Kategoritë: Shkenca

Uashingtoni përgatitet për eklipsin

eklipsiNë mbarë Amerikën po ndizet kureshtja dhe entuziazmi për eklipsin e 21 gushtit. Megjithëse eklipsi i plotë do të shihet vetëm në një brez të vogël gjeografik në kontinentin amerikan, për herë të parë në një shekull të 50 shtetet amerikane do të përjetojnë së paku eklipsin e pjesshëm. Kolegia Ardita Dunellari ishte në Muzeun e Hapësirës në Uashington për të mësuar se çfarë përgatitjesh po bëhen për këtë fenomen të rrallë të natyrës:

Genevieve de Messieres shpreson se çdokush në Shtetet e Bashkuara po përgatitet emocionalisht për eklipsin që afron:

“Kam një vit që përgatitem për eklipsin dhe jam shumë e entuziazmuar për 21 gushtin,” thotë Genevieva.

Genevieva drejton programet e informimit të publikut për astronominë në Muzeun e Hapësirës dhe shpjegon se eklipsi i kësaj radhe është mjaft i veçantë për Shtetet e Bashkuara.

“E veçanta e eklipsit të 21 gushtit është se do të përshkojë Shtetet e Bashkuara nga bregu perëndimor në atë lindor. Kjo s’ka ndodhur që prej 99 vjetësh”.

Megjithëse eklipsi do të jetë i pranishëm në të gjithë vendin, vetëm një rrip i ngushtë toke, afro 100 km do të jetë nën eklipsin e plotë. Kryeqyteti i vendit, Uashington do të përjetojë vetëm eklips të pjesshëm që mund të kalojë fare lehtë pa u dalluar:

“Në Uashington, kur dielli të jetë zhdukur nga pamja në masën 82 për qind rreth orës 14:40, mund të mos dallohet që po kalon eklipsi pasi pjesa e diellit që ende mbetet e pambuluar, është aq e ndritshme saqë rreth nesh vazhdon të duket që është ditë”.

Kjo është një arsye më tepër, thotë Genevieva, për ta parë eklipsin prej një nga pikave që ka përgatitur Muzeu i Hapësirës për këtë ditë:

“Vizitorët mund t’u bëjnë pyetje ekspertëve; do të sjellim ekspertë të studimeve planetare që mund të diskutojnë specifikat e eklipseve. 9:50:50 “Do të kemi prezantime dhe aktivitete speciale; njerëzit mund të bëjnë punime dore përmes së cilave të përjetojnë imazhet që krijon eklipsi, do të kemi teleskopë diellorë të vendosur në katër pika të administruara nga muzeu në Uashington dhe përreth tij.

Për ata që nuk do të kenë mundësi ta shohin eklipsin përmes teleskopëve, muzeu po ndan falas syze diellore si dhe ofron udhëzime mbi praktikat që duhen ndjekur për të mos dëmtuar shikimin.

Që të mos dëmtosh shikimin, duhen vënë syzet diellore para se të shohësh diellin. Kur nuk do të shohësh më, duhet të ulësh kokën dhe pastaj të heqësh syzet, përndryshe drita të vret sytë”.

Por edhe pa qasje tek një teleskop diellor, apo pa syze speciale, ka mënyra për të parë efektin e eklipsit. Faqja elektronike e muzeut udhëzon vizitorët mbi teknika projektimi të dritës së diellit, duke përdorur një copë letër të thjeshtë ku çahen vrima përmes së cilave reflekton imazhi i diellit. Duke ndjekur imazhin shihet edhe ndryshimi i formës së diellit që mbulohet gradualisht nga hëna.

Genevieve de Messieres shpreson që një ditë të ketë fatin të shohë një eklips të plotë. Më 21 gusht ajo do të jetë në muze, së bashku me kolegët për të pritur mijëra vizitorë që do të vijnë për të parë përmes teleskopit një nga spektaklet më madhështore të natyrës. (voa)

Ana krijuese e kodimit kompjuterik

kodimi kompjuterikEkziston mendimi i përgjithshëm se programuesit e kompjuterave duhet të kenë aftësi të larta teknike dhe të jenë të mirë në matematikë dhe logjikë. Por një tjetër aftësi në botën teknologjike është po aq e rëndësishme, krijimtaria. Materiali në vazhdim na njeh me një lojë elektronike që u mëson fëmijëve anën krijuese të gjuhës programuese.

Dylan dhe Meghan Dodge duket se po lozin në kompjuter, por aktualisht ata po kompozojnë muzikë duke krijuar një kod të thjeshtë kompjuterik.

“Është një aftësi analitike që u nevojitet fëmijëve që po rriten në këtë epokë të re”, thotë e ëma e tyre Tanya Dodge.

Por gjuha programuese duhet të jetë më shumë se sa një aftësi analitike, thonë krijuesit e lojës kompjuterike Osmo Coding Jam. Felix Hu është inxhinier me kompaninë OSMO.

“Synimi ishte eksplorimi i anës krijuese të programimit që shpesh nuk del në dritë.”

Eric Uchalik është drejtor arti i lojës Coding Jam.

“Ka ngjajshmëri me lojën me lego ku fëmijët kanë qef të ndërtojnë, në këtë rast në vend të ndërtimit të një shtëpie apo kështjelle, ata ndërtojnë reshta programimi.”

“Futja në teknologji e anës artistike po i bën gjërat më tërheqëse. Nuk është vetëm kodimi dhe shtypja e butonave por edhe përjetimi i asaj që krijon. Mendoj se kjo nuk mund të arrihet pa patur një lidhje me anën artistike”, thotë Tanya Dodge.

Sipërmarrësit thonë se programimi duhet parë si një mjet për njerëzit që ta përdorin për krijimin e gjërave që duan. Kodimi u përdor për ndërtimin e kësaj loje, dhe fëmijët përdorin butona kodimi për të kompozuar muzikë. Ja si shprehet inxhinieri Felix Hu:

“Pjesa më e mirë është se po u mësojmë fëmijëve se si të jenë krijues me kodimin. Është e rëndësishme që fëmijët të ndihen rehat kur merren me këtë punë.”

Më shumë fëmijë po mësojnë gjuhën programuese, ndërsa hulumtuesit shohin se më shumë prindër po e konsiderojnë kodimin si një gjuhë të dytë në mënyrë që fëmijët të kenë suksese në të ardhmen.

“Mendoj se në epokën dixhitale është e rëndësishme që së paku të kesh disa njohuri mbi konceptin e kodimit kompjuterik”, thotë Tanya Dodge.

“Nuk duam të krijojmë vetëm krahë pune. Duam të krijojmë krijues”, thotë Eric Uchalik.

Nxjerrja në pah e anës krijuese të trurit, thonë specialistët e kodimit, është po aq e rëndësishme sa të mësosh gjuhën e kodimit. (voa)

A ekziston mundësia e jetës në Titan?

planeti titanKur astronomët zhvillojnë kërkime për mundësinë e jetës në planete të tjera të sistemit tonë Diellor, ata zakonisht kërkojnë për ujë. Ka një shprehje, sipas së cilës ku ka ujë, ka jetë. Por disa shkencëtarë të agjencisë së hapësirës NASA, mendojnë se ne mund të jemi të aftë ta zgjerojmë më tej këtë thënie, për të përfshirë çdo lëng, madje edhe liqenet me metan në hënën e Saturnit, Titan.

Saturni është rreth 1.2 miliardë kilometra larg Tokës dhe Titani është hëna e tij më e madhe.

Titani dhe Toka janë unike në sistemin tonë diellor për të vetmen arsye, se ato kanë ujë.

Maureen Palmier, shkencëtar në Nasa, foli për Zërin e Amerikës me skype:

“Titani është interesant, sepse është i vemti trup në sistemin diellor përveç Tokës, që ka një cikël metereologjik. Pra, sikurse sistemi i ujit në Tokë, atje gjendet metan nëpër liqene që avullon, duke krijuar re dhe pastaj shi.”

Analizimi i lëngjeve, madje edhe i metanit në laborator, është një mundësi e mirë për të parë për mundësinë e jetës. Por jo jetë si kjo që kemi ne, sepse oqeanet me metan janë vdekjeprurëse për qelizat njerëzore.

Kërkime të mëparshme kanë arritur në përfundimin se qelizat e bazuara në një molekulë të quajtur Acrylo-nitrile ((ak-ruh-loh-nahy-tril)) zhvillohen shumë në praninë e metanit.

Pra, duke përdorur një teleskop të ri të fuqishëm, shkencëtarët e Qendrës Goddard të NASËS kërkuan për praninë e kësaj molekule në Titan, dhe e gjetën.

“Në Tokë, ndoshta nuk e gjen metanin në këtë sasi. Ai përdoret për prodhimin e disa llojeve të plastikës. Por tek Titani është kërkuar për një kohë të gjatë dhe në atë kohë nuk është përdorur ndjeshmëria që ka ALMA për ta dalluar.”

ALMA është shkurtimi për Atacama Large Millimeter Array, një koleksion shumë i madh teleskopësh të vendosura në shkretëtirën e lartë dhe të thatë Atacama në Kili. Ai operon që nga viti 2013 dhe është tepër i fuqishëm për të dalluar sasi shumë të vogla akrilo-nitrili.

Martin Cordiner, së bashku me zotin Palmer shkruan raportin për këtë zbulim:

“Nuk do të thonim se atje gjendet metan me shumicë, por duhet thënë se metani është gazi që gjendet më tepër në atmosferën e Titanit.”

Acrylo-nitrili është baza për një membranë qelizore të quajtur azotosome.

Palmer dhe Cordiner shpresojnë që ndonjë biolog me iniciativë do të krijojë azoto-some në laborator.

Me ta bërë këtë, pra me ta gjetur atë tek Titani, ky trup qiellor duhet shkuar për t’u vizituar.

“… Një nga argumentet e shkëlqyera për dërgimin e njerëzve për të eksploruar këto mjedise, është se gjatë fluturimit ata mund të marrin vendime se për çfarë mostrash të kërkojnë dhe ku të gërrmojnë.”- thotë Cordiner.

Ndoshta jo shumë shpejt, por shkencëtari thotë se në rreth 10 vitet e ardhshme, njerëzimi ka për të çuar sonda robotike në Titan. (voa)

Realiteti virtual pjesë e arsimit

realiteti virtualFalë efekteve speciale të krijuara në Hollywood, tashmë është e mundur krijimi i një bote me superheronj apo galaksi të largëta. Por kjo teknologji dalëngadalë po futet edhe nëpër shkolla dhe po e tjetërson dhënien e lëndëve shkencore.Udhëtimi visual mund t’i çojë nxënësit nga një qelizë e deri tek pjesët më të largëta të sistemit tonë diellor.

Falë këtyre syzeve virtuale, Marjai Flowers dhe Shelbi Buchanan mund të vizitojnë rezervate natyrore.

“Më pëlqeu pjesa kur një djalë dhe një vajzë po flisnin për gjarpërinjtë dhe breshkat. Syzet virtuale të çojnë në brendësi të atij mjedisi ku shikon gjithçka dhe të duket sikur vërtet je aty. I shikon dhe dëgjon gjërat që ndodhin aty.”

Ky quhet “Sistemi i Realitetit Virtual ‘Victory’ ”. Drejtuesi Steve Grubbs thotë se futja e realitetit virtual në programet mësimore është një mënyrë për të ndihmuar studentët. Ai foli me Zërin e Amerikës përmes Skype.

“Studentët amerikanë nuk po arrijnë rezultate të mira në shkencë ndaj besojmë se realiteti virtual është një mënyrë për arsimim më të mirë. Kemi vënë re se realiteti virtual i tërheq nxënësit më shumë për të mësuar.”

Ai thotë se studimet tregojnë se kujtesa e studentëve që mësojnë përmes realitetit virtual është më e mirë.

“..kur studentët zhyten në realitetin virtual dhe janë entuziastë për të mësuar, për rrjedhojë ata do të përvetësojnë më shumë nga mësimet dhe ky lloj arsimimi ka më shumë kuptim.”

Zoti Grubbs thotë se realiteti virtual, në disa raste, ofron një mjedis më të sigurtë mësimi.

“Studentët mund të realizojnë prova të ndryshme që edhe po shpërthyen, janë në botë virtuale, dhe askush nuk dëmtohet.”

Nxënës, si Shelbi Buchanan ndihen të kënaqur.

“Mjedisi është me personazhe si në filmat vizatimorë dhe mund të lëvizësh nga një dhomë tek tjetra. Ke shumë alternativa.”

Ky sistem i realitetit virtual është pjesë e arsimit në disa pjesë të Azisë, Kanadasë dhe Karaibeve, ndërsa do të bëhet pjesë e arsimit në disa shkolla amerikane kur të fillojë viti shkollor. (voa)

Rindërtimi i plotë i ADN-së

ADNDeri në fundin e këtij viti, shkencëtarët mund të arrijnë të krijojnë një genom krejtësisht artificial të majasë. Ky zhvillim i shpejtë i inxhinierisë gjenetike mund të çojë një ditë drejt krijimit të organizmave shumë më komplekse, madje edhe të vetë njerëzve. Shkencëtarët thonë se janë plotësisht të vetëdijshëm për rreziqet, por edhe për përfitimet e mundshme të jashtëzakonshme.

Për gati 4 mijë vjet, njerëzit e kanë përdorur majanë për të bërë bukë dhe pije alkolike. Shumë nuk e mendojnë se majaja është një organizëm i gjallë.

Ashtu si qelizat njerëzore, qelizat e majasë kanë kromozome me segmente të gjata ADN-je ku përmbahet i gjithë informacioni që duhet për rritjen dhe riprodhimin e tyre. Teknologjia moderne u lejon shkencëtarëve të kopjojnë pjesëzat e prera të ADN-së, të njohura me emërtimet A, C, G dhe T.

Por, në eksperimentet e tyre me majanë në Universitetin “Boeke Lab” të Nju Jorkut, shkencëtarët përdorën një tjetër përqasje:

“Në vend që t’ja fillojmë me atë që ekziston në natyrë dhe më tej ta modifikojmë, ne mund t’ja fillojmë nga hiçi duke projektuar sisteme të tëra nga asgjëja. Do shikojmë nëse funksionojnë gjatë procesit”, thotë Leslie Mitchell, e Universitetit “Boeke Lab”.

Me ndihmën e një kompjuteri, pjesëza të ndryshme të segmenteve të ADN-së priten, p.sh. sekuenca T-A-G zëvendësohen me një sekuencë të krijuar artificialisht, T-A-A.

Deri më tani, shkencëtarët kanë krijuar dhe zëvendësuar gjashtë nga 16 kromozomet e majasë, dhe të gjitha kanë funksionuar mirë.

Studiuesit thonë se janë plotësisht të ndërgjegjshëm për pikëpyetjet etike që lindin prej eksperimenteve me ADN-në dhe duan të diskutojnë për këtë gjë.

“Në këtë debat duhet të përfshihen studiuesit e normave të etikës, hartuesit e politikave, zbatuesit e ligjeve, shkencëtarët dhe publiku i gjerë. Do të doja që nëna ime të ishte dakord me atë që bëjmë”, thotë Leslie Mitchell.

Por, studiues të tjerë që po eksperimentojnë me ADN-në, mezi presin rezultatet.

“Unë i kushtoj shumë vëmendje pjesës kur tregojnë se çfarë kanë mësuar prej procesit, pasi nëse nuk ia arrijnë dot me një organizëm të thjeshtë si majaja, atëherë unë nuk do t’ia arrij dot kurrë me një bimë”, thotë June Medford, e Universitetit të Kolorados.

Qëllimi përfundimtar është krijimi i një majaje sintetike që do të shërbente më shumë për prodhim ilaçesh apo karburanti. Studiues të tjerë thonë se inxhinieria gjenetike mund të krijojë bimë që pikasin ndotjen në ajër apo edhe praninë e eksplozivëve. (voa)

Monitorimi i ndotjes së ajrit

SatelitÇdo sekondë, miliona ton gaze të ndryshëm ngrihen nga sipërfaqja e tokës në atmosferë. Shumë prej tyre janë të krijuara nga njeriu dhe të dëmshme, duke kontribuar masivisht në ndotjen e mjedisit dhe rrjedhimisht në ngrohjen globale. Agjencia Evropiane e Hapësirës, ESA, po ndërton një rrjet satelitësh që do të ndihmojnë shkencëtarët të krijojnë në kohë reale një hartë globale, të shëndetit të planetit tonë.

Nisja e satelitit Sentinel-1A për monitorimin e motit, në prill të vitit 2014, shënoi fillimin e misionit Copernicus – programi më i madh i vëzhgimit të tokës, i financuar nga Komisioni Evropian dhe Agjencia Evropiane e Hapësirës, ESA.

Qysh atëherë, janë nisur tre satelitë të tjerë, secili duke ofruar të dhëna unike mjedisore dhe të sigurisë në nivel global.

Sentinel 5P, i planifikuar për t’u nisur në shtator, do të ketë një spektrometer shumë të sofistikuar të quajtur Tropomi. Ai mund të monitorojë gaze të tilla si metani, formaldehidi, dioksidi i azotit, dioksidi i squfurit, si dhe do të masë rimëkëmbjen e shtresës së ozonit, të gjitha të lidhura me ndryshimet klimatike.

“Ne kemi ndërtuar shumë satelitë që vëzhgojnë Tokën në mënyra të ndryshme, por ky do të japë një kontribut operacional, në jetën tonë të përditshme. Ai ka të bëjë me ndotësit, ka të bëjë me ndikimet e gjërave që po ndodhin në Tokë dhe si ndikojnë ato. “

Sateliti do të fluturojë pothuajse saktësisht mbi dy polet, 824 kilometra mbi tokë. Çdo sekondë do të skanojë një sipërfaqe me gjatësi prej 7 kilometrash dhe gjerësi prej 2.600 kilometrash duke dërguar rezultate në stacionet tokësore në Norvegji dhe Kanada.

Brenda tre orësh shkencëtarët do të jenë në gjendje të krijojnë harta të detajuara të cilësisë së ajrit kudo në tokë.

“Ka të bëjë me të kuptuarit e burimeve të këtyre ndotësve, prej nga vijnë, si janë të lidhur me aktivitetet e njeriut dhe ato natyrore”.

Krahasuar me satelitin e mëparshëm SCIAMACHY për mjedisin që pushoi së funksionuari në vitin 2012, sasia e të dhënave nga sateliti Sentinel 5P do të jenë të jashtëzakonshme.

“Me këtë instrument, ne do të marrin në një muaj ato të dhëna që sateliti SCIAMACHY i siguronte në 10 vjet.”

Në vitin 2021, ESA ka në plan të nisë një tjetër satelit që së bashku me Sentinel 5P, do të përbëjnë grupin e pestë të satelitëve vëzhgues në misionin Copernicus. (voa)

Hartat e rrjedhjes së metanit

Harta e metanitGazi natyror është një lëndë djegëse e pastër që shpërndahet në shtëpitë e njerëzve nëpërmjet tubacioneve nëntokësore. Për fat të keq, tubacionet e vjetëruara shpesh shkaktojnë rrjedhje. Kjo bën që karburanti të shkojë dëm dhe të lëshojë metan të pa djegur, një gaz që shkakton efektin serrë. Rrjedhjet e metanit janë vështirë të gjenden dhe të maten. Shkencëtarët në Universitetin Shtetëror të Kolorados u bashkuan me Fondin për Mbrojtjen e Mjedisit dhe Makinat për Hartimin e Rrugëve të kompanisë Google për të krijuar “hartat e metanit”. Megjithëse ishte e vështirë të arrihej, hartat e lehta për t’u kuptuar, mund të hapin rrugën për piketimin e shumë llojeve të tjera të ndotjes.

Makinat e kompanisë Google për Hartimin e Rrugëve kapin imazhet e shtëpive dhe të rrugëve, por ato po ndihmojnë gjithashtu shkencëtarët të skicojnë harta të rrjedhjeve të metanit të padukshëm në tubacionet nëntokësore të gazit. Shkencëtari i Universitetit të Kolorados Joe von Fischer thotë se hartat on-line tregojnë gjithashtu përmasat e rrjedhjes.

“Kjo është arritja më e madhe që mund të pakësojë në mënyrë drastike ndotjen.”

Ngjyra e verdhë tregon se ka 9,000 litra rrjedhje të metanit, ngjyra portokalli tregon një rrjedhje pak më të madhe, dhe e kuqja tregon rrjedhje prej 60,000 litrash, që është e barabartë me ndotjen e një makine që ka përshkruar 14 mijë kilometra në një ditë të vetme. Bostoni ka tubacione të vjetëruara të gazit dhe si pasojë, shumë rrjedhje. Indianapolis ka linja më të reja dhe më pak rrjedhje.

Hartat nga Fondi për Mbrojtjen e Mjedisit e bëjnë këtë të lehtë për t’u diktuar, por për të arritur deri aty nuk ishte e lehtë.

Për shembull, askush nuk kishte matur më parë rrjedhjen e metanit nga një makinë në lëvizje. Për të kalibruar pajisjet e tyre, ekipi i zotit Von Fischer kreu prova për të krahasuar nivelin e metanit të regjistruar në një fuoristradë duke e pajisur atë me aparate për të matur me saktësi sasinë e metanit që nxjerr nga serbatori.

Por rezultatet krijuan thjesht shumë informacion. Shkencëtarët e informatikës në universitetin e Kolorados i kthyen më pas këto të dhëna në harta duke përdorur mjete online të kompanisë Google.

“Na dhanë mjaft mbështetje, sidomos me programin Google Cluster. Kjo lloj qasje nuk është shumë e zakonshme kështu që na u desh kohë për rezultatin përfundimtar”, thotë Sanmi Peracara në Universitetin e Kolorados.

Tani të gjithë mund t’i kuptojnë të dhënat. Me këtë teknologji, kompania energjitike e Nju Xhersit u jep prioritet riparimeve të tubacioneve më problematike.

“Për mua kjo ishte fitorja e vërtetë, të ndihmonim kompanitë e shërbimeve të jenë në gjendje të gjejnë cilat tubacione janë më ugjente për t’u riparuar”, thotë zoti Van Fischer.

Von Fischer parashikon edhe më shumë novacion për të piketuar shumë lloje të tjera ndotjesh… për të pastruar ajrin dhe për të kursyer energji. (voa)

Përpjekjet për përmirësimin e makinave hibride

Volvo hibridNë përpjekje për të pakësuar ndotjen gjithnjë e më serioze të ajrit në qytetet e tyre, autoritetet në Francë, të pasuara këtë javë nga ato në Britani, njoftuan se deri në vitin 2040 do të ndalojnë shitjen e makinave të reja me benzinë dhe naftë. Kjo mund të shpejtojë ritimin tashmë të ngadaltë të shitjeve të makinave hibride elektrike. Ndërkohë, inxhinierët po punojnë shumë për t’i bërë më tërheqëse këto lloje makinash. Studiuesit në Universitetin e Kalifornisë thonë se kilometrazhi i tyre mund të përmirësohet përmes instalimit të kompjuterëve inteligjentë.

Motorët elektrikë po zëvendësojnë dalëngadalë ato me karburant.

“Të gjitha makinat e hedhura në treg pas vitit 2019 do të jenë të elektrizuara. Janë tre nivele, hapi i parë është konvertimi i energjisë së çliruar gjatë frenimit të makinës përmes një sistemi hibrid, së dyti është përdorimi i një sistemi dy motorësh, që ne tashmë e kemi hedhur në treg, dhe hapi i tretë është prodhimi i motorëve me start tërësisht elektrike,” thotë një përfaqësues i kompanisë Volvo.

Automjetet e tanishme elektrike hibride tashmë kanë sisteme të menaxhimit të energjisë që alternojnë nga energjia elektrike në djegie benzine, në varësi të shpejtësisë dhe fuqisë së kërkuar.

Por studiuesit në Universitetin e Kalifornisë në Riverside, thonë se ka ende hapësirë për përmirësim.

“Ne nuk po merremi thjesht me analizimin e të dhënave të sensorëve në makinë, por edhe të të dhënave të mjedisit të jashtëm. Pra, të dhëna për trafikun, për sinjalet e kontrollit të trafikut dhe mënyrës se si njerëzit e ngasin makinën,” thotë studiuesi Matt Barth.

Studiuesit thonë se algoritmet më të fuqishme së shpejti do të jenë në gjendje të analizojnë mënyrën se si nget një shofer i caktuar për të parashikuar kur të kalojë nga motori me benzinë në atë elektrik.

“Kjo mund të realizohet brenda një afati të shkurtër, ndoshta brenda tre deri pesë viteve të ardhshme sepse të dhënat tashmë ekzistojnë. Aftësia e komunikimit ekziston. Duhet vetëm instalimi i më shumë pajisjeve inteligjente në makinë për të shfrytëzuar këto të dhëna,” thotë studiuesi Matt Barth.

Studiuesit thonë se me përmirësimin e algoritmeve mund të rritet mbi 30% efiçenca e përdorimit të karburantit në makinat hibride elektrike. (voa)

Origami frymëzon inxhinierët

OrigamiOrigami – arti i lashtë japonez i krijimit të figurave përmes palosjes së letrës, është i njohur mes të tjerash për krijimin e lejlekëve, krahët e të cilëve përplasen, apo bretkosave që kërcejnë. Inxhinierët sot janë duke marrë idenë e origamit, për ndërtimin e robotëve.

Ky robot trekëndor prej origami është 6 milimetra i trashë dhe peshon vetëm 26 gramë.

Sikurse tek legot trikëndore, inxhinierët mund të bashkojnë module të ndryshme për krijimin e robotëve të të gjitha formave gjeometrike.

Përkulshmëria karakteristike bën që ato të mund të rrëshqasin nëpër hapësira të vogla dhe pastaj të shfaqen në formën e piramidës me shumë faqe, për të kryer të gjitha llojet e detyrave.

Studjuesit në Institutin Federal të Tekonologjisë në Zvicër, EPFL — janë duke punuar për këtë lloj të ri robotësh.

“Ne duam që robotët të komunikojnë me njëri tjetrin, në mënyrë që të mund të kryejnë punë, apo detyra të ndryshme në një mjedis të largët, ku robotët normalë, më të mëdhenj dhe më të kushtueshëm, e kanë të vështirë të hyjnë.”- thotë studiuesi.

Modulet e ndryshme mund të palosen në forma të pafund.

“Ato përbëhen nga shtresa të sheshta, që i palosim për të krijuar formën 3-dimensionale të robotit. Për të krijuar një robot funksional, shtojmë edhe komponentë të tjerë, si sensorë, apo bateri.”

Këta robotë nuk janë të kushtueshëm, ata krijohen me lehtësi dhe mund të prodhohen në mënyrë masive.

“Me robotët prej origami nuk të vjen keq nëse prishen gjatë punës. Ne duam një zgjidhje të pakushtueshme dhe të lehtë për tranferimin e infromacionit dhe për ta bërë këtë, na duhen robotët prej origami, të cilët veç të tjerash kanë vetinë e mënyrave të shumta të lëvizjes: ata mund të hidhen me lehtësi, apo të kapërcejnë pengesa të ndryshme.”

Studjuesit thonë se sistemi i zhdërvjellët i krijimit me origami që ka veti të shumta do ta zgjerojë përdorimin e robotëve edhe në fusha të tjera, si ndërveprimi mes njerëzve dhe robotëve. (voa)

Një satelit i ri për vëzhgimin e bimësisë

staeliti venusNjë sy i ri në qiell së shpejti do të ndihmojë shkencëtarët të monitorojnë ndryshimet mjedisore me fotografi të shpeshta me rezolucion të lartë të dhjetra zonave të tokës.

Çdo dy ditë, për dy vjet e gjysmë, mikrosateliti Venus do të kapë pamjet e 110 parcelave të tokës, në pyje, fusha dhe rezervate natyrore, në mbarë botën. Sateliti prej 265 kilogramësh do të sigurojë monitorimin e parë të rregullt, të shpeshtë dhe të ngushtë të botës, për të parë rritjen dhe gjendjen e bimësisë në botë.

Sateliti Venus është një project francez-izrelit, që drejtohet nga Pierriec Ferrier. Ai thotë se qëllimi i këtij misioni shkencor është vëzhgimi i Tokës, që sateliti e vizoton çdo dy ditë, duke kryer fotografi me rezolucion të lartë nëpërmjet një kamere me spektër sot është unik. Qëllimi është të përcaktohet ndikimi i faktorëve të mjedisit, i aktiviteteve njerëzore dhe i ngrohjes globale në sipërfaqet kontinentale, thotë Ferrier

Venusi – një akronim për monitorimin e vegjetacionit dhe mjedisit në një mikro-satelit të ri – gjithashtu mund të ndihmojë në zhvillimin e sistemeve paralajmëruese të hershme për thatësirën dhe kërcënimet ndaj prodhimit të ushqimeve.

Sateliti, një projekt i përbashkët i Qendrës Kombëtare të Francës për Studimet e Hapësirës dhe Agjencisë Hapësinore të Izraelit, do të lëshohet në hapësirë më 1 gusht, nga Guajana Franceze. (voa)