Kategoritë: Shëndeti

Sukses në trajtimin e virusit HIV me qeliza embrionale

virus aidsStudiuesit njoftuan rastin e dytë të njohur të një personi që nuk ka asnjë shenjë të virusit që shkakton Sidën pas kryerjes së një transplantimi të qelizave embrionale dhe ndalimit të përdorimit të barnave antiretrovirale.

Në një studim të botuar të hënën në revistën Nature, autori kryesor Ravindra Gupta i Universitetit College të Londrës thotë se pacienti i trajtuar, rezultoi pa virusin HIV, që sulmon sistemin imunitar të njeriut, 18 muaj pas ndërprerjes së mjekimeve.

Pacienti u diagnostikua me HIV në vitin 2003 dhe filloi përdorimin e ilaçeve antiretrovirale në vitin 2012. Pasi u prek nga limfoma Hodgkin, ai filloi trajtimin me qeliza embrionale në vitin 2016 dhe më pas iu ndërprenë mjekimet antiretrovirale. Studiuesit monitoruan gjendjen e tij dhe që nga ajo kohë nuk kanë gjetur gjurmë të HIV-it.

Kyçi i trajtimit me qeliza embrionale është përdorimi i qelizave nga një donator me një kopje të rrallë të dyfishtë të një mutacioni të gjenit që është zakonisht rezistent ndaj virusit HIV.

Trajtimet e tilla me qeliza embrionale janë të rënda për trupin e njeriut dhe ato shoqërohen me dobësimin w sistemit imunitar të pacientit.

Autorët e studimit paralajmëruan se ky lloj i veçantë trajtimi nuk është një opsion i mundshëm për trajtimin e të gjitha rasteve të HIV-it.

Por ata shpresojnë se gjetja e një rasti tjetër që do të sillte një rezultat të ngjashëm me atë të një dekade më parë mund të ndihmojë në përqëndrimin e kërkimeve për gjetjen e një trajtimi që mund të përdoret në shkallë më të gjërë.

“Megjithëse nuk është një strategji e zbatueshme në shkallë të gjerë për kurimin e sëmundjes, jemi në një moment të rëndësishëm të kërkimeve për gjetjen e një kure për virusin HIV”, tha Anton Pozniak, President i Shoqatës Ndërkombëtare të Sidës. “Këto zbulime të reja theksojnë besimin tonë se ekziston një provë se virusi HIV është i shërueshëm”.

Organizata e Kombeve të Bashkuara vlerëson se 37 milionë njerëz në mbarë botën jetojnë të prekur me virusin HIV, ndërsa 22 milionë prej tyre përdorin ilaçe antiretrovirale.

voa

Amerikanët fillojnë të mësohen me idenë e ngrënies së insekteve

Princeton UniversityDisave mund t’u duket e neveritshme, por insektet e ngrënshme janë një burim i ushqyeshëm proteinash të cilësisë së lartë dhe mineralesh jetike si calciumi dhe hekuri. Të tilla janë vemiet e ngrënshme – larva insektesh – që ofrojnë dhe yndyrna të cilësisë së lartë, që janë të mira për zhvillimin e trurit. Insektet janë pjesë e dietës në shumë anë të botës, por jo në Shtetet e Bashkuara ku fobia për to bën një gatimet me insekte të jenë shumë të rralla. Megjithatë kjo ka filluar të ndryshojë. Shelley Schlender njofton për Zërin e Amerikës nga Kolorado.

Në një kontenier në një rrethinë në Denver të Kolorados, strehon mikro-fermën e maleve Rocky. Wendy McGill, sheh brenda enëve për gjetur gjallesat e fermës.

“Kjo mikrofermë është e para dhe e vetmja me inskete të ngrënshme . Ne rrisim bulkthe dhe krimba për t’ua shitur restoranteve dhe prodhuesve të artikujve ushqimorë”, thotë Wendy Lu McGill, Themeluese e Mikrofermës.

Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë thotë se nevojat e botës për proteinë nuk mund të plotësohen vetëm me mish viçi ose pule. Proteinat nga insektet janë një alternativë. McGill rrit afro 275 kilogramë insekte çdo muaj, duke i ushqyer dhe me pure birre dhe farëra dhe një karrotë për nevojat për lëngje.

“Dua të jap kontributin tim për të gjetur burime ushqimesh, ndërsa kemi gjithnjë e më pak tokë dhe ujë dhe një planet më të nxehtë dhe më shumë njerëz për të ushqyer”, thotë ajo.

Shumë vizitorë të Mikrofermës nuk kanë ngrënë kurrë insekte më parë dhe nuk u pëlqen t’i hanë.

“Nuk mendoj se është diçka tërheqëse për të ngrënë dhe nuk më tundon të ha një gjë të tillë të egër”, thotë Terry Koelling.

Por një tjetër vizitore i pëlqen.

“Unë jam Amy Franklin dhe kam krijuar një fermë jo-fitimprurëse që quhet Ferma për Jetimët. Ne rrisim insekte për ushqim sepse në vende të tjera ku punojmë, janë ushqim shumë i pëlqyeshëm”.

“Shumë nga jetimoret nuk kanë toka në pronësi. Nuk rrisin dot bimë dhe apo pula. Insektet janë burim proteine që ata mund t’i rrisin në një hapësirë shumë të vogël”, thotë ajo.

“Mund të hash insekte?”, pyet Amy Franklin dy fëmijë.

“Jo. Se nuk jemi mësuar, apo jo?”

“Mund të provoj një?”, pyet Andrew.

“Po, patjetër”, thotë Wendy.

“Është kërce dhe e shijshme”, thotë Andrew.

Linger, është një restorant në Denver ku insektet gatuhen në mënyrë të shijshme.

“Ne gatuajmë milingona të zeza me fara susami me bulkthe të përzierë me makarona”.

“Erëzat janë shumë të mira!”, thotë Terry Koelling.

“Bulkth. Ju bëftë mirë”.

“Sado të na pëlqejë mishi i viçit, asnjë shkencëtar nuk mund të thotë që rritja e bagëtive mund të vazhdojë përgjithmonë. Duhet të hamë më shumë insekte”, thotë Jeremy Kittelson, drejtor i kuzhinës në restorantin Linger.

Një skeptik ka ndryshuar mendje.

“Gatimet në Linger ishin shumë të mira. Madje sikur nuk ka mjaft bulkthe”.

Mbi dy miliardë njerëz në botë hanë insekte. Gradualisht, amerikanët po i shtohen atij numri.

voa

Modelet 3-D të zemrës ndihmojnë kirurgët

operacioni i zemresÇdo zemër është e ndryshme dhe kjo mund ta bëjë operacionin të vështirë. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, Kevin Enochs na njeh me një teknologji të re që krijon një model me tre përmasa të zemrës së çdo pacienti për të ndihmuar kirurgun të përgatitet për operacion.

Mjekët e Universitetit të shtetit të Uashingtonit bëjnë operacione duke përdorur kateter.

Tuba të gjatë depërtojnë në zemër dhe u japin mundësi mjekëve që të bëjnë një operacion në zemër pa shkaktuar çarje të thella.

Doktor Mark Reisman e ka më të lehtë tani, pasi bën praktikë më parë me një model me tre përmasa të kësaj zemre, krijuar nga printera me tre përmasa, duke përdorur skanime ultrazanore.

“Këta printer me tre përmasa na japin mundësinë që të shohim fizikisht zemrën dhe të kuptojmë nuancat e anatomisë së saj dhe anatomisë së saj në raport me struktura të tjera”, thotë ai.

Dmitry Levin fut të dhëna ultrazanore në printerin me tre përmasa dhe krijon një model me saktësi dhe shpejtësi.

“Një nga avantazhet e mëdha është se fitojmë shumë kohë, Nga momenti kur unë marr të dhënat deri kur kam në dorë modelin, koha reduktohte në mënyrë drastike nga disa ditë, në disa orë”, thotë ai.

Ky rezultat kaq i shpejtë, i jep mundësi droktorit Reisman, që ta planifikojë opreacionin si kurrë ndonjëherë më parë.

“Me operacionet që bëj unë, më jep mundësinë që të bëjë praktikë paraprakisht, çka është shumë e rëndësishme sepse në vend që të bëj disa procedura dhe të ndacmoj valvolat për here të pare kur bëj operacionin tek pacienti, unë kam mundësinë të praktikoj jashtë trupit të tij”.

Studimet e fundit tregojnë se më shumë operacione të valvolës së aortës po bëhen me katerer sesa me mënyrën më të rrezikshme të hapjes së zemrës.

voa

Epidemi e fruthit në Shtetet e Bashkuara

VaksinaZyrtarët e shëndetësisë në Shtetet e Bashkuara po u bëjnë thirrje prindërve të vaksinojnë fëmijët për fruthin, pasi janë shtuar rastet e përhapjes së kësaj sëmundje. Më 5 shkurt, u njoftuan 50 raste të reja në shtetin Uashington, dhe pesë raste në Hjuston, të Teksasit. Siç njofton korrespondentja e Zërit të Amerikës, Carol Pearson, shumica e rasteve janë fëmijë të pavaksinuar.

Fruthi u eliminua plotësisht në Shtetet e Bashkuara 19 vjet më parë. Rastet që shfaqen tashmë janë të importuara nga vende të tjera. Kjo po ndodh më shpesh.

“Fruthi është tmerrësisht ngjitës. Po hyri në komunitet është shumë i vështirë pasi transmetohet përmes ajrit”, thotë Dr. Camille Sabella, i Klinikës Cleveland.

Tetëmbëdhjetë shtete i lejojnë prindërit të mos i vaksinojnë fëmijët nëse kanë kundërshtime morale, personale ose filozofike.

Një epidemi e fruthit në shtetin e Uashingtonit ka alarmuar zyrtarët e shëndetësisë që po përpiqen ta izolojnë përhapjen.

“Shpresoj të jem gabim, por mendoj se rastet do të shtohen dhe do të përhapen në mbarë vendin nga kjo epiqendër”, thotë Dr. Jason Hanley, i Qendrës Mjekësore “PeaceHealth Southwest”.

Zonat rurale në Shtetet e Bashkuara kanë më shumë fëmijë të pavaksinuar. Por, edhe në qytete si Hjuston, Ostin dhe Siatëll ka nivel domethënës immunizimi të pamjaftueshëm.

Qyteti i Hjustonit njoftoi dy raste fruthi tek fëmijë nën 2 vjeç.

Doktorët dhe Shërbimit Mjekësor i SHBA-së po u bëjnë thirrje prindërve të vaksinojnë fëmijët.

“Dua që të jenë të gjithë vetëdijshëm se mbrojtja më e mirë është vaksinimi”, deklaroi për publikun amerikan kreu i Shërbimit Mjekësor, Gjeneral Jerome Adams.

Vaksina ka efikasitet prej pothuajse 100%. Doktorët rekomandojnë që fëmijët të marrin dy doza.

“Me një dozë të vaksinës, rreth 95% e fëmijëve imunizohen kundër fruthit. Arsyeja pse japim një dozë të dytë është pasi tek 5% e fëmijëve nuk ka efekt doza e parë. Pra, me dy doza, mbi 99% e fëmijëve janë të mbrojtur nga fruthi”, thotë Dr. Sabella.

Fruthi është sëmundje e rëndë dhe është veçanërisht e rrezikshme tek fëmijët e vegjël.

“Një e treta e këtyre rasteve përfundojnë në spital për arsye të ndryshme”, thotë Dr. Roberta DeBiasi, e Qendrës Kombëtare Mjekësore të Fëmijëve.

Komplikacione si pneumonia, encefaliti dhe enjtja e trurit, mund të shkaktojnë vdekjen ose dëmtime të pariparueshme.

Për këtë arsye, doktorët u bëjnë thirrje prindërve të vaksinojnë fëmijët.

voa

Emigrim? Por si ndikon ai tek shëndeti?

emigrantMigrimi dhe zhvendosja ndikojnë në shëndetin e refugjatëve dhe migrantëve. E drejta e shëndetit të jetë e drejtë edhe për migrantët, kërkon Zyra Zajonale për Europën e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).

OBSH mblodhi të dhënat për të krijuar një ide të përgjithshme mbi gjendjen e shëndetit të refugjatëve dhe migrantëve dhe sistemit të shëndetësisë në 53 vende të rajonit të Europës, ku jetojnë 920 milionë banorë. Përqindja e migrantëve të huaj është e ndryshme nga poshtë 2 përqindshit si në rastin e Shqipërisë, Bosnjë Hercegovinës, Polonisë, Rumanisë deri në 50 përqind si në rastin e Monakos, Andorës, Lihtenstajnit.

Secili nga vendet mund të jetë vend origjine, tranziti dhe destinacioni për refugjatët dhe migrantët. Aktualisht nuk ekzistojnë indikatorë ose standarte për shëndetin e migrantëve dhe refugjatëve, thotë OBSH, prandaj ajo i bën thirrje vendeve që të merren me këtë çështje.

Shëndeti i migrantëve

Sipas raportit, migrantët dhe refugjatët gëzojnë në përgjithësi shëndet të mirë, por ekzistojnë rreziqe të sëmuren kur ndodhen në tranzicion, në kampe ose në çadra me kushte të vështira sanitare, ose në vendet e pritjes për shkak të kushteve të rënda të jetesës dhe vështirësive të përshtatjes, ushqimit të papërshatshëm ose stresit në rritje. Prandaj është e rëndësishme që të mbrohen nga infeksionet bakteriale, virale dhe nga parazitët. Raporti vëren se përhapja e tuberkulozit tek migrantët dhe refugjatët është e të njëjtit nivel me vendet e pritjes. Po ashtu pjesa më e madhe e atyre që janë HIV pozitiv, e marrin infeksionin mbasi kanë mbërritur në Europë. Ndryshe nga sa presupozohet shpesh, rreziku për përhapjen e sëmundjeve ngjitëse nga refugjatët dhe migrantët tek popullsia pritëse është shumë i vogël.

Çrregullimet psiqike post traumatike janë tek refugjatët dhe azilkërkuesit më të përhapura se tek popullsia pritëse. Depresioni dhe ankthi janë shumë më të përhapura, të lidhura me proceset e gjata të azilit dhe kushtet e dobta socio-ekonomike si papunësia ose izolimi.

Mungesat

OBT vëren se për arsye të ndryshme që kanë të bëjnë me statusin legal të qëndrimit, barrierat gjuhësore dhe diskriminimin, migrantët dhe refugjatët hasin në vështirësi për t’u futur në sistemin e kujdesit shëndetësor. Ka vende, në të cilat strategjitë kombëtare të mbrojtjes së shëndetit nuk ofrojnë kujdes shëndetësor për refugjatët dhe migrantët.

Prandaj organizata i bën thirrje të gjitha vendeve të zbatojnë politika që ofrojnë shërbime të kujdesit shëndetësor për të gjithë, pavarësisht nga statusi i tyre legal. 12 përqind e gjithë punonjësve në Europë janë migrantë dhe kushtet e punës janë shumë të ndryshme, bëhet fjalë pra për rreth 90 milionë vetë. Punonjësit burra janë më të prekur nga aksidentet në punë se sa punonjësit vendas.

Mali i Zi më shumë migrantë

Në rajonin e Ballkanit Perëndimor, nivelin më të lartë të migrantëve në Ballkan e ka Mali i Zi me 70.984, që përbëjnë 11,3 përqind të popullsisë, ndjekur nga Serbia me 801.903 migrantë të huaj, 9,1 përqind të popullsisë. Në Maqedoni jetojnë 130.972 migrantë ndërkombëtarë, shifër që përbën 6,3 përqind të popullsisë. Bosnjë Hercegovina është vendi me numër më të paktë migrantësh dhe refugjatësh prej 37100 që përbëjnë 1,1 përqind të popullsisë, pasuar nga Shqipëria me 52.484 migrantë ndërkombëtare, 1,8 përqind e popullsisë.

Nga Shqipëria vjen tendenca tjetër: Migracioni drejt Europës. 2841 persona nga Shqipëria kërkuan vitin e kaluar azil në Gjermani, kurse nga Kosova 1224, bën të ditur për Deutsche Wellen Zyra Federale Migracionit dhe Refugjatëve, BAMF.

dw

Studime shpresëdhënëse për të parandaluar goditjen në zemër

laborNjë nga anët më interesante të algoritmave të kompjuterave dhe të mësuarit e paisjeve elektronike, është aftësia e tyre për të nxjerrë të dhëna të reja nga teknologjitë e vjetra. Ekspertët e Universitetit të Londrës në Oksford për shembull kanë gjetur një mënyrë për të bërë grafitë e rregullta dhe për të parashikuar problemet e zemrës, që herët.

Shpresa për këtë teknologji të re është se u jep mundësi pacientëve që të marrin masat për të parandaluar probleme të mëtejshme të zemrës.

Ja se si funksionon: aktualisht, grafitë e zemrës mund të tregojnë lehtësisht nëse kanë ngushtim të rrezikshëm të arterieve, por vetëm kaq.

“Me teknologjinë e re, mund të bëjmë më shumë dhe të zbulojmë për shembull se arteriet nuk janë ngushtuar por ato janë të pezmatuara dhe ngushtimi ka gjasa të ndodhë pas pesë vjetësh. Në këtë mënyrë pacienti merr masa parandaluese, mund të marrë ilaçe, për të shmangur bllokimin e arterieve”, thotë profesori i Universitetit të Oksfordit, Charalambos Antoniades.

Studiuesit thonë se aftësia për të identifikuar pezmatimin përreth arterieve që herët është një arritje e rëndësishme në luftën për të parandaluar goditjet në zemër.

“Objektivi kryesor në diagnostikimin kardiovaskular ishte të gjendej një mënyrë për të identifikuar pezmatimin në arteriet e zemrës sepse jemi përpjekur ta realizojmë këtë prej 50 vjetësh, pasi nëse je në gjendje të dallosh pemzatimin e arterieve të zemrës, atëherë mund të gjesh se cilat arterie do të ngushtohen, do të sëmuren dhe se cilat do të shkaktojnë goditje në zemër”, thotë profesor Antoniades.

Studiuesit e Oksfordit besojnë se puna e tyre mund të identifikojë deri në 30 mijë persona në vit që janë në rrezik për një goditje në zemër.

“Në Britani, kemi 100 mijë raste goditjeje në zemër çdo vit. Me këtë teknologji të re, megjithëse nuk e kemi llogaritur shifrën e saktë të goditjeve që mund të parandalojmë, shanset janë që të identifikojmë të paktën 20 ose 30 për qind të njerëzve para se të pësojnë goditje, sepse këta njerëz i bëjnë grafitë si pjesë e kujdesit shëndetësor”.

Sëmundjet e zemrës dhe goditjet e tensionit të lartë, së bashku përbëjnë shkakun kryesor të vdekjeve në gjithë botën. (voa)

SHBA: Vdekjet nga kanceri në ulje për 25 vjet me radhë

infusionPërqindja e vdekjeve nga kanceri në Shtetet e Bashkuara, ka shënuar rënie për të paktën 25 vjet me radhë, sipas një raporti të ri.Pakësimi i pirjes së duhanit ka ulur numrin e vdekjeve dhe përparimet më diagnostikimin dhe trajtimin e hershëm, kanë pasur një ndikim pozitiv, thonë ekspertët.

Por nuk ka vetëm lajme të mira. Vdekjet nga kanceri të lidhura me obezitetin po rriten dhe vdekjet nga kanceri i prostatës nuk po pakësohen më, thotë Rebecca Siegel, autorja kryesore e raportit të Shoqatës Amerikane të Kancerit, botuar të martën.

Kanceri mbetet gjithashtu shkaktari numër 2 i vdekjeve në vend. Shoqata parashikon se do të ketë mbi 1.7 milionë raste të reja kanceri dhe mbi 600 mijë vdekje nga kanceri në Shtetet e Bashkuara këtë vit.

Ja një përmbledhje e gjetjeve të raportit:

Rënie

Kohët e fundit ka pasur shumë lajme të këqia përsa i takon numrit të vdekjeve në Shtetet e Bashkuara. Në vitin In 2017, u vu re rritje në numrin e vdekjeve nga 7 prej 10 shkaqeve kryesore, sipas shifrave qeveritare të kohëve të fundit. Por përsa i takon kancerit, lajmet kanë qenë pozitive.

Përqindja e vdekjeve nga kjo sëmundje ishte në rritje deri në fillim të viteve 1990. Që nga ajo kohë ka qenë në rënie, duke shënuar një ulje 27 për qind nga viti 1991 deri në vitin 2016, thotë Shoqata për Kancerin.

Arsyeja kryesore është kanceri në mushkëri, që është lloji më vdekjeprurës, sidomos mes meshkujve. Por përqindja e vdekjeve ka rënë afro 50 për qind. Ishte një efekt i vonuar nga pakësimi i përdorimit të duhanit që filloi në vitet 1960, tha studiuesja Siegel.

Kanceri i prostatës

Raporti sjell të reja të përziera lidhur me kancerin e prostatës, shkaku i dytë i vdekjeve nga kanceri tek burrat.

Përqindja e vdekjeve nga kanceri i prostatës u përgjysmua në dy dekadat e fundit, por ekspertët janë përpjekur të zbulojnë nëse kjo prirje u zmbraps pas një vendimi në vitin 2011 nga Grupi i Punës për Shërbime Parandaluese në SHBA, që të mos rekomandonte më analizat e gjakut rutinë për këtë sëmundje për burrat. Vendimi u mor nga shqetësimet se analiza po sillte diagnoza të ekzagjeruara dhe trajtim të tepërt.

Përqindja e vdekjeve nga prostata mbeti në vend nga 2013 deri në 2016. Pra, nëse analiza e gjakur për këtë sëmundje mund të ketë dhënë diagnozë të gabuar për ata që në të vërtetë nuk kishin nevojë për trajtim, nga ana tjetër mund të ketë parandaluar disa vdekje nga ky kancer, sipas raportit.

Obeziteti

Nga llojet më të përhapura të kancerit në Shtetet e Bashkuara, të gjitha ato me raste në rritje vdekjeje, janë të lidhura me obezitetin, përfshirë kancerin e pankreasit dhe mitrës.

Një tjetër lloj kanceri, është ai i mëlçisë. Rastet e vdekjes nga kanceri i mëlçisë, janë rritur që nga vitet 1970 dhe fillimisht shtimi i tyre ishte i lidhur me infeksionet e hepatitit C mes atyre që abuzojnë me drogën. Por tani obeziteti është shkaktari i një të tretës së vdekjeve nga kanceri dhe është faktor më i përhapur sesa hepatiti, tha zonja Siegel.

Pabarazia

Ka pasur një rënie në hendekun historik racor mes vdekjeve nga kanceri, por tani hendeku ekonomik po thellohet, veçanërisht përsa u takon rasteve të parandalueshme nga kontrollet dhe trajtimi i hershëm, ushqyerja më e shëndetshme dhe pakësimi i përdorimit të duhanit.

Në fillim të viteve 1970, vdekjet nga kanceri i zorrës së trashë në vendet më të varfra ishin 20 për qind më të pakta sesa ato në vendet e pasura; sot ku numër ëshë 30 për qind më i lartë. Vdekjet nga kanceri i qafës së mitrës janë dy herë më të larta sesa ato mes grave në vendet e zhvilluara. Dhe rastet e vdekjeve nga kanceri i mushkërive dhe mëlçisë janë 40 për qind më të shumta për meshkujt në vendet e varfra.

Dr. Darrell Gray, zëvendës drejtor i Qendrës për Barazi në Kujdesin Shëndetësor për Kancerin, në Universitetit Shtetëror të Ohajos, i cilësoi gjetjet “të rëndësishme por jo befasuese”.

“E kemi ditur prej kohësh se raca nënkupton faktorë të tjerë, si varfëria dhe vështirësia për të siguruar dhe përballuar vizitat mjekësore”, thotë ai.

SHBA, Muzeu i Farmacisë në Aleksandria

Muzeu FarmaciseGjaku i Dragoit, rrënja e mandragorës dhe kurthi i djallit u përdorën për lëngun magjik dhe parashikimet në serinë e filmave Harry Potter. Por në realitet, bimë me emra të frikshme janë përdorur për qëllime mjekësore dhe mund të bliheshin në farmaci. Sot, një nga farmacitë më të vjetra dhe më të ruajtura që tregtonte këto lloje ilaçesh në Shtetet e Bashkuara është shndërruar në një muze të vogël në zonën historke të Aleksandrisë në Virxhinia. Muzeu ofron një prezantim interesant të ilaçeve të periudhës para zbulimit të antibiotikëve dhe ilaçeve të tjera bashkëkohore.

Për më shumë se 140 vjet, nga fundi i viteve 1700 deri në vitet 1930, farmacia e familjes Stabler-Leadbeater ofronte ilaçe të llojeve të shumta. Kur dyqani u mbyll, pronari i ri i ndërtesës e ruajti të paprekur farmacinë dhe e ktheu në muze.

“Shumica e ilaçeve që njerëzit mund të kenë blerë këtu janë përdorur për trajtimin e sëmundjeve të lehta si skuqja e lëkurës, problemet të tjera të lëkurës, ose për dhimbje koke”.

Në këtë muze ndodhen mijëra artikuj, përfshirë vegla për të nxitur mehorragi dhe epruveta ku mbaheshin lëndë helmuese.

Ashtu si shumica e farmacive moderne, farmacitë e atëhershme shisnin edhe gjëra të tjera përveç ilaçeve.

“Shumë kimikate të tjera, bojëra dhe parfume, janë shitur këtu, por edhe gjëra të tjera si makina qepëse, stilolapsa, thika xhepi dhe shishe për ushqimin e fëmijëve”.

Në raftet origjinale të dyqanit janë dhjetëra shishe prej qelqi mbi të cilat ka një veshje ari ku janë shkruar etiketat e medikamenteve.

“Këto shishe kanë qenë ndoshta pjesë e koleksionit të kësaj farmacie që nga vitet 1850.”

Një numër prej tyre kanë gjurmë të mbetjeve nga përbërësit kimikë. Të tjerat, ende përmbajnë lëngje të asaj kohe, duke përfshirë kanellë për të kuruar simptomat përzierjes, jod që përdorej për dizinfektim dhe opium.

“Opiumi ishte shumë i efektshëm për dhimbjet dhe shpesh përdorej për të trajtuar gripin ose dizenterinë.”

Dhoma në katin e sipërm duket si diçka nga filmat Harry Potter me kutitë e vjetra prej druri dhe raftet për ruajtjen e ilaçeve dhe bimëve.

Bima helmuese aconite, ose volvsban trajton dhimbjen. Por në botën e Harry Potterit, bima ndihmon në kontrollin e dhunës nga kafshët e magjepsura si ajo njeriut që transformohet në netët me hënë të plotë.

“Pra, nëse keni probleme, kjo do t’ju ndihmojë deri në natën tjetër me hënë të plotë, por përdorimi praktik ishte për dhimbjet e kyçeve”, thotë ciceroni Jim Williams.

Këtu ndodhet edhe Gjaku i Dragoit, i përdorur për të prodhuar substancat magjike në serinë Potter. Por gjaku i Dragoit në fakt vjen nga një pemë që lëshon rrëshirë të kuqe, e cila përdoret kryesisht si llak.

Këto gjethe të thara të karrotave të egra ndihmojnë për të ulur enjte.

“Ato çuditërisht duken sikur të ishin paketuar për t’u dërguar me postë”.

Kjo vizitore nga Kalifornia është e befasuar nga shumëllojshmëria e bimëve, që përfshijnë kanabisin, të prodhuar nga gjethet e marijuanës.

“Përdorimi i bimëve dhe ilaçeve me bazë bimore po rikthehet tani, dhe njerëzit duan kura që përfshijnë shkencën dhe mjekësinë popullore. Për mua ishte më interesante sepse punoj në industrinë e prodhimit të kanabisit”.

Mjekësia nxori nga përdorimi disa nga këto ilaçe sepse ishin toksike, por shumë medikamente të tjera vazhdojnë të përdoren për prodhimin e ilaçeve moderne.

Buza e çarë, një difekt i lindur i riparueshëm

Buza e careNjë nga difektet më të zakonshme të lindjes në botë është buza e çarë (apo buza e lekurit siç njihet në gjuhën popullore). Është në thelb një boshllëk në pjesën e sipërme të buzës ku lëkura nuk rritet e bashkuar. Foshnjet me buzë të çara mund të kenë gjithashtu një qiellëz të çarë. Të dyja mund të riparohen me operacione kirurgjikale. Por nëse kjo nuk bëhet, ky defekt i lindjes mund të shkaktojë paaftësi të konsiderueshme apo edhe vdekje:

Para se Daniel Truglio të lindte, një vizitë me ultratinguj në barkun e nënës, tregoi se ai kishte një buzë të çarë. Kirurgu i tij mund ta shihte se sa e rëndë do të ishte situata.

“Mund të shohësh nëse çarja është e njëanshme ose në të dyja anët, dhe gjithashtu mund të shohësh për probleme të tjera të mundshme që mund të kenë këto foshnje”, thotë Albert Oh në qendrën Mjekësore Kombëtare të Fëmijëve.

…si për shembull nofullën e vogël.

“Në rastin e Danielit, atij i mungonin pjesë të rëndësishme të nofullës”.

Në Qendrën Kombëtare Mjekësore të Fëmijëve në Uashington, Danieli iu nënshtrua trakeostomisë… një procedurë kirurgjikale për të hapur …. një vrimë nga qafa e tij në kanalin e frymëmarrjes … sepse një nofull e vogël mund ta bëjë të vështirë mbushjen me frymë.

Rreth 7,000 foshnje me buzë ose qiellzë të çarë lindin çdo vit në Shtetet e Bashkuara. Në mbarë botën, shifra është në miliona.

Pa ndërhyrje kirurgjikale, foshnjet si Danieli mund të kenë probleme me rritjen, të folurën dhe dëgjimin. Sipas Dr. William McGee, themelues i shoqatës “Operation Smile” nëntë në dhjetë fëmijë të lindur me një buzë apo qiellëz të çarë, janë në rrezik të vdesin pa ndihmën mjekësore.

“Më shumë njerëz vdesin nga mungesa e këtij operacioni, sesa nga malaria, Sida dhe Tuberkulozi të marra së bashku”.

Vullnetarët për organizata bamirëse si Operation Smile i riparojnë këto difekte dhe u mësojnë mjekëve lokalë në vendet në zhvillim se si ta kryejnë operacionin. Organizata Operation Smile është përfshirë gjithashtu edhe në hulumtime.

“Ne e dimë se ky difekt është gjenetik dhe tani për të kemi koleksionin më të madh të mostrave gjenetike në botë”.

Një mutacion gjenetik lidhet me rreth 30 për qind të rasteve. Tre vëllezërit e motrat e një familjeje zbuluan çelësin.

((DR. YANG CHAI, UNIVERSITY OF SOUTHERN CALIFORNIA ))

“Normalisht shohim një fëmijë në familjet me tre apo katër fëmijë që ka këtë difekt lindjeje. Gjetja e këtij difekti të lindjes në çdo fëmijë të një familjeje është rast shumë i rrallë që na lejoi të gjenim mutacionin e gjenit që është ndoshta përgjegjës për këtë difekt”, thotë Yang Chai në Universitetin e Kalifornisë Jugore.

((MANDATORY CG: Operation Smile))

((NARRATOR))

Shkencëtarët nuk janë ende në gjendje ta parandalojnë këtë çrregullim dhe janë ende në kërkim të shkaqeve të tjera. 

Qiellza e Danielit u riparua në pranverën e vitit 2017. Atij do t’i duhet të bëjë më shumë operacione më vonë për të krijuar një nofull normale dhe për të rregulluar dhëmbët.

((NATS — in play area))

Ka një ndryshim të jashtëzakonshëm mes Danielit atëherë dhe tani, dy vjet më vonë. Ai ende kalon pjesën më të madhe të kohës në dhomën e lodrave. Por tani ka një aparat dëgjimi pasi një nga kanalet e veshit të tij është i mbyllur.

Atij i pëlqen të shohë libra dhe të luajë me motrat e tij. I pëlqeu shumë edhe kamera e Zërit të Amerikës.

E ëma e Danielit, Robilyn Truglio, reagon ndaj ndryshimeve që ka parë tek ai që nga lindja.

((Robilyn Truglio, Mother))

“Sëmurej shpesh … me ftohje, u prek disa herë nga pneumonia. Kishte nevojë për shumë kujdes në atë kohë. Duhej të pastronim tubat e frymëmarrjes. U shtrua në spital disa herë, por tani, edhe nëse sëmuret, cdo gjë zgjidhet shpejt. Sigurisht që jeton një jetë të lumtur dhe më të shëndetshme “.

((NARRATOR))

Danieli mund të marrë frymë tani pa ndihmën e tubave. Ai bën gjithçka që bëjnë moshatarët e tij dy vjeçarë, dhe po e shijon siç duket këtë kohë.

voa

Kërkime të reja për Alzajmerin

AlzajmeriSipas vlerësimeve, në të gjithë botën 44 milionë njerëz të moshës 65 vjeç e sipër, janë me Alzajmer, forma më e zakonshme e demencës. Alzajmeri është një çrregullim degjenerativ i trurit, që shkakton humbje të kujtesës dhe dëmton të menduarit, gjykimin dhe aftësinë për zgjidhjen e problemeve. Deri tani, shkencëtarët kanë zbuluar një ilaç që mund të ndalojë përparimin e sëmundjes. Por, një program studimor në Shtetet e Bashkuara, po përiqet të parandalojë Alzajmerin, duke vënë në shënjestër ndryshimet më të hershme në tru, ndërsa kujtesa dhe të menduarit kanë mbetur ende të paprekura.

Babai i 67-vjeçares Ivy Segal vdiq nga Alzajmeri kur ishte 87 vjeç. Duke e ditur se kjo sëmundje trashëgohet, ajo doli vullnetare për të marrë pjesë në një studim.​
“Babai vdiq nga Alzajmeri në vitin 2011. Prandaj këtë studim e kam shumë për zemër,”- thotë Ivy.

Këtë ndjenjë ka edhe vajza e saj, Jessica Langbaum, studiuese në Institutin e Alzajmerit në Feniks. Ajo drejton dy studime që synojnë të gjejnë mënyrën e parandalimit të sëmundjes.

“Ne regjistrojmë njerëz të shëndetshëm, që nuk kanë ende probleme me kujtesën dhe të menduarit, që lidhen me Alzajmerin.”- thotë Jessica.

Një proteinë në formë pllakëze, e quajtur “amyloid” ((AM-eh-loid)), grumbullohet në trurin e njerëzve me Alzajmer. Studjuesit po punojnë për të bllokuar krijimin e pllakëzës tek njerëzit e shëndetshëm, që rrezikohen të preken nga demenca.

“Ky është një demonstrim i një grupi njerëzish, për të cilët e dimë se do të zhvillojnë sëmundjen e Alzajmerit dhe me afrimin e moshës kur ata pritet të zhvillojën simptomat, shohim se pjesa më e madhe e amiloidit tashmë është grumbulluar.”- thotë doktor William Burke, i Institutit të Alzajmerit.

“Sa më shpejt që të ndërhyjmë dhe të parandalojmë akumulimin e amiloidit në tru, aq më shumë shanse për sukses kemi,” - thotë doktoresha Elizier Masliah, Shefe e Neurologjisë në Institutin Kombëtar për Plakjen.

Klinikat në Shtetet e Bashkuara dhe në disa vende të tjera, po punojnë me Institutin Banner të Alzajmerit, duke regjistruar në studim persona të moshës 60 dhe 75 vjeç. Ata u nënshtrohen skanimit të herëpashershëm të trurit, provave për kujtesën dhe të menduarit, çdo 6 muaj, si dhe ilaçeve eksperimentale, për disa vjet. Vullnetarët në studim, po ashtu kontrollohen për gjenin APOE4, që shton mundësinë për zhvillimin e Alzajmerit.

“Mosha është faktori më i madh i rrezikut për të zhvilluar Alzajmerin. Pas moshës, vjen gjeni APOE,”- thotë studjuesja Langbaum.

Pjesëmarrësve në studim u kërkohet të përfshihen në një regjistër konfidencial, të quajtur GeneMatch, për njerëz të moshës 55 deri 75 vjeç, të cilët dalin vullnetarë për të marrë pjesë në studimet për Alzajmerin, por që nuk janë diagnostikuar me degjenerim mendor. Ivy Segal nuk hezitoi të merrte pjesë:

“Dua të bëj ç’është e mundur për të ndihmuar”, - thotë ajo.

Deri tani, në studim janë regjistruar mbi 70 mijë njerëz, por shkencëtarët thonë se për të ndihmuar në kërkimet për Alzajmerin, nevojiten qindra mijëra vullnetarë të tjerë.

(voa)