Kategoritë: Shkenca

Shtohet vëmendja ndaj misioneve hapësinore

MarsTë premten, raketa gjigante Falcon 9 e kompanisë SpaceX u lëshua nga Kepi Kanaveral i Floridës, me 57 satelitë në bord për instalimin e një sistemi interneti në hapësirë. Raketa mbante gjithashtu dy anije hapësinore për klientin e fluturimeve BlackSky. Po gjatë javës që po mbyllet, dy astronautë të NASA-s u ulën me sukses në Tokë pas një udhëtimi drejt Stacionit Ndërkombëtar të Hapësirës. Udhëtimi historik me njerëz në bordin e anijes komerciale të kompanisë SpaceX, i pari i këtij lloji, ka shtuar shpresat për të ardhmen.

Një verë plot zhvillime për kërkimet hapësinore kulmoi me zbritjen në Tokë të astronautëve Bob Behnken dhe Doug Hurley. Kjo ishte zbritja e parë në oqean e astronautëve amerikanë në 45 vjet.

Astronauti amerikan Bob Behnken tregoi mbi eksperiencën gjatë një konference shtypi.

“Ndërsa zbritëm përmes atmosferës, motorët punonin pothuajse papushim. Zhurma që bënin, dhe kam regjistruar disa momente, nuk tingëllon si zhurmë makine, por si një bishë”, tha zoti Behnken.

Në konferencën e shtypit foli edhe kolegu i tij në këtë mision, astronauti Doug Hurley.

“Futja në atmosferën e Tokës ishte shumë dinamike. Nga kapsula shihet vetëm një pamje e përgjithshme dhe është një mjedis që kërkon shumë punë. Flitet për flakët që pushtojnë anën e jashtme të kapsulës dhe padyshim edhe dritaret nuk u kursyen nga zjarri”, tha zoti Hurley.

Të dy udhëtuan në kapsulën “SpaceX Dragon” duke shënuar udhëtimin e parë në një mjet komercial të ndërtuar nga një kompani private në historinë 20 vjeçare të Stacionit Ndërkombëtar të Hapësirës. Suksesi nënkuton një udhëtim së shpejti të një ekuipazhi me anijen SpaceX dhe ndoshta fluturime turistike vitin që vjen.

Ditë më parë, NASA nisi drejt planetit Mars mjetin hapësinor “Perseverance” për kërkime mbi mundësinë e gjurmëve të jetës. Shkencëtarja Bethany Ehlman jep sqarime për misionin.

“Do të jemi në gjendje, sikurse me mjetet e tjera robotike, të studiojmë shkëmbinjtë që kanë rëndësi dhe të marrim kampione me madhësi sa një copë shkumës”, thotë dr. Ehlman.

Profesori i Universitetit “Stony Brook”, Scott McLennan thotë se për të studiuar më mirë mostrat e mbledhura nga automjeti robotik, ato do të sillen në Tokë.

“Mostrat janë dhurata që vazhdojnë të na befasojnë sepse ato janë aty ndërsa aftësitë tona për matje do të evoluojnë. Me kalimin e kohës ato përmirësohen. Gjithmonë mund të kthehemi mbrapa dhe të shqyrtojmë këto mostra të sjella në Tokë”, thotë profesor McLennan.

Mostrat mund të kenë të dhëna nëse jeta ka ekzistuar ndonjëherë në planetin e kuq. NASA dhe Agjencia Evropiane e Hapësirës do të bashkëpunojnë për sjelljen e tyre në Tokë rreth vitit 2031.

voa

Shkencëtarët australianë zbulojnë si të rrisin pambuk me ngjyrë

pambukuShkencëtarët australianë thonë se kanë arritur përparime në atë që besojnë se mund të transformojë industrinë globale të tekstileve. Ata thonë se kanë zbuluar se si të rrisin pambuk me ngjyrë në rrugë natyrale. Shkencëtarët në Kanberra po ashtu po zhvillojnë pambuk që është më i forte dhe më elastik.

Në këto epruveta gjenden qeliza të vogla bimore që mund të transformojë industrinë e tekstileve në botë. Ky është pambuku me ngjyrë, ose të paktën zanafilla e tij. Dr. Colleen MacMillan është me Organizatën Kërkimore dhe Shkencore të Komunuelthit që njihet shkurtimisht si CSIRO.

“Pambuku është natyrisht i bardhë, por të keshë një bimë pambuku që prodhon fibrën e ngjyrosur, kjo është arritje”. Shkencëtarët e bio-teknologjisë në Kanberra ndërhynë tek gjenet e pambukut të bardhë.

Filomena Pettolino është shkencëtare që po merret me hulumtimet mbi pambukun. “Ngjyra të verdha të ndezura, lloje ngjyrash argjendi, apo ngjyra të tjera”, thotë shkencëtarja.

Këto janë bimë duhani të kryqëzuara me gjene të ngjyrosura. Kjo është provë që gjethet dhe në mënyrë thelbësore, fibra e këtij pambuku të teknologjisë së lartë gjithashtu mund të dalë me ngjyrë. Do të duhen disa muaj para se këto bimë do të lulëzojnë. Industria e pambukut në Australi ndihet e ngazëllyer nga përparimi. Adam Key është me organizatën austaliane të pambukut ‘Cotton Austalia’.

“Ngjyrosja e pambukut mund të ketë ndikim tek mjedisi. Po të kemi pambuk natyral me ngjyra përmes këtyre teknikave shkencore do të ishte përmirësim i mrekullueshëm dhe më miqësor me mjedisin.”

Shkencëtarët po ashtu po përpiqen të prodhojnë pambuk që nuk ka nevojë të hekuroset dhe pambuk elastik që mund të konkurojë me fibrat sintetike.

Nëse arrijmë të prodhojmë këto llof fibrash të mahnitshme, kjo me të vërtetë që mund të transformojë industrinë globale të tekstileve”, thotë Dr. Colleen MacMillan me Organizatën Kërkimore dhe Shkencore të Komunuelthit që njihet shkurtimisht si CSIRO.

voa

Microsoft, në përpjekje për të blerë aplikacionin TikTok në SHBA

TikTokKompania Microsoft konfirmoi se kishte zhvilluar bisedime me kompaninë kineze të teknologjisë ByteDance, për të blerë aplikacionin TikTok, mjaft të përhapur në Shtetet e Bashkuara. Microsofti tha se do të punojë me qeverinë amerikane për një marrëveshje, që shpreson ta finalizojë deri më 15 shtator. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, Matt Dibble njofton se TikTok ka tërhequr vëmendjen që kur u krijua dhe jo vetëm mes .

Për më shumë se një vit, aplikacioni popullor nën pronësinë e kompanisë kineze, ByteDance, është ndjekur nga afër nga administrata e Presidentit Trump, për shkak të shqetësimeve për sigurinë kombëtare.

Pasi paralajmëroi fillimisht se do ta ndalonte aplikacionin në Shtetet e Bashkuara, Presidenti Donald Trump e zbuti qëndrimin e tij të dielën, pas një telefonate me shefin ekzekutiv të Microsoftit, që është në bisedime për të blerë kompaninë.

TikTok ka miliona përdorues në Shtetet e Bashkuara dhe është jashtëzakonisht poopullor me adoleshentët, të cilët postojnë video të shkurtra, shpesh me humor. Ashtu si edhe media të tjera sociale, si Facebook dhe WhatsApp, mbledh të dhëna personale të përdoruesve.

Ndërsa kompanitë e mëdha teknologjike janë ndjekur me kujdes lidhur me grumbullimin e të dhënave në Shtetet e Bashkuara, disa udhëheqës amerikanë janë alarmuar nga mundësia që të dhënat e përdoruesve të TikTok-ut mund të përfundojnë në duart e qeverisë kineze.

“Shqetësimi ka të bëjë me vlerën afatgjatë politike, ekonomike dhe të zbulimit të këtyre të dhënave që mblidhen nga të rinjtë në Shtetet e Bashkuara. Pas 10 vjetësh, këta të rinj do të jenë të rritur dhe disa prej tyre mund të kenë pozita të larta ose në poste të rëndësishme të lidhura me pronësinë intelektuale”, thotë Steven Weber, zëvendës dekan i Fakultetit të Informacionit, në Universitetin e Kalifornisë, në Bërkli.

Rritja marramendëse e TikTok-ut ka tërhequr vëmendjen edhe për arsye të tjera. I njohur kryesisht për video humori dhe muzike, aktivistët e rinj e kanë përdorur me sukses për të mbështetur lëvizjen Black Lives Matter…

Vendet e zbrazëta në një tubim rizgjedhjeje të Presidentit Trump në Oklahoma, ishin pjesërisht rezultat i regjistrimit të përdoruesve të aplikacionit për bileta që nuk kishin ndër mend t’i përdornin.

Ish-punonjës dhe dokumenta të brendshme kanë nxjerrë në paj se TikTok ka censuruar postime që kritikojnë qeverinë kineze si protestat pro-demokraci në Hong Kong, sipas njoftimeve të medias.

Të hënën, Presidenti Trump tha se TikTok mund të vazhdonte të funksiononte në Shtetet e Bashkuara, me disa kushte.

“Nuk do ta kem problem, nëse e blen Microsofti, ose ndonjë kompani tjetër e madhe, e sigurt amerikane”, tha ai.

Marrëdhëniet dikur të mira mes kompanive amerikane dhe kineze të teknologjisë, filluan të dëmtoheshin kur kompania e celularëve Huawei dhe platforma e videokonferencave Zoom, u vunë në shënjester të ligjvënësve amerikanë, për shqetësime sigurie.

“Para dy vjetësh, për shumë njerëz ishte e pakonceptueshme që Shtetet e Bashkuara dhe Kina të shkëpusnin zinxhirin e furnizimit në fushën e teknologjisë. Dhe shumë janë befasuar me gadishmërinë e Shtetevet ë Bashkuara për ta bërë një gjë të tillë”, thotë profesor Weber.

Presidenti Trump ka caktuar 15 shtatorin si afat për një marrëveshje të blerjes së TikTok-ut nga një kompani amerikane.

Ndërkohë Instagrami pritet që në javët e ardhshme të publikojë një aplikacion të ngjashëm me TikTok-un.

Çka do të thotë që TikTok-ut nuk i mbetet shumë kohë për të vepruar.

voa

Robotët gjatë kohës së pandemisë

robotQë nga pastrimet, mbajtja e peshave dhe komunikimi, një numër robotësh kanë ndihmuar njerëzimin në betejën kundër pandemisë së koronavirusit. Robotët po ulin kostot dhe po ndihmojnë në reduktimin e përhapjes së infeksioneve. Por gjithashtu janë shtuar edhe shqetësimet se përhapja e automatizimit po kërcënon vendet e punës ndërsa rritet papunësia.

Mbi 170 studentë në Manila morën pjesë virtualisht në ceremoninë e diplomimit me ndihmën e robotëve.

Tajlanda po përdor një grup robotësh për të ndihmuar në zbatimin e masave të pastrimit në një qendër tregtare në kryeqytetin Bangkok, me qëllim parandalimin e përhapjes së COVID-19.Ky vend është në prag të hapjes së dyqaneve pas disa muajsh mbyllje.

Ndërsa në Tokio, robotët po përdoren nëpër hotele ku janë të vendsour pacientë me COVID-19 me simptoma të buta për të minimizuar rrezikun e punonjësve.

Robotët po përdoren gjithashtu edhe në spitale për pastrim dhe dizinfektim. Ata mund të shërbejnë pijet dhe ushqimin nëpër restorante, si ky robot në një restorant kinez në Holandë.

Qendra Mjeksore Sheba në Izrael po teston edhe mundësinë e vizitës virtuale me mjekun përmes robotit. Eyal Zimlichman drejton novacionet në këtë qendër.

“Kemi shumë zhvillime gjatë javëve të fundit dhe duam të testojmë se si mund të funksionojë.”

Në Belgjikë, robotët po përdorin rreze ultravjollcë për pastruar më mirë mjedisin dhe asgjesuar mikroorganizmat. Ivo Schapdryver është drejtues i kompanisë Medtradex në Belgjikë.

“Duam të sigurohemi që çdo sipërfaqe të pastrohet me rreze ultravjollcë ndërsa roboti futet vetë në dhomë për të bërë trajtimin e saj.”

Një supermarket në Gjermani po përdor robotin për të këshilluar blerësit se si të jenë më të sigurtë dhe të mbrohen nga pandemia e koronavirusit.

Në Hong Kong robotët po përdoren për të pastruar dhe dizinfektuar vagonat e trenave. Roboti “Temi” i ndihmon të moshuarit të bëjnë lidhje me video me të afërmit e tyre ndërsa i mban të sigurtë larg njerëve të tjerë dhe rrezikut nga koronavirusi. Vizitat në shtëpitë e pleqve janë kufizuar si rezultat i pandemisë.

Por robotët po përdoren për të bërë detyra të rëndësishme edhe në dyqane duke menjanuar kontaktin njerëzor. Në një dyqan në Kaliforni, roboti “Tally” kryen detyrën e llogaritarit duke skanuar çdo gjë nëpër rafte dhe porositur ato që mungojnë.

Përdorimi i robotëve po shkurton koston dhe po ndihmon në reduktimin e përhapjes së infeksioneve. Ndërkohë është shtuar frika se përhapja e kësaj teknologjie po kërcënon vendet e punës në shumë sektorë ndërsa është rritur papunësia.

Në dukje si një tank, ky robot në Rusi spërkat dizinfektues dhe ka një kapacitet për të mbulur rreth 3 mijë metra katrorë.

Në Kolumbi një kompani dërgesazh po kufizon ndërveprimet me njerëzit duke përdorur robotët postjerë dhe duke reduktuar mundësinë e përhapjes së infeksionit.

Richard Tare është banor në kryeqytetin amerikan Uashington dhe po pret të marrë dërgesën që ka porositur në internet.Ky robot autonom shërben për të transportuar porositë e blerësve nëpër dyqane. Ai mund të kalojë pa problem një kryqëzim dhe të ngjitet nëpër trotuare. Kjo teknologji ka ndihmuar restorantet dhe dyqanet të qëndrojnë të hapura ndërsa ka kufizuar kontaktet njerëzore gjatë pandemisë.

Situata ka ekzpozuar edhe problemet në zinxhirin e furnizimeve me sende mjekësore, ndërsa zyrtarët shpresojnë që dronët të jenë pjesë e zgjidhjes.

voa

Mision i ri i NASA-s për të dërguar anije hapësinore në Mars

MarsUlja në Mars është pjesa më e rrezikshme dhe e vështirë e dërgimit të një anijeje hapësinore në planetin e kuq. Koha që duhet për t’u ulur në sipërfaqen marsiane, është përshkruar shpesh si “shtatë minuta terror”. Anija hapësinore Perserverance, që niset (u nis) më 30 korrik, është përpjekja e radhës për një mision në Mars. Për fat të mirë, NASA do të përdorë një metodë uljeje që është provuar e suksesshme, por kjo nuk do ta bëjë uljen më pak sfiduese.

Në ndryshim nga Toka që ka një atmosferë të dendur dhe kështu astronautët që kthehen, mund të përdorin edhe parashuta për të ngadalësuar uljen në sipërfaqe, atmosfera e Marsit është shumë e rrallë.

Kjo do të thotë që inxhinierët duhet të përdorin një kombinim teknikash, për ta ngadalësuar shpejtësinë e anijes nga afro 20 mijë kilometra në orë dhe për ta ulur në sipërfaqen e Marsit.

Shumë misione hapësinore në Mars kanë dështuar, përfshirë anije që kanë shpërthyer, janë djegur ose janë përplasur në sipërfaqen e tij.

Vetëm Shtetet e Bashkuara kanë ulur me sukses anije hapësinore, në tetë misione të suksesshme, duke filluar me dy sondat Vikings në vitin 1976.

Por jo të gjitha misionet e NASA-s kanë qenë të suksesshme. Mars Polar Lander u shkatërrua sapo mbërriti në dhjetor 1999.

“Në secilin nga këto misione, periudha nga hyrja në atmosferën e Marsit tek ulja, është karakterizuar si gjashtë ose shtatë minuta tmerr. Është koha e nevojshme për të ulur shpejtësinë nga 12 mijë milje (20 mijë kilometra në orë) në zero. Është një detyrë sfiduese, që kërkon disa lloj teknologjish për të qenë e suksesshme”, thotë Scott Hubbard, ish-drejtor i Qendrës Studimore Ames të NASA-s. former director of the NASA Ames Research Center.

Sondat e NASA-s, Spirit dhe Opportunity përdorën një numër jastëkësh me ajër për zbutur uljen.

Sonda 2020 Perseverance do të përdorë një metodë që është provuar me sukses me sondën Curiosity në vitin 2012.

Sistemi i këtij misioni përfshin një parashutë, një mjet për ulje dhe një të ashtuquajtur “manovër me vinç nga ajri”, për ta ulur sondën me një kabëll në sipërfaqe në sekondat e fundit.

“Sistemi përfshin hapin e fundit, ku sonda e vendosur në një platformë me raketa do të ulet ngadalë deri në 10 metra mbi sipërfaqen e Marsit dhe pastaj praktikisht do të zbritet si me çikrik dhe sa të prekë sipërfaqen, kabllot do të priten dhe platforma me raketat do të fluturojë dhe do të shpërbëhet”, thotë shkencëtari i projektit, Kenneth Farley.

Shkencëtarja e NASA-s, Bethany Ehlmann, thotë se disa njerëz e shohin këtë sistem me mosbesim.

“Është një produkt i një arsyetimi të kujdesshëm dhe të menduar inxhinierik, sepse në thelb mundëson uljen vetëm të masës që duhet dhe jo gjithë strukturës dhe kjo e bën më pak të vështirë. Është e ngjashme me atë që bëhet në tokë kur helikopterët zbrazin ngarkesën në sipërfaqe”, thotë ajo.

Lajmi nëse ulja ishte e sukseshme apo jo, do disa minuta të merret vesh, sa të arrijë sinjali nga Marsi në Tokë.

“Duhen disa minuta sa ta marrim vesh dhe janë momente shumë të tensionuara. Për anijen Curiosity, kjo periudhë u shoqërua me një heshtje totale. Parashikoj të njëjtën gjë për Perseverance”, thotë Dr. Farley.

Anija hapësinore Perseverance, është më e madhja dhe më e sofistikuara që NASA dërgon në Mars. Ajo pritet të ulet në planetin e kuq më 18 shkurt të vitit të ardhshëm.

voa

Virgin Galactic më pranë udhëtimeve turistike në hapësirë

Virgin GalacticKompania Virgin Galactic tregoi për herë të parë për publikun brendësinë e kabinës së anijes së saj të hapësirës, ndërsa testimi i saj është në fazat e fundit, në qendrën Spaceport America për nisjet në hapësirë në jug të shtetit Nju Meksiko. Virgin Galactic emëroi kohët e fundit një ish-drejtues të Disney-it si zyrtarin më të lartë ekzekutiv ndërsa kompania e turizmit hapësinor përgatitet për shërbime komerciale.

Një pamje për t’u mbajtur mend. Virgin Galactic tregoi ditët e fundit (28 korrik 2020) brendësinë e kabinës së anijes SpaceShipTwo. Kompania thotë se kabina është ndërtuar duke patur në mend eksperiencën më të mirë për udhëtarët në bord.

Kabina është e pajisur me 12 dritare për pasagjerët që të shikojnë Tokën. 16 kamera kapin reagimet e tyre gjatë gjithë udhëtimit.

“Çdo klient do të ketë të përqendruar tek vetja dy kamera për të kapur çdo aspekt të përvojës së tyre. Në të vërtetë, ne kemi edhe shumë kamera të tjera në të gjithë kabinën. Por me këto të dyja ata do të kenë një regjistrim të asaj që vrojtojnë në hapësirë ndërsa kalojnë nëpër këtë përvojë transformuese”, thotë shefi i kompanisë për hapësirën, George Whitesides.

Zyrtarët e kompanisë e konsiderojnë kabinën e anijes SpaceShipTwo si pjesën më të rëndësishme të udhëtimit për klientët, duke thënë se ajo është krijuar për të siguruar një nivel intimiteti ndërsa klientët shkojnë në skajet më të largëta të hapësirës, ku mund të përjetojnë mungesën e forcës së rëndesës dhe vrojtojnë Tokën poshtë.

Pamja e kabinës, u transmetua në internet, për shkak të kufizimeve të tanishme të udhëtimit dhe grumbullimeve të mëdha si pasojë e pandemisë.

Kompania kohët e fundit emëroi ish-drejtuesin e Disney-t, Michael Colglazier, si shefin e ri ekzekutiv.Colglazier ka qenë president dhe drejtor menaxhues i Parqeve Ndërkombëtare të Disney-t.

Më shumë se 600 klientë nga e gjithë bota kanë blerë bileta për një fluturim në anije të hapësirës të Virgin Galactic.

Fluturimet, pa dalë në orbitë, janë planifikuar të arrijnë në një lartësi prej të paktën 80.5 kilometrash përpara se anija të ulet.

Zyrtarët ende nuk kanë ofruar një datë për fillimin e fluturimeve me pasagjerë, duke thënë se testimet përfundimtare po vazhdojnë. Testet e raundit të ardhshëm do të përfshijnë fluturimin me raketa.

voa

NASA lëshon me sukses drejt Marsit sondën robot

sonda robot mars nasaAgjencia amerikane e Hapësirës NASA lëshoi sot me sukses nga Cape Canaveral i Floridës sondën robot Perserverance, një mekanizëm i gjeneratës së ardhshme që do të kërkojë gjurmë të mundshme jete në planetin Mars, fqinjin më të afërt të Tokës.

Sonda është vendosur në majë të raketës së fuqishme Atlas 5 dhe pritet të arrijë platenin e kuq në muajin shkurt. I gjithë misioni ka kushtuar 2,4 miliard dollarë. Sonda robot ka madhësinë e një makine dhe është e pajisur me 6 rrota.

Ajo do të lëshojë në planetin Mars edhe një mini helikopter dhe do të testojë pajisjet për misionet e ardhshme me njerëz në sipërfaqen e planetit.

Sonda Perseverance pritet të ulet në fundin e një krateri 250 metra të thellë të quajtur Jezero, një liqen i dikurshëm me moshë 3,5 miliard vjeçare, që shkencëtarët mendojnë se mund të ketë prova të ekzistencës së jetës mikrobike.

Prej një kohe të gjatë, shkencëtarët kanë debatuar nëse Marsi – dikur një planet shumë më mikpritës sesa është sot – ka patur ndonjëherë jetë.

Që nga zbarkimi i sondës së parë të NASA-s, Mars Sojourner, në vitin 1997, SHBA kanë dërguar edhe dy mjete të tjera robotike, Spirit dhe Opportunity, të cilët kanë eksploruar gjeologjinë e fushave të gjera marsiane dhe kanë zbuluar shenja të formacioneve ujore të periudhave të kaluara.

NASA ka në plan të dërgojnë astronautë në Mars në vitet 2030.

voa

 

SHBA, Kongresi merr në pyetje gjigandët teknologjikë për kontrollin që ushtrojnë në treg

Shefat ekzekutivë të katër kompanive më të mëdha teknologjike të botës Apple, Amazon, Facebook dhe GoogleShefat ekzekutivë të katër kompanive më të mëdha teknologjike të botës Apple, Amazon, Facebook dhe Google u përballën të mërkurën me pyetjet e ligjvënësve, lidhur me mënyrën se si e përdorin fuqinë e konsiderueshme që ato kanë mbi tregun.

Shefi ekzekutiv i kompanisë Amazon, Jeff Bezos i mbrojti praktikat e biznesit të kompanisë së tij, duke u thënë anëtarëve të Komisionit Juridik të Dhomës së Përfaqësuesve se “80% e amerikanëve kanë në përgjithësi përshtytje pozitive” për kompaninë e tij.

Seanca u zhvillua ndërkohë që rregullatorët amerikanë po shqyrtojnë nëse gjigandët e teknologjisë, përmes mbizotërimit në disa tregje, po mbysin konkurrencën dhe po shkelin ligjet anti-trust.

“Aktualisht ka 1.7 milionë biznese të vogla dhe të mëdha që shesin në Amazon. Besimi që blerësit tregojnë ndaj nesh çdo ditë, i ka dhënë mundësinë kompanisë Amazon të hapë më shumë vende pune në Shtetet e Bashkuara dekadën e fundit se çdo vend tjetër”, tha ai.

Por kryetari i nënkomisionit anti-trust, David Cicilline tha në deklaratën e tij hapëse se Amazon dhe gjigandët e tjerë të teknologjisë po përfitojnë nga pozicionet e tyre dominuese në treg, për të eliminuar konkurrentët më të vegjël.

“Shumë nga praktikat e përdorura nga këto kompani kanë pasoja të dëmshme ekonomike. Ato shkurajojnë sipërmarrjen, shkatërrojnë vende pune, ngrenë koston dhe ulin cilësinë”, tha zoti Cicilline.

Krerët e kompanive po pyeten nga ligjvënës të të dyja partive, të cilët prej një viti po hetojnë rreth çështjeve të konkurrencës në këtë fushë.

Seanca ku morën pjesë Tim Cook i kompanisë Apple, Mark Zuckerberg i rrjetit social Facebook, Sundar Pichai i kompanisë Google dhe Bezos, është një shenjë se bëhet fjalë për fatin e bizneseve të tyre, thonë analistët ligjorë.

Vëllimi vjetor i shitjeve të këtyre firmave të marra së bashku është pothuajse sa prodhimi i brendshëm i përgjithshëm i Arabisë Saudite.

Seanca ishte e pashembullt. Asnjëherë më parë nuk ishin shfaqur të gjithë drejtuesit e këtyre kompanive së bashku para ligjvënësve, pavarësisht se përmes videokonferencës për shkak të pandemisë së koronavirusit.

Ishte hera e parë që Jeff Bezos, personi më i pasur në botë, dëshmonte para Kongresit.

Një ndryshim toni në Uashington

Seanca solli gjithashtu në qendër të vëmendjes rregullatorët dhe ligjvënësit, të cilët duhet të hartojnë politika dhe të sigurohen që zbatohet ligji që ndalojnë firmat të përdorin mbizotërimin në treg për të eliminuar konkurrencën. Ata janë kritikuar nga disa ekspertë anti-trust, sipas së cilëve mbikqyrja e qeverisë ndaj këtyre kompanive ka qenë e dobët, veçanërisht krahasuar me kontrollin ndaj tyre në Evropë.

Presidenti Donald Trump, që gjithashtu i ka kritikuar kompanitë, shkruante në Twitter të mërkurën se “nëse Kongresi nuk vendos drejtësi për kompanitë e mëdha teknologjike, gjë që duhet ta kishte bërë vite të shkuara, do ta bëj vetë një gjë të tillë me Urdhër Ezkekutiv”.

Sfida e ligjvënësve

Ligjvënësit nuk mund të marrin masa ndaj kompanive të teknologjisë për shkelje anti-trust ose përpjekje për t’i copëtuar në njësi më të vogla. Por mund t’i ndryshojnë ligjet dhe të ushtrojnë presion ndaj rregullatorëve në Komisionin Federal të Tregëtisë dhe Departmentit të Drejtësisë për të bërë më shumë për zbatimin e rregullave ekzistuese.

Ka njoftime se Departamenti i Drejtësisë ka gjasa të ngrejë padi anti-trust ndaj komanisë Google. Rregullatorët shtetërorë mund të bashkojnë forcat me Departamentin e Drejtësiës ose të depozitojnë padi të veçanta, sipas njoftimeve.

Politikat e hartuara nga ligjvënësit ka gjasa të ndikojnë tek gjigandët e teknologjisë për vite me radhë.

voa

COVID-19, vaksina eksperimentale e grupit NIH/Moderna hyn në fazën e fundit

vakcinaProva më e madhe deri më sot e një vaksine eksperimentale për COVID-19 filloi të hënën me të parët e një grupi prej gati 30,000 amerikanësh që përveshën mëngët për të marrë vaksinën e krijuar nga qeveria amerikane si pjesë e garës gjithëpërfshirëse globale për të ndaluar shpërthimin e virusit vdekjeprurës.

Testimi në fazën përfundimtare të vaksinës, zhvilluar nga Instituti Kombëtar i Shëndetësisë dhe kompania Moderna Inc., filloi me vullnetarë në qendra të shumta amerikane duke u dhënë një dozë të vërtetë të vaksinës ose thjesht një injektim fallco.

“Po marr pjesë në testim pasi jam një punonjëse e kujdesit shëndetësor në pension dhe i kuptoj mirë sfidat që COVID-19 i ka shkaktuar komunitetit, shtetit dhe gjithë vendit”, thotë pjesëmarrësja Karen Juser.

Juser mori injeksionin në Binghemton të Nju Jorkut.

Do të kalojnë disa muaj përpara se të merren rezultatet, dhe nuk ka asnjë garanci që vaksina përfundimisht do të funksionojë kundër virusit që ka vrarë rreth 650,000 njerëz në të gjithë botën, përfshirë gati 150,000 në SH.B.A.

Shkencëtarët vendosën rekorde të shpejtësisë për zhvillimin e vaksinës me një provë kaq masive vetëm disa muaj pas shfaqjes së koronavirusit. Por ata theksuan se publiku nuk duhet të frikësohet se vaksina nuk është e sigurtë.

“Ky është një moment historik domethënës,” tha drejtori i Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Francis Collins pasi u dha injeksioni i parë i provës, në 6:45 të mëngjesit në Savana të Xhorxhias. Ajo vjen me një ritëm jashtëzakonisht të shpejtë në krahasim me ritmin e zakonshëm për përgatitjen e vaksinave. Kjo u bë e mundur si rezultat i një përpjekje të gjithanshme që ka filluar që nga janari kur virusi SARS – COV2 u shfaq si një kërcënim në të gjithë botën”.

Pasi vullnetarët të marrin dy doza një muaj larg njëra tjetrës, shkencëtarët do të ndjekin nga afër për të pare se cili grup përjeton më shumë infeksione, ndërsa vazhdojnë rutinën e tyre të përditshme, veçanërisht në zonat ku virusi po përhapet pa kontroll.

Përgjigja me siguri nuk do të vijë deri në nëntor ose dhjetor, paralajmëroi Dr. Anthony Fauci, eksperti i lartë i sëmundjeve infektive.

Ndër shumë pyetje që mund ti përgjigjet studimi: Sa mbrojtje ofron vetëm një dozë në krahasim me dy të tilla që shkencëtarët mendojnë se janë të nevojshme? Nëse vaksina funksionon, a do të mbrojë kundër sëmundjes së rëndë apo do të bllokojë infeksionit tërësisht?

Mos prisni një vaksinë aq të efektshme sa vaksina e fruthit, e cila parandalon rreth 97% të infeksioneve të fruthit, tha Fauci, duke shtuar se ai do të ishte i lumtur me një vaksinë COVID-19 që është 60% efektive.

Disa vaksina të tjera të zhvilluara nga Kina dhe nga Universiteti i Oksfordit në Britani filluan prova më të vogla në fazën përfundimtare në Brazil dhe vende të tjera të goditura në fillim të këtij muaji.

voa

Helikopteri Ingenuity përgatitet për eksplorimin e Marsit

Mars MissionsKur sonda Perseverance të zbresë në Mars, ajo do të sjellë mbi Planetin e Kuq teknologji të jashtëzakonshme që do ta bëjnë atë robotin shkencor më të sofistikuar në historinë e këtij planeti. Rreze lazer do të shkrijnë shkëmbinj dhe do të mbledhin avujt që çlirohen për të analizuar përbërësit. Po ashtu sonda do të përcjellë në Tokë zhurmat dhe imazhet e planetit. Por sekretet më të interesante pritet të zbulohen nga helikopteri novator, Ingenuity, që do të eksplorojë Planetin e Kuq.

Nëse çdo gjë shkon sipas planit, helikopteri Ingenuity do të zbresë në Mars në shkurt 2021. Çdo etapë është llogaritur në detajet më të hollësishme.

Zbritja pa dëmtime është shumë e rendësishme për të garantuar funksionimin e rregullt të helikopterit që të përmbushë misionin e eksploruesit dhe grumbulluesit të informacionit.

“Helikopteri Ingenuity që po dërgohet me sondën Perseverance është një ndër aspektet më interesante të kësaj ekspedite, pasi për herë të parë do të demonstrojmë se mund të fluturohet në një planet tjetër. Fluturimi është një mënyrë shumë e efektshme për të eksploruar një objekt hapsinor,” thotë shkencëtarja e NASA-s, Bethany Ehlmann.

Sipas planit, sonda duhet të zbresë në kraterin Jezero, një nga mjediset më të mbrojtura në planet.

Shkencëtarët besojnë se kjo zonë është e pasur me depozita silikoni, mineralesh dhe përbërësish që do të vërtetojnë nëse planeti ka pasur ujëra neutrale që kanë mundësuar ekzistencën e jetës para 3 mliardë vjetësh.

Helikopteri Ingenuity u krijua në një nga laboratorët e NASA-s në Institutin Teknologjik të Kalifornisë. Një nga sukseset më të mëdha është fakti që ky helikopter është i aftë të ngrihet në fluturim në mjedisin marsian.

Profesor Ken Farley shpjegon përse helikopteri u ndërtua në formë unike:

“Helikpteri është i vogël, por ka helika gjigande krahasuar me trupin e vogël, secila rreth 1 metër e gjatë, pasi në Mars presioni atmosferik është shumë i ulët, vetëm sa 1% e presionit atmosferik në Tokë”.

Sipas shkencëtarit nuk është e mundur të imitohet me saktësi në Tokë presioni atmosferik i Marsit:

“Marsi është shumë i ftohtë, ka presion shumë të ulët atmosferik. Për të imituar këto kushte nevojitet një mjedis i madh në vakum. Ekipi që krijoi helikopterin ndërtoi një mjedis të madh për të krijuar kushte sa më të përafërta, por në realitet funksionimi do të vërtetohet në sipërfaqen e Marsit” thotë zoti Farley.

Përveç kushteve shumë të ndryshme atmosferike, Ingenuity ka edhe sfida të tjera përpara:

“Helikopteri mund të fluturojë vetëm disa minuta pa ndërprerje, pastaj i duhet të zbresë që të rikarikojë motorin. Prandaj duhet të tregohemi shumë të kujdesshëm kur planifikojmë çdo fluturim. Do të fillojmë me detyra të thjeshta si për shembull ngritjen mbi sipërfaqe dhe qëndrimin pezull për pak minuta e pastaj zbritjen në sipërfaqe. Gradualisht do t’i bëjmë fluturimet më të gjata e më të ndërlikuara për të eksploruar me sukses Marsin,” thotë zoti Farley.

Nëse helikopteri kapërcen të gjitha sfidat, shkencëtarët besojnë se do të transformojë fluturimet hapsinore në të ardhmen:

“Do t’i bëjë lëvizjet e sondës më efiçente dhe do të provojë vlerën e teknologjisë së helikopterit. Kjo do të ofrojë një rrugë të re për eksplorime. Më pas mund të dalin gjenerata të reja helikopterësh, por fillimisht duhet të provojmë se teknologjia funksionon,” thotë zonja Elhmann.

Sfida e parë e helikopterit është rruga drejt Marsit. Nëse zbret me sukses në planetin e kuq, më pas do të duhet të demonstrojë se mund të funksionojë në temperaturë -90º celcius.

voa