Kategoritë: Shëndeti

Rezistenca ndaj vaksinave, sa real është shqetësimi?

vaksinaVaksinat mund të na mbrojnë nga 23 viruse të ndryshme dhe dy lloje kanceri. Vitet e fundit janë duke u zhvilluar një numër më i madh vaksinash, përfshirë një për virusin HIV, që shkakton SIDË-n. Megjithë këto përparime, shumë njerëz zgjedhin të mos bëjnë vaksinat as për vete, as për fëmijët:

Punonjësit e shëndetësisë përpiqen së tepërmi për vaksinimin e çdo fëmije kundër poliomelitit, në mënyrë që asnjë fëmijë të mos vuajë më nga pasojat gjymtuese të kësaj sëmundjeje.

Ka edhe sëmundje të tjera, të cilat mund të eliminohen, si psh fruthi; por edhe pse ekziston një vaksinë shumë e efektshme për fruthin, jo të gjithë fëmijët vaksinohen kundër sëmundjes. Në vendet perëndimore kjo ndodh kryesisht ngaqë prindërit zgjedhin të mos i vaksinojnë fëmijët.

“Nuk ka vit, të paktën gjatë periudhës që kam punuar në Spitalin Pediatrik të Filadelfias, që nuk shohim fëmijë që vuajnë apo vdesin nga sëmundje të parandalueshme prej vaksinave dhe në çdo rast kjo ka ndodhur për shkak të vendimit që kanë marrë vetë prindërit”- thotë Dr. Paul Offit, në Spitalin Pediatrik të Filadelfias.

Vitin e kaluar, në Evropë më tepër se 14 mijë njerëz u prekën nga fruthi. Numrin më të madh të rasteve e pati Rumania.

“Ne nuk mund ta luftojmë këtë sëmundje nëse nuk rrisim ritmet e vaksinimit të popullatës…Por ne duhet gjithashtu të kuptojmë përse janë në rënie ritmet e vaksinimit”, - thotë Miljana Grbic, e Asamblesë Botërore të Shëndetit në Rumani.

Shumë zyrtarë të shëndetësisë thonë se vaksinat janë viktima të vetë suksesit të tyre.

“Në kohën kur prindërit e mi ishin fëmijë, në vitet 1920 dhe 1930, difteriti shkaktonte vazhdimisht vdekje tek adoleshentët. Poliomeliti shkaktonte gjymtimin e fëmijëve dhe të të rriturve, prandaj nuk ishte e nevojshme t’i bindje prindërit tanë të na vaksinonin mua, motrën, apo vëllain,” – thotë Dr. Paul Offit, në Spitalin Pediatrik të Filadelfias.

Një studim i ri tregon se në Shtetet e Bashkuara refuzimi për vaksinat kthehet në prirje infektive: nëse një komunitet refuzon vaksinimin, edhe komunitetet ngjitur ndjekin të njëjtin shembull.

“Si prirje kolektive, ky faktor është duke shkaktuar refuzimin dhe vonesën e vaksinimeve.”- thotë Tony Yang, nga Universiteti “George Mason”.

Një numër pacientësh i besojnë keqinfromimet që ata lexojnë në internet për lidhjen e pavërtetë mes vaksinave dhe autizimit, megjithëse studimet nuk e provojnë këtë. Pastaj ata përhapin këtë informacion të gabuar tek prindër të tjerë dhe nuk kanë më frikë nga sëmundja.

“Kur ata nuk frikësohen më prej sëmundjes, ata frikësohen nga vaksinat dhe pikërisht kjo mendoj se ka ndodhur,”- thotë Dr. Offit.

Në disa vende janë forcuar ligjet për këtë çështje. Në Kaliforni nuk lejohet që fëmijët të mos vaksinohen, me përjashtim të rasteve kur ka një arsye shëndetësore.

Në Australi, qeveria ofron falas vaksina për virusin HPV. Ky virus shkakton kancerin në qafën e mitrës, kanceri i dytë më i përhapur në mbarë botën tek gratë.

20 deri 30 vjet më pas, pritet që në Australi të vërehet një rënie e ndjeshme e këtij lloji të kancerit, në saje të politikave qeveritare dhe një vaksine të efektshme. (voa)

Përhapja e bakteries rezistente ndaj antibiotikëve

bakteriet rezistenteShkencëtarët janë të tronditur nga shpejtësia me të cilën rezistenca ndaj antibiotikëve të fuqishëm është në gjendje të përhapet nga kafshët tek njerëzit. Një studim i ri tregon se si rezistenca anti-mikrobike ndaj një ilaçi kyç mund të përhapet nga një fermë derrash në Kinë, tek speciet njerëzore dhe shtazore nëpër botë, brenda një periudhe disa vjeçare.

Kolistin është ilaçi i fundit që përdoret për t’i shpëtuar jetën e njerëzve kur të gjitha ilaçet e tjera dështojnë.

“Është përdorur pak në klinikë. Dhe pastaj pati disa shqetësime rreth toksicitetit dhe efekteve anësore. U përdor kryesisht në bujqësi, pastaj tek derrat dhe pak tek pulat. Por kohët e fundit, për shkak të mungesës së alternativave të tjera, njerëzit kanë shtuar interesimin në përdorimin e këtij antibiotiku. Sidomos gjatë pesë apo 10 vitet e fundi,t përdorimi klinik i këtij ilaçi është shtuar shumë”, thotë Francois Balloux, Drejtor i Insitutit të Gjenetikës në Universitetin e Londrës.

Por edhe ky antibiotik po humbet fuqinë e tij.

Bakteriet vdekjeprurëse si E. Coli ose salmonela mund të zhvillojnë rezistencë ndaj ilaçeve. Një studimi i ri i Universitetit të Londërs, i udhëhequr nga zoti Balloux, ka identifikuar shpejtësinë me të cilën gjeni i ndryshur që i reziston kolistin-it u shfaq në mesin e viteve 2000.

“U shfaq vetëm një herë. Dhe ka shumë të ngjarë të jetë shfaqur tek derrat, ndoshta në Kinë, dhe u përhap me shpejtësi në të gjithë botën. U përhap në lloje të ndryshme të specieve dhe ka prekur edhe njerëzit. Pra, tani e gjejmë atë në shumë prej bakterieve më të rëndësishme me të cilat përballemi në spitale, dhe është absolutisht kudo”.

Bakteria rezistente është gjetur edhe në ujërat e detit në plazhet braziliane.

Ky studim u përqëndrua vetëm në një gjen rezistent. Shumë bakterie po zhvillojnë forma të tjera të rezistencës.

Zyrtarja e shëndetësisë në Britani paralajmëroi kohët e fundit se rezistenca ndaj antibiotikëve mund të çojë në “fundin e mjekësisë moderne”.

“Mendoni për operacionet e zakonshme, lindjet me operacion, zëvendësimin e ijeve. Ato do të bëheshin shumë më të rrezikshme nëse nuk do të kishim antibiotikë efektivë. Bakteriet e sofistikuara vrasin dhe ato janë në rritje”, thotë Dame Sally Davies nga Zyra Mjekësore e Anglisë.

Shkencëtarët po punojnë për “forcimin” e ilaçeve ekzistuese si kolistini për t’i dhënë atyre fuqi shtesë kundër bakterieve rezistuese.

Në aspektin afatgjatë, studiuesit thonë se nevojiten më shumë investime në zhvillimin e ilaçeve të reja, si dhe rishikimin e mënyrës se si përdoren antibiotikët në bujqësi dhe në klinika. (voa)

Solucion për të korrigjuar shikimin

solucioni per korigjim te shikimitPërpjekjet e njeriut për të rregulluar problemet e shikimit kanë evoluar nga syzet tek lentet e kontaktit e deri në korrigjimi me rrezet lazer. Tani janë pikat në sy me një solucion të veçantë ato që korrigjojnë shikimin.

Për më shumë se 200 milionë njerëz në mbarë botën që nuk shohin mirë, një palë syze mund ta qartësojnë botën që kanë para syve. Lentet e kontaktit e rregullojnë problemin duke vendosur lente korrektuese në sy …ndërsa operacioni i syrit me rreze lazer ndryshon në të vërtetë formën e korneas, shtresa mbrojtëse që mbështetet mbi lenten dhe beben e syrit.

Studiuesit izraelitë thonë se solucioni me pikat ‘nano’ në sy, mund të ofrojnë një alternativë të thjeshtë për të gjitha këto.

“Ideja është të gjesh një mënyrë për të modifikuar trajektoren e dritës përmes pikave në sy. Jo duke ndryshuar formën siç bëjmë me syzet, lentet e kontaktit, apo kirurgjia refraktare me lazer, por duke modifikuar indeksin e këndit të dritës mbi kornean. Pra ne mund të luajmë me dritën dhe të ndryshojmë trajektoren për ta përqëndruar dritën”, thotë David Smadja, drejtor në kirurgjinë refractive në qendrën mjekësore Shaare Zedek.

Procedura është projektuar për t’u kryer kryesisht në shtëpi, përmes një aplikacioni në telefonat inteligjentë që mat rregullimet e kërkuara për shikim të qartë.

“Sapo aplikacioni të ketë përcaktuar numrin për të korrigjuar shikimin, lidhet me një pajisje të vogël. Brenda kësaj pajisjeje ka një burim të vogël me rreze lazer që krijon gjurmë të vogla për të korrigjuar raportin optik në sipërfaqen e korneas, për të lejuar veprimin e grimcave nano”, shpjegon David Smadja.

Solucioni sintetik me grimcat nano shërben për të mbushur prerjet e krijuara mbi kornean e syrit, në mënyrë që të korigjohen zhvendosjet e dritës kur ajo të godasë retinën.

Provat fillestare në sytë e derrave analizuan zhvendosjet në këndin e dritës para dhe pas përdorimit të pikave nano dhe zbuluan se pikat korrigjuan problemet e shikimit për disa orë.

Faza tjetër e eksperimenteve do të përcaktojë se për sa kohë zgjat korrigjimi që realizon ky solucion. Studiuesit shpresojnë se procedura do të jetë gati për përdorim brenda vitit të ardhshëm. (voa)

Dëmi që shkakton alkooli tek ADN-ja

OBSHOrganizata Botëreore e Shëndetësisë i klasifikon pijet alkoolike si kancerogjene të “grupit 1”, çka do të thotë se ka prova bindëse që mund të shkaktojnë kancer. Por studime të reja tregojnë se si alkooli mund të dëmtojë trupin nga ana gjenetike.

Disa nga ju ndoshta pitë një gotë më shumë për Vit të Ri. Ose ndoshta mjaftoheni me një gotë verë në mbrëmje.

Studime të reja lënë të kuptohet se konsumi i pijeve alkoolike mund të shkaktojë dëm të përhershëm gjenetik.

“Një informacion që mungonte ishte se si saktësisht na shkakton dëm alkooli dhe studimet tona tregojnë se kur alkooli përpunohet nga trupi dhe shndërrohet në energji, akumulohet si toksinë që sulmon ashpër ADN-në dhe dëmton informacionin gjenetik që përbën kodin e jetës”, thotë K.J. Patel i Këshillit të Studimeve Mjekësore.

Toksina quhet acetaldehyde dhe prodhohet kur trupi konsumon alkool. Studimet tregojnë se mund të dëmtojë qelizat në mënyrë të pariparueshme.

“Kjo mund të ndodhë në nivelin e qelizës embrionale që është shumë e rëndësishme, sepse kjo lloj qelize prodhon shumë qeliza të reja dhe është qeliza rigjeneruese e trupit të njeriut”.
Ky dëm gjenetik mund të shkaktojë deri pasoja vdekjeprurëse në trupin e njeriut.

“Ne tregojmë se kromozomet nga këto qeliza shndërrohen në mënyrë të pakthyeshme dhe kjo është e rëndësishme sepse ndryshimi i kromozomeve ose ADN-së janë arsyeja themelore që qelizat plaken, ose transformohen në kanceroze”, thotë doktor Patel.

Trupi ka një enximë që e shpërbën acetal-dehyden-ën. Patel bëri një prove që të shihte se çfarë u bën alkooli qelizave që nuk e kanë atë.

“Tek minjtë, kur heqim enximën që pastron toksinën, si edhe këtë mekanizëm të riparimit të ADN-së, shohim që edhe sasi fare të vogla alkooli shkaktojnë dëm të jashtëzakonshëm tek qelizat që prodhojnë gjak”.

Po ashtu shumë njerëz kanë disa sisteme riparuese për ADN-në, por Dr. Patel thotë se konsumi i tepruar mund t’i dëmtojë linjat mbrojtëse dhe të shkaktojë dëm serioz gjenetik. (voa)

Parashikimet shkencore për foshnjet e së ardhmes

foshnjaE ardhmja e të qenit prind mund të shohë një ndryshim të madh, pasi shkencëtarët dhe ekspertët e etikës kanë një parashikim befasues për mënyrën se si do të krijohen fëmijët në të ardhmen. Falë përparimeve në biomjekësi, prindërit mund të jenë në gjendje të zgjedhin një fëmijë nga qindra embrione, bazuar në profilin e tyre të ADN-së.

Një numër në rritje i shtatzanive fillojnë në një dhomë, ku laborantët kombinojnë vezët dhe spermën në një epruvetë për të krijuar një embrion.

“Rreth 10 për qind e grave në moshën riprodhuese në Shtetet e Bashkuara kanë vështirësi të mbeten shtatzënë apo të mbajnë një fëmijë për 9 muaj dhe ne nuk e kuptojmë arsyen pse kjo ndodh”, thotë Amanda Clark në qendrën kërkimore të qelizave embrionale në universitetin Los Anxhelos në Kaliforni.

Me rritjen e infertilitetit në mbarë globin, hulumtuesit si Amanda Clark po eksplorojnë fronte të reja në teknologjinë riprodhuese.

Shkencëtarja në Universitetin e Los Anxhelosit në Kaliforni dhe ekipi i saj – po punojnë për të kthyer mostrat e lëkurës të njeriut në vezë, të cilat do të fertilizoheshin nga spermatozoidi. Procesi, i quajtur gametogjenezë ose IVG, deri tani ka funksionuar vetëm tek minjtë.

“Nëse vërtetohet se teknologjia është e padëmshme dhe efektive, mendoj se duhet të lejohet zbatimi i saj në disa raste kur çiftet kanë probleme infertiliteti,” thotë shkencëtarja Amander Clark.

Metoda jo vetëm që do të zgjidhë infertilitetin, por ofron një procedurë më pak ndërhyrëse për gratë sesa procedura për fertilizimin e vezëve.

“Ata do të shkojnë në klinikë, ku burri do të japë spermë dhe gruaja në vend të vezëve do të japë një mostër të lëkurës. Qelizat në lëkurën e saj do të shndërrohen në vezë që më pas do të kombinohen me spermën për të krijuar një embrion”, shpjegon Henry Greely, ekspert i etikës në biomjekësi.Kjo do të thotë se në teori, prindërit mund të zgjedhin embrionin bazuar në analizat gjenetike. Por jo të gjithë presin që prindërit të përdorin këtë procedurë.

“Këtu në Kaliforni ku ka disa njerëz që duan të kenë një fëmijë me sa më pak probleme të jetë e mundur, ka shumë njerëz në këtë shtet, dhe në fakt ata përbëjnë shumicën, që do të thoshin se zgjedhja është në duart e Zotit”, thotë Louanne Hudgins.Por edhe para se hulumtuesit të shqyrtojnë shqetësimet e sigurisë në lidhje me testimin e procedurës IVG tek njerëzit, potenciali i saj po nxit një debat rreth etikës së prindërve që zgjedhin pasardhësit e tyre. (voa)

Mbush 70 vjet Organizata Botërore e Shëndetësisë

OBSHSelia qendrore e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, në Gjenevë të Zvicrës

Sot mbushen 70 vjet nga krijimi i Organizatës Botërore të Shëndetësisë. 7 prilli është edhe Dita Botërore e Shëndetit. Korrespondentja e Zërit të Amerikës, Carol Pearson, shqyrton arritjet gjatë këtyre shtatë dekadave, si dhe se çfarë duhet bërë për të ardhmen.

Gjatë 70 viteve të fundit, Organizata Botërore e Shëndetësisë ka drejtuar përpjekjet për ta çliruar botën nga sëmundje vdekjeprurëse, si p.sh. lija. Ka krijuar partneritete për të eliminuar sëmundje të tjera, si poliomeliti.

“Pothuajse ia kemi dalë mbanë. 99.9% e poliomelitit është eliminuar në mbarë botën”, pati deklaruar Peter Crowley, ekspert i poliomelitit.

Kjo thuhej në vitin 2014 dhe që atëherë punonjësit kanë vazhduar përpjekjet kundër poliomelitit, megjithë konfliktet dhe vështirësitë. Vitin e kaluar, vetëm 17 fëmijë u prekën nga ky virus, por poliomeliti do të quhet i eliminuar kur të mos ketë më asnjë rast.

Shumë njerëz nuk kanë qasje tek vaksinat që shpëtojnë jetë, jo vetëm për poliomelitin, por edhe për fruthin dhe viruse të tjera. Për këtë arsye, OBSH-ja ka dalë me moton “shëndet për të gjithë”, për këtë Ditë Botërore të Shëndetit.

“Në pjesën më të madhe të botës tani flitet për një sistem mbulimi universal të kujdesit shëndetësor. Është vërtet një ndër sfidat globale që kemi”, thotë James Fitzgerald, i Organizatës Panamerikane të Shëndetit.

Zoti Fitzgerald mbikqyr zhvillimin e një sistemi universal shëndetësor për pjesën e Amerikave, në Organizatën Botërore të Shëndetësisë.

“Pengesat për qasjen tek kujdesi shëndetësor janë pak a shumë njësoj gjithandej. Ka pengesa gjeografike dhe mungesë të pranisë së institucioneve të shëndetit. Ka pengesa institucionale të sistemit shëndetësor, si radhë të gjata pritjeje, mungesë doktorësh dhe infermierësh. Ka pengesa financiare në sisteme që nuk kanë fonde të mjaftueshme dhe ku njerëzit duhet të paguajnë nga xhepi. Ka edhe çështje diskriminimi social brenda sistemeve të kujdesit shëndetësor”, thotë zoti Fitzgerald.

Është detyrë e vështirë t’i ofrosh gjysmës së popullsisë së botës kujdesin bazë shëndetësor që nuk e kanë ende, që të mund të përballojnë nevojat e shëndetit pa u detyruar të zhysin në varfëri familjet për të paguar faturat mjekësore. OBSH thotë se nëse njerëzit kanë qasje në kujdesin shëndetësor, ata bëjnë jetë më produktive, ndërkohë që mund të parandalohen epidemitë dhe të ofrohet kështu më shumë begati për vendet ku ata jetojnë. (voa)

Paralajmërim për prodhime të rrezikshme

maskaPër të mbrojtur konsumatorët Bashkimi Evropian ka krijuar një sistem paralajmërimi të shpejtë. Ky sistem po shfrytëzohet. Vetëm vitin e kaluar alarm paralajmërues për prodhime të rrezikshme u dha 2.200 herë.

Që prej vitit 2004 autoritetet e vendeve të ndryshme evropiane kanë vënë alarmin dhe paralajmërojnë njëra-tjetrin kur diku në BE dhe në tri vende të tjera që marrin pjesë, zbulohet një produkt i rrezikshëm. Komisioni I BE bëri të ditur se në vitin 2017 ka pasur rreth 4.000 aksione për kthim produktesh, ndalim shitjeje apo ndalim importimi. Njëlloj si edhe një vit më parë.

Rrezik në dhomën e fëmijëve

Fëmijët janë ata që rrezikohen më shumë, sepse vitin e kaluar nga BE janë nxjerrë nga qarkullimi më shumë lodra se çdo produkt tjetër. Gati një në tre njoftime për produkte të rrezikshme (gati 29 përqind) ka qenë lodra për fëmijë, pasuar nga automjetet (20 përqind) dhe veshjet (12 përqind).

kukullaMes lodrave të njoftuara 10 përqind janë të ashtuquajturat fidget spinner. Ato kanë pasur kimikale të rrezikshme ose bateri, që mund të gëlltiten prej fëmijëve.

Nga lëndimet deri tek ndalja frymës

Jo gjithnjë rastet përfundojnë pa dëme. Ndër rreziqet e paralajmëruara vitin e kaluar rreziku i lëndimit ka qenë më i larti, me 28 përqind. Në vend të dytë ndodheshin rreziqet kimike (22 përqind), ndjekur nga rreziku i mbytjes gjatë gëlltitjes.

fidget spinnerMes lodrave të njoftuara 10 përqind janë të ashtuquajturat fidget spinner

Made in China

Më shumë se gjysma e produkteve të rrezikshme kanë ardhur vitin e kaluar nga Kina. Edhe një vit më parë prodhimet “made in China” kanë qenë në krye të listës

makinaNë Gjermani zbulohet dhe lajmërohet pjesa më e madhe e produkteve të rrezikshme – pikërisht rreth 350. Kjo ka të bëjë me madhësinë e tregut, volumin e importeve dhe eksperiencën e kontrollorëve, thotë Komisioni i BE.

Tregtia përmes portaleve online

Problemi më i madh është se konsumatorët blejnë gjithnjë e më shpesh direkt online në vendet e treta. Në rastin e blerjeve të tilla është e vështirë të sigurosh që këto produkte t’u përgjigjen standardeve të BE.

Ndërkohë BE është duke zhvilluar bisedime me tregtarët që shesin prodhime online si Amazon, Ebay, kompaninë kineze Alibaba ose atë gjermane Otto-Gruppe.

ebayAta duhet të japin vetë të dhëna pavarësisht nga kërkesat e ligjit. Për shembull kompanitë mund të shohin cilat produkte janë afishuar si të rrezikshme në platformën e BE dhe të hyjnë në kontakt me kompanitë që i ofrojnë ato. (dw)

Përpjekje për antidotë ekzakte ndaj kafshimit të gjarprit

gjarpriVenom is extracted from a Velvet Killer (Bothrops asper) at Clodomiro Picado Institute in Coronado, Friday June 6, 2003. This particular venom will be transformed into antidote against this snake’s deadly bite. The Velvet Killer also known in North Americ

Afro pesë milionë vetë në botë kafshohen çdo vit nga gjarpërinj helmues. Mbi 100 mijë prej tyre vdesin nga helmimi. Në shumicën e rasteve shpëtimi është injeksioni apo serumi anti-helm, por mjekimi i duhur kërkon identifikimin e llojit të helmit. Një ekip studimor në Danimarkë ka zhvilluar një metodë të re që identifikon me saktësi llojin e helmit që duhet luftuar:

Ky komplet i thjeshtë analizash është i përshtatshëm për t’u përdorur në terren. Mjafton të kesh këtë centrifugë dhe një telefon celular:

“Me këtë pajisje synojmë të veçojmë rruazat e kuqe të gjakut. Pastaj me epruvetë merret plazma dhe lejohet inkubimi për 30 minuta. Pas kësaj periudhe substanca analizohet me këtë spekto-fotometër që komunikon me celularin dhe përmes një aplikacioni përcjell rezultatet,” thotë një nga pjesëmarrësit në studim, Ivan Doudka.

Çdo gjarpër helmues ka një lloj specifik helmi, të përbërë nga një kombinim i veçantë proteinash. Nëse identifikohet ky kombinim, mund të identifikohet gjarpri.

“Kemi analizuar shumë proteina të vogla në helmin e gjarprit dhe kemi zbuluar se në lloje të ndryshme gjarpri dallohet një kombinim i veçantë i organizimit të proteinave. Në bazë të kombinimit ne mund të identifikojmë se cila specie gjarpri ka kafshuar pacientin,” thotë studiuesja Cathrine Larsen.

Më pas pacienti përdor kameran e celularit për të parë nga afër helmin. Aplikacioni identifikon specien e gjarprit dhe ndihmon mjekët të marrin vendim të shpejtë që shpëton jetë:

“Mjeku vendos nëse duhet përdorur një injeksion anti-helm që është zhvilluar për llojin specifik të helmit, apo nëse një serum ekzistues që shërben për të luftuar disa lloje kafshimi megjithëse jo në mënyrë optimale,” thotë studiuesi Andreas Laustsen.

Puna e këtij ekipi mund të ndihmojë pesë milionë viktimat që kafshohen nga gjarpri çdo vit. Kafshimet shkaktojnë të paktën 100 mijë vdekje në vit dhe rreth 400 mijë operacione për të prerë gjymtyrët e dëmtuara nga helmimi.

Ekipi po punon edhe për të përmirsuar solucionin e anti-helmimit, për ta bërë më të padëmshëm për trupin.

“Gjatë tre vjetëve të fundit kemi punuar për të përmirësuar solucionin anti-helmim që neutralizon disa lloje helmi me qëllimin për të shmangur reaksionin negativ që shkakton serumi,” thotë zoti Laustsen.

Organizata Botërore e Shëndetit, Kryqi i Kuq dhe Mjekët pa Kufi kanë shprehur interesim për kompletet e analizave në terren dhe aplikacionin për identifikimin e helmit. (voa)

Dëmi që shkakton alkooli tek ADN-ja

AlkoolOrganizata Botëreore e Shëndetësisë i klasifikon pijet alkoolike si kancerogjene të “grupit 1”, çka do të thotë se ka prova bindëse që mund të shkaktojnë kancer. Por studime të reja tregojnë se si alkooli mund të dëmtojë trupin nga ana gjenetike.

Disa nga ju ndoshta pitë një gotë më shumë për Vit të Ri. Ose ndoshta mjaftoheni me një gotë verë në mbrëmje.

Studime të reja lënë të kuptohet se konsumi i pijeve alkoolike mund të shkaktojë dëm të përhershëm gjenetik.

“Një informacion që mungonte ishte se si saktësisht na shkakton dëm alkooli dhe studimet tona tregojnë se kur alkooli përpunohet nga trupi dhe shndërrohet në energji, akumulohet si toksinë që sulmon ashpër ADN-në dhe dëmton informacionin gjenetik që përbën kodin e jetës”, thotë K.J. Patel i Këshillit të Studimeve Mjekësore.

Toksina quhet acetaldehyde dhe prodhohet kur trupi konsumon alkool. Studimet tregojnë se mund të dëmtojë qelizat në mënyrë të pariparueshme.

“Kjo mund të ndodhë në nivelin e qelizës embrionale që është shumë e rëndësishme, sepse kjo lloj qelize prodhon shumë qeliza të reja dhe është qeliza rigjeneruese e trupit të njeriut”.

Ky dëm gjenetik mund të shkaktojë deri pasoja vdekjeprurëse në trupin e njeriut.

“Ne tregojmë se kromozomet nga këto qeliza shndërrohen në mënyrë të pakthyeshme dhe kjo është e rëndësishme sepse ndryshimi i kromozomeve ose ADN-së janë arsyeja themelore që qelizat plaken, ose transformohen në kanceroze”, thotë doktor Patel.

Trupi ka një enximë që e shpërbën acetal-dehyden-ën. Patel bëri një prove që të shihte se çfarë u bën alkooli qelizave që nuk e kanë atë.

“Tek minjtë, kur heqim enximën që pastron toksinën, si edhe këtë mekanizëm të riparimit të ADN-së, shohim që edhe sasi fare të vogla alkooli shkaktojnë dëm të jashtëzakonshëm tek qelizat që prodhojnë gjak”.

Po ashtu shumë njerëz kanë disa sisteme riparuese për ADN-në, por Dr. Patel thotë se konsumi i tepruar mund t’i dëmtojë linjat mbrojtëse dhe të shkaktojë dëm serioz gjenetik. (voa)

Ndryshimet në stilin e jetesës, ulin rrezikun për kancerin

laboratorShkurti është muaji Kombëtar i Parandalimit të Kancerit në Shtetet e Bashkuara dhe Instituti Amerikan për Studimet e Kancerit po i ripërtërin përpjekjet për të informuar publikun se si ndryshimet në stilin e jetesës mund ta ulin ndjeshëm rrezikun e disa prej llojeve më të zakonshme të kancerit. Fushata ka marrë shtysë edhe nga rezultatet e një studimi masiv që ka konfirmuar pa mëdyshje lidhjen mes diabetit dhe obezitetit me disa lloje kanceri.

Shkencëtarët thonë se një stil i shëndetshëm jetese përfshin pesë faktorë thelbësorë: Të mos pish duhan, ta mbash nën kontroll peshën, aktivitet i rregullt fizik, një dietë e shëndetshme dhe moderim në konsumin e alkoolit.

Duke analizuar të dhëna të grumbulluara nga 340 mijë vetë në gjithë botën, studiuesit në Britani arritën në përfundimin se ata që i plotësonin të pesta këto kritere, kishin 32 për qind më pak gjasa të prekeshin nga kanceri i mushkërive, gjirit ose prostatit, llojet më të përhapura të kancerit.

“Kur analizon faktorë si obeziteti, mund të shohësh rezultate të ndryshme, që nga studimi në studim ndryshojnë fare pak, por kur i krahason të dhënat e tyre në një analizë të gjerë, vërtet të ndihmon të krijosh një ide të qartë të asaj që po ndodh”.

Doktoreshë Anne McTiernan, një studiuese në Qendrën “Fred Hutchinson” për Studimin e Kancerit në Siatëll, thotë se ritmi i përhapjes së diabetit dhe obezitetit po rritet pasi ushqimet me nivel të lartë yndyre, sheqeri dhe kripe janë kudo.

Shumë vetë e dinë që duhet t’i shmangin ushqimet e shpejta. Por meqenëse janë të pranishme kudo, shumë vetë e kanë të vështirë të ndryshojnë dietën. Por doktoreshë McTiernan thotë se njerëzit nuk duhet të presin që qeveria ose industria e ushqimeve të shpejta të vendosin për ta.

“Unë do të thosha që duhet të mirinformohen, të ndjekin me kujdes nëse me kalimin e kohës shtojnë peshë, nëse kanë rrezikshmëri më të lartë nga kanceri dhe të zgjedhin se çfarë të bëjnë për vete dhe për familjen”, thotë ajo.

Shkencëtarët në Shtetet e Bashkuara po punojnë për një analizë të thjeshtë gjaku që mund të diktojë disa lloje kanceri në një fazë shmë më të hershme, duke shtuar shanset për të ndalur zhvillimin e tij.

“Për disa njerëz, një tregues i hershëm për kancerin mund të bëhet një udhërrëfyes për t’u ndërgjegjësuar që mund të jenë të rrezikuar dhe për të bërë ndryshime dhe ndoshta marrin iniciativën për këto ndryshime”, thotë doktoresha McTiernan.

Ajo thotë se studimet e saj tregojnë se kur dikush që është obez ose mbi peshë, humb peshë apo dikush tjetër fillon të bëjë aktivitete fizike, rreziku i kancerit zvogëlohet mjaft. (voa)