Bashkuara thotë se pavarësisht uljes së vdekshmërisë tek fëmijët, deri në vitin 2030 parashikohet të vdesin rreth 60 milionë fëmijë nën moshën 5 vjeç.

Sipas zonjës Bustreo shumica e këtyre vdekjeve janë të parandalueshme, gjë që sipas saj nënvizon nevojën urgjente për rritjen e kujdesit për nënat para dhe pas lindjes si dhe shëndetin e fëmijëve të vegjël. (voa)

Përpjekjet për t’i dhënë fund poliomelitit

PoliomelititPothuajse 30 vjet më parë, një mijë fëmijë në ditë paralizoheshin nga virusi i poliomelitit. Deri më tani këtë vit, 11 fëmijë janë diagnostikuar me polio, falë një përpjekjeje globale për ta zhdukur virusin e poliomelitit. Përpjekjet kanë sjellë rezultate të mira, por ata që kanë ndihmuar në arritjen e këtij suksesi thonë se nuk është koha për të festuar.

Ka vetëm dy vende në të gjithë botën, ku fëmijët janë prekur nga poliomeliti këtë vit: Afganistani dhe Pakistani. Përpjekja në mbarë botën për t’i dhënë fund kësaj sëmundjeje është masive, thotë Carol Pandak e organizatës “Rotary International”:

“Qindra mijëra punonjës të kujdesit shëndetësor po punojnë çdo ditë, duke imunizuar fëmijët në zonat urbane, në zona të largëta, në të gjitha llojet e mjediseve”.

“Rotary International” është organizata e parë që promovoi përpjekjet globale për t’i dhënë fund poliomelitit. Dikur, në disa vende, punonjësit shëndetësorë rrezikonin jetën e tyre për të imunizuar fëmijët. Zonja Pandak thotë se kjo nuk ndodh më.

“Përdorimi i njerëzve nga komunitetet ka qenë shumë i suksesshëm për ne. Punësimi i tyre për të vaksinuar familjet në komunitet ka qenë i suksesshëm sepse ata njihen nga komunitetiteti dhe komuniteti ka besim në këta njerëz, dhe kjo duket se ka ndihmuar në zbutjen e disa prej çështjeve rreth sigurisë për vaksinuesit”.

Sfida tani është arritja në zero raste të polios dhe për ta ruajtur këtë nivel për të paktën tre vjet:

“Ne duhet të kemi një vëzhgim të fortë të situatës në mënyrë që të jemi në gjendje të zbulojmë çdo rast të vetëm dhe pastaj komuniteti reagon ndaj çdo rasti që shfaqet, kështu që vëzhgimi i mirë i situatës është një element kritik në përpjekjen për t’i dhënë fund poliomelitit”, thotë Dr; Flavia Bustero e Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

Arritja deri në fund të këtij misioni është në fakt pjesa më e vështirë e fushatës. Qeveritë dhe organizatat duhet të vazhdojnë angazhimin e tyre, përndryshe virusi mund të vazhdojë të përhapet.

“Ne duhet të mbetemi vigjilentë dhe të fokusuar derisa të gjendet rasti i fundit dhe të gjithë të jenë të mbrojtur”, thotë David Nabarro, zyrtar i OKB-së.

Për këtë arsye tema e Ditës Botërore të Polios këtë vit është “puna nuk ka mbaruar ende “. (voa)

Rreziku i një bote pa antibiotikë

AntibiotikStatistikat në Shtetet e Bashkuara janë mjaft shqetësuese. Çdo vit 2 milionë njerëz marrin infeksione bakteriale që nuk shërohen dot, ose shërohen me vështirësi nga antibiotikët. Prej tyre, 23 mijë persona humbin jetën. Gjatë një konference në Berlin, mjekët paralajmëruan se situata do të përkeqësohet.

Çdo herë që përdorni sapun antibakterial, ose merrni antibiotikë për të luftuar një infeksion, një pjesë e bakterieve mbijetojnë.

Në një konferencë në Berlin, zyrtarët e mjekësisë paralajmërojnë se bakteriet që mbijetojnë po na udhëheqin drejt një apokalipsi post-antibiotik:

“Bisedojmë për situatën nëse kjo vazhdon, dmth rritja e superbakterieve, vdekja e mjekësisë moderne dhe një apokalips përtej antibiotikëve. Përse e quajmë kështu? Sepse me përjashtim të infeksioneve virale, në jetën tonë të përditshme, na duhen antibiotikët. Gjithashtu ka shumë njerëz që pësojnë infeksione për shkak të kurave kundër kancerit, transplanteve, etj. Ka gjithashtu pacientë me diabet, të cilët kanë prirje për infeksione. Do të humbnim pra, efektshmërinë e mbrojtjes së pacientëve”, shpjegon drejtorja mjekësore nga Anglia, zonja Dame Sally Davies.

Në një botë përtej antibiotikëve, zyrtarët e mjekësisë parashikojnë se çdo ndërhyrje do të bëhet më e rrezikshme, që nga ndërhyrjet kirurgjikale dhe deri tek procedurat më të thjeshta.

“Mendoni për ndërhyrjet e thjeshta, si p.sh. operacionet cezariane. Do të bëhej çdo gjë më e rrezikshme nëse nuk do të kemi antibiotikë të efektshëm. Superbakteriet po marrin jetë dhe po shtohen”, thotë zonja Davies.

Kjo është arsyeja që këta udhëheqës të mjekësisë u bëjnë thirrje vendeve të ulin nivelin e përdorimit të antibiotikëve, si dhe të hartojnë një plan veprimi kombëtar për ditën kur antibiotikët nuk do të jenë më të efektshëm.

“Duhet të sigurohemi që do t’i përdorim antibiotikët vetëm kur nevojitet dhe se do të gjejmë një mënyrë për të dërguar antibiotikë për njerëzit që i kanë vërtet të domosdoshëm. Jemi të ndërgjegjshëm se në shumë vende të varfra, njerëzit nuk kanë të njëjtët antibiotikë si në vendet e pasura. Prej kësaj mangësie, në ato vende vdesin qindra mijëra njerëz në vit. Pra, duhet të kemi një sistem të përgjegjshëm kujdestarie dhe disponueshmërie”, thotë Ed Whiting, i organizatës “Welcome Trust”.

Alarmi që u ngrit në konferencë ishte se antibiotikët tashmë gjenden kudo…

“Duhet të kuptojmë efektin në tërësi. Kemi p.sh. antibiotikë që përfundojnë në mjedis nëpërmjet mbetjeve; ka antibiotikë që përdoren në zinxhirin ushqimor; si dhe sigurisht, antibiotikët që përdoren nga njerëzit. Jemi të ndërgjegjshëm se kjo është negative, por nuk kemi ende botëkuptimin se si këto ndërveprojnë”, thotë zoti Whiting.

Në konferencë, studiuesit paraqitën një mënyrë të re të regjistrimit të përhapjes së bakterieve që u rezistojnë ilaçeve. Ata vlerësojnë se 700 mijë njerëz në mbarë botën vdesin çdo vit prej infeksioneve nga bakterie që u rezistojnë ilaçeve. Mendohet se deri në vitin 2050, ky numër mund të rritet në 10 milionë viktima në vit. (voa)

Shqipëri: kanceri i gjirit dhe frika që pengon mjekimin

kanceri i gjiritTetori është muaji i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit, por në Shqipëri, krahas veprimtarive të ndryshme, mungojnë statistika të plota mbi përhapjen e sëmundjes.

Veprimtaret pohojnë se sëmundjen e shoqërojnë mendësitë dhe frika që pengojnë mjekimin e hershëm të saj.

Nënave shqiptare të prekura nga kanceri i gjirit u shtohen cdo vit të paktën 500 gra të reja.

Shifrat nuk janë të plota, sepse mungon një regjistër kombëtar i kësaj sëmundje dhe sepse në statistikat e Institutit të Shëndetit Publik janë vetëm ato që diagnostikohen në spitalet shtetërore dhe nuk përfshihen ato që zbulohen e mjekohen në klinika dhe spitale private.

Veprimtaret zhvillojnë herë pas here tubime dhe konferenca ndërgjegjësuese me gra e vajza në të gjithë vendin, ku japin këshilla për kujdesin ndaj kësaj sëmundje krejt të kurueshme nëse zbulohet herët.

Shoqata Kristiane e Grave Shqiptare ka mbi 9 vjet që ndihmon për ndërgjegjësimin e grave shqiptare për kancerin e gjirit, e mbështetur nga ambasada amerikane në Tiranë dhe nga një seri aktorësh të tjerë. “Mesazhi i sivjetëm i fushatës është “Burrat mbështesin Gratë e tyre në luftën kundër kancerit të gjirit” – thotë Donika Godaj, drejtuese e kësaj shoqate.

Administrata e shëndetësisë ka marrë masa në përballimin e kësaj sëmundjeje përmes protokolleve profesionale, por veprimtarët pohojnë se ato janë përqëndruar vetëm në Tiranë, dhe më pak në qytete të tjera.

Ato pohojnë që edhe pse kanë mbështetjen e plotë të burrave, janë vetë gratë që kanë mendësinë për të mos u kujdesur për sëmundjen, që të mos rëndojnë gjendjen e familjes.

Vetësakrifikimi i tyre shkon deri në atë pikë sa ato parapëlqejnë më lehtë të mos e zbulojnë sëmundjen se sa ta mjekojnë atë.

Shkaqet nga vjen kanceri i gjirit janë të ndryshme; stili i jetës, ndotjet e mjedisit, ushqimi, duhani apo drogat e përdorura, por përballja me të nis me një zbulim të shpejtë dhe vijon me një mjekim këmbëngulës deri në mposhtjen e tij. (voa)

Psikologjia e vrasësve masivë

policDhuna me armë ndërpret sërish një grumbullim paqësor dhe dhjetëra njerëz vriten. Këtë herë ndodhi në Las Vegas, ku një sulmues i armatosur shtiu ndaj mijëra njerëzve të mbledhur për një festival muzikor mbrëmjen e së dielës. Të paktën 59 persona vdiqën. Mbi 500 të tjerë u plagosën. Korrespondetja e Zërit të Amerikës, Carol Pearson, u hedh një sy arsyeve se përse njerëzit kryejnë këto akte mizore.

Kur filluan të shtënat, në Las Vegas po zhvillohej një festival i muzikës country.

Reagimet janë sërish të parashikueshme. Flamujt ulen në gjysëm shtizë. Presidenti i drejtohet kombit.

“Bashkëqytetarët e mi amerikanë; mblidhemi sërish sot në hidhërim, tronditje dhe zi”, tha Presidenti Trump.

Vëllai i sulmuesit reagoi i shokuar.

“Nuk kam fjalë”, u shpreh ai.

Studimet e FBI-së tregojnë se vrasjet masive janë trefishuar gjatë viteve të fundit. Në SHBA, armët e zjarrit janë më të preferuarat.

Deri mbrëmjen e së dielës, sulmi me armë në një klub të Orlandos në qershorin e vitit të kaluar ishte sulmi më vdekjeprurës në historinë amerikane.

Nga ai sulm vdiqën 49 persona.

Por, vrasësit kanë përdorur edhe kamionë të ngarkuar me pleh kimik… si dhe aeroplanë në vitin 2001 në Nju Jork.

Nga këto raste të shumta vrasjesh masive, psikologët patën mundësinë të krijojnë një profil të vrasësve.

“Zbuluam se këta individë kanë më shumë të përbashkëta se sa diferenca”, thotë psikologu ligjor, J. Reid Meloy.

Dr. Meloy thotë se vrasësit kanë një historik problemesh psikiatrike. Janë shumica meshkuj me marrëdhënie intime problematike, dhe që i shohin vrasjet si rifitim statusi.

Edhe sulmuesit e ashtuquajtur “ujqër vetmitarë” pretendojnë se përfaqësojnë ndonjë kauzë.

“Shpesh, rrugëtimi drejt dhunës fillon me një pakënaqësi personale të përbërë nga tre komponentë. Së pari, ekiston një ndjenjë humbjeje; së dyti, është ndjesia e poshtërimit; dhe së treti, ekziston mllef dhe fajësim i një personi apo grupi njerëzish si shkaktarët e problemit”, thotë Dr. Meloy.

Një faktor është qasja ndaj armëve dhe gjithashtu edhe mediat sociale. Lajmet për vrasjet shkojnë në mbarë botën nëpërmjet Facebook-ut dhe Twitter-it.

“Më shkruanin në Facebook për të më thënë që nuk e gjenin dot. Në 6:10 të mëngjesit e pashë emrin në listën e viktimave dhe më filluan lotët”, thotë shoqja e një prej viktimave të Orlandos.

Dr. Meloy thotë se mediat sociale i bëjnë vrasësit të njohur dhe se të tjerë që i shikojnë vrasjet drejtpërsëdrejti online dëshirojnë t’i imitojnë.

Dr. Meloy parashikon edhe më shumë vrasje masive në të ardhmen. (voa)

Tre amerikanë nderohen me Nobelin e mjekësisë

cmimi nobelÇmimi Nobel i Mjekësisë për vitin 2017 iu dha tre shkencëtarëve amerikanë.

Jeffrey Hall, Michael Rosbash dhe Michael Young u nderuan për zbulimet e mekanizmave molekularë që kontrollojnë orën e brendshme biologjike, që njihet ndryshe si ritmi cirkadik.

Komisioni i Çmimit Nobel tha se laureatët e këtij viti arritën të izolojnë një gjen që kontrollon ritmin biologjik të një dite normale. Ata demonstruan se ky gjen kodon një proteinë që grumbullohet në qelizë gjatë natës dhe pastaj shpërbëhet gjatë ditës.

Ritmet cirkadike ia përshtasin fiziologjinë e njeriut fazave të ndryshme të ditës, duke ndikuar te gjumi, sjellja, niveli i hormoneve, temperatura e trupit dhe metabolizmi.

Çmimi për fiziologji ose mjekësi është i pari ndër çmimet Nobel që jepen çdo vit.

Çmimet për fizikë, kimi, letërsi dhe paqe do të shpallen nga e marta deri të premten ndërsa çmimi për ekonominë të hënën, më 9 tetor.

Çmimi shoqërohet me 1.1 milion dollarë. (voa)

Një studim i ri për gjumin

studimet e gjumitSipas vlerësimeve, rreth 40 milionë njerëz vetëm në Shtetet e Bashkuara vuajnë nga pagjumësia kronike. Por një studim i ri, ndoshta i pari i këtij lloji, hedh dritë mbi zakonet e gjumit tek njerëzit:

Studiuesit kanadezë që merren me studimin e gjumit tek njerëzit, zgjodhën për të ekperimentuar popullsinë Hadza në Tanzani, ngaqë mjedisi ku ata jetojnë është i ngjashëm me atë ku jetonin njerëzit një milion vjet më parë.

“Ata jetojnë në një nga zonat me më pak ndotje të planetit tonë. Në Perëndim, 99 për qind e individëve që jetojnë në kushtet e periudhës pas industrializimit është i ekspozuar ndaj një ndotjeje të lehtë të mjedisit.”- thotë studjuesi.
Studjuesi David Samson thotë gjithashtu se Hadzat e Tanzanisë jetojnë në të njëjtën mënyrë si edhe paraardhësit tanë.

“Ata jetojnë me gjuetinë e kafshëve, me të njëjtën strategji për të gjetur mjetet e jetesës si edhe të parët tanë, në të njëjtin sistem mjedis fizik si 1.8 milionë vjet më parë. Pra, ata janë grupi më i përshtatshëm për t’u studjuar.”

Profesori Samson dhe ekipi i tij zbuluan që Hadzat flejnë në të gjitha orët e ditës, pra jo vetëm natën.

“Ne zbuluam diçka të çuditshme, që ata flinin në mënyrë jo sinkronike. Ishte diçka shumë e rrallë që individë të caktuar të flinin në të njëjton kohë.”- thotë profesori.
Lind pyetja: Përse? Përgjigja mund të jetë se jeta në atë kohë ishte me të vërtetë e rrezikshme, pra njerëzit duhej të ishin gjatë gjithë kohës vigjilentë, pra zgjuar.

Ndryshe nga kjo, njerëzit në shoqëritë e zhvilluara kanë prirjen të qëndrojnë deri vonë zgjuar gjatë natës, ndërsa të moshuarit flenë herët dhe zgjohen herët.

“Me sa duket, kjo ka qenë një sjellje për t’u adaptuar me mjedisin, gjumi në intervale kohe të shkurtëra tek të moshuarit dhe fjetja me gjumë të lehtë disa herë në ditë, mund të ketë sjellë përfitime në procesin e zhvillimit të njerëzve”- thotë studjuesi.

Duket se tek të parët tanë gjumi nuk ka qenë njëlloj për të gjithë.

“Një përfundim i shkëlqyer që del nga ky studim, është variacioni në zakonet e gjumit tek njerëzit. Pra, kjo prirje e natyrshme e gjumit në Perëndim, që kemi sot, mund të quhet një çrregullim.”

Me sa duket, gjumi i shkurtër i pasdites, aq i nevojshëm për shumë njerëz, mund të jetë një zakon i mbetur nga të parët tanë, kur vigjilenca dhe të qënit zgjuar gjatë natës ishin të domosdoshme për të mbijetuar. (voa)