Kategoritë: Shkenca

Amerikanët shprehin dyshime për ndikimin e teknologjisë

teknologjiaSipas një raporti të ri, amerikanët janë gjithnjë e më të shqetësuar se teknologji të caktuara do të ndikojnë në jetën e tyre.

Qendra Kërkimore “Pew” anketoi amerikanët për qëndrimet e tyre ndaj katër fushave të teknologjisë: automatizimit të vendeve të punës, makinat pa shofer, kujdestarët apo shërbimet nga robotët dhe algoritmet kompjuterike që vlerësojnë dhe punësojnë aplikantët për punë.

Studimi zbuloi se pothuajse tre në katër amerikanë “shprehin shqetësim” se robotët dhe kompjuterët mund të kryejnë punë të bëra tradicionalisht nga njerëzit. Vetëm rreth dy të tretat shprehën shqetësim rreth algoritmeve që mund të zgjedhin kandidatin më të mirë për të punësuar, pa patur ndërhyrjen e njeriut.

“Publiku është jashtëzakonisht i kujdesshëm në lidhje me lejimin e makinave për të zëvendësuar përgjegjësitë njerëzore dhe vendimmarrjen e njerëzve”, thotë në një deklaratë autori kryesor i studimit Aaron Smith.”Edhe pse njerëzit parashikojnë disa përfitime nga tendenca në rritje drejt automatizimit, ata shqetësohen se edhe teknologjitë më të përparuara, kurrë nuk mund të kopjojnë me të vërtetë krijimtarinë dhe mprehtësinë e njerëzve.”

Qendra “Pew” thotë se amerikanët ishin më të “balancuar” në teori në pikëpamjet e tyre për automjetet pa shoferë dhe përdorimin e robotëve për kujdesje dhe shërbime,. Megjithatë, kur bëhet fjalë për përdorimin e këtyre teknologjive, 56 përqind thanë se nuk do të donin të hipnin në një makinë pa shofer ndërsa 59 përqind thanë se nuk do të donin një kujdestar robot për veten, apo një anëtar të familjes së tyre.

Duke pasur parasysh këto ndjenja, shumë amerikanë mbështesin ligjet apo politikat që do të “kufizonin fushën e teknologjive të automatizimit”, me 87 për qind që thonë se automjetet pa shofer duhet të kenë një shofer njerëzor si rezervë. 85 përqind e atyre që u anketuan thanë se makinat dhe robotët duhet të kufizohen në ato vende pune që janë “të rrezikshme ose jo të shëndetshme” për njerëzit.

Sondazhi i Qendrës “Pew” zbulon se amerikanët presin që automatizimi të ndikojë shumë në industri, por pak, rreth 30 përqind, mendojnë se do të preken prej tij. Për disa vende pune, si ato të ushqimit të shpejtë dhe përpunuesit e kërkesave të siguracioneve, shumica e amerikanëve mendojnë se këto punë do të kryhen nga makinat.

Vetëm gjashtë përqind e të anketuarve thanë se tashmë i kanë ndjerë efektet e automatizimit përmes orëve ose pagave të reduktuara. Pew thotë se punëtorët e rinj kishin më shumë gjasa të kishin ndjerë efektet e automatizimit me 13 përqind që e kanë ndjerë një gjë të tillë.

“Pew” zbuloi se amerikanët kryesisht besojnë se automatizimi do të çojë në një pabarazi më të madhe dhe potencialisht ” do t’i lërë njerëzit në mëshirë të fatit”. Më shumë se tre të katërtat thanë se mendojnë se automatizimi i përhapur do të çojë në pabarazi më të madhe dhe 64 përqind mendojnë se njerëzit do ta kenë më të vështirë të gjejnë kuptimin e jetës. Vetëm 25 për qind besojnë se automatizimi do të krijojë vende pune me paga më të larta për njerëzit. (voa)

Tre shkencëtarë marrin çmimin Nobel në kimi

nobel kimiJacques Dubochet, Joachim Frank dhe Richard Henderson kanë fituar çmimin Nobel në kimi për punën e tyre në thjeshtimin dhe përmirësimin e paraqitjes grafike të biomolekulave.

Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave e njoftoi çmimin të mërkurën bashkë me shumën prej 1.1 milion dollarësh që e shoqëron atë.

Shkencëtarët prodhuan imazhe tridimensionale të molekulave, që sipas akademisë ka hapur për biokiminë “një epokë të re”.

Studiuesit tani mund të ngrijnë përbërjet kimike të molekualve të gjalla në kushtet e lëvizjes dhe të bëjnë të dukshme procese që nuk janë parë kurrë më parë, gjë që është vendimtare si për të kuptuar thelbin e kimisë së jetës ashtu edhe për evolucionin e produkteve farmaceutike“, thanë autoritetet e Akademisë Mbretërore Suedeze të Shkencave ndërsa njoftuan çmimin. (voa)

Hendeku gjinor në teknologjinë dixhitale

teknollogjia dixhitaleNë shkallë globale, një numër më i vogël grash kanë qasje në internet krahasuar me burrat. Në Shtetet e Bashkuara problemi shfaqet në numrin e vogël të grave që punojnë në sektorin e teknologjisë dixhitale dhe vështirësitë e tyre për t’u ngjitur në karrierë në këtë sektor. Zëri i Amerikës do të organizojë në Orlando të Floridas një bisedë të hapur me gra që punojnë si informaticiene, inxhiniere kompiuterash apo në funksione të tjera në teknologjinë dixhitale.

Në mbarë botën gratë po shfrytëzojnë teknologjinë për të kapërcyer pengesa në arsim dhe punësim. Por shumë gra në vendet në zhvillim hasin vështirësi në qasjen në internet. Ndërsa në Shtetet e Bashkuara gratë e kanë të vështirë të avancojnë në karrierë në teknologjinë dixhitale.

Më 5 tetor, gra nga gjithë bota do të mblidhen për t’i diskutuar këto sfida në një bisedë të hapur të organizuar nga Zëri i Amerikës. Ky do të jetë grumbullimi më i madh në botë i grave në teknologjinë dixhitale.

“Mjedisi teknologjik nuk ka qenë mikëpritës për gratë për fat të keq,” thotë Y-Vonne Hutchinson e organizatës “Ready Set”.

Në Shtetet e Bashkuara është hapur një debat energjik mbi arsyet që i pengojnë gratë të përfshihen dhe të përparojnë në këtë sektor. Në vende të tjera gratë e kanë të vështirë edhe të përdorin internetin. 12% më pak gra krahasuar me burrat kanë qasje në internet. Në vendet më të pazhvilluara një ndër shtatë gra përdor internetin, krahasuar me një ndër pesë burra.

“Ekziston një hendek teknologjik. Disa njerëz kanë qasje më të madhe në teknologjinë dixhitale se të tjerët. Është një realitet i pashmangshëm pasi çdo shpikje e re nuk gjen zbatim uniform në shoqëri,” thotë Martin Hilbert i Universitetit të Kalifornisë në Davis.

Gratë kanë qasje më të ulët tek teknologjia, pasi ndeshin diskriminim në arsim, mundësi punësimi dhe të ardhura. Shpesh ato janë viktima edhe të presionit në shoqëri.

“Në një vend në Afrikë nuk është e pëlqyeshme që vajzat të kenë telefona celularë. Vetëm burrave u lejohet. Kur shkuam në atë vend për të arsimuar vajzat, na thanë se duhet ta përqëndronim punën tek djemtë dhe burrat. Na u desh të punonim shumë për të kapërcyer këtë hendek,” thotë Tara Chklovski e shoqatës Iridescent.

Në Shtetet e Bashkuara gratë përfaqësojnë 20% të punonjësve në kompani teknologjike dhe vetëm 17% të udhëheqjes në këto kompani. Po ashtu të pakta janë gratë që financojnë novacione apo kompani të reja teknologjike.

“U them njerëzve: e mira e profesionit tim është se nuk ka shumë gra të më zënë banjon në zyrë. Studime të ndryshme tregojnë se vetëm 5-10% e partnerëve në kompani investimesh janë gra,” thotë Kate Mitchell e kompanisë “Scale Venture Partners”.

Edhe ato gra që punojnë në kompani teknologjike janë në rrezik të largohen në gjysmë të karrierës, pasi atmosfera është përgjithësisht negative.

“Shpesh gratë duhet të arrijnë një standard më të lartë se burrat, si dhe të punojnë më fort për të shënuar sukses,” thotë Caroline Simard e Universitetit Stanford.

Megjithë këto probleme, ka plot gra që po punojnë për të ngushtuar hendekun në Shtetet e Bashkuara dhe botë.

“Për herë të parë në histori, teknologjia po sjell një fuqizim të zërit të vajzave për të krijuar një shoqëri më të barabartë,” thotë Tara Chklovski e shoqatës Iridescent.

“Nuk ka një zgjidhje magjike për këtë problem. Duhet të punojmë përditë drejt një mjedisi më gjithëpërfshirës. Kjo përpjekje duhet të inkuadrohet në çdo praktikë menaxheriale,” thotë Caroline Simard e Universitetit Stanford.

Në bisedën e hapur të Zërit të Amerikës do të diskutohen përpjekjet që po bëhen për të mbyllur hendekun dixhital për një shoqëri më të drejtë. (voa)

Një raketë e re që shkurton distancat mes kontinenteve

raketa e reElon Musk, miliarderi amerikan që zotëron kompanitë Tesla dhe Space X ka prezantuar planet për ndërtimin e një raketë të re, që do t’i lejojë pasagjerët të udhëtojnë nga një kontinent në tjetrin brenda rreth 30 minutave. Musk ka thënë se planifikon të fluturojë me anijen pa pilot në Mars aty nga viti 2018, dhe synon të nisë një mision me njerëz në Mars në vitin 2025.

Në një prezantim në Adelaide, të Australisë Elon Musk tregoi një video me imazhe të një rakete që niset nga Nju Jorku dhe mbërrin në vende të ndryshme anembanë botës, duke përfshirë Tokion dhe Shangain.

“Gjëja e bukur e të udhëtuarit në hapësirë është se nuk ka rezistencë nga shtypja atmosferike. Prandaj, sapo të dilet nga atmosfera, udhëtimi është i patrazuar dhe pa probleme. Nuk ka mot, nuk ka atmosferë. Dhe mund të udhëtosh në shumicën e vendeve të largëta në më pak se gjysmë ore. Meqë duam të shkojmë në Hënë dhe në Mars, përse jo edhe në vende të tjera në Tokë”- tha zoti Musk gjatë prezantimit.

Ai tha se udhëtimi nga Nju Jorku në Shangai mund të bëhet për 39 minuta, ndërsa për të udhëtuar nga Bangkoku në Dubai do të duhen 27 minuta, dhe 30 minuta për të shkuar nga Tokio në Delhi.

Elon Musk, i cili është themeluesi dhe kreu i kompaninë SpaceX dhe i kompanisë të makinave luksoze elektrike Tesla, tha se SpaceX ka në plan që udhëtimi i parë i kompanisë në planetin Mars të realizohet në vitin 2022.

“Qëllimi i këtyre misioneve fillestare është që të gjejmë burimin më të mirë të ujit. Kjo është për misionin e parë dhe pastaj për misionin e dytë, qëllimi është ndërtimi i centralëve të energjisë”.

Misioni i dytë planifikohet të ndodhë në vitin 2024. Ai tha se kompania synon të fillojë ndërtimin e anijes së saj të parë hapësinore në gjashtë deri nëntë muajt e ardhshëm.

Elon Musk tha gjithashtu se fluturimet hapësinore që do të bëjnë të mundur udhëtimin nga një kontinent në tjetrin; ato mund të ndihmojnë edhe për të paguar për misionet e ardhshme për në planetin Mars. (voa)

Realiteti virtual pjesë e arsimit

realiteti virtualFalë efekteve speciale të krijuara në Hollywood, tashmë është e mundur krijimi i një bote me superheronj apo galaksi të largëta. Por kjo teknologji dalëngadalë po futet edhe nëpër shkolla dhe po e tjetërson dhënien e lëndëve shkencore. Udhëtimi visual mund t’i çojë nxënësit nga një qelizë e deri tek pjesët më të largëta të sistemit tonë diellor.

Falë këtyre syzeve virtuale, Marjai Flowers dhe Shelbi Buchanan mund të vizitojnë rezervate natyrore.

“Më pëlqeu pjesa kur një djalë dhe një vajzë po flisnin për gjarpërinjtë dhe breshkat. Syzet virtuale të çojnë në brendësi të atij mjedisi ku shikon gjithçka dhe të duket sikur vërtet je aty. I shikon dhe dëgjon gjërat që ndodhin aty.”

Ky quhet “Sistemi i Realitetit Virtual ‘Victory’ ”. Drejtuesi Steve Grubbs thotë se futja e realitetit virtual në programet mësimore është një mënyrë për të ndihmuar studentët. Ai foli me Zërin e Amerikës përmes Skype.

“Studentët amerikanë nuk po arrijnë rezultate të mira në shkencë ndaj besojmë se realiteti virtual është një mënyrë për arsimim më të mirë. Kemi vënë re se realiteti virtual i tërheq nxënësit më shumë për të mësuar.”

Ai thotë se studimet tregojnë se kujtesa e studentëve që mësojnë përmes realitetit virtual është më e mirë.

“..kur studentët zhyten në realitetin virtual dhe janë entuziastë për të mësuar, për rrjedhojë ata do të përvetësojnë më shumë nga mësimet dhe ky lloj arsimimi ka më shumë kuptim.”

Zoti Grubbs thotë se realiteti virtual, në disa raste, ofron një mjedis më të sigurtë mësimi.

“Studentët mund të realizojnë prova të ndryshme që edhe po shpërthyen, janë në botë virtuale, dhe askush nuk dëmtohet.”

Nxënës, si Shelbi Buchanan ndihen të kënaqur.

“Mjedisi është me personazhe si në filmat vizatimorë dhe mund të lëvizësh nga një dhomë tek tjetra. Ke shumë alternativa.”

Ky sistem i realitetit virtual është pjesë e arsimit në disa pjesë të Azisë, Kanadasë dhe Karaibeve, ndërsa do të bëhet pjesë e arsimit në disa shkolla amerikane kur të fillojë viti shkollor. (voa)

NASA, bashkëpunim me Rusinë për një “portë hapësinore”

kosmonautAgjencia amerikane e hapësirës NASA thotë se do të bashkëpunojë me agjencinë ruse hapsinore Roscosmos për ndërtimin e asaj që e quajnë një “portë e thellë hapësinore” në afërsi të Hënës.

Stacioni hapësinor hënor, ende në fazën e konceptimit, është pjesë e një projekti afatgjatë që synon dërgimin e njerëzve në Mars.

Administratori në detyrë i NASA-s Robert Lightfoot tha të mërkurën “NASA është e kënaqur të shohë interesin në rritje ndërkombëtar për të lëvizur në hapësirën mes Hënës dhe Tokës si hapi i ardhshëm për avancimin e eksplorimit të hapësirës njerëzore”.

Sipas tij, koncepti i “portës” do të shërbejë si “një mundësi për të përcaktuar llojin e eksplorimit dhe që ai të jetë i përballueshme financiarisht si dhe të garantojë qëndrueshmëri”.

Ideja që qëndron pas projektit të portës është ndërtimi i një objekti hapësinor që orbiton rreth hënës dhe që do të shërbejë si një pikë ndalimi për eksplorime më të thella në hapësirë. (voa)

Lugina e Silikonit, në shënjestër

facebookIndustria e teknologjisë e reklamon veten si një forcë e së mirës, duke e lidhur botën dhe duke ndihmuar rrjedhjen e lirë të informacionit. Por Lugina e Silikonit, siç quhet qendra e teknologjisë së lartë në Kaliforni, është vënë në shënjestër kohët e fundit, pas njoftimeve se disa persona në Rusi i kanë përdorur këto shërbime që ofron teknologjia për të vënë në shënjestër dhe për të ndikuar te opinioni publik në SHBA. Michelle Quinn e Zërit të Amerikës ishte në një konferencë të madhe për teknologjinë të mbajtur në San Francisko, për të parë se si kompanitë e ndryshme e shohin rolin e teknologjive të reja në shoqëri.

Në konferencën e quajtur TechCrunch Disrupt kanë ardhur themelues të kompanive të shumta për të reklamuar idetë e tyre tek investitorët dhe klientët. Debatet në Uashington për gjigandin Facebook dhe për përdorimin nga Rusia të medias sociale për të ndikuar mbi zgjedhjet amerikane duken të largëta.

Megjithatë, këta sipërmarrës shpesh pyesin veten se çfarë mund të kontrollojnë dhe çfarë jo, kur bëhet fjalë për teknologjinë që po krijojnë.

“Teknologjia i lejon njerëzit të kenë më shumë liri për të krijuar dhe për të komunikuar. Një mesazh keqdashës mund të ketë qenë i pabujshëm në të kaluarën, por sot krijon mjaft zhurmë.”

Kompania e zotit Lachlan Phillips ndihmon bizneset të bëjnë video reklama dhe t’i shpërndajnë ato në mediat sociale. Shqetësimet për përdorimin e Facebookut nga rusët për të përhapur mesazhe përçarëse në shoqërinë amerikane e bëjnë atë të mendohet thellë.

“Integriteti është absolutisht i rëndësishëm për mua dhe për kompaninë time. Unë nuk do të doja të shpërndaja informacione me të cilat personalisht nuk jam dakord në një farë mase. Dhe mendoj se është e rëndësishme që kompanitë ta bëjnë këtë. Sidomos në klimën e ndjeshme që është krijuar.”

Amy Chen krijoi kompaninë 99 Voices për të lejuar njerëzit të vlerësojnë politikanët dhe bizneset. Ajo ende përpiqet të gjejë mënyra teknike për ta bërë sistemin e saj të vlerësimit të padepërtueshëm nga ata që përpiqen ta hakerojnë atë.

“Nuk e di nëse teknologjia mund ta zgjidhë këtë çështje. Do të ishte mirë nëse kjo bëhet një platformë me të cilën të mund të shprehet me vërtetësi opinioni i publikut”.

Disa sipërmarrës thonë se ajo që ka rëndësi është objektivi i një kompanie, e jo mënyrat me të cilat një teknologji mund të përdoret ose të keqpërdoret.

“Mendoj se deri në njëfarë mase duhet të ketë një lloj kontrolli, por kjo mund të thuhet për çdo industri. Nëse shohim teknologjinë me të cilën unë merrem, hapësira e mesazheve të koduar, njerëzit thonë se në këtë fushë ekzistojnë mjaft mangësi, që mund të shfrytëzohen për gjëra negative. Por kjo mund të thuhet edhe për një kompani makinash apo avionësh. Nëse kompania ka qëllime të mira, kjo si fillim është gjë e mirë.”

Facebook njoftoi se do të shtojë masat për një mbikëqyrje njerëzore të procesit të automatizuar të reklamave. Qëllimi: fshirja e reklamave që rezultojnë të jenë kundër racave, etnive, feve apo grupeve të caktuara.

“Ne jemi ende një shoqëri njerëzore dhe kemi nevojë për elementin njerëzor në komunikimin me njëri-tjetrin”.

Edhe në këtë konferencë, ku e ardhmja shihet me mjaft entuziazëm, ekziston njëkohësisht ndjesia se kufijtë dhe fuqia që mund të arrijë teknologjia është herë-herë shqetësuese, gati e frikshme. (voa)

Twitteri do të dyfishojë gjatësinë e komenteve

twitterTwitteri do të dyfishojë gjatësinë e komenteve në këtë rrjet social, nga 140 shkronja që lejohen aktualisht në 280.

Sipas njoftimit të kompanisë vendimi do të prekë vetëm “një grup të vogël” përdoruesish.

Ndërsa u njoftua vendimi, nuk u tha nëse Presidenti Trump, një prej përdoruesve më të bujshëm të tij, do të jetë një prej personave që do të lejohet të postojë twitte më të gjata.

Japonishtja, koreançja dhe kinezçja përjashtohen nga vendimi për tweete të gjata sepse këto gjuhë u mundësojnë njerëzve të thonë shumë më tepër duke përdorur pak shkronja. (voa)

Përdorimi i teknologjisë për të zhdukur analfabetizmin

googleA mund të mësojnë fëmijët që nuk kanë qenë kurrë në shkollë shprehi themelore për lexim, shkrim dhe matematikë duke përdorur vetëm një kompjuter tabletë?

Banka Botërore dhe XPrize po japin 15 milionë dollarë për këtë ide.
“Ka diçka të vërtetë në këtë”, thotë Matt Keller, drejtor i përgjithshëm i XPrize Global Learning, konkurs i financuar nga Fondacioni XPrize, një organizatë jofitimprurëse që nxit shpikësit për të trajtuar problemet globale të tilla si ndryshimi i klimës dhe kujdesi shëndetësor universal.

Konkursi Global Learning XPrize [[https://learning.XPrize.org/]] shpërblen me 10 milionë dollarë atë ekip ose kompani që zhvillon aplikacionin më të mirë edukativ për fëmijët që nuk kanë shkuar kurrë në shkollë. Sipas Institutit të Statistikave të UNESCO-s, rreth 263 milionë fëmijë në mbarë botën nuk shkojnë në shkollë.

“A mund të zhvilloni diçka që është kaq intuitiv, kaq tërheqës, kaq dinamik saqë ia jepni fëmijës që është analfabet në një pjesë shumë të largët të botës – ai/ajo e merr atë, e prek dhe fillon të mësojë si të lexojë? Kjo është sfida që kemi paraqitur,” thotë zoti Keller.

Të paktën 198 ekipe u përfshinë në këtë sfidë. Pesë finalistë u përzgjodhën kohët e fundit dhe secilit iu dha 1 milion dollarë.

Finalistët do të fillojnë testimin e aplikacioneve të tyre arsimore këtë nëntor. Afërsisht 4.000 fëmijë nga 150 fshatra në rajonin Tanga të Tanzanisë do të përdorin tableta të dhuruara nga Google për të hyrë në aplikacionet dhe për të mësuar veten. (dw)

Plastikë polimeri që ecën vetë

plastik polimeriPolimeri sintetik, kryesisht në formën e plastikës, përdoret për bojërat, për shishet e ujit, apo syzet e diellit dhe DVD-të. Imagjinoni se çfarë mund të krijohet me një plastikë që mund të tundet ose të zvarritet. Është shpikur tashmë një polimer i ri që lëviz si një krimb mëndafshi duke reaguar ndaj burimit të dritës.

Shkencëtarët në Hollandë thonë se ky material polimeri mund të lëvizë nëse i drejtohet një burim drite.

“Përdorim një lloj të veçantë plastike. Është i përbërë nga polimere kristali të lëngshëm, njësoj si përbërësi i lëngshëm që ndodhet në ekranet e sotshme”, thotë Dirk Jan Mulder, i Universitetit të Teknologjisë Eindhoven.

Lëvizja krijohet kur njëra anë kontraktohet si reagim ndaj burimit të dritës ultraviolet, ndërkohë që ana tjetër zgjerohet duke krijuar kështu një valë lëvizjeje.

Kur polimeri përthith dritën, një hije krijohet pas tij që është vendimtare për lëvizjen.

“Ne i dhamë një formë të përkulur, në mënyrë që kur drita hyn, të ndriçojë vetëm njërën pjesë. Pjesa tjetër mbetet në hije ndërkohë që ndaj dritës po reagon vetëm pjesa e ekspozuar duke u zhvendosur”, thotë Anne Helen Gelebart.

Korniza që e rrethon, e shtrëngon polimerin që të lakohet, duke mundësuar kështu lëvizjen.

“Duhet që materiali të ketë këtë formë dhe kornizën rrotull, në mënyrë që kontraktimet të gjenerojnë lëvizjen”, shpjegon Anne.

Krahas argëtimit që ofron, shkencëtarët thonë se materiali mund të gjejë përdorime shumë të nevojshme.

“Mund ta përdorim këtë material p.sh. për panelet diellore në shkretëtirë, të cilat bllokohen nga furtunat e rërës. Me një material të tillë, mjafton drita e diellit për të krijuar dridhjet për t’u vetëpastruar nga rëra”, thotë zoti Mulder.

Një përdorim tjetër mund të jetë tek robotët e vegjël, të cilët të drejtuar prej dritës mund të kacavirren në hapësira të ngushta apo të zhvendosin objekte të vogla. (voa)