Kategoritë: Shkenca

Bëhet me sy makina pa shofer

Sally Frykman nga kompania Velodyne Lidar​Njihen si makina autonome, pa shofer, robotike ose makinat që drejtojnë veten. Sido që të jetë, ngadalë ato po bëhen pjesë e realitetit. Ndonëse do të duhet kohë që këto mjete transporti të bartin njerëzit në destinacionin e dëshiruar, prodhuesit e makinave tashmë kanë përfshirë në to teknologjinë që e bën ngarjen edhe më të sigurt. Një sensor që quhet Lidar, me rrezet që prodhon godet objektet dhe sinjalet i përdor për të krijuar harta tre-dimensionale në kohë reale.

Kjo kuti e vogël e vendosur në pjesën e sipërme të makinës ka një qëllim të madh. Është një sensor që nëpërmjet rrezeve, lejon automjetin të shikojë rrugën pavarësisht nga njeriu.

“Lidar shfrytëzon teknologjinë e dritës duke lëshuar rreze nga sensori që godasin objektin. Rrezet pastaj kthehen në sensor dhe kështu mblidhen të dhëna për distancën dhe kohën. Ky proces vazhdon duke mbledhur shumë të dhëna nga të gjitha objektet e zonës përreth”, thotë Sally Frykman nga kompania Velodyne Lidar​.

Kur makina lëviz, sensorët lidar grumbullojnë të dhëna përmes rrezeve dhe krijojnë hartën që lehtëson marrjen e vendimeve në komunikacion, kur duhet ulur shpejtësia, kur duhet shkelur gazi dhe kur duhet rrotulluar timoni.

“Pavarësisht nëse përpara ka një njeri, një qen apo një kamion, sensori Lidar i kthen në imazhe… Kjo është mënyra më e mirë për të përjetuar me shqisa botën përreth, duke e aplikuar këtë edhe në makinat vetëlëvizëse” , thotë Rick Tewell nga kompania Velodyne Lidar.

Jo të gjithë prodhuesit e makinave vetlëvizëse përdorin sensorin Lidar, i cili ka kohë që është në qarkullim dhe është përdorur për matjen e topografisë së Hënës. Kjo sepse çmimi mund të jetë i lartë. Pavarësisht teknologjisë që përdoret, shpresat janë që robotët të sjellin ngarje më të sigurt të makinës.

“Për ne si njerëz do të ishte më e sigurt dhe me më pak aksidente, duke pasur më pak vdekje në rrugët tona.”

Nevoja e shtimit të sigurisë në rrugë, ka nxitur prodhuesit e automjeteve të investojnë në teknologji, si sensori Lidar që i jep makinës sy mjaft të veçantë.

“Maxlimer”, anija e parë pa ekuipazh në bord

MaxlimerNdërsa ende nuk ka një datë të saktë të caktuar, një anije e vogël mallrash e quajtur “Maxlimer” është në fazat përfundimtare të përgatitjeve për udhëtimin e parë transatlantik. Por e veçanta e kësaj anije është se nuk do të ketë asnjë njeri në bord dhe se do të realizojë udhëtimin e parë në oqean në cilësinë e një mjeti sipërfaqësor pa pilot. Më shumë hollësi sjell Kevin Enichs i Zërit të Amerikës.

Anija “Maxlimer” 12 metra e gjatë është gati të bëjë histori. Së shpejti do të lërë brigjet e Kanadasë për të filluar një udhëtim 35 ditor drejt Anglisë pa asnjë drejtues në bord.

Ashley Skett është me kompaninë “Sea-Kit International” që projektoi anijen. Ai thotë se synimi pas mjeteve pa ekuipazh, si anija Maxlimer, është siguria për njeriun.

“Nuk mendoj se do të zëvendësojë të gjitha anijet me ekuipazh. Ka ende shumë operacione që kryhen nga njeriu, por rëndësia qendron tek mbrojta e njeriut nga rreziqet dhe vendosja e tyre në një mjedis më të sigurtë. Siguria është një prej nxitësve kryesorë të këtij projekti.”

Ben Simpson me kompaninë Sea-Kit thotë se përtej sigurisë, edhe projektimi i anijeve do të bëhet mbi koncepte të reja ku nuk është e nevojshme prania e njeriut në bord.

“Nëse përjashton njeriun nga ekuacioni, anijet nuk kanë nevojë për shumë gjëra, që nga burimet ushqimore, ngrohja, ftohja e të tjera. Pra, anija ndërtohet vetëm për trasnport dhe zvogëlohet ndjeshëm madhësia e saj krahasuar me ato që lundrojnë sot në det të hapur.”

Anija është hibride, naftë dhe bateri, çfarë do të thotë se konsumon më pak lëndë djegëse se anijet e zakonshme. Kur është e nevojshme, pajisjet i mundësojnë njerëzit që të telekomandojnë nga larg anijen nga një stacion në tokë. James Fanshawe është drejtor i kompanisë Sea-Kit.

“Ajo që kemi në këtë anije lidhet me përparimet e teknologjisë. Në stacionin e kontrollit pas meje, mund të shikoj përtej horizontit pothuajse në kohë reale, por në një anije të zakonshme është shumë e vështirë të shikosh pas anijes tënde.”

Anija “Maxlimer” mund të lëshojë dhe tërheqë edhe mjete të tjera autonome, një aftësi e nevojshme për misionin origjinal, një garë për gjetjen e mënyrës më të mirë për të studiuar në mënyrë autonome dyshemenë e oqeaneve.

SHBA, përdorimi i dronëve kinezë dhe rreziqet e tyre

dronDJI, gjigandi kinez i dronëve, shet produktetet e tij tek policia amerikane dhe departamentet e zjarrfikësve. Por në një paralajmërim të qeverisë amerikane kohëve të fundit thuhet se dronët kinezë mund të vjedhin informacione sensitive. Korrespondentja e Zërit të Amerikës,

Michelle Quinn shkoi në një departament të zjarrfikësve në Fremont të Kalifornisë, i cili ka përdorur dronët kinezë DJI në më shumë se 200 raste gjatë dy viteve të fundit, për të mësuar më shumë në lidhje me përparësitë dhe rreziqet e kësaj teknologjie.

Shpëtimi kohët e fundit i një fëmije të shurdhër në Fremont të Kalifornisë u bë i mundur pjesërisht nga kamerat infra të kuqe të një droni që arriti të diktonte trupin e fëmijës në një luginë gjatë natës. Kjo pajisje që ofron informacione të çmueshme për ekipet e kërkim shpëtimit, është prodhuar nga DJI, një kompani kineze e dronëve që dominon tregun.

“Dronët janë bërë pjesë integrale e operacioneve tona të përditshme. Ne i përdorim ata për çdo gjë, përfshirë shuarjen e zjarreve, trajtimin e materialeve të rrezikshme, dhe operacionet e kërkim shpëtimit”, thotë Jeff Kleven nga Departamenti i Zjarrfikësve në Fremont.

Por blerja e teknologjisë kineze është bërë më delikate. Kohët e fundit, Departamenti Amerikan i Sigurisë Kombëtare përsëriti paralajmërimet se dronët kinezë mund të transferojnë të dhëna në Kinë, akuza që DJI i ka mohuar.

Për Departamentin e Zjarrfikësve në Fremont, paralajmërimet shërbejnë si një kujtesë e praktikave më të mira për ruajtjen dhe transferimin e informacionit.

“Ka metoda për t’i lokalizuar të dhënat tona në mënyrë që ato të mos dalin jashtë. Ka mënyra përmes të cilave nuk kemi nevojë të lidhemi me internetin, nuk kemi nevojë të transferojmë të dhënat në internet. Mund

të izolojmë të dhënat brenda sistemit tonë”, thotë Jeff Kleven nga Departamenti i zjarrfikësve në Fremont.

Rreth 1.000 departamente të sigurisë publike përdorin dronët, thotë Romeo Durscher, drejtor për sigurinë në DJI. Kompania punon me këto agjenci për t’i trajnuar dhe përgatitur për fatkeqësi natyrore si zjarret në Kaliforni. Ndërsa Shtetet e Bashkuara kanë ngritur shqetësime rreth sigurisë së dronëve, DJI ka rritur llojet e sigurisë dhe kontrollin e të dhënave që u ofron klientëve të saj.

“Ne kemi bërë më shumë në përmirësimin e sigurisë në mënyrë që operatori të ketë aftësinë për të kontrolluar të dhënat. Nuk jemi në biznesin e kontrollimit të të dhënave. Por duam t’ua japim këtë mundësi operatorëve të pajisjeve tona në mënyrë që ata të kenë kontroll mbi mënyrën se si ruhen, përpunohen ose transmetohen të dhënat. Dhe kjo

tashmë është në dispozicion të konsumatorit”, thotë Romeo Durscher, drejtor për sigurinë publike në kompaninë DJI.

Departamenti i Zjarrfikësve në Fremont shpreson që një ditë të ketë sensorë për materialet e rrezikshme në dronët e saj për të patur këtë informacion para se t’i dërgojë njerëzit në situata të panjohura. Dhe ndoshta një ditë dronët autonomë do të dalin në vendin e ngjarjes para arritjes së ekipeve të kërkim shpëtimit. Dronët do të bëhen gjithnjë e më të rëndësishëm për agjencinë, thotë zoti Kleven.

“Në 10 vitet e ardhshme dronët do të jenë aq të zakonshëm sa pompat e ujit në kamionët e zjarrëfiksave. Informacionet e mbledhura nga një dronë janë të pazëvendësueshme. Është me të vërtetë një mjet me përdorim të përditshëm”.

Një teknologji e përditshme që shpëton jetë, por që është bërë objekt dyshimi mes dy superfuqive teknologjike.

voa

Përpjekje për t’i bërë të sigurta makinat autonome

Automjete autonomeNjë shqetësim i madh lidhur me automjetet autonome është se kompjuterët ndonjëherë ndeshen me probleme që kanë të bëjnë me çrregullimet në botë. Për shembull, vitin e kaluar në Arizona një këmbësor u godit dhe u vra nga një makinë autonome. Por kohët e fundit, janë bërë përpjekje që disa algoritme të reja t’i zgjidhin problemet që mund të shkaktojnë vdekje. Kronikën e përgatiti korrespondenti i Zërit të Amerikës, Kevin Enoh:

Përfitimet nga automjetet autonome janë të shumta: më pak trafik, ndotje, dhe më pak aksidente vdekjeprurëse. Por inxhinierët kanë ende shumë punë për të bërë për të testuar sigurinë e këtyre makinave. Dhe për këtë qëllim është hapur një qendër testimi në Suedi.

“Kemi krijuar gjithçka të nevojshme për makinat pa shofer. Pra, kemi katër mjedise prove: një qytet, një rrugë rurale, zona shumë e hapur me shpejtësi të lartë dhe pastaj autostrada; këto janë situatat tipike në rastet e makinave pa shofer. Kjo është unike, “- thotë Peter Janevik i firmës Astazero.

Por është edhe problemi i këmbësorëve. Njerëzit në rrugë ndonjëherë mund të reagojnë më shpejt se një makinë autonome. Pra, testimi përfshin edhe njerëzit, ose të paktën me manekin. Programimi i kësaj makine zakonisht përfshin situata me këmbësorë virtualë, që e detyrojnë makinën të reagojë shpejt.

Prodhuesit thonë se pak nga pak, po i zgjidhin problemet që kanë penguar përdorimin e automjeteve autonome.

“Ne kemi zgjidhur tre probleme: kemi zgjidhur problemin e bllokimit të trafikut, kemi zgjidhur problemin e transportit dhe atë të parkimit. Ne besojmë se këto tre janë pikat më të rëndësishme kur i japim makinës,”- thotë Dennis Nobelius, i firmës “Zenuity”.

Zgjidhja e këtyre problemeve i hap rrugën një bote në të cilën të gjitha llojet e ngarjes së makinës – nga shërbimet e taksive tek kamionët, të lëvizin pa shofer. ​

“Ne gjithashtu do të shohim automjete pa shofer si makina Einride që shkon nga një pikë në tjetrën, këtu ne shohim një të ardhme të madhe”, – thotë Magnus Castell, i firmës Ericsson.

Një tjetër mundësi sigurie është pajisja e makinave me opsionin që njerëzit të mund të marrin kontrollin e tyre kur është e nevojshme.
Ky kamion për shembull, është duke u nisur nga një stacion qindra kilometra larg nga rruga e testimit.

“Në dhjetë deri në pesëmbëdhjetë vjet, unë mendoj se do të shohim një shtim të objekteve që janë të lidhura me rrjetet celulare 5G; mund të jenë automjete, mund të jenë persona ose përdorues të tjerë të rrugëve si këmbësorë, ose biçikleta. Ato do të mund të përdoren edhe për transportimin e pakove”- thotë Castell.

Rrjetet e reja 5G do t’i lejojnë njerëzit t’i japin makinës kur ajo has në pengesa të pazakonshme, ose të ndërlikuara.

Sipas parashikimeve, deri në vitin 2022 mund të ketë deri në 5 milionë automjete autonome nëpër rrugë.

voa

Koduesja 10 vjeçare krijon lojra për të mësuar fëmijët e tjerë

lojra kodiNë “Silicon Valley” të Kalifornisë një 10 vjeçare, koduese e talentuar programesh kompjuterike që nga mosha 6 vjeçare, ka krijuar dy lojra që mund të luhen në tryezën e studimit, me synimin për të mësuar edhe fëmijët e tjerë se si të kodojnë.

Samaira Mehta nuk është një 10 vjeçare e zakonshme. Ajo ka koduar që në moshën 6 vjeçare dhe është e dhënë pas inteligjencës

artificiale. Ajo është kaq e apasionuar sa krijoi dy lojëra që mund të luhen në tryezë me shpresën që edhe fëmijë të tjerë, kryesisht vajzat, të kenë shansin të mësojnë në këtë fushë. Samaira Mehta është themeluese e lojrave “CoderBunnyz” adhe “CoderMindz”.

“Loja ‘CoderBunnyz’ të mëson konceptet e nevojshme për programimin kompjuterik, që nga bazat më të thjeshta e deri tek konceptet e përparuara të programimit kompjuterik. Ndërsa ‘CoderMindz’ është loja e parë ndonjëherë e inteligjencës artificiale që mund të luhet në tavolinë.”

“Në fillim të lojës organizojmë kartat siç duhet.”

Samaira lindi në botën e teknologjisë. Babai i saj, i cili merret me inteligjencën artificiale në gjigandin ‘Intel’, i tërhoqi asaj vëmendjen vetëm kur ishte 6 vjeçe.

“Babai më tha shtype këtë buton në kompjuter i cili shkruante, shtype këtë nëse je e bukur. Kur e shtypa, shigjeta e mausit u zhduk. U habita dhe pyeta se si bëhet kjo? Kështu më lindi kureshtja për kodimin.”

Monica Mehta është mamaja e 10 vjeçares së talentuar.

“Kjo vajzë ka shumë pasion dhe entuziazëm dhe dëshiron të bëjë një ndryshim që i buron nga zemra.”

Vogëlushja kërkon sidomos të frymëzojë vajzat e tjera.

“Besoj se vajzat nuk përfaqësohen mirë, kryesith në fushën e shkencës dhe teknologjisë.”

Ajo ka bërë prezantime për fëmijët nëpër biblioteka, në firmat Google, Microsoft dhe Intel. Madje është takuar edhe me themeluesin e Facebook-ut Mark Zuckerberg, përmes një strategjie që vetëm një fëmijë mund ta bëjë.

“Ai po jepte karamele për festën e Hallouinit kur shkuam tek shtëpia e tij. Patëm një bisedë të shkurtër.”

Aktualisht ajo ka fituar më shumë se 200 mijë dollarë nga shitja e lojërave të saj të tavolinës në mbarë botën dhe ka krijuar një nismë që quhet “Vajzat që Kodojnë”.

“Më pëlqen kodimi dhe inteligjenca artificiale dhe dua të përdor këtë për të bërë mirë për të tjerët.”

Duket se kjo vajzë gjeni është në rrugën e duhur.

voa

Nju Jork, një lagje eksperimentale për rrjetin 5G

5GGjenerata e pestë e rrjeteve të komunikimit celular, e njohur ndryshe si “5G”, premton lidhje tepër të shpejta dhe më shumë qëndrueshmëri. Por, ndërtimi dhe vendosja në funksionim i këtyre rrjeteve nuk mund të ndodhë brenda natës. Vetëm disa qytete amerikane kanë tashmë të instaluar rrjetin 5G. Qyteti i Nju Jorkut po ndërton një rrjet eksperimental që teston limitet e rrjetit 5G dhe madje edhe më tej.

Në një botë 5G, makinat vetëdrejtohen dhe në mbledhje marrin pjesë hologramet tona. Por, që të arrihet ky realitet virtual nevojitet më shumë punë përgatitore dhe testim të sistemeve.

Për këtë qëllim, shkencëtarët po ndërtojnë në Nju Jork një rrjet eksperimental të quajtur COSMOS.

“COSMOS është një projekt i përbashkët i Universiteteve Rutgers, Kolumbia, Universitetit të Nju Jorkut, si dhe disa partnerëve, si qyteti i Nju Jorkut, kompania Silicon Harlem, kompania IBM etj.”, thotë Gil Zussman, profesor i asociuar në Universitetin e Kolumbias.

Nën mbikqyrjen e Fondacionit Kombëtar të Shkencës, COSMOS është një plaftformë testimi për rrjetin 5G dhe për gjeneratat e ardhshme të rrjeteve të komunikimit.

“Ideja është që shkencëtarët e industrisë dhe të universiteteve mund të hyjnë në rrjet nga zyra e tyre dhe të zhvillojnë testimet nga larg. Pra, çdo ide të re që mund të kenë, për rrjetin 5G apo rrjetet që do të pasojnë, ata munden t’i testojnë nëpërmjet kësaj platforme”, thotë zoti Zussman.

Tipari unikal i platformës COSMOS është se do të pasqyrojë realitetin e jetës urbane. Një hapësirë prej 1.6 km katrorë në Harlemin Perëndimor do të transformohet në një qytet laborator, të mbushur me antena valësh dhe pika ndërlidhëse.

“Ndër sfidat e 5G-së është se kjo teknologji po bëhet e disponueshme, ndërkohë që nuk dimë ende se për cilat funksione mund të përdoret. COSMOS do të na ndihmojë t’i eksplorojmë mundësitë dhe vlerat e rrjetit 5G, dhe të mësojmë se si do t’i shërbejë zgjidhjes së problemeve të njujorkezëve”, thotë Joshua Breitbart, nëndrejtor për teknologjinë në bashkinë e Nju Jorkut.

Ekipi i COSMOS-it ka hartuar një program fillestar që do t’u shërbejë studentëve dhe mësuesve.

“Një nxënës i shkollës së mesme mund të sjellë ide të reja për komunikimin në distancë apo edhe aplikacione të reja. Pra, mund të kesh kompaninë IBM dhe një nxënës shkolle që janë duke eksperimentuar në të njëjtën platformë. Kjo ofron qasje dhe mundësi që nuk kanë ekzistuar më parë”, thotë Clayton Banks, drejtor i kompanisë “Silicon Harlem”.

“Tashmë kemi mësues që janë të informuar për komunikimin me valë dhe janë shndërruar në mësues më të mirë të matematikës apo shkencave”, thotë Bruce Lincoln, shef i informacionit në kompaninë “Silicon Harlem”.

Kur platforma është vetë komuniteti, mundësitë janë të pakufizuara, ashtu siç janë rrjetet e reja të komunikimit.

Hakeri 13-vjeçar merr nën kontroll dronin për të provuar rreziqet

HakerPresidenti Donald Trump nënshkroi këtë muaj një urdhër ekzekutiv që synon forcimin e sektorit të sigurisë kibernetike që shërben si vija e parë e mbrojtjes ndaj hakerëve vendas dhe të huaj. Me rreth 7 miliardë pajisje në mbarë botën të lidhura me internetin, sulmet kibernetike pritet të shtohen. Siç njofton korrespondentja e Zërit të Amerikës, Faith Lapidus, paisjet e lidhura nëpërmjet internetit, që nga paisjet shtëpiake inteligjente dhe deri tek dronët, janë të ekspozuara ndaj rrezikut.

Dronët po provojnë leverdinë e tyre nëpërmjet dërgesave në rrugë ajrore, fotografimit nga lart, apo edhe thjesht eksplorimit.

Por, duke marrë nën kontroll një dron në konferencën globale të sigurisë kibernetike në Afrikën e Jugut, 13-vjeçari Reuben Paul, tregoi se sa të ekspozuara ndaj sulmeve janë pajisjet e lidhura në internet. Ky “ninxha i kibernetikës”, siç e quan veten, shijon të qenit haker.

“Kam bërë hakerin që në moshën 6 apo 7 vjeçare, kur fillova të interesohesha për teknologjinë dhe të mësoja për teknikat e ndërhyrjes”, thotë Reuben Paul.

Në aktivitetin e organizuar nga firma e sigurisë kibernetike Kaspersky Lab, ai thotë se e pati shumë të lehtë.

“Fillimisht skanova për praninë e rrjeteve në këtë mjedis. Pastaj kërkova për pajisjet e lidhura me rrjetin e dronit dhe e shkëputa dronin nga lidhja me përdoruesin. Pastaj u lidha vetë me dronin dhe tashmë është plotësisht nën kontrollin tim. Mund ta drejtoj në fluturim, mund të regjistroj video dhe të mbledh gjithfarëlloj të dhënash”, thotë Reuben.

Ky është rreziku në të ardhmen tonë të ndërlidhur përmes internetit, për shtëpitë inteligjente, makinat pa shoferë, komunikimet celulare dhe dronët.

Konsumatorët rrallë i kushtojnë vëmendje sigurisë së paisjeve të tyre.

“93 për qind e sulmeve ndaj paisjeve të lidhura me internetin shfrytëzojnë fjalëkalimet e dobëta”, thotë Maher Yamout, studiues i sigurisë kibernetike në firmën “Kaspersky Lab”.

Së bashku me prindërit e tij, Reuben Paul themeloi kompaninë “Cyber Shaolin”, për të edukuar të rinjtë rreth sigurisë kibernetike.

Ai është ftuar të flasë në konferenca në mbarë botën. Mesazhi i tij është i thjeshtë:

“Teknologjia vetëm do të shtohet dhe kjo do të jetë bota jonë. Le të marrim masat që tani, që të jetë një botë e sigurtë dhe të mos i vuajmë pasojat më vonë”, thotë Reuben.

San Francisko ndalon përdorimin nga policia të teknologjisë për identifikimin e fytyrës

kameraSan Francisko e Kalifornisë është bërë qyteti i parë në Shtetet e Bashkuara që ndalon policinë dhe departamente të tjera të qytetit që të përdorin teknologji të identifikimit të njerëzve përmes kamerave të sigurisë.

Ligjvënësit e qytetit votuan 8-1 të martën duke miratuar ndalimin e teknologjisë që identifikon fytyrën e individid. Kjo është pjesë e një legjislacioni më të gjerë që u kërkon organeve të rendit në San Francisko të marrin miratimin e Bordit të Mbikëqyrësve për të vazhduar të përdorin apo blejnë këtë lloj teknologjie. Aaron Peskin është anëtar i Bordit të Mbikëqyrësve të qytetit të San Franciskos.

“Ka shumë mënyra për ta siguruar shoqërinë tonë pa jetuar në masa të rrepta sigurie. Kemi sherbime të mira policie, por nuk duam të jetojmë në një shtet policor. Legjislacioni përpiqet të arrijë këtë balancë.”

Legjislacioni ndalon përdorimin teknologjisë së identifikimit të fytyrës në nivele të qeverisë lokale, por jo në aspektin personal, bizneset apo qeverinë federale.

Mbështetësit e privatësisë kanë kundërshtuar përkrahësit e masave për sigurinë publike gjatë disa dëgjesave të zjarrta publike në San Francisko, një qytet i mbushur me novacione teknologjike dhe qendra e kompanive Twitter, Airbnb dhe Uber.

Mbështetësit e ndalimit të teknologjisë së identifikimit të fytyrës thonë se teknologjia jo vetëm që ka të meta, por është një kërcënim serioz për të drejtat civile. Kundërshtarët thonë se policia ka nevojë për ndihmë në kapjen e keqbërësve.

Zbulohet lidhja e Tiranosaurit me një paraardhës të vogël

TiranosauritRreth 20 milionë vjet para se gjigandi Tiranosaur Rex të endej nëpër Tokë, një kushëri i tij i largët ishte duke gjuajtur në xhunglën parahistorike. Por ky T-Rex ishte shumë i ndryshëm nga versioni i famshëm i grabitqarit gjigand. Materialin në vazhdim e përgatiti gazetari Zërit të Amerikës Kevin Enoh:

Dinosauri Tiranosaur Rex është një përbindësh grabitqar me përmasa gjigande: mbi 12.3 m i gjatë dhe gati katër metra i lartë; ai dominonoi gjatë periudhës së Kretakut.

Por T-Rex është veçse anëtari më i madh i një familjeje dinosaurësh të quajtur Tirannosauroidë dhe studjuesi Sterling Nesbitt i Universitetit Virginia Tech që zhvilloi kërkime në shtetin New Mexico, njoftoi kohët e fundit se kishte zbuluar një kushëri të tij të largët, më të hershëm.

Ai është një mini-T-Rex, një zbulim tepër i rëndësishëm.

“Pra, ky është një nga tiranosuroidët e vegjël të fundit dhe kjo na ndihmon të përcaktojmë se kur tiranosuroidët u bënë të mëdhenj dhe arritën në disa nga përmasat që shohim në fund të Kretakut “.

Suskityrannus Hazelae, siç quhet, jetonte rreth 20 milionë vjet para T-Rex-it, kështu që zbulimi është shumë i rëndësishëm për të mësuar për kohën kur ky grabitqar i vogël u shndërrua në grabitqarin e madh që njohim sot.

“Kafka e Tiranosaurit është rreth dy metra e gjatë dhe përmasat e të gjithë kafshës janë 3-4 metra, por pjesa më e madhe është bisht. Kur flasim për masën, kafka e T-rex-it do të peshonte më shumë se I gjithë trupi i kësaj kafshe”, thotë zoti Nesbitt.

Nesbitt dhe ekipi i tij e zbuluan dinosaurin 20 vjet më parë, por u desh po aq shumë kohë që ata të kuptonin se kjo ishte një specie e re.

voa

Facebook thotë se do të përqendrohet tek privatësia

facebookPër vite me radhë, Facebook-u është shprehur se dëshiron të bëhet qendra e qytetit dixhital të botës. Por tani shefi i kompanisë, Mark Zuckerberg, ka një vizion më të ndryshëm, dëshiron që Facebook-u të bëhet dhoma dixhitale e ndenjes, duke mundësuar biseda private mes njerëzve dhe grupeve. Siç njofton korrespondentja e Zërit të Amerikës Michelle Quinn nga San Hozeja e Kalifornisë, Facebook-u e shpalosi strategjinë e re gjatë takimit të tij të përvitshëm për të ardhmen.

Drejtori Ekzekutiv i Facebook-ut, Mark Zuckerberg tha në konferencën vjetore se kompania do të ndryshojë nga një shesh dixhital qyteti, në një mjedis më të vogël e intim.

“Përveç sheshit të qytetit dixhital, duhet një ekuivalent dixhital apo dhomë ndenje, e ndërtuar si një platformë me të gjitha mënyrat e ndryshme të komunikimit privat. Kjo do bëhet përmes mesazheve dhe grupeve të vogla dhe ndarjen e informacionit ku të dhënat nuk qendrojnë aty pafundësisht. Me pagesa të thjeshta dhe të sigurta, mënyra private për të ndarë vendndodhjen dhe mënyra të ndryshme komunikimi privat”, – tha shefi i kompanisë Facebook.

Me mbi një miliardë përdorues, Facebook-u është kritikuar botërisht për mënyrën e trajtimit të të dhënave dhe monitorimin e pikpamjeve ekstremiste.

Zoti Zuckerberg tha se Facebook-u po përqendrohet tek mesazhet, një kërkesë në rritje, si dhe kodimi i dy prej sherbimeve kryesore të kompanisë: Instagram dhe Messenger, në mënyrë që komunikimet të

mos shihen nga të tjerët, madje as nga vetë Facebook-u. Espe Vielma është me organizatën Café Coop.

“Me të gjitha llojet e teknologjisë është e nevojshme të ketë një lloj zhvillimi dhe mendoj se duhen shtuar masat e sigurisë. Mendoj se teknologjia mund të përdoret për qëllime të mira.”

Edgar Briseno është me kompaninë Coppel.

“Pjesa e kodimit të fshehtë është shumë e rëndësishme për ne. Duam të kemi një komunikim privat me përdoruesit tanë për të shkëmbyer të dhëna mbi çmimet apo detaje të tjera.”

Ruby Guillen është me kompaninë teknologjike “Humanistic Technologies”.

“Në Facebook gjën gjëra negative. Për mua që merrem me kompani jofitimprurëse, shumë prej tyre nuk kanë qasje në teknologji për të bërë

punën që duhet. Ndërsa Facebook-u të lejon përfshirjen pa harxhuar fonde të cilat shumë organizata nuk i kanë për tu angazhuar me klientët e tyre.”

Zoti Zuckerberg thotë se dëshiron që Facebook-u të jetë një forcë për të mirën në botë, një vend ku përdoruesit mund të zhvendosen nga një qendër qyteti tek një dhomë ndenje… një hapësirë ku grupet e interesit të takohen.

“Jo vetëm momentet kryesore apo sociale; arritjet por edhe e mira e përditshme, mbështetja emocionale, shakatë me miqtë, ndjenja e të qënit sëbashku me familjen, privatisht apo publikisht. Dhoma e ndenjës dhe qendrat e qyteteve tona”,-u shpreh shefi i kompanisë Facebook mbi planet për ndryshimet e gjigandit të medias sociale.

Ende nuk është e qartë nëse ndryshimet në Facebook do të mirëpriten nga përdoruesit dhe do të ndihmojnë kompaninë të shmangë polemikat në të ardhmen.

voa