Kategoritë: Shkenca

Një shkop i ri dirigjenti ofron shpresa për muzikantët e verbër

orkestra dirigjenti i verberNjë kompani që krijon instrumente muzikore të modifikuara ka gjetur mënyra origjinale për t’ia përshtatur krijimet e saj nevojave të personave me aftësi të kufizuara. Kompania ka krijuar një shkop dirigjenti që u jep mundësi edhe personave me probleme shikimi të ndjekin lëvizjet e shkopit. Kjo arritje hap portat për muzikantë të verbër që duan të luajnë me orketra:

Dirigjenti qëndron përballë orkestrës dhe me lëvizjet e shkopit drejton muzikantët. Ata ndjekin çdo lëvizje të tij për të marrë sinjale nëse do të luajnë më ngadalë, më lehtë, me ritëm apo me intensitet.

Por muzikantët e verbër, si violinistja Abie Baker, e kanë të pamundur të ndjekin lëvizjet e shkopit:

“Në të kaluarën ndiqnim tingujt përreth. Isha pjesë e seksionit të violinave dhe dëgjoja kur të tjerët ngrinin instrumentin për të filluar interpretimin, unë bashkohesha me ta me hamëndje. Pa dyshim nuk ishte një mënyrë e përsosur, sidomos kur luan një pjesë të shpejtë kur nuk ka kohë për të humbur”.

Tani shkopi Haptic ndihmon instrumentistët e verbër të ndjekin dirigjentin. Shpikësi Vahakn Matossian shpjegon se shkopi ka ndjesorë që kapin edhe lëvizjen më të vogël të dirigjentit:

“Shkopi ndjen lëvizjen e dorës. Ndjen këndet, ngritjet e uljet. Ndjen si ndryshimet e lehta ashtu edhe më të forta,” shpjegon shpikësi.

Informacioni transmetohet me sinjale radioje në aparatet që mbajnë në kyçin e dorës ose të këmbës muzikantët. Aparati përcjell dridhje të ndryshme për të informuar muzikantët mbi udhëzimet që përcjell dirigjenti.

Pianisti Kevin Satizabal thotë se kjo shpikje ka sjellë një ndryshim rrënjësor për muzikantët e verbër:

“Teknologjia të lidh me lëvizjet e dirigjentit. Kjo nënkupton se tani orkestrat nuk do të kenë më justifikime për të mos punësuar muzikantë të verbër, pasi teknologjia tani u mundëson këtyre muzikantëve të jenë plotësisht të integruar,” thotë pianisti.

Shkopi Haptic është ende në fazën e provës në duart e instrumentistëve dhe dirigjentëve si Ewan Campbell:

“Gjatë përdorimit arrij të ndjej sinjalet dhe përshtas lëvizjet që bëj pasi shërbejnë si sinjale. Besoj se shumë shpejt do të zhvilloj një stil dirigjimi që nuk bazohet shumë në konceptin pamor, por në konceptin ndjesor”.

Shpikësi shpreson se kompania e tij, “Human Instruments” do të arrijë ta hedhë në treg shkopin e ri të dirigjentit vitin e ardhshëm.

voa

Testet e ADN-së mbi prejardhjen e familjeve

ADNPako të thjeshta të testimit të ADN-së po bëhen gjithnjë e më popullore dhe me kosto të përballueshme. Sot, testet gjenetike mund të tregojnë se nga ka ardhur familja juaj, t’ju japë një pasqyrë më të plotë të shëndetit tuaj dhe madje të zbulojë të afërmit tuaj të panjohur.

Sot shumë kompani në mbarë botën ofrojnë teste të ADN-së pa nevojën e gjilpërave ose analizave të gjakut.

Për rreth 100 dollarë, kushdo mund ta dërgojë mostrën e tyre të pështymës në një laborator dhe të marrë një profil të detajuar gjenetik një muaj më vonë.

Ndonjëherë rezultatet janë të befasishme.

Jason Lambro, banor i Uashingtonit mendonte se nuk kishte vëllezër dhe motra. Ai bëri një test të ADN-së nga i cili mësoi më shumë rreth prejardhjes së familjes së tij, dhe mësoi se kishte një vëlla.

“Një ditë po shikoja rezultatet e testit dhe kur hapa pakon lexova mesazhin “Urime, ju keni gjetur një vëlla (prej babait ose nënës)! Isha tepër i befasuar!”, thotë zoti Lambro.

Shumë konsumatorë janë më pak të habitur kur ADN-ja i ndihmon ata të kuptojnë prejardhjen e familjeve të tyre.

Joann Bodurtha është mjeke dhe studiuese e gjenetikës.

Ajo provoi të gjitha kompanitë e testimit të ADN-së në Shtetet e Bashkuara dhe thotë se ato treguan rezultate pothuajse identike.

Me shtimin e numrit të testeve, këto kompani zgjerojnë bazën e të dhënave të shënjuesve gjenetikë nëpër botë, gjë që u jep atyre një pasqyrë më të qartë mbi origjinën e familjeve.

“Shumë nga testet që bëhen nga kompanitë që studiojnë origjinën familjare, analizojnë diçka që quhet polimorfizëm nukleotid i rëndësishëm. Pra, ata kanë zgjedhur vende të rëndësishme ku ne dimë se ndryshimi ndodh në ADN-në e njerëzve të ndryshëm dhe e krahasojnë atë me modelet që gjenden tek njerëzit nga Afrika, Evropa Lindore, Lindja e Mesme ose vende të ndryshme aziatike”, thotë Joann Bodurtha nga Shkolla e Mjekësisë e Universitetit Johns Hopkins.

Kjo ndihmoi zonjën Zhanna, e cila nuk dinte shumë për familjen e saj përveç faktit se gjyshi i saj kishte lindur në Krime. Por, testi e ndihmoi atë të gjente të afërm që jetojnë në Ukrainë.

“Ishte e pabesueshme! Kur pashë rezultatet, fillova të qaja. Ishte një tronditje e madhe emocionale, mendova o zot, të gjithë këta njerëz jetonin atje, ndërsa unë jam këtu”, thotë ajo.

Edhe Jason Lambro u gëzua kur gjeti më shumë njerëz nga familja e tij.

“Është hera e parë që mësova se kam një vëlla, kështu që përjetova emocione të forta. Email-i i parë që mora nga ai titullohej “Përshëndetje vëllai im i vogël!”, thotë zoti Lambro.

Ata ende nuk janë takuar me njëri-tjetrin, por kanë bërë plane të mëdha për këtë. Ata do të kenë shumë gjëra për të folur rreth jetës së tyre përpara se të kishin njohuri për ekzistencën e njëri-tjetrit.

Një mënyrë e re e luftimit të vjedhjes së identitetit në internet

me celularA mund të na ndihmojë mënyra se si e mbajmë celularin për të luftuar vjedhjet e identitetit apo mashtrimet në internet? Ekspertët e sigurisë mendojnë kjo është e mundur. Masat e sigurisë biometrike siç janë lexuesit e gjurmëve të gishtave janë një mjet me rëndësi për të luftuar mashtrimet, por një masë tjetër mbrojtëse përfshin biometrinë pasive, siç është këndi me të cilin e mbajmë celularin.

Telefonat inteligjentë kanë lehtësuar blerjet, por si e dinë dyqanet në internet se kush është blerësi i vërtetë?

“Një nga problemet që kanë dyqanet, shitësit dhe sidomos komuniteti financiar, është se askush nuk mund ta shohë fizikisht njeriun që bën blerjen”.

Don Duncan i kompanisë “NuData Security” thotë se modelet që analizojnë sjelljet tona dixhitale mund të ndihmojnë kompanitë e internetit të përcaktojnë nëse jemi ne me të vërtetë që hyjmë në internet apo dikush me kredenciale të vjedhura.

“Ka gjëra të tilla që e dallojnë njeriun, siç janë mënyra se si e mban celularin, në mënyrë horizontale apo vertikale? Në çfarë distance e mban atë nga sytë e të tjera.”

Këto janë të dhëna biometrike pasive dhe mund të ndihmojnë për t’i analizuar më mirë klientët, duke përdorur teknologjinë tashmë të integruar në pajisjet elektronike, si akselometri dhe sistemi global i navigimi, GPS.

“Vendndodhja gjeografike është në fakt pika fillestare e identifikimit, ku ndodhet përdoruesi dhe pajisja që po përdor.”

Ndryshe nga fjalëkalimet ose shenjat e gishtave të cilat duhet të futen fizikisht, të dhënat biometrike pasive punojnë në prapaskenë.

“Janë disa kode brenda internetit ose aplikacionit celular që na japin informacione. Ne pastaj e përpunojmë këtë informacion.”

Edhe faktorët si shpejtësia e shtypjes së butonit ose këndi në të cilin mbahet telefoni mund të bëhen mjete të vërtetimit të identitetit.

Në epokën e shkeljeve të mëdha të privatësisës së të dhënave, biometria pasive ndoshta do të bëjë që dyqanet në internet të mos mbështeten vetëm tek fjalëkalimet. Firma NuData është në pronësi të kompanisë MasterCard, e cila tashmë po zbaton këtë teknologji për përdoruesit e saj.

Për përdoruesit, siguria në internet do të varet gjithnjë e më shumë nga teknologjitë e reja dhe nga mënyra se sa ata vetë e vlerësojnë sigurinë.

voa

Gratë imigrante në teknologji

MarketBeamSilicon Valley, ku kanë selinë kompanitë Apple, Facebook dhe Google, është një qendër e fuqishme e ekonomisë amerikane, që mbështet kompani teknologjike me ndikim global. Por pas këtyre markave të famshme amerikane qëndrojnë shumë gra imigrante që luajnë një rol të fuqishëm. Në prag të 8 marsit, Ditës Ndërkombëtare të Gruas, korrespondentja e Zërit të Amerikës Deana Mitchell përgatiti një material që na njeh me gratë të cilat përpiqen të ndërtojnë gjeneratën e ardhshme të kompanive teknologjike.

Pushpa Ithal mund të mos duket si një shefe ekzekutive tipike në Silicon Valley – ajo është grua, nënë dhe e lindur jashtë vendit. Megjithatë, ajo është njëra prej shumë grave të huaja që po ngjiten në karrierë në Silicon Valley, ku kompanitë po mbështeten gjithnjë e më shumë tek punonjës si ajo.

“Silicon Valley njihet në mbarë botën … duke krijuar, duke ndërtuar produkte të shkëlqyera që i përdorin miliona, qindra miliona njerëz “.

Silicon Valley, qendra globale për inovacionin e teknologjisë së lartë, mund të quhet lugina e imigrantëve. Ajo ka në bazë të saj punonjës të huaj, shumë prej të cilëve vijnë nga vende në zhvillim. Dhe duke punuar kaq shumë për të arritur këtu, shumë kanë ambicie përtej punëve të tyre.

“I thashë vetes…. A do të marrësh mbi vete rrezikun dhe të fillosh një kompani? Kam arritur deri këtu me punë, le të rrezikoj… Kjo gjë të jep shtytje”.

Në shkencat kompjuterike, njerëzit e lindur jashtë Shteteve të Bashkuara përbëjnë pothuajse 70 përqind të punonjësve. Kjo është veçanërisht e vërtetë për gratë. Pothuajse 80 përqind e grave në fushën kompjuterike dhe në matematikë janë të lindura jashtë. Shumica janë nga India dhe Kina.

“Në vende si India apo Kina rolet e grave shpesh janë shumë të pazëshme. Silicon Valley ofron një rrugë jashtë kësaj norme. Inxhinieria në veçanti është një rrugë që të siguron qëndrueshmëri financiare”, thotë AnnaLee Saxenian, drejtoreshë e degës së Informatikës në universitetin UC Berkeley.

Megjithëse industria e teknologjisë është ende e mbizotërruar nga burrat, gjithnjë e më shumë gra të huaja janë duke gjetur sukses këtu po ngjiten me shpejtësi në karrierë. Lingling Shi, e lindur në Kinë, e pa studimin e teknologjisë si një biletë për të arritur sukses në Shtetet e Bashkuara.

“Shkencat kompjuterike, për shumë nga ne, janë rruga më e lehtë për të aplikuar për kartën jeshile. Të jem e sinqertë nuk është interesi im kryesor”.

Jeta familiare për gratë e lindura jashtë dhe që janë në fushën e teknologjisë është një aspect që i dallon ato nga homologet e tyre amerikane. Pavarësisht nga karriera kërkuese, statusi i tyre si bashkëshorte dhe si nëna është sa dyfishi i grave amerikane.

“Për kinezët, familja është gjëja më e rëndësishme. Ata kurrë nuk pranojnë të jenë të suksesshëm, pa patur familje. Përshembull prindërit e mi nuk impresionohen t’u thuash se je nënpresidente e një kompanie po nuk pate fëmijë”, thotë Lingling Shi.

“Gratë nga India dhe Kina janë nën presionin e një sërë pritshmërish dhe normash kulturore për të krijuar një familje menjëherë – dhe për të shkëlqyer në karrierë. Këto gra janë me të vërtetë super-gra në detyrat që ndërmarrin”, thotë AnnaLee Saxenian, drejtoreshë e degës së Informatikës në universitetin UC Berkeley.

Por ky presion nga prindërit ka të mirat e veta.

“Zakonisht për familjen aziatike, prindërit do të jenë këtu kur të jesh gati të lindësh fëmijën. Ata do të jenë këtu për gashtë muaj apo një vit për të të ndihmuar pas kësaj”, thotë Lingling Shi.

Një mbështetje e tillë është shumë favorizuese.

“Ato i marrin rolet drejtuese shumë më shpejt se sa bashkëmoshataret e tyre të lindura në Amerikë, të cilat nuk kanë mbështetjen që u nevojitet”, thotë Rachel Massaro, hulumtuese në Institutin për Studime Rajonale në Silicon Valley.

Ato mund të mos jenë emra të dëgjuar apo në faqet e para të revistave të biznesit, por këto emigrante mund të jenë talentet që nxisin valën e ardhshme të inovacioneve të teknologjisë.

Terapi magnetike për trajtimin e depresionit

terapi magnetikeTë vuash nga depresioni nënkupton më shumë sesa të jesh i trishtuar. Bëhet fjalë për një sëmundje të rëndë që ndërhyn në jetën normale të njeriut, që në disa raste mund të përfundojë me vetëvrasje. Depresioni mund të trajtohet me terapi që përfshijnë komunikimin me pacientin, ilaçet ose kombinimin e të dyjave. Por ekziston edhe një trajtim që përçon impulse magnetike direkt në tru.

Sonya Kibbee-t i pëlqen të luajë ping-pong.

Kibbee punon si fizioterapiste në qytetin Kolumbia të Misurit. Zakonisht ajo është aktive, por vitin e kaluar, për shkak të një depresioni të rëndë, ajo u përball me vështirësi për të marrë vendime, qoftë edhe për gjërat më të thjeshta.

“Mendoja edhe për budallalliqet më të vogla, për të cilat zakonisht ne nuk mendojmë fare. Kjo gjë të streson edhe më shumë, pasi çdo vendim sado i vogël, bëhet i vështirë”, thotë Sonya Kibbee, paciente.

Njerëzit që vuajnë nga depresioni shpesh janë apatikë. Depresioni ndikon tek zakonet e tyre të të ushqyerit dhe tek gjumi, edhe pse marrin ilaçe, apo i nënshtrohen terapisë.

Sonya Kibbee ka menduar edhe vetëvrasjen dhe është shtruar disa herë në spital.

Pastaj ajo dëgjoi rreth një trajtimi të quajtur “Stimulimi Magnetik Transkranial”, ose TMS, i cili nuk përfshin ndërhyrje kirurgjikale, apo anestezi.

Për këtë trajtim përdoret një spirale për të përçuar impulse të fuqishme magnetike në tru.

“Këto impulse stimulojnë neurotransmetuesit që janë sinjalet kimike, të cilat përmirësojnë komunikimin mes zonave të ndryshme të trurit që janë përgjegjës për humorin. Me kalimin e kohës, simptomat e depresionit përmirësohen”, thotë Muaid Ithman, universiteti për Kujdesin Shëndetësor, Misuri.

Duket sikur dikush të prek lehtë në kokë, gjë që mund të shkaktojë dhimbje koke. Përpara se të niste trajtimin, Kibbee mori një ilaç për dhimbje koke, nga ato që jepen pa recetë. Vetëm një javë më pas, ajo vuri re një ndryshim domëthënës.

“Thjesht u ndjeva shumë më mirë”, thotë pacientja Sonya Kibbee.

Pas më shumë se 30 trajtimesh, simptomat e depresionit tek ajo pothuajse u zhdukën.

“Në thelb tek 50 apo 60 për qind e njerëzve që vuajnë nga depresioni që nuk i bëjnë efekt trajtimet, do të kenë rezultat pozitiv pas TMS-së. Ndërsa tek një të treta e paciantëve, simptomat largohen tërësisht”, thotë mjekja psikiatre.

Instituti Kombëtar amerikan i Shëndetit Mendor thotë se bazuar në dy studime mbi sigurinë e trajtimit “Stimulimi Magnetik Transkranial”, me përfshirjen e shumë pjesëmarrësve, shumica e efekteve anësore, të tilla si dhimbja e kokës, janë të lehta, ose të moderuara. Por për shkak se trajtimi është relativisht i ri, efektet anësore afatgjata janë ende të panjohura dhe është e nevojshme kryerja e studimeve të tjera.

voa

Çështja Huawei dominon në Kongresin e Teknologjisë në Barcelonë

HuaweiRobotët, makinat, dronët dhe pajisjet e lojrave virtuale të lidhura me rrjetin 5G janë ndër mijëra mjetet futuriste të paraqitura në Kongresin Botëror të Teknologjisë këtë vit në Barcelonë. Megjithëse ekziston një entuziazëm i madh për mënyrën se si teknologjia e telefonave celularë 5G do të transformojë jetën tonë të përditshme,

konferenca është lënë në hije nga mosmarrëveshjet mes Shteteve të Bashkuara dhe Pekinit mbi gjigantin kinez të telekomit Huawei. Shtetet e Bashkuara kanë akuzuar qeverinë kineze se ajo mund të përdorë produktet e kompanisë Huawei për spiunazh. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, Henry Ridgwell sjellë hollësitë.

Është mëngjes herët në Kongresin Botëror Teknologjisë celulare, koha për një kafe mëngjesi të përgatitur nga një robot. Lëvizjet e ndërlikuara kontrollohen nga distanca nëpërmjet rrjetit celular tepër të shpejtë, 5G.

Edhe në këtë botë futuriste, jo gjithçka shkon siç është planifikuar.

Teknologjia 5G më në fund ka arritur në treg, duke ofruar shpejtësi mbi një gigabajt për sekondë dhe vonesa tepër të vogla, një lidhje praktikisht e menjëhershme nëpër rrjete.

Ekspertët thonë se ajo hap fusha të reja të lidhjes. Lëvizje të vogla të kontrolluara përmes rrjetit 5G.

Teknologjia premton të transformojë jo vetëm telefonat celularë, por edhe botën rreth nesh, thotë Paul Triolo i Grupit Euroazia, i cili foli me Zërin e Amerikës përmes Skype-it nga Kongresi në Barcelonë.

“Aspektet kyçe të teknologjisë 5G, si disa nga komunikimet me vonesa tepër të vogla dhe sensorët masiv, komunikimet masive mes pajisjeve elektronike, që mund të gjejnë më tepër një përdorim industrial, do të mund të ndikojnë tek gjërat si infrastruktura kritike. Pra, do të ketë shumë më tepër të dhëna jo personale apo industriale që lëvizin në hapësirën kibernetike rreth nesh dhe që me të vërtetë po shqetëson njerëzit. Për shembull, forcat ushtarake në vendet si Shtetet e Bashkuara gjithashtu do të përdorin pjesë të mëdha të rrjetit komercial.”

Huawei është një nga kompanitë që ofron rrjetin 5G. Uashingtoni e ka ndaluar kompaninë të paraqesë teknologjinë e saj 5G në Shtetet e Bashkaura, duke cituar legjislacionin kinez që kërkon që kompanitë të bashkëpunojnë me shtetin, nga frika në rritje se Huawei mund të përdoret si një kal i trojës për të spiunuar rivalët.

Zëvendës Sekretari i Departamentit të Shtetit për Politikat Kibernetike, Robert L. Strayer, i cili po merr pjesë në Kongresin Botëror të Teknologjisë së Celularëve, u bëri thirrje aleatëve që të bëjnë të njëjtën gjë.

Robert L. Strayer, Zv/Sekretar i Departamentit të Shtetit për Politikat Kibernetike

“Ne do të vazhdojmë të angazhohemi me këto qeveri dhe rregullatorë në këto vende për t’i arsimmuar ata për atë që dimë dhe për të vazhduar traditën e ndarjes së praktikave më të mira për mënyrën se si të gjithë ne mund të lëvizim me sukses në gjeneratën e ardhshme të teknologjisë. Do të thoja se ka shumë alternative të tjera në Perëndim”.

Huawei dhe qeveria kineze kanë hedhur poshtë këto akuza. Por Australia, Zelanda e Re dhe Japonia kanë ndjekur hapat e Uashingtonit, duke ndaluar përfshirjen e teknologjisë 5G të Huawei në tregjet e tyre. Evropa është ende e pavendosur.

“Bashkimi Evropian në veçanti dhe Shtetet e Bashkaura duhet të sqarojnë këtë politikë, çfarë do të thotë ndalim ose çfarë do të thotë një lloj ndalimi i pjesshëm, dhe nëse ekziston një rrugë e mesme që mund të gjendet këtu”.

Pajisjet elektronike tërheqëse tashmë kanë demonstruar potencialin që pritet të ofrojnë rrjetet 5G.

Por pyetja se kush i kontrollon këto rrjete, dhe të dhënat që ato mbajnë, duket se është shumë më e rëndësishme për këtë botë futuriste. (voa)

“Opportunity” i jep fund misionit në Mars

OpportunitzPas 14 vitesh udhëtim në sipërfaqen e Marsit shkencëtarët e agjencisë amerikane të hapësirës (NASA) njoftuan fundin e misionit të mjetit robotik “Opportunity” në planetin e kuq. Por kjo nuk e përfundon punën e NASA-s në Mars. Një tjetër mjet robotik “Curiosity”, po eksploron një pjesë tjetër të planetit që nga viti 2012.

Mjeti robotik nuk mundi t’i rezistojë një stuhie pluhuri në Mars dhe humbi kontaktin me Tokën rreth tetë muaj më parë. Pas më shumë se 800 përpjekjesh për të rivendosur kontaktin, drejtuesit e misionit u dorëzuan të mërkurën, disa orë pasi dërguan një komandë të fundit për ta rikthyer në gjendje pune.

“Po qëndroj këtu me një ndjenjë vlerësimi e mirënjohjeje të thellë për të njoftuar se misioni me mjetin robotik të eksplorimit në Mars ka përfunduar. Jam këtu i rrethuar nga ekipi dhe mund të them se ky është një moment emocional,” thotë Thomas Zurbuchen, ndihmës administrator i NASA-s.

“Opportunity” u nis drejt hapësirës në vitin 2003 dhe arriti në Mars një vit më vonë, duke u vendosur pranë mjetit “binjak” të tij, të emërtuar “Spirit”.

Të dy mjetet robotike, me madhësi të përafërt me atë të një karroce golfi duhet të kryenin një mision parashikuar të zgjaste rreth 90 ditë.

Por “Opportunity” dhe “Spirit” e tejkaluan shumë misionin e tyre fillestar dhe shpenzuan vite duke eksploruar terrenin shkëmbor të planetit, ndërsa përdornin panele diellore për të furnizuar me energji motorët e tyre.

Të dy mjetet robotike gjetën dëshmi se në Marsin e lashtë ka ujë që rrjedh në sipërfaqen e tij dhe në të mund të zhvillohet jeta mikrobike.

“Spirit” ngeci në vitin 2009 e për pasojë një vit më vonë u ndërpre komunikimi i tij me NASA-n. Besohet se misioni i tij u mbyll një herë e përgjithmonë gjatë dimrit të ashpër marsian.

Fundi i misionit “Opportunity” nuk e përfundon punën e NASA-s në Mars. Një tjetër mjet robotik “Curiosity”, po eksploron një pjesë tjetër të planetit që nga viti 2012.

Vitin e ardhshëm, dy mjete të tjerë robotikë, një nga Kina dhe një tjetër si pjesë e një përpjekjeje të përbashkët të Rusisë dhe Bashkimit Evropian, pritet të nisin udhëtimin e tyre në planetin e kuq.

voa

Shkencëtarët kanë zbuluar rrjetën e panjohur të enëve të gjakut në kockat e njeriut

enet e gjakutShkencëtarët gjermanë të Universitetit Duisburg-Esen, në trupin e njeriut kanë zbuluar një rrjetë të panjohur deri më tani të enëve të gjakut, e cila gjendet në kocka dhe i kontribuon përhapjes së shpejtë dhe efikase të qelizave të gjakut dhe imunitetit nëpër gjithë trupin

Shkencëtarët në eksperiment kanë përdorur substancën kimike – etil cinamat në kockat e brejtësve. Pastaj kanë përdorur mikroskopinë e dritës fluoreshente dhe të rëntgenit dhe kanë arritur të detektojnë disa qindra kapilare, të cilat janë quajtur “enë transkortikale të gjakut”, transmeton Telegrafi.

Sipas hulumtuese, kërçiku i minjve mund të përmbajë më shumë se një mijë enë të tilla të gjakut, ndërkaq nëpër ta kalon më shumë se 80 për qind e gjakut arterial dhe 59 për qind të gjakut venoz.

Hulumtuesit kanë bërë eksperiment të ngjashëm edhe në njeriun, ndërkaq vetë profesori Guncerishte vullnetar.

Me atë rast, shkencëtarët kanë zbuluar që në kërçikun e njeriut ekziston sistem i ngjashëm me enë të trasha të gjakut, edhe pse, sipas hulumtuesve, nevojiten eksperimente të mëtutjeshme për t’u përcaktuar funksioni i saktë i tyre.

Ky zbulim do të ndihmojë që të sqarohet se në cilën mënyrë ilaçet, të cilat janë injektuar në palcën e kurrizit, ndihmojnë në përhapjen e gjakut dhe të qelizave imune. /Telegrafi/

Synime ambicioze për programet hapësinore gjatë këtij viti

Satelit2019-ta premton suksese historike në fushën e eksplorimit të hapësirës. Një numër arritjesh janë realizuar që në muajin e parë të këtij viti, që nga udhëtimi i largët i sondës New Horizons e deri tek zbritja e kapsulës kineze në anën e errët të Hënës. Këtë vit do të shënohen edhe përvjetorë të rëndësishëm që na kujtojnë “hapin e madh të njerëzimit” të realizuar 50 vjet më parë. 2019-ta premton vërtetë të jetë një vit i “arritjeve stratosferike”.

Janari i këtij viti ka qenë një periudhë e ngarkuar për eksplorimin e hapësirës. Shkencëtarë të NASA-s publikuan më 15 janar imazhe kompiuterike të Ultima Thule, objekti më i largët hapësinor i eksploruar ndonjëherë nga njeriu. Ky objekt i vogël, i mbuluar nga akulli është 6.4 miliardë kilometra nga Toka dhe duket si një burrë prej bore, i krijuar nga dy masa sferike të lidhura së bashku. Pamjet u realizuan nga fotografi të marra ditën e vitit të ri nga sonda hapësinore “New Horizons” që po udhëton pranë këtij objekti. Shkencëtarët thonë se presin të konfirmojnë brenda pak ditësh, pasi të arrijnë fotografitë e reja në Tokë, nëse Ultima Thule ka në orbitë rrotull vetes hëna apo unaza rrethuese.

Kina dërgoi në fillim të janarit një sondë në Hënë. Imazhet e transmetuara nga televizioni publik kinez tregojnë sondën “Jade Rabbit 2” duke realizuar zbritje të butë në anën e errët të Hënës, e cila nuk është asnjëherë përballë Tokës. Ky moment shënon një triumf në programet hapësinore të Kinës, e cila po avancon me shpejtësi drejt nivelit të arritjeve që kanë shënuar Amerika dhe Rusia. Brenda këtij viti, Kina ka në plan të lëshojë sondën “Chang’e 5” për të mbledhur dhe për të sjellë në Tokë mostra nga ana e afërt e Hënës, gjë që nuk është bërë që në vitin 1976.

Në shkurt, një mjet hapësinor izraelit do të përpiqet të zbresë në Hënë, duke u bërë mjeti i parë i financuar privatisht që e realizon këtë operacion, si dhe mjeti i parë izraelit në Hënë. Projekti, i pagëzuar “Beresheet”, që në gjuhën hebraike do të thotë “Gjeneza”, do të realizohet në shkurt dhe financohet nga miliarderi jugafrikano-izraelit, Morris Kahn, si dhe donatorë të tjerë privatë. Nëse përmbushet me sukses, Izraeli bëhet vendi i katërt që arrin të dërgojë një mjet hapësinor në Hënë, pas Shteteve të Bashkuara, Bashkimit Sovjetik dhe Kinës.

Menaxheri i Programit Hapësinor të Izraelit thotë se kjo do të jetë një arritje historike që do të mundësojë mbledhjen e të dhënave mbi karakteristikat magnetike të Hënës që do të shërbejnë për kërkime të mëtejshme:

“Do të jetë një udhëtim i vështirë drejt Hënës. Po e realizojmë me një metodë të vështirë. Ka mënyra të tjera, më të drejtpërdrejta, mund të përdoret një raketë që shkon drejt e në Hënë, por ne nuk kemi raketë të madhe, prandaj po i biem rrugës së gjatë. Do të na duhet rreth një muaj e gjysëm për të shkuar, me plot peripeci rrugës. Zbritja do të jetë e vështirë, por ka shumë mundësi të jetë një ndër momentet më ekzaltuese,” thotë menaxheri Opher Doron.

Kjo zbritje do të hapte një kapitull të ri në arritjet e Izraelit në kërkimet hapësinore.

Në shkurt të këtij viti në Kazakistan dy astronautë do të tentojnë për herë të dytë të realizojnë misionin që ndërmorën vjeshtën e kaluar, i cili përfundoi me një zbritje emergjente disa minuta pas nisjes si rezultat i një avarie të rrezikshme. Astronauti i NASA-s Nick Hague dhe kozmonauti Alexey Ovchinin, të cilëve këtë radhë u bashkohet edhe Christina Hammock Koch e NASA-s do të nisen me një raketë Soyuz drejt Stacionit Hapsinor. Vjet në tetor misioni u ndërpre pak minuta pas lëshimit të raketës:

“Gjatë nisjes të Soyuz MS10-ës, raketa kaloi në status balistik për rikthim në atmosferën e Tokës pak pas lëshimit. Kjo nënkupton se ekuipazhi nuk do të shkojë në Stacionin Orbital Hapsinor, por do të realizojnë një zbritje të rëndë në Tokë,” shpjegojnë kontrollorët gjatë misionit të dështuar në 2018.

Specialitët rusë po përpiqen të kuptojnë çfarë problemesh shkaktuan avarinë në raketën Soyuz gjatë lëshimit në tetor 2018.

NASA tha në tetor 2018 se në 2019-ën do të realizohen fluturimet e para për të provuar udhëtimet hapësinore komerciale. SpaceX synon të lëshojë së shpejti raketën Falkon 9 së bashku me kapsulën Dragon, për një fluturim provë. Kapsula do të dërgojë mallra të ndryshme në Stacionin Orbital, por pa ekuipazh, ndërsa nga vera pritet të vihen në provë udhëtime me ekuipazh. Kapsula do të realizojë vizita të shkurtra në Stacionin Orbital. Deri tani udhëtimet e astronautëve amerikanë për në Stacionin Orbital realizoheshin me mjetet ruse Soyuz dhe një biletë kushton rreth 81 milionë dollarë për person.

Astronautët që do të udhëtojnë me raketën SpaceX Dragon flasin për krenarinë që ndjejnë për këtë udhëtim të parë:

“Nuk ka si të jem më me fat, për faktin që jam pjesë e këtij programi të jashtëzakonshëm dhe që më jepet mundësia të jap një kontribut të vogël për këtë mjet të ri fluturimi. Shansi që të realizosh fluturimin e parë me një anije të re hapësinore është një mundësi që i ofrohet vetëm një herë një brezi. Ndjehem shumë mirënjohës por kemi ende shumë punë për të bërë,” thotë astronauti Doug Hurley.

Deri tani misioni është shtyrë disa herë, për arsye të problemeve teknike. Në korrik mbushen 50 vjet që nga ecja historike e astronautëve Neil Armstrong dhe Buzz Aldrin në Hënë.

Neil A. Armstrong, Edward E. Aldrin dhe Michael Collins përmbushën një ëndërr të vjetër të njerëzimit, duke hedhur hapa në një objekt jashtëtokësor. Kjo zbritje dhe ecje mbi Hënë shënoi një triumf të Amerikës në garën hapësinore me Bashkimin Sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë. (voa)

Panairi i pajisjeve elektronike të konsumit

QLED 8KNë këtë panair, duket se çdo aktivitet është i ndërthurur me teknologjinë. Gerard Thevelnot është me kompaninë Helite.

“Në panair po tregojmë produktin e ri që është mburojë për ngarësit e biçikletave.”

Më shumë se 180 mijë njerëz kanë pushtuar qytetin këtë javë në panairin vjetor të teknologjisë. Ata vijnë të shohin arritjet e fundit nga gjigandët e teknologjisë, por edhe nga kompanitë e reja. Kompania ‘Helite’ nga Franca, prodhon jastekë ajri me sensorë si mburojë nga aktivitetet e rrezikshme.

“Matës shpejtësie, xhiroskopë dhe mikropocesorë që analizojnë lëvizjet e çiklistit. Nëse bie, sensorët diktojnë rënien dhe dërgojnë mesazh për hapjen e jastekëve të ajrit në gjoks, qafë dhe shpinë”, spjegon Gerard Thevenot.

Testimi i teknologjisë në panair është argëtues. Por pjesë e emocioneve në panairin e këtij viti janë edhe ndryshimet që do të vijnë me rrjetet e reja dhe të shpejta mobile 5G. Karen Chupka është Zëvendës Presidente Ekzekutive e panairit.

“Panairi është një platformë globale për të gjitha produktet teknologjike. Rrjeti 5G do të mundësojë komunikim shumë më të shpejtë në çdo fushë, që nga shëndetësia, makinat pa shoferë apo inteligjenca artificiale.”

Ndërkohë, robotët tregojnë se mund të bëjnë disa aktivitete njerëzore. Ndërsa sensorët e përfshirë në objektet e përditshme premtojnë për një jetë më të mirë. I tillë është një jastek me sensorë, ngrohëse dhe i lidhur me telefonin inteligjent. Coline Juin është me kompaninë ‘Moona’.

“Përdor sensorë dhe një aplikacion. 30 minuta para zgjimit do të ngrohet ngadalë që të ndihmojë në zgjimin e individit.”

Realiteti i përpunuar ofron një vështrim mbi botën dhe vetvetën nën një dritë të re. Francesca Vergel është me kompaninë ‘YouCam Makeup’.

“Mund të provojë 30 nuanca të ndryshme ngjyrash në 30 sekonda në aplikacion.”

Ndërsa ylli panairit është teknologjia, fantazia njerëzore po ashtu zë një vend kryesor.