Kategoritë: Shkenca

Ndërthurja e teknologjisë me fuqinë e trurit

certain cognitive problems, and now researchers at Yale University arTeknologjia e lidhur me forcën e trurit po ndihmon individët e paralizuar apo që kanë humbur gjymtyrët që të rifitojnë një pjesë të aftësive që kanë humbur.

Keven Walgamott ka një krah protezë që duket si e huazuar nga filmi Star Wars. Proteza “LUKE” faktikisht është frymëzuar nga krahu robotik i personazhit Luke Skywaker nga seriali ‘The Empire Strikes Back”.

Walgamont humbi dorën e majtë dhe një pjesë të krahut 17 vjetë më parë në një aksident elektrik. Ai është një nga shtatë pacientët në Universitetin Utah që po teston krahun Luke i cili u mundëson atyre të përdorin trurin për të kryer veprime delikate siç është kapja dhe lëshimi i vezës.

Krahu Luke ka 15 vite në zhvillim e sipër. Përmirësimi i fundit mundëson lidhjen me indet nervore në parakrahun e pacientit, nga ku përcillen të dhënat tek truri për të komanduar krahun. Kjo u mundëson atyre të kuptojnë se çfarë force të përdorin që nga shtrëngimi dorës apo këputja e një kokrre rrushi.

Shkencëtarët në Institutin Federal të Teknologjisë së Zvicrës kanë zhvilluar një sistem që i mundëson njerëzit me dëmtime të rënda të sistemit motorik që të kontrollojnë lojrat elektronike përmes mendimit. Samuel Kunz është pacient i paralizuar pas një aksidenti dhe ka dalë vullnetar për testimet.

“Po përpiqem të lëviz dorën dhe gishtat në mendjen time. Ndaj duhet të jem shumë i përqendruar.”

Ai po merr pjesë në një test për komunikimin e trurit me kompjuterin duke marrë drejtimin gjatë garave me makina në një lojë elektronike.

“Komunikimi mes gishtrinjve të mi dhe trurit nuk egziston më. Po përpiqem në mendjen time të lëviz gishtrinjtë dhe më duhet shumë përqendrim që të bëj të njëjtën gjë çdo herë.”

Imagjinata për të lëvizur dorën e tij të majtë bën që makina të kthehet majtas. Të menduarit rreth krahut të djathtë e kthen makinën djathtas dhe lëvizja e të dyja duarve njëkohësisht bën që makina të shkojë drejt.

Një komandë tjetër është kur pacienti ndjehet i pushuar dhe me mendje të qetë, bën që makina të ngadalësojë shpejtësinë. Këto sinjale transmetohen tek kompjuteri përmes elektrodave të vëna në kokën e pacientit. Dr. Rea Lehner punon për Institutin Federal të Teknologjisë së Zvicrës.

“Për të siguruar lidhjen mes trurit dhe kompjuterit nevojitet një përforcues, një kapak me elektroda që mat sinjalet e trurit të pacientit. Sinjali i trurit është tejet i vogël dhe sinjali i aktivitetit të muskulit është shumë i madh. Duhet të sigurohemi për të filtruar të gjitha aktivitetet e muskujve dhe të kemi vetëm sinjalin e pastër të trurit.”

Pacienti po praktikon kontrollin e lojës përmes trurit në mënyrë që të marrë pjesë në një kampionat special vitin që vjen të quajtur Cybathon, ku njerëzit me aftësi të kufizuara konkurojnë duke përdorur teknologjinë më të mirë.

Konkursi inagurues u mbajt në Zurih në vitin 2016.

Sfida më e madhe teknologjike është deshifrimi i sinjaleve komplekse të trurit duke përdorur sensorë që nuk e beazdisin njeriun. Gjenerata e ardhshme ndoshta do të ketë sensorë dhe elektroda që vendosen direk tek truri i pacientit. Synimi përfundimtar i hulumtimeve është të mundësojë individët me kufizime fizike që të kontrollojnë me fuqinë e trurit të tyre pajisje si karriget me rrota.

voa

E ardhmja e fluturimeve në hapësirë

raketaKëtë vit njerëzimi festoi zbritjen e parë të njeriut në Hënë. Misioni Apollo 11 që dërgoi astronautë amerikanë në Hënë mbushi 50 vjet. Ky përvjetor shërbeu për të festuar një arritje kolosale të njerëzimit, por edhe për të prezantuar ambicje të reja të Administratës Kombëtare Amerikane të Aeronautikës, NASA për të ardhmen.

voa

Teknologjia blockchain zëvendëson recetat e shkruara me dorë

barnaShënimet dhe udhëzimet e mjekëve janë zakonisht të vështira për t’u lexuar. Recetat elektronike e kanë zgjidhur këtë problem, por kjo teknologji nuk është ende e disponueshme në vendet në zhvillim. Një zgjidhje e mundshme është “blockchain”, e njëjta teknologji që përdoret për transaksionet e monedhave elektronike.

Everardo Barojas dëshiron që receta e mjekut të mbetet diçka e së shkuarës dhe që të përdoret tashmë teknologjia moderne e njohur si “blockchain”.

“Nëse do të duhej të ndërtohej një sistem për të shkëmbyer në mënyrë të sigurtë të dhënat sensitive, atëherë do të veprohej nëpërmjet ‘blockchain’… Kjo është veçanërisht e rëndësishme për vendet në zhvillim ku mund të ketë më pak rregulla që ta pengojnë një kompani farmaceutike për ta krijuar këtë proces”, thotë Everardo Barojas, drejtor i firmës “Prescrypto”.

Zoti Barojas krijoi aplikacionin “Prescrypto” për të krijuar, autorizuar dhe gjurmuar recetat në Amerikën Latine, ku ai thotë se ende jepen në letër.

“Letra falsifikohet shumë lehtë dhe është e pamundur të gjurmohet… Ka shumë biznese dhe qasje në shërbimet mjekësore që pengohen nga një copë letër, apo jo? Telemjekësia p.sh. nuk mund të realizohet me receta në letër”, thotë zoti Barojas.

Zoti Barojas diskutoi aplikacionin “Prescrypto” gjatë një aktiviteti të zhvilluar rishtazi në Nju Jork për teknologjinë “blockchain”, e cila krijon një lloj rrjeti të shpërndarë që është më i vështirë për t’u manipuluar.

Informacioni për pacientët kriptohet automatikisht.

Rreth 1 mijë doktorë në Amerikën Latine po e përdorin tashmë programin “Prescrypto” dhe zoti Barojas beson do të shtohet nevoja për të.

“Mendoni për një pacient të moshuar që nuk mund të largohet nga shtrati. E vetmja alternativë që i mbetet është që doktori t’i vijë në shtëpi, t’i japë një copë letër dhe pastaj një infermiere të shkojë në farmaci për të paraqitur recetën”, thotë zoti Barojas.

Ky aplikacion do ta përshtasë kështu këtë proces sipas mjekësisë së ditëve moderne.

Kafshët u ngjitën në hapësirë përpara njerëzve

anija kozmikePara 50 vjetësh, dy astronautë amerikanë u bënë njerëzit e parë që ecën në Hënë. Por, përpara se njerëzit të shkëputeshin nga Toka, ishin astronautët kafshë që lanë gjurmën e tyre në hapësirë. Korrespondentja e Zërit të Amerikës, Kerry Hensley na jep më shumë hollësi.

Dy minj të bardhë, Mildred dhe Albert, janë kafshët e para që dolën në orbitë rreth Tokës.

Minjtë dhe shoqëruesit e tyre, majmunët Patricia dhe Mike, u nisën drejt hapësirës me një raketë me shpejtësi prej 3 mijë kilometrash në orë.

Ata përjetuan ndjenjën e çuditshme të humbjes së peshës, duke qëndruar me kokë poshtë në një lartësi prej 60 kilometrash.

Po në atë kohë, Bashkimi Sovietik po dërgonte në hapësirë mikun më të mirë të njeriut, një qen të stërvitur për këtë mision.

Qeni më i famshëm astronaut, Laika, u rrotullua rreth tokës në vitin 1957.

Ashtu si të gjithë qentë astronautë të Bashkimit Sovietik, edhe Laika ishte endacak. Shkenctarët mendonin se ky lloj qeni mund të përballonte më lehtë kushtet brenda kapsulës.

Shtetet e Bashkuara vazhduan të përdorin majmunët si astronautë. Në vititn 1959, Able dhe Baker u ngjitën në një lartësi prej 500 kilometrash dhe ia arritën të kthehen.

Kthimi i sigurt i kafshëve, u dha shkenctarëve besim se njerëzit mund t’i mbijetonin një udhëtimi në hapësirë.

“Është inkurajuese për ne të mendosh që një kafshë mund të ekspozohet në kushtet e hapësirës pa pësuar ndryshime fiziologjike. Prandaj, me të drejtë shpresuam që ashtu do të ndodhte edhe me njerëzit”, thotë koloneli amerikan, Robert Holmes, i cili ishte shefi i degës së biofizikës dhe astronautikës.

Më 1961 njerëzit ndoqën gjurmët e kafshëve eksploruese.

“Toka duket e butë dhe e kaltër që lundron në qiell të zi”, ishin fjalët e njeriut të parë në hapësirë. Udhëtimi i majorit Juri Gagarin, oficer i forcave ajrore sovietike, zgjati 108 minuta.

Edhe pse njeriu arriti synimin e udhëtimit në hapësirë, kafshët vazhdojnë të kenë rolin e tyre.

Astronautët në hapësirë, nëpërmjet kafshëve studiojnë përshtatjen me mikrogravitetin.

Këta minj kanë kaluar 37 ditë në hapësirë. Gjatë përshtatjes me ambientin, ata kanë zhvilluar mënyra të reja vrapimi.

Studimi i kafshëve ndihmon që të kuptohen ndryshimet tek njerëzit qoftë në orbitën e Tokës, Hënës, Marsit ose edhe më larg.

voa

Shtresa speciale që ulë temperaturën nëpër autostrada

Autostrada asfalltiMuajt e nxehtë të verës shkaktojnë shpesh një nxehje të madhe të asfaltit në rrugë. Për shkak të ngjyrës së zezë të tij, asfalti thith më shumë dritë dhe lëshon më shumë nxehtësi. Për këtë arsye në qytetin e Los Anxhelosit është gjetur një mënyrë për të ftohur rrugët e asfaltuara duke testuar të ashtuquajturën shtresë e e ftohtë. Zyrtarët thonë se ajo ndihmon në uljen e temperaturës së sipërfaqes më shumë se 10 gradë. Korrespondetja e Zërit të Amerikës Angelina Bagdasaryan njofton.

Punonjësit e Agjencisë së Shërbimit Rrugor të Los Anxhelosit kanë një mision, të ulin temperaturën e rrugëve të asfaltuara

Ata kontrollojnë temperaturën në sipërfaqet ku kanë hedhur një shtresë të re eksperimentale prodhuar të thithë më pak nxehtësi dhe për t’i mbajë rrugët e ftohta.

“Sapo testuam temperaturën e sipërfaqes së rrugës me këtë shtresë dhe është rreth 50 gradë. Tani le ta krahasojmë me temperaturën e këtij asfalti të zi, në këtë rrugë me pemë …këtu është rreth 61 gradë. Pra ka një ndryshim me rreth 10 gradë”, thotë Greg Spotts, i Agjencisë së Shërbimit Rrugor të Los Anxhelosit.

Los Anxhelosi ka në planifikon ta aplikojë këtë shtresë në rreth 1500 blloqe qytetesh gjatë dekadës së ardhshme.

“Ky material është një përzierje me bazë asfaltin, përbërë nga materiale të ngjashme me të rrugës, por shumë më i hollë. Është paksa si bojë. Ai përmbush standartet e duhura duke mos e bërë rrugën më të rrëshqitshme. Por për t’u treguar sa më të kujdesshëm, po e aplikojmë në rrugët e kësaj lagjeje të qetë”.

Ekspertët thonë se ftohja e qyteteve të mëdha si Los Anxhelosi është me rëndësi, pasi nëse ngrohja globale vazhdon me ritmin aktual, temperaturat do të vazhdojnë të rriten, veçanërisht në zonat kryesore urbane si kjo. Shkencëtarët shpresojnë shumë tek ky projekt.

“Nisëm ta zbatojmë projektin në 2014-n dhe në atë kohë aktivistët e mjedisit erdhën tek ne dhe na thanë: duhet të përdorni shtresa të ftohta për rrugët. Sipas një raport që na ra në dorë askush nuk kishte provuar kurrë ta bënte këtë gjë në një rrugë publike në Kaliforni. Deri tani kemi shpenzuar rreth 300 mijë dollarë dhe kemi shtruar 40 blloqe qytetesh”.

Banorët janë të kënaqur me rezultatet.

“Mund ta shohësh ndryshimin kur je duke ngarë makinën dhe vjen këtu nga një lagje tjetër. Nuk e ndjen aq shumë të nxehtin”, thotë Lass, banor.

Projekti është ende në fazën eksperimentale të tij dhe egzistojnë shqetësime se çfarë ndikimi negativ mund të ketë në efektivitetin e kësaj shtroje, rrëshqitja e gomave.

Por nëse gjithçka shkon mirë, zyrtarët e qytetit të Los Anxhelosit shpresojnë ta zgjerojnë programin duke e përdorur këtë veshje për rrugët edhe për të ftohur çatitë e trotuarët.

voa

Bëhet me sy makina pa shofer

Sally Frykman nga kompania Velodyne Lidar​Njihen si makina autonome, pa shofer, robotike ose makinat që drejtojnë veten. Sido që të jetë, ngadalë ato po bëhen pjesë e realitetit. Ndonëse do të duhet kohë që këto mjete transporti të bartin njerëzit në destinacionin e dëshiruar, prodhuesit e makinave tashmë kanë përfshirë në to teknologjinë që e bën ngarjen edhe më të sigurt. Një sensor që quhet Lidar, me rrezet që prodhon godet objektet dhe sinjalet i përdor për të krijuar harta tre-dimensionale në kohë reale.

Kjo kuti e vogël e vendosur në pjesën e sipërme të makinës ka një qëllim të madh. Është një sensor që nëpërmjet rrezeve, lejon automjetin të shikojë rrugën pavarësisht nga njeriu.

“Lidar shfrytëzon teknologjinë e dritës duke lëshuar rreze nga sensori që godasin objektin. Rrezet pastaj kthehen në sensor dhe kështu mblidhen të dhëna për distancën dhe kohën. Ky proces vazhdon duke mbledhur shumë të dhëna nga të gjitha objektet e zonës përreth”, thotë Sally Frykman nga kompania Velodyne Lidar​.

Kur makina lëviz, sensorët lidar grumbullojnë të dhëna përmes rrezeve dhe krijojnë hartën që lehtëson marrjen e vendimeve në komunikacion, kur duhet ulur shpejtësia, kur duhet shkelur gazi dhe kur duhet rrotulluar timoni.

“Pavarësisht nëse përpara ka një njeri, një qen apo një kamion, sensori Lidar i kthen në imazhe… Kjo është mënyra më e mirë për të përjetuar me shqisa botën përreth, duke e aplikuar këtë edhe në makinat vetëlëvizëse” , thotë Rick Tewell nga kompania Velodyne Lidar.

Jo të gjithë prodhuesit e makinave vetlëvizëse përdorin sensorin Lidar, i cili ka kohë që është në qarkullim dhe është përdorur për matjen e topografisë së Hënës. Kjo sepse çmimi mund të jetë i lartë. Pavarësisht teknologjisë që përdoret, shpresat janë që robotët të sjellin ngarje më të sigurt të makinës.

“Për ne si njerëz do të ishte më e sigurt dhe me më pak aksidente, duke pasur më pak vdekje në rrugët tona.”

Nevoja e shtimit të sigurisë në rrugë, ka nxitur prodhuesit e automjeteve të investojnë në teknologji, si sensori Lidar që i jep makinës sy mjaft të veçantë.

“Maxlimer”, anija e parë pa ekuipazh në bord

MaxlimerNdërsa ende nuk ka një datë të saktë të caktuar, një anije e vogël mallrash e quajtur “Maxlimer” është në fazat përfundimtare të përgatitjeve për udhëtimin e parë transatlantik. Por e veçanta e kësaj anije është se nuk do të ketë asnjë njeri në bord dhe se do të realizojë udhëtimin e parë në oqean në cilësinë e një mjeti sipërfaqësor pa pilot. Më shumë hollësi sjell Kevin Enichs i Zërit të Amerikës.

Anija “Maxlimer” 12 metra e gjatë është gati të bëjë histori. Së shpejti do të lërë brigjet e Kanadasë për të filluar një udhëtim 35 ditor drejt Anglisë pa asnjë drejtues në bord.

Ashley Skett është me kompaninë “Sea-Kit International” që projektoi anijen. Ai thotë se synimi pas mjeteve pa ekuipazh, si anija Maxlimer, është siguria për njeriun.

“Nuk mendoj se do të zëvendësojë të gjitha anijet me ekuipazh. Ka ende shumë operacione që kryhen nga njeriu, por rëndësia qendron tek mbrojta e njeriut nga rreziqet dhe vendosja e tyre në një mjedis më të sigurtë. Siguria është një prej nxitësve kryesorë të këtij projekti.”

Ben Simpson me kompaninë Sea-Kit thotë se përtej sigurisë, edhe projektimi i anijeve do të bëhet mbi koncepte të reja ku nuk është e nevojshme prania e njeriut në bord.

“Nëse përjashton njeriun nga ekuacioni, anijet nuk kanë nevojë për shumë gjëra, që nga burimet ushqimore, ngrohja, ftohja e të tjera. Pra, anija ndërtohet vetëm për trasnport dhe zvogëlohet ndjeshëm madhësia e saj krahasuar me ato që lundrojnë sot në det të hapur.”

Anija është hibride, naftë dhe bateri, çfarë do të thotë se konsumon më pak lëndë djegëse se anijet e zakonshme. Kur është e nevojshme, pajisjet i mundësojnë njerëzit që të telekomandojnë nga larg anijen nga një stacion në tokë. James Fanshawe është drejtor i kompanisë Sea-Kit.

“Ajo që kemi në këtë anije lidhet me përparimet e teknologjisë. Në stacionin e kontrollit pas meje, mund të shikoj përtej horizontit pothuajse në kohë reale, por në një anije të zakonshme është shumë e vështirë të shikosh pas anijes tënde.”

Anija “Maxlimer” mund të lëshojë dhe tërheqë edhe mjete të tjera autonome, një aftësi e nevojshme për misionin origjinal, një garë për gjetjen e mënyrës më të mirë për të studiuar në mënyrë autonome dyshemenë e oqeaneve.

SHBA, përdorimi i dronëve kinezë dhe rreziqet e tyre

dronDJI, gjigandi kinez i dronëve, shet produktetet e tij tek policia amerikane dhe departamentet e zjarrfikësve. Por në një paralajmërim të qeverisë amerikane kohëve të fundit thuhet se dronët kinezë mund të vjedhin informacione sensitive. Korrespondentja e Zërit të Amerikës,

Michelle Quinn shkoi në një departament të zjarrfikësve në Fremont të Kalifornisë, i cili ka përdorur dronët kinezë DJI në më shumë se 200 raste gjatë dy viteve të fundit, për të mësuar më shumë në lidhje me përparësitë dhe rreziqet e kësaj teknologjie.

Shpëtimi kohët e fundit i një fëmije të shurdhër në Fremont të Kalifornisë u bë i mundur pjesërisht nga kamerat infra të kuqe të një droni që arriti të diktonte trupin e fëmijës në një luginë gjatë natës. Kjo pajisje që ofron informacione të çmueshme për ekipet e kërkim shpëtimit, është prodhuar nga DJI, një kompani kineze e dronëve që dominon tregun.

“Dronët janë bërë pjesë integrale e operacioneve tona të përditshme. Ne i përdorim ata për çdo gjë, përfshirë shuarjen e zjarreve, trajtimin e materialeve të rrezikshme, dhe operacionet e kërkim shpëtimit”, thotë Jeff Kleven nga Departamenti i Zjarrfikësve në Fremont.

Por blerja e teknologjisë kineze është bërë më delikate. Kohët e fundit, Departamenti Amerikan i Sigurisë Kombëtare përsëriti paralajmërimet se dronët kinezë mund të transferojnë të dhëna në Kinë, akuza që DJI i ka mohuar.

Për Departamentin e Zjarrfikësve në Fremont, paralajmërimet shërbejnë si një kujtesë e praktikave më të mira për ruajtjen dhe transferimin e informacionit.

“Ka metoda për t’i lokalizuar të dhënat tona në mënyrë që ato të mos dalin jashtë. Ka mënyra përmes të cilave nuk kemi nevojë të lidhemi me internetin, nuk kemi nevojë të transferojmë të dhënat në internet. Mund

të izolojmë të dhënat brenda sistemit tonë”, thotë Jeff Kleven nga Departamenti i zjarrfikësve në Fremont.

Rreth 1.000 departamente të sigurisë publike përdorin dronët, thotë Romeo Durscher, drejtor për sigurinë në DJI. Kompania punon me këto agjenci për t’i trajnuar dhe përgatitur për fatkeqësi natyrore si zjarret në Kaliforni. Ndërsa Shtetet e Bashkuara kanë ngritur shqetësime rreth sigurisë së dronëve, DJI ka rritur llojet e sigurisë dhe kontrollin e të dhënave që u ofron klientëve të saj.

“Ne kemi bërë më shumë në përmirësimin e sigurisë në mënyrë që operatori të ketë aftësinë për të kontrolluar të dhënat. Nuk jemi në biznesin e kontrollimit të të dhënave. Por duam t’ua japim këtë mundësi operatorëve të pajisjeve tona në mënyrë që ata të kenë kontroll mbi mënyrën se si ruhen, përpunohen ose transmetohen të dhënat. Dhe kjo

tashmë është në dispozicion të konsumatorit”, thotë Romeo Durscher, drejtor për sigurinë publike në kompaninë DJI.

Departamenti i Zjarrfikësve në Fremont shpreson që një ditë të ketë sensorë për materialet e rrezikshme në dronët e saj për të patur këtë informacion para se t’i dërgojë njerëzit në situata të panjohura. Dhe ndoshta një ditë dronët autonomë do të dalin në vendin e ngjarjes para arritjes së ekipeve të kërkim shpëtimit. Dronët do të bëhen gjithnjë e më të rëndësishëm për agjencinë, thotë zoti Kleven.

“Në 10 vitet e ardhshme dronët do të jenë aq të zakonshëm sa pompat e ujit në kamionët e zjarrëfiksave. Informacionet e mbledhura nga një dronë janë të pazëvendësueshme. Është me të vërtetë një mjet me përdorim të përditshëm”.

Një teknologji e përditshme që shpëton jetë, por që është bërë objekt dyshimi mes dy superfuqive teknologjike.

voa

Përpjekje për t’i bërë të sigurta makinat autonome

Automjete autonomeNjë shqetësim i madh lidhur me automjetet autonome është se kompjuterët ndonjëherë ndeshen me probleme që kanë të bëjnë me çrregullimet në botë. Për shembull, vitin e kaluar në Arizona një këmbësor u godit dhe u vra nga një makinë autonome. Por kohët e fundit, janë bërë përpjekje që disa algoritme të reja t’i zgjidhin problemet që mund të shkaktojnë vdekje. Kronikën e përgatiti korrespondenti i Zërit të Amerikës, Kevin Enoh:

Përfitimet nga automjetet autonome janë të shumta: më pak trafik, ndotje, dhe më pak aksidente vdekjeprurëse. Por inxhinierët kanë ende shumë punë për të bërë për të testuar sigurinë e këtyre makinave. Dhe për këtë qëllim është hapur një qendër testimi në Suedi.

“Kemi krijuar gjithçka të nevojshme për makinat pa shofer. Pra, kemi katër mjedise prove: një qytet, një rrugë rurale, zona shumë e hapur me shpejtësi të lartë dhe pastaj autostrada; këto janë situatat tipike në rastet e makinave pa shofer. Kjo është unike, “- thotë Peter Janevik i firmës Astazero.

Por është edhe problemi i këmbësorëve. Njerëzit në rrugë ndonjëherë mund të reagojnë më shpejt se një makinë autonome. Pra, testimi përfshin edhe njerëzit, ose të paktën me manekin. Programimi i kësaj makine zakonisht përfshin situata me këmbësorë virtualë, që e detyrojnë makinën të reagojë shpejt.

Prodhuesit thonë se pak nga pak, po i zgjidhin problemet që kanë penguar përdorimin e automjeteve autonome.

“Ne kemi zgjidhur tre probleme: kemi zgjidhur problemin e bllokimit të trafikut, kemi zgjidhur problemin e transportit dhe atë të parkimit. Ne besojmë se këto tre janë pikat më të rëndësishme kur i japim makinës,”- thotë Dennis Nobelius, i firmës “Zenuity”.

Zgjidhja e këtyre problemeve i hap rrugën një bote në të cilën të gjitha llojet e ngarjes së makinës – nga shërbimet e taksive tek kamionët, të lëvizin pa shofer. ​

“Ne gjithashtu do të shohim automjete pa shofer si makina Einride që shkon nga një pikë në tjetrën, këtu ne shohim një të ardhme të madhe”, – thotë Magnus Castell, i firmës Ericsson.

Një tjetër mundësi sigurie është pajisja e makinave me opsionin që njerëzit të mund të marrin kontrollin e tyre kur është e nevojshme.
Ky kamion për shembull, është duke u nisur nga një stacion qindra kilometra larg nga rruga e testimit.

“Në dhjetë deri në pesëmbëdhjetë vjet, unë mendoj se do të shohim një shtim të objekteve që janë të lidhura me rrjetet celulare 5G; mund të jenë automjete, mund të jenë persona ose përdorues të tjerë të rrugëve si këmbësorë, ose biçikleta. Ato do të mund të përdoren edhe për transportimin e pakove”- thotë Castell.

Rrjetet e reja 5G do t’i lejojnë njerëzit t’i japin makinës kur ajo has në pengesa të pazakonshme, ose të ndërlikuara.

Sipas parashikimeve, deri në vitin 2022 mund të ketë deri në 5 milionë automjete autonome nëpër rrugë.

voa

Koduesja 10 vjeçare krijon lojra për të mësuar fëmijët e tjerë

lojra kodiNë “Silicon Valley” të Kalifornisë një 10 vjeçare, koduese e talentuar programesh kompjuterike që nga mosha 6 vjeçare, ka krijuar dy lojra që mund të luhen në tryezën e studimit, me synimin për të mësuar edhe fëmijët e tjerë se si të kodojnë.

Samaira Mehta nuk është një 10 vjeçare e zakonshme. Ajo ka koduar që në moshën 6 vjeçare dhe është e dhënë pas inteligjencës

artificiale. Ajo është kaq e apasionuar sa krijoi dy lojëra që mund të luhen në tryezë me shpresën që edhe fëmijë të tjerë, kryesisht vajzat, të kenë shansin të mësojnë në këtë fushë. Samaira Mehta është themeluese e lojrave “CoderBunnyz” adhe “CoderMindz”.

“Loja ‘CoderBunnyz’ të mëson konceptet e nevojshme për programimin kompjuterik, që nga bazat më të thjeshta e deri tek konceptet e përparuara të programimit kompjuterik. Ndërsa ‘CoderMindz’ është loja e parë ndonjëherë e inteligjencës artificiale që mund të luhet në tavolinë.”

“Në fillim të lojës organizojmë kartat siç duhet.”

Samaira lindi në botën e teknologjisë. Babai i saj, i cili merret me inteligjencën artificiale në gjigandin ‘Intel’, i tërhoqi asaj vëmendjen vetëm kur ishte 6 vjeçe.

“Babai më tha shtype këtë buton në kompjuter i cili shkruante, shtype këtë nëse je e bukur. Kur e shtypa, shigjeta e mausit u zhduk. U habita dhe pyeta se si bëhet kjo? Kështu më lindi kureshtja për kodimin.”

Monica Mehta është mamaja e 10 vjeçares së talentuar.

“Kjo vajzë ka shumë pasion dhe entuziazëm dhe dëshiron të bëjë një ndryshim që i buron nga zemra.”

Vogëlushja kërkon sidomos të frymëzojë vajzat e tjera.

“Besoj se vajzat nuk përfaqësohen mirë, kryesith në fushën e shkencës dhe teknologjisë.”

Ajo ka bërë prezantime për fëmijët nëpër biblioteka, në firmat Google, Microsoft dhe Intel. Madje është takuar edhe me themeluesin e Facebook-ut Mark Zuckerberg, përmes një strategjie që vetëm një fëmijë mund ta bëjë.

“Ai po jepte karamele për festën e Hallouinit kur shkuam tek shtëpia e tij. Patëm një bisedë të shkurtër.”

Aktualisht ajo ka fituar më shumë se 200 mijë dollarë nga shitja e lojërave të saj të tavolinës në mbarë botën dhe ka krijuar një nismë që quhet “Vajzat që Kodojnë”.

“Më pëlqen kodimi dhe inteligjenca artificiale dhe dua të përdor këtë për të bërë mirë për të tjerët.”

Duket se kjo vajzë gjeni është në rrugën e duhur.

voa