Kategoritë: Shëndeti

Parashikimet shkencore për foshnjet e së ardhmes

foshnjaE ardhmja e të qenit prind mund të shohë një ndryshim të madh, pasi shkencëtarët dhe ekspertët e etikës kanë një parashikim befasues për mënyrën se si do të krijohen fëmijët në të ardhmen. Falë përparimeve në biomjekësi, prindërit mund të jenë në gjendje të zgjedhin një fëmijë nga qindra embrione, bazuar në profilin e tyre të ADN-së.

Një numër në rritje i shtatzanive fillojnë në një dhomë, ku laborantët kombinojnë vezët dhe spermën në një epruvetë për të krijuar një embrion.

“Rreth 10 për qind e grave në moshën riprodhuese në Shtetet e Bashkuara kanë vështirësi të mbeten shtatzënë apo të mbajnë një fëmijë për 9 muaj dhe ne nuk e kuptojmë arsyen pse kjo ndodh”, thotë Amanda Clark në qendrën kërkimore të qelizave embrionale në universitetin Los Anxhelos në Kaliforni.

Me rritjen e infertilitetit në mbarë globin, hulumtuesit si Amanda Clark po eksplorojnë fronte të reja në teknologjinë riprodhuese.

Shkencëtarja në Universitetin e Los Anxhelosit në Kaliforni dhe ekipi i saj – po punojnë për të kthyer mostrat e lëkurës të njeriut në vezë, të cilat do të fertilizoheshin nga spermatozoidi. Procesi, i quajtur gametogjenezë ose IVG, deri tani ka funksionuar vetëm tek minjtë.

“Nëse vërtetohet se teknologjia është e padëmshme dhe efektive, mendoj se duhet të lejohet zbatimi i saj në disa raste kur çiftet kanë probleme infertiliteti,” thotë shkencëtarja Amander Clark.

Metoda jo vetëm që do të zgjidhë infertilitetin, por ofron një procedurë më pak ndërhyrëse për gratë sesa procedura për fertilizimin e vezëve.

“Ata do të shkojnë në klinikë, ku burri do të japë spermë dhe gruaja në vend të vezëve do të japë një mostër të lëkurës. Qelizat në lëkurën e saj do të shndërrohen në vezë që më pas do të kombinohen me spermën për të krijuar një embrion”, shpjegon Henry Greely, ekspert i etikës në biomjekësi.Kjo do të thotë se në teori, prindërit mund të zgjedhin embrionin bazuar në analizat gjenetike. Por jo të gjithë presin që prindërit të përdorin këtë procedurë.

“Këtu në Kaliforni ku ka disa njerëz që duan të kenë një fëmijë me sa më pak probleme të jetë e mundur, ka shumë njerëz në këtë shtet, dhe në fakt ata përbëjnë shumicën, që do të thoshin se zgjedhja është në duart e Zotit”, thotë Louanne Hudgins.Por edhe para se hulumtuesit të shqyrtojnë shqetësimet e sigurisë në lidhje me testimin e procedurës IVG tek njerëzit, potenciali i saj po nxit një debat rreth etikës së prindërve që zgjedhin pasardhësit e tyre. (voa)

Mbush 70 vjet Organizata Botërore e Shëndetësisë

OBSHSelia qendrore e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, në Gjenevë të Zvicrës

Sot mbushen 70 vjet nga krijimi i Organizatës Botërore të Shëndetësisë. 7 prilli është edhe Dita Botërore e Shëndetit. Korrespondentja e Zërit të Amerikës, Carol Pearson, shqyrton arritjet gjatë këtyre shtatë dekadave, si dhe se çfarë duhet bërë për të ardhmen.

Gjatë 70 viteve të fundit, Organizata Botërore e Shëndetësisë ka drejtuar përpjekjet për ta çliruar botën nga sëmundje vdekjeprurëse, si p.sh. lija. Ka krijuar partneritete për të eliminuar sëmundje të tjera, si poliomeliti.

“Pothuajse ia kemi dalë mbanë. 99.9% e poliomelitit është eliminuar në mbarë botën”, pati deklaruar Peter Crowley, ekspert i poliomelitit.

Kjo thuhej në vitin 2014 dhe që atëherë punonjësit kanë vazhduar përpjekjet kundër poliomelitit, megjithë konfliktet dhe vështirësitë. Vitin e kaluar, vetëm 17 fëmijë u prekën nga ky virus, por poliomeliti do të quhet i eliminuar kur të mos ketë më asnjë rast.

Shumë njerëz nuk kanë qasje tek vaksinat që shpëtojnë jetë, jo vetëm për poliomelitin, por edhe për fruthin dhe viruse të tjera. Për këtë arsye, OBSH-ja ka dalë me moton “shëndet për të gjithë”, për këtë Ditë Botërore të Shëndetit.

“Në pjesën më të madhe të botës tani flitet për një sistem mbulimi universal të kujdesit shëndetësor. Është vërtet një ndër sfidat globale që kemi”, thotë James Fitzgerald, i Organizatës Panamerikane të Shëndetit.

Zoti Fitzgerald mbikqyr zhvillimin e një sistemi universal shëndetësor për pjesën e Amerikave, në Organizatën Botërore të Shëndetësisë.

“Pengesat për qasjen tek kujdesi shëndetësor janë pak a shumë njësoj gjithandej. Ka pengesa gjeografike dhe mungesë të pranisë së institucioneve të shëndetit. Ka pengesa institucionale të sistemit shëndetësor, si radhë të gjata pritjeje, mungesë doktorësh dhe infermierësh. Ka pengesa financiare në sisteme që nuk kanë fonde të mjaftueshme dhe ku njerëzit duhet të paguajnë nga xhepi. Ka edhe çështje diskriminimi social brenda sistemeve të kujdesit shëndetësor”, thotë zoti Fitzgerald.

Është detyrë e vështirë t’i ofrosh gjysmës së popullsisë së botës kujdesin bazë shëndetësor që nuk e kanë ende, që të mund të përballojnë nevojat e shëndetit pa u detyruar të zhysin në varfëri familjet për të paguar faturat mjekësore. OBSH thotë se nëse njerëzit kanë qasje në kujdesin shëndetësor, ata bëjnë jetë më produktive, ndërkohë që mund të parandalohen epidemitë dhe të ofrohet kështu më shumë begati për vendet ku ata jetojnë. (voa)

Paralajmërim për prodhime të rrezikshme

maskaPër të mbrojtur konsumatorët Bashkimi Evropian ka krijuar një sistem paralajmërimi të shpejtë. Ky sistem po shfrytëzohet. Vetëm vitin e kaluar alarm paralajmërues për prodhime të rrezikshme u dha 2.200 herë.

Që prej vitit 2004 autoritetet e vendeve të ndryshme evropiane kanë vënë alarmin dhe paralajmërojnë njëra-tjetrin kur diku në BE dhe në tri vende të tjera që marrin pjesë, zbulohet një produkt i rrezikshëm. Komisioni I BE bëri të ditur se në vitin 2017 ka pasur rreth 4.000 aksione për kthim produktesh, ndalim shitjeje apo ndalim importimi. Njëlloj si edhe një vit më parë.

Rrezik në dhomën e fëmijëve

Fëmijët janë ata që rrezikohen më shumë, sepse vitin e kaluar nga BE janë nxjerrë nga qarkullimi më shumë lodra se çdo produkt tjetër. Gati një në tre njoftime për produkte të rrezikshme (gati 29 përqind) ka qenë lodra për fëmijë, pasuar nga automjetet (20 përqind) dhe veshjet (12 përqind).

kukullaMes lodrave të njoftuara 10 përqind janë të ashtuquajturat fidget spinner. Ato kanë pasur kimikale të rrezikshme ose bateri, që mund të gëlltiten prej fëmijëve.

Nga lëndimet deri tek ndalja frymës

Jo gjithnjë rastet përfundojnë pa dëme. Ndër rreziqet e paralajmëruara vitin e kaluar rreziku i lëndimit ka qenë më i larti, me 28 përqind. Në vend të dytë ndodheshin rreziqet kimike (22 përqind), ndjekur nga rreziku i mbytjes gjatë gëlltitjes.

fidget spinnerMes lodrave të njoftuara 10 përqind janë të ashtuquajturat fidget spinner

Made in China

Më shumë se gjysma e produkteve të rrezikshme kanë ardhur vitin e kaluar nga Kina. Edhe një vit më parë prodhimet “made in China” kanë qenë në krye të listës

makinaNë Gjermani zbulohet dhe lajmërohet pjesa më e madhe e produkteve të rrezikshme – pikërisht rreth 350. Kjo ka të bëjë me madhësinë e tregut, volumin e importeve dhe eksperiencën e kontrollorëve, thotë Komisioni i BE.

Tregtia përmes portaleve online

Problemi më i madh është se konsumatorët blejnë gjithnjë e më shpesh direkt online në vendet e treta. Në rastin e blerjeve të tilla është e vështirë të sigurosh që këto produkte t’u përgjigjen standardeve të BE.

Ndërkohë BE është duke zhvilluar bisedime me tregtarët që shesin prodhime online si Amazon, Ebay, kompaninë kineze Alibaba ose atë gjermane Otto-Gruppe.

ebayAta duhet të japin vetë të dhëna pavarësisht nga kërkesat e ligjit. Për shembull kompanitë mund të shohin cilat produkte janë afishuar si të rrezikshme në platformën e BE dhe të hyjnë në kontakt me kompanitë që i ofrojnë ato. (dw)

Përpjekje për antidotë ekzakte ndaj kafshimit të gjarprit

gjarpriVenom is extracted from a Velvet Killer (Bothrops asper) at Clodomiro Picado Institute in Coronado, Friday June 6, 2003. This particular venom will be transformed into antidote against this snake’s deadly bite. The Velvet Killer also known in North Americ

Afro pesë milionë vetë në botë kafshohen çdo vit nga gjarpërinj helmues. Mbi 100 mijë prej tyre vdesin nga helmimi. Në shumicën e rasteve shpëtimi është injeksioni apo serumi anti-helm, por mjekimi i duhur kërkon identifikimin e llojit të helmit. Një ekip studimor në Danimarkë ka zhvilluar një metodë të re që identifikon me saktësi llojin e helmit që duhet luftuar:

Ky komplet i thjeshtë analizash është i përshtatshëm për t’u përdorur në terren. Mjafton të kesh këtë centrifugë dhe një telefon celular:

“Me këtë pajisje synojmë të veçojmë rruazat e kuqe të gjakut. Pastaj me epruvetë merret plazma dhe lejohet inkubimi për 30 minuta. Pas kësaj periudhe substanca analizohet me këtë spekto-fotometër që komunikon me celularin dhe përmes një aplikacioni përcjell rezultatet,” thotë një nga pjesëmarrësit në studim, Ivan Doudka.

Çdo gjarpër helmues ka një lloj specifik helmi, të përbërë nga një kombinim i veçantë proteinash. Nëse identifikohet ky kombinim, mund të identifikohet gjarpri.

“Kemi analizuar shumë proteina të vogla në helmin e gjarprit dhe kemi zbuluar se në lloje të ndryshme gjarpri dallohet një kombinim i veçantë i organizimit të proteinave. Në bazë të kombinimit ne mund të identifikojmë se cila specie gjarpri ka kafshuar pacientin,” thotë studiuesja Cathrine Larsen.

Më pas pacienti përdor kameran e celularit për të parë nga afër helmin. Aplikacioni identifikon specien e gjarprit dhe ndihmon mjekët të marrin vendim të shpejtë që shpëton jetë:

“Mjeku vendos nëse duhet përdorur një injeksion anti-helm që është zhvilluar për llojin specifik të helmit, apo nëse një serum ekzistues që shërben për të luftuar disa lloje kafshimi megjithëse jo në mënyrë optimale,” thotë studiuesi Andreas Laustsen.

Puna e këtij ekipi mund të ndihmojë pesë milionë viktimat që kafshohen nga gjarpri çdo vit. Kafshimet shkaktojnë të paktën 100 mijë vdekje në vit dhe rreth 400 mijë operacione për të prerë gjymtyrët e dëmtuara nga helmimi.

Ekipi po punon edhe për të përmirsuar solucionin e anti-helmimit, për ta bërë më të padëmshëm për trupin.

“Gjatë tre vjetëve të fundit kemi punuar për të përmirësuar solucionin anti-helmim që neutralizon disa lloje helmi me qëllimin për të shmangur reaksionin negativ që shkakton serumi,” thotë zoti Laustsen.

Organizata Botërore e Shëndetit, Kryqi i Kuq dhe Mjekët pa Kufi kanë shprehur interesim për kompletet e analizave në terren dhe aplikacionin për identifikimin e helmit. (voa)

Dëmi që shkakton alkooli tek ADN-ja

AlkoolOrganizata Botëreore e Shëndetësisë i klasifikon pijet alkoolike si kancerogjene të “grupit 1”, çka do të thotë se ka prova bindëse që mund të shkaktojnë kancer. Por studime të reja tregojnë se si alkooli mund të dëmtojë trupin nga ana gjenetike.

Disa nga ju ndoshta pitë një gotë më shumë për Vit të Ri. Ose ndoshta mjaftoheni me një gotë verë në mbrëmje.

Studime të reja lënë të kuptohet se konsumi i pijeve alkoolike mund të shkaktojë dëm të përhershëm gjenetik.

“Një informacion që mungonte ishte se si saktësisht na shkakton dëm alkooli dhe studimet tona tregojnë se kur alkooli përpunohet nga trupi dhe shndërrohet në energji, akumulohet si toksinë që sulmon ashpër ADN-në dhe dëmton informacionin gjenetik që përbën kodin e jetës”, thotë K.J. Patel i Këshillit të Studimeve Mjekësore.

Toksina quhet acetaldehyde dhe prodhohet kur trupi konsumon alkool. Studimet tregojnë se mund të dëmtojë qelizat në mënyrë të pariparueshme.

“Kjo mund të ndodhë në nivelin e qelizës embrionale që është shumë e rëndësishme, sepse kjo lloj qelize prodhon shumë qeliza të reja dhe është qeliza rigjeneruese e trupit të njeriut”.

Ky dëm gjenetik mund të shkaktojë deri pasoja vdekjeprurëse në trupin e njeriut.

“Ne tregojmë se kromozomet nga këto qeliza shndërrohen në mënyrë të pakthyeshme dhe kjo është e rëndësishme sepse ndryshimi i kromozomeve ose ADN-së janë arsyeja themelore që qelizat plaken, ose transformohen në kanceroze”, thotë doktor Patel.

Trupi ka një enximë që e shpërbën acetal-dehyden-ën. Patel bëri një prove që të shihte se çfarë u bën alkooli qelizave që nuk e kanë atë.

“Tek minjtë, kur heqim enximën që pastron toksinën, si edhe këtë mekanizëm të riparimit të ADN-së, shohim që edhe sasi fare të vogla alkooli shkaktojnë dëm të jashtëzakonshëm tek qelizat që prodhojnë gjak”.

Po ashtu shumë njerëz kanë disa sisteme riparuese për ADN-në, por Dr. Patel thotë se konsumi i tepruar mund t’i dëmtojë linjat mbrojtëse dhe të shkaktojë dëm serioz gjenetik. (voa)

Ndryshimet në stilin e jetesës, ulin rrezikun për kancerin

laboratorShkurti është muaji Kombëtar i Parandalimit të Kancerit në Shtetet e Bashkuara dhe Instituti Amerikan për Studimet e Kancerit po i ripërtërin përpjekjet për të informuar publikun se si ndryshimet në stilin e jetesës mund ta ulin ndjeshëm rrezikun e disa prej llojeve më të zakonshme të kancerit. Fushata ka marrë shtysë edhe nga rezultatet e një studimi masiv që ka konfirmuar pa mëdyshje lidhjen mes diabetit dhe obezitetit me disa lloje kanceri.

Shkencëtarët thonë se një stil i shëndetshëm jetese përfshin pesë faktorë thelbësorë: Të mos pish duhan, ta mbash nën kontroll peshën, aktivitet i rregullt fizik, një dietë e shëndetshme dhe moderim në konsumin e alkoolit.

Duke analizuar të dhëna të grumbulluara nga 340 mijë vetë në gjithë botën, studiuesit në Britani arritën në përfundimin se ata që i plotësonin të pesta këto kritere, kishin 32 për qind më pak gjasa të prekeshin nga kanceri i mushkërive, gjirit ose prostatit, llojet më të përhapura të kancerit.

“Kur analizon faktorë si obeziteti, mund të shohësh rezultate të ndryshme, që nga studimi në studim ndryshojnë fare pak, por kur i krahason të dhënat e tyre në një analizë të gjerë, vërtet të ndihmon të krijosh një ide të qartë të asaj që po ndodh”.

Doktoreshë Anne McTiernan, një studiuese në Qendrën “Fred Hutchinson” për Studimin e Kancerit në Siatëll, thotë se ritmi i përhapjes së diabetit dhe obezitetit po rritet pasi ushqimet me nivel të lartë yndyre, sheqeri dhe kripe janë kudo.

Shumë vetë e dinë që duhet t’i shmangin ushqimet e shpejta. Por meqenëse janë të pranishme kudo, shumë vetë e kanë të vështirë të ndryshojnë dietën. Por doktoreshë McTiernan thotë se njerëzit nuk duhet të presin që qeveria ose industria e ushqimeve të shpejta të vendosin për ta.

“Unë do të thosha që duhet të mirinformohen, të ndjekin me kujdes nëse me kalimin e kohës shtojnë peshë, nëse kanë rrezikshmëri më të lartë nga kanceri dhe të zgjedhin se çfarë të bëjnë për vete dhe për familjen”, thotë ajo.

Shkencëtarët në Shtetet e Bashkuara po punojnë për një analizë të thjeshtë gjaku që mund të diktojë disa lloje kanceri në një fazë shmë më të hershme, duke shtuar shanset për të ndalur zhvillimin e tij.

“Për disa njerëz, një tregues i hershëm për kancerin mund të bëhet një udhërrëfyes për t’u ndërgjegjësuar që mund të jenë të rrezikuar dhe për të bërë ndryshime dhe ndoshta marrin iniciativën për këto ndryshime”, thotë doktoresha McTiernan.

Ajo thotë se studimet e saj tregojnë se kur dikush që është obez ose mbi peshë, humb peshë apo dikush tjetër fillon të bëjë aktivitete fizike, rreziku i kancerit zvogëlohet mjaft. (voa)

Norovirusi shkakton shqetësim në Pjong Çang

Pjong Cang 2018Organizatorët e Lojërave të Piong Çangut dhe organizata koreane e shëndetit publik kanë krijuar një grup pune për të penguar përhapjen e norovirusit. Mbi 100 vetë janë prekur nga ky virus që shkakton probleme të sistemit të tretjes. Organizatat e shëndetit thonë se po vënë në karantinë personat e infektuar, po dizinfektojnë zonën dhe po informojnë publikun mbi masat që duhet të marrin për të mos lejuar përhapjen e infeksionit.

Organizatorët e Olimpikeve dimërore kanë vënë në karantinë mbi një mijë punonjës pasi analizat treguan se ishin prekur nga norovirusi, një infeksion i sistemit të tretjes që shkakton shqetësime në stomak, të vjella dhe diarre.

“Norovirusi është një virus shumë ngjitës, mund të përhapet thjesht me prekje,” thotë Dr. Cynthia Sears.

Virusi mund të mbijetojë për ditë, madje edhe javë të tëra mbi një numër sipërfaqesh dhe mjafton një kontigjent i vogël për të infektuar dikë.

“Përhapet edhe nga të vjellat, pasi mikrobi mund të lëvizë në një farë mase përmes ajrit. Nga stërkalat e të vjellave njerëzit mund të marrin një kontigjent të mjaftueshëm që i infekton. Përhapet përmes jashtëqitjes, nëse ka ndotje të tillë,” thotë Dr. Sears.

Virusi përhapet me shpejtësi mes njerëzve, sidomos atyre në mjedise të mbyllura si në anije turistike apo në shtëpi pleqsh. Mund të përhapet në turma njerëzish.

Norovirusi mund të përhapet edhe përmes ushqimit apo ujit të ndotur, nëse personi që përgatit ushqimin apo sjell ujin është i infektuar.

Simptomat zgjasin vetëm pak ditë, më pas pacienti kalon një periudhë plogështie.

Mënyra për ta luftuar është higjena: larja me kujdes dhe shpesh e duarve; dizinfektimi i sipërfaqeve që mund të jenë infektuar sidomos në ambjente gatimi dhe banjo dhe duke mos prekur fytyrën me duar.

Nëse ndiqen këto masa, sportistët do të kenë mundësi ta përqëndrojnë vëmendjen tek garat olimpike. (voa)

Metoda të reja për ndalimin e duhanit

duhaniAdministrata amerikane e Ushqimit dhe Barnave do të flasë për alternativat e pirjes së duhanit pasi po diskuton të vendosë nëse do të miratojë një produkt të ri të ofruar nga kompanitë e duhanit, që u jep përdoruesve nikotinë pa pirë duhan. Shoqata Amerikane e Mushkërive njofton se normat e pirjes së duhanit në Shtetet e Bashkuara janë në nivele historikisht të ulëta. Pak më shumë se 15 për qind e amerikanëve pinë duhan.

Cigarja është e dëmshme. Ky është një fakt i provuar dhe është arsyeja që zyrtarët amerikanë të shëndetësisë janë përpjekur t’i bindin njerëzit për dekada me rradhë të ndalin pirjen e duhanit.

Si rezultat, kompanitë e duhanit po përqëndrohen për të prodhuar produkte nga të cilat njerëzit nuk do të thithin tymin kancerogjen.

“Ata parashikojnë se në të ardhmen, duhanpirësit do të kalojnë nga produktet tradicionale në produktet e reja që e japin nikotinën pa ndezur duhanin dhe pa marrë sëmundjet që shoqërohen nga pirja e duhanit. Ne po mundohemi ta përshpejtojmë këtë kalim”, thotë Scott Gottlieb, komisioner me Administratën për Ushqimin dhe Barnat.

Këtë javë zyrtarët amerikanë të shëndetësisë po shqyrtojnë mundësinë e miratimit të një produkti nikotine “që zvogëlon rrezikun” të quajtur IQOS.

Ndryshe nga avulluesi që e dërgon nikotinën në formë të lëngshme, IQOS përdor duhanin e vërtetë – duke e ngrohur në vend që ta djegë duhanin, duke zvogëluar kësthu tymin e dëmshëm toksik.

“Ne ende duhet të krijojmë mundësi të rriturve të cilët dëshirojnë të kenë qasje në nivele të caktuara të nikotinës për ta bërë këtë përmes produkteve të tjera që me sa duket nuk do të kishin të gjitha rreziqet që lidhen me ndezjen e duhanit”, thotë zoti Gottlieb.

Kritikët thonë se kjo nuk do t’i bëjë njerëzit më të shëndetshëm, por është një mënyrë për t’i mbajtur njerëzit të varur nga nikotina.

“Çdo gjeneratë industria e duhanit ka prodhuar një seri produktesh të reja të cilat ata pretendojnë se janë më pak të dëmshme. Deri tani, ndikimi kryesor i futjes dhe marketingut të këtyre produkteve në treg ishte që t’i mbanin njerëzit të vazhdojnë të pinë duhan”, thotë Matthew Myers, me fushatën Tobacco Free Kids.

Alternativat si produkti i ri IQOS janë pjesë e një plani më të madh të Administratës për Ushqimet dhe Barnat për të pakësuar nivelin e nikotinës në cigare në një pikë ku përdoruesit e varur prej saj të arrijnë ta lënë duhanin. (voa)

Ide nga filmat fantastiko-shkencorë aplikohen në mjekësi

imposible posibleNdërsa analizat me ultratinguj dhe me rreze X i ndihmojnë mjekët të diagnostikojnë të gjitha sëmundjet, nga kanceri i gjirit te guri në veshka, këto lloj analizash nuk mund të zbulojnë çfarë ndodh në brendësi të këtyre masave që formohen në trupin e njeriut. Njohuritë në këtë fushë mund t’u vijnë në ndihmë miliona pacientëve që të shmangin stresin e panevojshëm dhe ndëhyrjet kirurgjikale. Grupe shkencëtarësh në Shtetet e Bashkuara, nga Universiteti Purdue dhe ai i Bostonit, janë duke zhvilluar teknologji, të cilat ndihmojnë për të patur më tepër njohuri për disa procese që ndodhin në brendësi të trupit të njeriut.

Dr. Ji-Xin Cheng (Jee-Sheen Cheng) ja ka kushtuar gjithë jetën punën e tij një fushe, që deri tani i ngjante letërsisë fantastiko-shkencore. Së bashku me ekipin e tij, ai ka krijuar disa instrumente mjekësore, të cilat ndihmojnë në diagnositikimin e pacientëve përmes tingujve dhe dritës!

“Ne duam të krijojmë një pajisje si tricorder-i i filmit “Star Trek”, ëndërra jonë është të shndërrojmë idenë e filmin në praktikë,” – thotë profesori Cheng.

Në serialin fantastiko-shkencor Star Trek, tricorder-i tundet para pacientit për të marrë informacione prej tij.

Në mjekësinë konvencionale, kirurgët duhet të presin pjesë nga indet e dyshuara për t’i analizuar, ose rrezikojnë që t’i ekspozojnë pacientët e sëmurë ndaj bojërave fluoreshente dhe nanogrimcave.

Metoda e quajur “etiketim” ndriçon dëmtimet, në mënyrë që ato të studjohen nga mjekët.

Anëtari i ekipit të studimit Jesse Vhang shpjegon teknikën që eliminon procedurat më invazive, apo toksike, duke lëshuar dritë tek molekulat e tumorit.

“Me këtë metodë mund të shohim vibracionin e molekulave, të cilat gjenerojnë sinjale në mikroskopin tonë,”- thotë Vhang.

Vibracionet shërbejnë si gjurmë molekulare, unike për secilin tip molekule. Ky model mund të skicohet për të identifikuar lipidet, proteinat dhe acidin nukleik. Pra, në thelb, pajisja e re u jep mjekëve aftësinë për ta parë pacientin në tre dimensione.

“Për shembull, ne mund të përdorim këtë mënyrë për të parë në mëyrë tre-dimensionale mostra biologjike të pacientëve. Kjo mënyrë na lejon të dallojmë në se pacienti ka kancer; tumori zakonisht ka një numër të madh lipidesh,”- thotë Vhang.

Pajisja MarginPat premton shumë në zbulimin e kancerit të veshkave, mëlçisë, dhe rë gjirit.

MarginPAT, e financuar nga Instituti Kombëtar i Shëndetit, do t’i ndihmojë gjithashtu kirurgët, që t’i heqin tumoret në mënyrë më precize. Në Shtetet e Bashkuara, rreth një e katërta e pacientëve të prekur nga kanceri i gjirit, zakonisht i nënshtrohen një ndëhyrjeje të dytë kirurgjikale për heqjen e qelizave malinje që mbeten nga ndërhyrja e parë.

Shkencëtarët shpresojnë që pajisja MarginPAT do ta pakësojë së tepërmi numrin e qelizave kanceroze.

Cheng dhe partneri i tij, Dr. Pu Wang, kanë krijuar kompaninë Vibronix për prodhimin e pajisjes MarginPat. Dr. Wang thotë se ajo mund të revolucionarizojë mjekësinë në mbarë botën.

“Unë mendoj se kjo pajisje do ta ndihmojë shumë Kinën, ku pratikat mjekësore në qendrat shëndetësore nuk janë aq të mira sa ato të spitaleve në qytetet e mëdha, apo jashtë vendit.”

Në se gjithshka shkon sipas planifikimit, pajisja MarginPAT do të dalë në treg brenda tre vjetësh dhe disa prej pajisjeve të tjera të filmimit të organeve në mënyrë tre-dimensionale nuk do të jenë larg, duke e bërë ëndërrën e tri-korderit të filmit Star Trek një hap më pranë realitetit. (voa)

Tregu i ushqimeve organike për fëmijët

kavanoza ushqimSipas studimeve më të fundit, industria amerikane e ushqimeve për fëmijë vlerësohet të ketë siguruar 53 miliardë dollarë në vitin 2015. Ky treg pritet të arrijë në 75 miliardë dollarë në vit deri në vitin 2050. Por ushqimi për fëmijë nuk ka ndryshuar shumë në dekadat e fundit, duke nxitur një kompani të vogël në Kaliforni të hyjë në treg me siç thonë drejtuesit e saj, një zgjedhje të re për familjet që punojnë.

Sipas një studimit të organizatës Pew, gati gjysma e të gjithë çifteve të martuara në Shtetet e Bashkuara punojnë me orar të plotë.

Kjo e bën të vështirë rritjen e fëmijëve, dhe koha është një luks që shumë prindër nuk e kanë. Për këtë arsye, kompanitë si Yumi, ofrojnë shërbimin e dërgimit të ushqimeve për fëmijët në shtëpi.

“Nganjëherë është e vështirë për mua të shkoj në dyqan të blej ushqime dhe të gatuaj. Prandaj, them se shërbimi i dërgimit të ushqimeve në shtëpi është një gjetje shumë e mirë. Kjo më jep më shumë kohë për të kaluar me fëmijët e mi, nuk shqetësohem se po u jap fëmijëve ushqime jo të shëndetshme”, - thotë Lisa Lee, nënë që punon me orar të plotë.

Por nuk janë tërheqëse vetëm lehtësirat dhe ushqimi i mirë për shëndetin që këto biznese ofrojnë. Kuzhinat e tyre duken si tregje fermerësh.

Produktet e tyre janë tërësisht organike dhe krijuesit e tyre argumentojnë se ato janë një alternativë unike në ushqyerjen e foshnjeve.

“Një nga risitë e mëdha që ka sjellë teknologjia është shfrytëzimi i hapësirave që në të kaluarën ka qenë e pamundur të shfrytëzoheshin. Në industrinë e ushqimit për fëmijë nuk ka patur ndryshime thelbësore në disa dekada. Ne vendosëm të hynim në këtë industri për ta ndryshuar atë. Pra, ne duhet të ndryshojmë mënyrën se si ofrohet ushqimi i fëmijëve dhe si e shohin njerëzit ushqyerjen e foshnjeve “, – thotë Angela Sutherland nga kompania “Yumi”.

Kompania “Yumi” mbështetet tek ideja se njerëzit paguajnë më shumë për ushqime për foshnjet që janë tërësisht organike dhe të krijuara nga dietologët. Disa studime sugjerojnë se ushqimet organike mund të jetë më e mirë për foshnjet.

“Studimet që kanë krahasuar fëmijët që konsumojnë ushqime organike me ata që hanë ushqime tradicionale tregojnë se ka një prani shumë më të lartë pesticidesh në urinën e atyre që konsumojnë ushqime konvencionale”, thotë dietologia Lauren Cornell.

Çdo kavanoz me ushqime për fëmijët që prodhon kompania Yumi kushton mes gjashtë dhe tetë dollarë, përfshirë pagesën për transportin në shtëpi; ushqimet e tjera organike për fëmijë kushtojnë rreth një dollar për kavanoz. Kjo është një alternativë me kosto të lartë, por themeluesit e kompanisë Yumi shpresojnë t’i bindin prindërit se kostoja është e justifikueshme. (voa)