Kategoritë: Shkenca

Teknologjia dixhitale në prodhimin bujqësor

fermaËshtë një nga sfidat më të mëdha të shekullit të 21: si të ushqesh një popullsi gjithmonë në rritje, pa dëmtuar mjedisin. Inteligjenca artificiale na vjen në ndihmë. Kostot e ulta dhe teknologjia e përparuar në dispozicion të fermerëve.

Ranveer Chandra dikur punonte katër muaj të vitit në fermën e familjes së tij, në Indi.

Sot, ai punon për Microsoft-in, si drejtues kërkimor.

“Merrem me rrjetet, sistemet, kërkimet etj. Kjo punë më ka kthyer sërish te rrënjët e mia.”

Chandra dëshiron të ndihmojë fermat e vogla që të përballojnë një nga sfidat më të mëdha të shekullit: të sigurojë ushqim për të gjithë, por pa e shkatërruar planetin.

Çka do të thotë, të shfrytëzojë në maksimum çdo metër katror tokë të fermës.

Për ta arritur këtë, fermerëve u duhet më shumë informacion për çdo metër katror.

“Këtë informacion mund ta përdorësh pastaj për trajtime specifike të tokës. Për shembull, të vadisësh vetëm aty ku duhet apo të përdorësh plehra e pesticide vetëm kur është e nevojshme.”

Pajisjet e shtrenjta të teknologjisë së lartë sigurojnë u vijnë në ndihmë sidomos fermave të mëdha.

Chandra dëshiron të përdorë teknologjinë për të ulur kostot, falë një programi në zhvillim dhe rritje të vazhdueshme, të quajtur Interneti i Gjërave.

Agroteknologjia fillon me sensorët e thjeshtë të tokës, të cilët instalohen në disa pika rreth fermës.

Këta sensorë lidhen me internetin, madje edhe në largësi të mëdha apo zonat rurale, duke përdorur kanalet e lira të televizioneve.

“Ta zëmë se kanali 7 është i zënë. Kanali 8, i lirë. Kanali 9, i zënë. Mund të hyjnë me sinjalin wifi në kanalin 8, pa u përzier me ato çka transmetohen në kanalet 7 dhe 9.”

Për më tepër informacion vijnë në ndihmë fotot nga ajri. E për këtë nuk duhet me patjetër një dron. Mjafton të montosh smartphon-in tënd në një balonë me helium.

“Balonën e ngre 30-40 metra nga toka, pastaj i bie rreth e qark fermës me të.”

Më pas, fotot nga ajri krahasohen me të dhënat që sigurojnë sensorët dhe kështu mund të plotësosh informacionin, si dhe të sigurosh harta të detajuara se ku toka është acide apo ku ajo ka nevojë për ujë.

Agroteknologjia po provohet aktualisht në Shtetet e Bashkuara dhe Indi.

Chandra shpreson t’i ulë kostot e kësaj metode nën 100 dollarë. Vetëm atëherë, ajo mund të përdoret edhe nga komshinjtë e tij të vjetër në Indi.

“Do doja të kthehesha në vendlidje e të shikoja karakteristikat e tokës që mund të masim me këtë sistem: A po mbjellin fermerët gjërat e duhura për llojin e tokës? A po përdorin ata teknikat e duhura? Si mund ta rrisin prodhimin?”

Microsoft, Google dhe Amazon janë ndër kompanitë që e shikojnë agrikulturën si një “tokë pjellore” për revolucionin dixhital. (voa)

Big Data: Fundi i privatësisë

Big dataGjithnjë e më shumë gjurmë digjitale dhe algoritma gjithnjë e më të forta zbulojnë tiparet tona më intime të personalitetit. Sfera private nuk ekziston më, deklaron Michal Kosinski në Global Media Forum.

DW: Michal Kosinski, ju e deklaruat të humbur sferën private. Lënda e parë e së ardhmes janë të dhënat personale; modelet e biznesit të së ardhmes bazohen në shfrytëzimin e tyre. Çfarë mund të bëjë shoqëria, në mënyrë që nga përparësitë e Big Data të përfitojnë të gjithë dhe jo vetëm një grusht gjigandësh të teknologjisë të Silicon Valley-t?

Michal Kosinski: Kur nuk e pengon dot një vërshim, duhet të gjesh rrugë që ta kufizosh dëmin dhe që ta rrisësh dobinë: Ndërtoje shtëpinë mbi kunja! Shfrytëzoje vërshimin, baticën, për t’i plehëruar fushat e tua! Unë nuk jam i lumtur që po e humbasim sferën tonë private. Por sa më shpejt që ta pranojmë, se nuk mund të ndërmarrim asgjë kundër kësaj, aq më shpejt kemi mundësi të mendojmë se si mund ta bëjmë një botë të post-sferës-private në një vend ku ia vlen të jetosh – dhe po kaq më e mirë do të bëhet e ardhmja jonë.

Dhe mund të ndërmarrësh diçka: në një shoqëri tolerante nuk i intereson askujt se ku dallohem unë nga të tjerët dhe cilat janë tiparet e personalitetit tim. Kjo nuk do t’i interesonte askujt! Pse duhet të parashikoj unë, nëse je homoseksual apo jo, kur kjo nuk mund të përdoret kundër teje? Në një shoqëri të shkolluar është më e vështirë që t’i manipulosh njerëzit që të besojnë në teori komplotesh ose që të mos shkojnë në zgjedhje.

Ju treguat në Global Media Forum në mënyrë shumë impresionuese se që mbi bazën e 300 klikimeve “pëlqej” në Facebook mund të bëhet një pohim preciz për një person. Sipërmarrja Cambridge Analytica i vuri synim vetes vitin e kaluar që t’i ndikonte zgjedhësit me mesazhe të përshtatura për ta në dobi të Donald Trumpit. Sipas të dhënave të saj, Cambridge Analytica zotëronte profile të 230 milionë qytetarëve të SHBA, me 4000 pika të dhënash. Sa precize mund të bëhen parashikimet me një thesar të tillë të dhënash?

Kërkimet e mia, dhe ato të shkencëtarëve të tjerë, të lënë të kuptosh se me një sasi të tillë të dhënash mund të përcaktosh në mënyrë shumë precize tipare personaliteti dhe të bësh parashikime për sjellje të ardhshme. Unë megjithatë nuk e di saktësisht se me cilat të dhëna ka punuar Cambridge Analytica. Tani kur i kërcënon një hetim, ata thonë se nuk kanë pasur në fakt kaq shumë të dhëna. Në të ardhmen mund të ekzistojnë sipërmarrje që do të punojnë në një mënyrë të tillë pa e bërë publike dhe pa shitur mend.

A nuk hap kjo dyert për një manipulim pa kufi?

Unë jam optimist. Nuk dua të kuptohem si dikush që nxit frikëra. Unë besoj se këto teknologji e përmirësojnë përditë jetën tonë – dhe e kanë bërë këtë edhe në vitet e fundit. Potenciali i tyre i plotë ende nuk është shfrytëzuar. Por si çdo teknologji tjetër, edhe kjo mund të shpërdorohet. Algoritmet mund të përdoren për medikamentin e duhur, të konstatojnë që ke depresion e edhe të parashikojnë që ekziston një rrezik për të vrarë veten dhe të gjejnë pastaj rrugën më të mirë si të veprohet. Me të njëjtat algoritma edhe mund të të manipulojnë, për të blerë diçka ose për t’i besuar një gënjeshtre. Kjo është si në mjekësi: me të mund të shërosh, por edhe të helmosh. Këtu shoqëria duhet të vërë kufij e edhe t’i imponojë ato.

Michal Kosinski është psikolog, ekspert për të dhënat dhe psikometrik. Aktualisht ai punon në Stanford Graduate School of Business në SHBA.

 

 

Pyetjet i bëri Matthias von Hein.

Konsumatorët kinezë të dashuruar pas pajisjeve elektronike

Panairi ShangaiPanairi në Shangai

Politika e Kinës për dyer të hapura ndaj kompanive të teknologjisë po e transformon me shpejtësi shoqërinë kineze në një mjedis konsumator të stilit perëndimor, gjithnjë të etur për pajisje të reja. Vëmendjen e vizitorëve të këtij viti në Panairin për Konsumatorët e Elektronikës në Shanghai, e mbizotëruan robotët.

Janë ende të ngadaltë dhe disi të plogësht, por këta robotë që kërcejnëGangnam-style, tërhoqën vëmendjen e mijëra vizitorëve të panairit më të fundit të elektronikës në Azi.

Shkathtësia e tyre fizike është e kufizuar dhe nuk munden të bëjnë më tepër se sa të na argëtojnë dhe t’u përgjigjen disa pyetjeve të thjeshta.

Robotët që mund të kryejnë disa funksione të vërteta janë më të mëdhenj dhe më të shtrenjtë, pra jo shumë të përshtatshëm për një shtëpi normale kineze.

Shpikës të tjerë po mundohen të prodhojnë paisje si syze të realitetit të shtuar që fillojnë nga 250 dollarë, ose valixhe inteligjente që ndjekin nga pas pronarin.

“Besoj që teknologjia duhet bërë për njerëzit dhe në shërbim të tyre”, thotë Zhangyi Zhong, i firmës “Dreamworld USA Inc.”.

Ekspertët vënë në dukje se shumë prej robotëve dhe pajisjeve të ekspozuara, janë montuar dhe madje edhe dizenjuar në Kinë, e cila tashmë po zhvendoset nga një vend manifakture, drejt një shoqërie inovacioni.

“Kompanitë kineze vazhdojnë të rriten dhe të bëhen më të rëndësisshme. Po krijojnë partneritete me kompani perëndimore për të avancuar teknologjinë e tyre. Kështu që shohim teknologjinë të avancojë me shpejtësi”, thotë drejtori i panairit “CES Asia”, John Kelly.

Dronët janë një tjetër aspekt që së shpejti mund të bëhet pjesë e jetës së përditshme në Kinë. Ky dron mund të fluturojë me shpejtësi deri në 50 km në orë, të bëjë dërgesa të thjeshta ose të monitorojë hapësira të mbyllura dhe të hapura.

Realiteti virtual është një tjetër teknologji që po fiton terren, megjithëse ka ende shumë punë për t’u përmirësuar.

“Rezolucioni dhe saktësia duhen përmirësuar. Paisjet e realitetit virtual nuk kanë cilësinë e telefonave, prandaj nuk duken reale. Gjithashtu, duhet shmangur efekti i marrjes së mendve”, thotë vizitorja, Song Zhe.

Ndërsa rritet oreksi i konsumatorëve kinezë për paisje elektronike, gjithnjë e më shumë shpikës po konkurrojnë për të krijuar diçka të veçantë, qofshin motora me bateri, robotë me shumë këmbë, apo kamera nënujore të telekomanduara. (voa)

Energji falas përpara vitit 2030

energjiaProdhimi i energjisë nëpërmjet fuzionit ka qenë gjithnjë aspirata më e lartë e shkencës. Investues nga e gjithë bota besojnë se kjo do të jetë e ardhmja – me energji të prodhuar falas dhe që nuk dëmton mjedisin. Megjithëse duket ende larg, një kompani në Angli thotë se deri në vitin 2030 do të mundësojë furnizimin me energji të prodhuar nëpërmjet fuzionit.

Janë intriguese pamjet e brendshme të reaktorit të energjisë “Tokomak”, i cili krijon për herë të parë një masë plazme super të nxehtë.

Ekipi që krijoi këtë reaktor të sapo vënë në punë, synon që brenda këtij viti ta nxehë atë deri në temperaturën 15 milionë gradë Celcius. Kaq është edhe temperatura e Diellit. Kjo lloj temperature u nevojitet atomeve për t’u shkrirë dhe për të prodhuar energji nëpërmjet fuzionit.

Por që të arrihet prodhim masiv energjie, ekipi duhet të prodhojë temperatura edhe më të larta.

“Synojmë të krijojmë temperatura të larta në reaktor. I kemi vënë vetes objektivin prej 100 milionë gradësh Celcius”, thotë inxhinieri kryesor i projektit, dr. Bill Huang.

Ekipi thotë se do t’ia dalë mbanë për rreth një vit.

“Fuzioni është një lloj teknologjie që nëse bëhet e shfrytëzueshme, mund të shumëfishohet me shpejtësi në mbarë botën përpara vitit 2050 dhe mund të ketë një ndikim të madh pozitiv për ndryshimet klimatike”, thotë David Kingham, i firmës “Tokamak Energy”.

Mund t’u urojmë fat atyre, por shkencëtarët më të mirë kanë dekada që punojnë për këtë projekt pa ndonjë sukses. (voa)

SpaceX me mjete të ricikluara për udhëtimet në hapësirë

Space XKompania SpaceX ka hedhur në hapësirë mjetin e saj të parë fluturues të ricikluar. Anija pa ekuipazh, Falcon 9, po udhëton drejt Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor për të dërguar një kapsulë të mbushur me pajisje për eksperimente, ndër to edhe insekte dhe minj të gjallë, një panel të ri diellor, si dhe sensor për të diktuar yje me neutron.

Nisja e anijes u shty për dy ditë si rezultat i stuhive në zone. Pas nisjes së saj, sistemi lëshues i raketës u kthye në tokë dhe realizoi një zbritje të suksesshme vertikale, duke bërë të mundur që të përdoret përsëri në të ardhmen.

Kompania SpaceX ka arritur të ripërdorë sistemin lëshues dhe kapsulën dërgimit të pajisjeve, gjë që po i lejon kompanisë të ulë koston e lëshimeve hapësinore. (voa)

Energjia diellore ndihmon refugjatët sirianë në Jordani

refugjatetEnergjia diellore po ndriçon mjediset e banimit në Jordani dhe po ndihmon refugjatët sirianë në nevojat e tyre të përditshme në një kamp refugjatësh ku më parë furnizimi me energji pësonte ndërprerje të shumta. Ju njohim me një projekt të ri energjetik të sponsorizuar nga Fondacioni IKEA:

Azraq është kampi i dytë më i madh i refugjatëve në Jordani. Që kur u krijua dy vjet më parë, banorët në kamp kanë vuajtur nga ndërprerja e furnizimit me energji.

Tani situata pritet të ndryshojë falë investimit të Fondacionit IKEA, për një central të ri për prodhimin e energjisë diellore:

“Ky central është shumë i rëndësishëm për refugjatët në kamp, të cilët më parë nuk kishin furnizim të vazhdueshëm me energji elektrike. Ata do të kenë ndriçim për një ambjent më të sigurtë, ventilatorë në ditët e nxehta e ngrohje në perdiudhat e ftohta të dimrit,” tha Zëvendës Komisionerja e Lartë e UNHCR-së, Kelly Clements.

Farhan Nazzal thotë se furnizimi me energji nënkupton liri:

“Para ndërtimit të centralit nuk dilnim dot kur të donim. Kur perëndonte dielli mblidheshim në banesa. Tani mund të shkojmë tek komshiu, të shijojmë orët e mbrëmjes, të presim miq; tani kemi mundësi të kënaqemi e të argëtohemi”.

Fëmijët mund të shohin televizor, megjithëse Anas Ahmed nuk i kushton rëndësi këtij fakti:

“Tani nxënësit si fëmijët e mi, mund të bëjnë mësimet nën dritën e llambës elektrike. Kur bën vapë mund të ndezim ventilatorin. Kemi marrë edhe një frigorifer, pra tani pimë ujë të ftohtë dhe mund të ruajmë ushqime. Kemi marrë edhe një larëse rrobash. Më parë unë sillja ujë, gruaja i lante rrobat me dorë, tani e ka shumë më të lehtë”.

Ndërtimi i centralit ka krjuar edhe mundësi punësimi për 50 refugjatë, të cilët janë trajnuar dhe tani punësohen për instalimin e paneleve diellore. Me njohuritë që kanë marrë ata operojnë centralin dhe mund të gjejnë punë edhe jashtë kampit të refugjatëve. (voa)

NASA do të lëshojë një sondë për të studiuar diellin

DielliAgjencia amerikane e hapësirës, NASA thotë se vitin që vjen do të ndërmarrë një mision për të dërguar një mjet hapësinor në atmosferën e diellit.

Sonda “Parker Space” do të mbledhë të dhëna lidhur me aktivitetin diellor për të krijuar një ide më të qartë se si zhvillimet në hapësirë mund të ndikojnë tek jeta në Tokë.

Sonda do të rrotullohet tek orbita e diellit, mbi 6 milion kilometra mbi sipërfaqen e zjarrtë, ose 8 herë më pranë diellit se asnjë tjetër mjet hapësinor. Në pikën më të afërt me diellin, mburoja 12 centimetra e trashë duhet t’i rezistojë temperaturës deri 1300 gradë celsius. Nicola Fox është shkencëtare me projektin për misionin në hapësirë.

“Përse kurora e diellit është më e nxehtë se sipërfaqja e tij ? Kjo bie ndesh me ligjet e natyrës. Është sikur uji të rridhte përpjetë. Përse në këtë rajon, atmosfera diellore papritmas bëhet energjitike dhe largohet nga forca tërheqëse e diellit dhe pushton të gjitha planetet? Nuk kemi qenë në gjendje t’u japim përgjigje këtyre pyetjeve pa dërguar një sondë pranë diellit.”

NASA e bëri të ditur planin të mërkurën në Universitetin e Çikagos gjatë një ceremonie për nder të astrofizikantit Eugene Parker, emrin e të cilit mban edhe sonda.

“Ndihem shumë i nderuar të kem të bëj me një mision të tillë heroik hapësinor. Kur them heroik, e kam fjalën për temperaturën. Rrezatimi termik nga dielli dhe masat ekstreme për të mbijetuar nga temperatura dhe mbledhur të dhëna shkencore, duhet të vlerësohen plotësisht.”

Zoti Parker ishte shkencëtari i parë që studioi fenomenin tashmë të njohur si erëra diellore. Këto erëra përbëhen nga gaze të ngarkuara që rrjedhin nga dielli. Këto erëra përfundimisht kalojnë mbi Tokë me shpejtësi 1.6 milion kilometra në orë. Shkencëtarët besojnë se erërat kanë aftësitë të shkaktojnë dëme serioze në planet. Sonda pritet të lëshohet në muajin gusht të vitit 2018 dhe misioni do të zagjasë deri në qershor të vitit 2025. (voa)

Shkencëtarët përforcojnë një antibiotik të fuqishëm

vancomycinShkencëtarët i kanë bërë modifikime një antibiotiku të fuqishëm, të quajtur “vancomycin”, në mënyrë që ai të jetë më i efektshëm ndaj infeksioneve bakteriale që paraqesin rrezik për jetën.

Studjuesit thonë se antibiotiku i fuqishëm mund të eliminojë rrezikun e rezistencës ndaj antibiotikëve në të ardhmen, për shumë vjet me radhë.

Rezistenca ndaj antibiotikëve ndodh kur mikrobet nuk reagojnë më ndaj ilaçeve dhe kjo është bërë një situatë urgjente në shkallë botërore.

Shqetësim të veçantë përbëjnë të ashtuquajturat “super-viruse”, që janë një numër patogjenesh, të cilat pacientët i marrin në spitale dhe mjedise të tjera të shërbimit shëndetësor. Për pacientët që janë operuar, shtohet mundësia për t’u prekur nga infeksionet që merren në spital, që shpesh u rrezikojnë atyre jetën.

Studjuesit në Institutin Kërkimor “The Scripp” në La Jolla të Kalifornisë, e modifikuan vancomycinën e zbuluar 60 vjet më parë, duke patur si synim krijimin e një antibiotiku të fuqishëm për trajtimin e infeksioneve. Ata e kryen modifikimin përmes një ndryshimi të rëndësishëm të strukturës molekulare.

Në një studim të ri të publikuar në revistën mjekësore “Procedurat e Akademisë Kombëtare të Shkencave”, studjuesit thonë se modifikimi e ka bërë vancomycinën 1,000 herë më të efektshme kundër Enterococcit, që ishte rezistent ndaj ilaçit dhe formave të hershme të këtij mikroorganizmi. (voa)

Misioni i NASA-s për të dërguar njerëz në planetin Mars

Nasa MarsBuxheti i propozuar në muajin mars nga administrata Trump vë në dukje përkushtimin ndaj përpjekjeve të NASA-s për të dërguar astronautë në Mars. Rreth 3.7 miliardë dollarë janë caktuar për zhvillimin e Sistemit të Lëshimit në Hapësirë si dhe të kapsulës Orion, që janë elementë kyç të përpjekjes së NASA-s për të dërguar qenie njerëzore më larg në hapësirën kozmike. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, Kane Farabaugh, shqyrton përpjekjet e kontraktorëve që punojnë me këtë projekt, të bashkuar nga përkushtimi për të guxuar përtej limitit hapësinor.

Pak banorë në këtë rrugë të qetë e dinë se këtu, tek firma “Ingersoll Machine Tools”, po ndërtohet e ardhmja e udhëtimit në hapësirë të njeriut.

“Nuk mendoj se njerëzit në qytetin Rockford e dinë që i prodhojmë ne këto pjesë”, thotë Mike Reese, drejtor i shitjeve në firmën “Ingersoll Machine Tools”.

Por, këto nuk janë pjesë dosido…

“Kjo do të jetë shtëpia e një astronauti”, thotë Rex Walheim, astronaut i NASA-s.

Këta janë komponentë thelbësorë të përpjekjes së NASA-s për të dërguar njerëzit sërish në Hënë dhe në vazhdim në Mars.

“Ky cilindër është pjesa qendrore e kapsulës Orion. Pra, këtu do të qëndrojnë dhe punojnë astronautët. Është pjesa që do na mbajë të gjallë”, tregon astronauti Rex Walheim.

Kjo është një ndër katër pjesët që firma Ingersoll prodhon për korporatën Lockheed Martin, e cila monton anijen hapësinore.

Specialisti i paisjeve, astronauti Walheim, do të jetë duke vëzhguar nga Toka gjatë procesit të lëshimit në orbitë. Ai u bë pjesë e historisë si anëtar i ekipit të fundit hapësinor në vitin 2011. Ai tashmë punon si përfaqësues i NASA-s në programin Orion, për të cilin thotë se po tejzgjatet.

“Të gjithë donin që të veprohej më shpejt për ta nxjerrë këtë anije drejt hapësirës. Por, edhe në këtë pikë kemi bërë goxha progres. Tashmë kemi ndërtuar pjesët dhe jemi në fazën e testimit”, thotë zoti Walheim.

“Tashmë fokusi i NASA-s është drejt destinacioneve më të vështira”, thotë menaxheri i programit të NASA-s, Mark Kirasich.

Zoti Kirasich thotë se puna e kompanive private për të zhvilluar paisjet që do të zëvendësojnë programin hapësinor të mbyllur në vitin 2011, i mundëson NASA-s të përqëndrohet tek kapsula Orion.

“Kemi realizuar dy testime dhe mendojmë se kemi arritur rreth 75% të provave. Paisja e radhës do të jetë në bordin e Misionit Eksplorues 1”, thotë zoti Kirasich.

Cilindri i ekspozuar tek firma Ingersoll do të jetë pjesë e Misionit Eksplorues 2, që do të rikthejë astronautët në Hënë deri në vitin 2023, duke i përgatitur kështu edhe për udhëtimin e ardhshëm drejt Marsit. Herën e fundit që astronautët fluturuan rreth Hënës, zoti Reese thotë se ai ishte ende fëmijë.

“U jam mburrur fëmijëve të mi për kapsulën Orion. I kam sjellë që të prekin me dorë paisjet dhe që të shohin se çfarë bëjmë këtu. Atyre u duket shumë interesant i gjithë programi dhe ideja e të shkuarit në Mars”, thotë zoti Reese.

Misioni Eskplorues 1 i NASA-s, së bashku me një testim të plotë të sistemit hapësinor dhe të kapsulës Orion, është planifikuar për të zhvilluar këtë vit. NASA synon ta dërgojë kapsulën Orion pa ekuipazh në një distancë rreth 40 mijë milje përtej Hënës. Ky do të jetë hapi i parë drejt Marsit, tek i cili shpresohet të mbërrihet në vitet 2030-të. (voa)

Industria e makinave elektrike bën përparime

makinat elektrikeMegjithë shqetësimin e vazhdueshëm për distancën që mund të përshkojnë, interesi për makinat elektrike po rritet, veçanërisht në vendet e industrializuara. Prodhuesit thonë se po përmirësojnë kilometrazhin duke ndërtuar më shumë stacione furnizimi, por industria është ende duke pritur për një përparim të madh në teknologjinë e baterisë.

Shitjet e makinave elektrike premtojnë më shumë se kudo në Kinë, ku autoritetet e shohin teknologjinë si zgjidhjen më të mirë për problemin e ndotjes në qytetet kineze.

Qeveria ka në plan një sërë nismash përfshi një kërkesë, që duke filluar nga viti i ardhshëm, të gjithë prodhuesit e makinave në Kinë të kenë të paktën tetë përqind të inventarit të tyre me makina elektrike. Prodhuesit e makinave po tregojnë angazhim.

Në Panairin e Makinave në Shangai, prirja ishte e dukshme.

“Makinat elektrike do të luajnë një rol të rëndësishëm në Kinë dhe kjo është arsyeja që jemi shumë krenarë dhe të entuziazmuar për të paraqitur këtu një model makine elektrike të quajtur ID BUZZ që është shumë e rëndësishme për Kinën,” thotë Herbert Diess, drejtor ekzekutiv i kompanisë Volkswagen.

Por konsumatorët në Kinë, ashtu si edhe në Shtetet e Bashkuara, nuk po nxitojnë të blejnë makina elektrike dhe kanë një arsye të fortë.

“Kam një listë me numra telefonash të miqve të mi që jetojnë në Adirondaks, në mënyrë që në cdo moment të mund t’i marr në telefon dhe t’i pyes – jam pranë shtëpisë tënde, a ke ndonjë prizë elektike jashtë banesës?”, thotë Sunita Halasz, pronare e një makine elektrike.

Ky është një shqetësim i vazhdueshëm i përdoruesve të makinave elektrike – frika se do të mbeten pa bateri dhe të bllokuar pa asnjë pikë furnizimi pranë.

Krahasuar me pak minuta kohë që merr furnizimi i makinës me karburant, bateritë marrin ende shumë kohë për t’u karikuar. Por stacionet e furnizimit me energji po shtohen në Kinë, në Shtetet e Bashkuara dhe në vende të tjera.

Tesla thotë se do të dyfishojë numrin e stacioneve të furnizimit me energji elektrike këtë vit, në 10 mijë. Prodhues të tjerë po bëjnë të njëjtë gjë.

Megjithatë, pika e kthesës do të vijë kur bateritë të jenë në gjendje të mbajnë më shumë energji.

“Teknologjia e baterisë është çelësi për zhvillimin e makinave elektrike. Nëse nuk do të ketë diversitet në këtë industri dhe investime të mjaftueshme në talente dhe teknologji, nuk do të jetë e mundur të prodhosh produkte të shkëlqyera” thotë Xi Liuping, drejtues i kompanisë Changan Auto.

Deri atëherë, ekspertët thonë se zgjidhja më e mirë janë ende makinat hibride me karburant dhe elektricitet, që mbështeten pak në bateri dhe më shumë në karburant. (voa)