Kategoritë: Shkenca

Interneti dhe planifikimi urban

planifikimi urbanNdërhyrja masive në Facebook dhe ekspozimi i të dhënave të rreth 50 milionë përdoruesve javën e kaluar ka theksuar një nga problemet e vendosjen e të dhënave në botën e internetit. Planifikuesit e qyteteve ndajnë të njëjtat shqetësime, por ata po shikojnë gjithashtu, se si publikimi i të dhënave mund të jetë një nxitje e madhe për të ndihmuar zhvillimin e qyteteve të tyre.

Ky është kompleksi Canary Wharf në Londër. Në regjistrimet e kamerave televizive të vëzhgimit dhe të telefonave celularë ka një thesar informacionesh që planifikuesit e qytetit duan t’i shfrytëzojnë.

Fabio Duarte nga Instituti i Teknologjisë në Masaçusets i kupton arsyet, por ai gjithashtu pranon shqetësimet për privatësinë:

“Kush po i mbledh të dhënat dhe për çfarë arsye po përdoren ato? Kjo është një pyetje shumë e rëndësishme. Nga ana tjetër, në universitetin tonë ne mund të analizojmë këto të dhëna, për të parë se çfarë përfitimesh mund t’i sjellin ato qytetit?”

Por Duarte mendon se po hyjmë në një epokë kur të dhënat masive nuk vijnë vetëm nga njerëzit. Planifikuesit e qytetit mund të marrin të gjitha llojet e informacionit unik nga Google, për shembull dhe Treepedia, një sistem i Institutit të Teknologjisë në Masaçusets që monitoron zonat e gjelbëra.

“Në Treepedia, ne grumbullojmë të dhëna të rrugët që ofrohen nga Google. Pra, makinat e kompanisë Google mbledhin imazhe nga më shumë se 400 qytete në mbarë botën dhe ne i hodhëm një vështrim këtyre të dhënave për të parë se çfarë mund të bëjmë me to?”

Të gjitha këto janë të dhëna anonime, siç i quan Fabio Duarte, por ato mund të jenë jashtëzakonisht të vlefshme.

“Tani ne mund të krahasojmë dhjetra qytete në mbarë botën dhe të shohim, bazuar në teknikat vizuale kompjuterike, se çfarë fshihet prapa imazheve të marra nga kompania Google. Për shembull, çfarë lloje pemësh ekzistojnë në zona të ndryshme. Pastaj, ne mund të bëjmë jo vetëm krahasimin e qyteteve por edhe informimin e planifikuesve urbanë mbi zonat e qyteteve që kanë nevojë për më shumë gjelbërim”.

Dhe, ndërsa bota jonë bëhet gjithnjë e më e ndërlidhur, Duarte pret një shtim të sasisë së të dhënave që vijnë nga burime “anonime”, që do të lehtësonte shqetësimet mbi privatësinë.

“Shumë shpejt ne nuk do të monitorojmë komunikimin mes njerëzve, por komunikimin mes objekteve. Kjo është ajo që ne e quajmë Interneti i Sendeve. Pra, do të ketë një komunikim mes dritave të rrugëve, semaforëve dhe trotuareve. Këto të dhëna do të jenë anonime dhe do t’i përmirësojnë qytetet tona”.

Informacioni mund të ndihmojë në zbutjen e problemeve si “trafikun i njerëzve” në stacionet e trenave, dhe të sjellë një epokë të artë të planifikimit të qyteteve. (voa)

Facebook-u me program të ri kundër imazheve lakuriq të fëmijëve

kunder imazheve lakuriq te femijeveFacebook njoftoi të mërkurën se ka vënë në përdorim një program të ri, që sinjalizon për imazhe lakuriq të fëmijëve. Programi e kishin ndihmuar kompaninë të hiqte 8.7 milionë fotografi të tilla, gjatë tre muajve të fundit.

Facebook-u tha se programi është vënë në përdorim gjatë vitit të kaluar dhe përmirëson identifikimin e përmbajtjeve të papërshtatshme, ndërsa analizon një numër masiv fotosh në rrjetet sociale.

Kompania njoftoi se po i forcon masat e kontrollit për të mbështetur politikën e saj të ndalimin të fotografive të të miturve me përmbatje seksuale. Programi po ndihmon në efikasitetin e ekipit të trajnuar për përmbajtjet problematike kundrejt miliarda postimeve që bëjnë përdoruesit e Facebook-ut çdo ditë.

Facebook-u njoftoi gjithashtu se ka nisur të përdorë dhe një program që identifikon përdorimin e rrjetit social për të krijuar shoqëri me të mitur me qëllim shfrytëzim seksual të tyre.

Gjigandi i medias sociale tha se do të zbatojë të njëjtën teknologji dhe në Instagram. (voa)

Parashikimi i Hawking: Në të ardhmen, supernjerëz gjenetikisht të modifikuar

Stephen HawkingNë të ardhmen, qeniet njerëzore do të dominohen nga një racë supernjerëzish gjenetikisht të modifikuar, që përmirësohen vet, pa pritur kursin e natyrës.

Ky është një nga parashikimet e bëra nga shkencëtari britanik, Stephen Hawking, i cili u nda nga jeta 14 marsin e kaluar në moshën 76-vjeçare, e që vjen tani në librin “Përgjigjet e mia për pyetjet e mëdha”, që do të dalë në shitje nga dita e martë, bashkë me paralajmërimin mbi rreziqet e inteligjencës artificiale, një nga frontet ku ai u angazhua gjatë, dhe refleksioneve për ekzistencën e Zotit.

“Nuk ka kohë për të pritur që evolucioni darvinian të na bëjë më inteligjentë”, shkruan shkencëtari i madh në një nga ekstraktet e librit, që e ka sjellë në avancë britanikja “The Times”.

“Pasi këta supernjerëz të shfaqen, do të ketë probleme politike domethënëse, me qeniet njerëzore të papërmirësuara që nuk do të jenë në gjendje të konkurojnë me ta. Me shumë gjasa do të zhduken, ose do të humbasin rëndësi. Do të ketë në anën tjetër një racë qëniesh, që vetëprojektohen dhe që përmirësojnë vetveten me një shpejtësi në rritje. Nëse raca njerëzore arrin të rikrijohet, me gjasë do të zgjerohet dhe do të kolonizojë planete dhe yje të tjerë”.

Ideja, që për shkencëtarin britanik përfaqëson një mundësi të madhe, është që të mund të përdoren teknikat që lejojnë modifikimin e ADN-së për të rritur memorien, rezistencën ndaj sëmundjeve, jetëgjatësinë dhe për të përmirësuar karakteristikat e tjera.

Por, Hawking nuk harron inteligjencën artificiale. Kjo e fundit, sipas tij, mund të jetë gjëja më e mirë, por në të njëjtën kohë edhe më e keqja që i ka ndodhur njerëzimit. Për sa i takon ekzistencës së Zotit, ai sugjeron: Mund të quani ligjet e shkencës Zot, por nuk është një Zot personal, nuk mund ta takosh dhe as t’i bësh pyetje.

 Top Channel

Inteligjenca Artificiale dhe luftimi i urisë globale

bimetNjë botë pa uri deri më 2030 është tema e Ditës Botërore të Ushqimit këtë vit dhe synimi i Organizatës së OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë. Të martën më 16 tetor do të mbahen aktivitete të ndryshme në mbarë botën që do të promovojnë luftën kundër urisë dhe nevojën për të siguruar ushqim për ata që vuajnë nga uria. Ndërkohë që ka patur përmirësime në luftën kundër urisë, Indeksi i Urisë Globale në rapotin për vitin 2017 tregoi se miliona njerëz ende vuajnë nga uria kronike dhe shumë vende kanë kriza akute të ushqimit. Përparimet në teknologji dhe inteligjencën artificiale mund të ndihmojnë në ushqyerjen e botës, por ka sfida që pengojnë depërtimin e teknologjisë tek vendet në zhvillim.

Uria prek një në nëntë njerëz në botë, dhe ky numër po rritet. Varfëria nuk është arsyeja e vetme për këtë.

“Po shohim një rritje gjithnjë e më të madhe të urisë së shkaktuar nga zhvendosja e njerëzve nga konfliktet dhe fatkeqësitë natyrore.”

Organizatat humanitare po i kthehen teknologjive të reja si Intelligenca Artificiale për të luftuar pasigurinë globale të ushqimit.

“Ajo që Inteligjenca Artificiale na ofron tani është aftësia për të rritur kapacitetet njerëzore. Pra, nuk bëhet fjalë për zëvendësimin njerëzve dhe gjërave, por për një prodhim dhe efektshmëri më të mirë se ajo që mund të arrihet vetëm me kapacitetin njerëzor.”

Inteligjenca artificiale mund të analizojë sasi të mëdha të të dhënave për të ndihmuar fermerët në vendet në zhvillim dhe zonat e prekura nga konfliktet dhe fatkeqësitë natyrore. Të dhënat pastaj mund t’u dërgohen fermerëve përmes telefonave inteligjentë.

“Të dhënat e posaçme dhe ato të hartave të tokës mund të analizohen nga Inteligjenca Artificiale, dhe pastaj informacioni mund t’u dërgohet të tjerve. Pra, me pak fjalë, fermerët mund të ndihmohen mbi atë se kur duhet të mbjellin kulturat e tyre bujqësore, çfarë duhet të mbjellin dhe si duhet t’i mbjellin ato”, thotë Uyi Stewart nga Fondacioni Bill dhe Melinda Gates.

“Kombinimi i teknologjive si Inteligjenca Artificiale, robotika dhe sensorët, ndihmon fermat të rrisin rendimentet e të mbjellave”, thotë Zenia Tata nga Fondacioni Xprize.

Por bota në zhvillim shpesh është e fundit në shfrytëzimin e teknologjive të reja.

“815 milionë njerëz janë të uritur dhe unë mund të vë bast se gati 814 milionë prej tyre nuk kanë telefona inteligjentë”, thotë Uyi Stewart nga Fondacioni Bill dhe Melinda Gates.

Edhe nëse teknologjia është e disponueshme, ende ka barriera të tjera.

“Shumë nga këta njerëz që vuajnë nga uria nuk flasin anglisht, kështu që kur marrim njohuri nga kjo teknologji, si do t’ia dërgojmë atë atyre?”

Megjithëse mund të marrë kohë për të dërguar teknologjitë e reja në botën në zhvillim, shumë analistë shpresojnë se përparimet e tilla do të përfundojnë në duart e fermerve në rajonet që përballen me pasiguri ushqimore.

“Ju keni shpikur teknologjinë. Investimet e mëdha kanë mbërritur atje dhe keni modifikuar teknologjinë për të ulur koston. Kështu që unë mendoj se në tre deri katër vjet ndoshta disa nga këto gjëra do të fillojnë të përdoren në botën në zhvillim”, thotë Teddy Bekele nga organizata “Land O’Lakes”

Punonjësit e organizatave humanitare thonë se sipërmarrësit duhet të shikojnë jashtë vendeve të tyre për të përshtatur teknologjitë e reja për të luftuar urinë globale. Dhe fermerët do të duhet të trajnohen në mënyrë që të mund të shfrytëzojnë fuqinë e inteligjencës artificiale për të ndihmuar në ushqyerjen e të uriturve në botën në zhvillim. (voa)

Anija e hapësirës Soyuz kthehet papritur në Tokë

SoyuzNjë ekuipazh ruso-amerikan në bordin e anijes së hapësirës Soyuz bëri një kthim të papritur në tokë, menjëherë pas nisjes për në një mision në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës.

Agjencia amerikane e hapësirës NASA njoftoi për një problem me mekanizmin shtytës të anijes kozmike menjëherë pas nisjes të enjten nga një qendër hapsinore e epokës sovjetike në Baikonur të Kazakistanit.

Anija Soyuz u shkëput prej mekanizmit shtytës përpara se të rikthehej në tokë, duke kryer atë që NASA e cilësoi si “zbritje balistike”, që do të thotë se ulja u krye në një kënd më të mprehtë se normalisht duke bërë që ekuipazhi i anijes të përjetojë një forcë më të madhe gravitacionale.

NASA njoftoi se dy astronautët Nick Hague dhe Alexei Ovchinin janë në gjendje të mirë shëndetësore.

Shefi i NASA-s Jim Bridenstine, tha se ekipi i tij po punon me homologët rusë për të zbardhur arsyet e incidentit.

Siguria e ekuipazhit është prioritet i madh për NASA-n ndaj dhe do zhvillohet një hetim i plotë lidhur me shkakun e incidentit” tha ai në një deklaratë.

Sipas zyrtarëve të gjitha misionet e fluturimit në hapësirë do të pezullohen derisa hetuesit të kuptojnë se çfarë nuk funksionoi. (voa)

SpaceX dërgon në orbitë një satelit argjentinas

SpaceXKompania e manjatit të biznesit Elon Musk “SpaceX” lëshoi të dielën me sukses në orbitë një satelit argjentinas.

Vetëm pak çaste pas nisjes nga baza e forcave ajrore e Vandenbergut, që ndodhet rreth 200 kilometra larg Los Anxhelosit, pjesa e parë e raketës “Falcon 9” u ul padëmtuar në bazë.

Është hera e parë që “SpaceX” ulet me sukses në një bazë ku nisen anijet hapësinore në bregun perëndimor amerikan.

Uljet e mëparshme të raketës “Falcon 9” kanë ndodhur në qendrën Kennedy të NASA-s që ndodhet në Florida.

Kompania “SpaceX” synon të ulë koston e lëshimeve drejt hapësirës, nëpërmjet ripërdorimit të raketave në vend që t’i hedhë ato në oqean, një praktikë e zakonshme që nga vitet e hershme të NASA-s.

Agjencia amerikane e Hapësirës fillimish i ripërdorte raketat gjatë zbatimit të programit të lëshimit të anijeve kozmike. (voa)

Tre veta fitues të çmimit Nobel në kimi

nobel kimiAkademia Mbretërore Suedeze e Shkencave, tha se tre shkencëtarë, Frances Arnold, George Smith and Gregory Winter, janë fitues të çmimit Nobel në kimi për vitin 2018, për hulumtime që mundësojnë prodhimin e enzimave dhe antitrupave për kimikate dhe prodhime farmaceutike të reja.

Frances Arnold, gruaja e pestë që fiton çmimin në këtë fushë, shpërblehet me gjysmën e çmimit prej 9 milionë koronash suedeze, afërsisht një milion dollarë amerikan, ndërsa gjysmën tjetër e ndajnë amerikani Smith dhe britaniku Winter.

“Fituesit e këtij viti në kimi, janë frymëzuar nga fuqia e evolucionit dhe kanë përdorur të njëjtat parime – ndryshimin gjenetik dhe përzgjedhjen – për të zhvilluar proteina që zgjidhin problemet kimike të njerëzimit”, thuhet në një deklaratë të Akademisë Mbretërore Suedeze të Shkencave.

Zonja Arnold është gruaja e dytë që fiton çmimin Nobel sivjet, pas kanadezes Donna Strickland, e cila dje u shpall një nga fituesit e këtij çmimi në fizikë.

Përdorimi i enzimave, i zhvilluar prej saj, përfshinë prodhimin më miqësor ndaj mjedisit të substancave kimike, siç janë prodhimet farmaceutike dhe prodhimin e karburanteve të ripërtërishme për fushën e transporteve.

George Smith zhvilloi një metodë të përdorimit të një virusi që infekton bakteret për të prodhuar proteina të reja, ndërkohë që Gregory Winter përdori të njëjtën metodë për evolucionin e drejtuar të antitrupave për prodhime të reja farmaceutike.

Çmimi në kimi është i treti që ndahet sivjet pas shpalljes së fituesve në fushën e mjekësisë dhe të fizikës më herët gjatë javës.

Çmimi mori emrin nga zbuluesi i dinamitit, Alfred Nobel, që ishte edhe themelues i tij dhe është ndarë që nga vitit 1901 për arritjet në shkencë, letërsi dhe paqe, sipas amanetit të tij

Të premten pritet të shpallet çmimi për paqen, ndërsa të hënën ai për ekonominë. (voa)

Jepet Çmimi Nobel në Fizikë

nobel fizikAkademia Mbretërore Suedeze e Shkencave ka njoftuar fituesit e Çmimit Nobel në Fizikë për vitin 2018. Fituesit, u nderuan për punën e tyre në fushën e rrezeve lazer.

“Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencace ka vendosur që çmimin e sivjetshëm Nobel për fizikën ta ndajë mes Arthur Ashkin, për instrumentin optik të përdorimit të rezeve lazer në sistemet biologjike. Gjysma tjetër e çmimit shkon për Gerard Mourou dhe Donna Strickland për metodën e gjenerimit të impulseve tejet të shkurtëra optike me intensitet të lartë ”, tha anëtari o fondacionit Nobel, profesor Goran K. Hanson.

Arthur Ashkin u zgjodh për shpikjen e të ashtuquajtutrës ‘piskatore optike’ që përdor rrezatimin e dritës për të krijuar një forcë që mund për të lëvizë fizikisht objektet. Dyshja Mourou dhe Strickland u nderua për një metodë të re që krijon pulse tejet të shkurta optike me intensitet të lartë, teknikë që përdoret në operacionet për korrigjimin e shikimit.

Të mërkurën do të njoftohet Çmimi Nobel për kimi dhe të premten ai për paqen. Çmimi për shkencën ekonomike do të njoftohet të hënën. Çmimi për letërsinë nuk do të ndahet këtë vit për shkak të një skandali seksual në Akademinë Suedeze. Çmimi Nobel shoqërohet me një shpërblim prej 1.1 milion dollarë. (voa)

Çmimi Nobel për mjekësinë për një amerikan e japonez

Nobel mjekesiÇmimi Nobel për Mjekësi iu dha amerikanit James P. Allison dhe japonezit, Tasuku Honjo. Ata kryen zbulime të rëndësishme në fushën e imunologjisë në luftë kundër kancerit.

Të dy shkencëtarët ia kanë dalë të vendosin një gurthemeli të ri në luftën kundër sëmundjes së kancerit, deklaroi juria e Çmimit Nobel në Stokholm të hënën (01.10). James P. Allison dhe Tasuku Honjo kanë bërë zbulime inovative, se si mund të përdoret sistemi imunitar i njeriut për të luftuar qelizat kanceroze. Prej kohësh të dy kandidatët njihen si shkencëtarë në fushën e mjekësisë dhe konsideroheshin si pretendentë për Çmimin Nobel.

Terapia e imunitetit është një trend i viteve të fundit në fushën e mjekësisë. Synimi i saj është që të aktivizojë sistemin imunitar të njeriut për të luftuar qelizat malinje, pra në momentin që qelizat mbrojtëse të sistemit imunitar, (qelizat T) i identifikojnë qelizat tumorale në trup, atëherë ato fillojnë t’i luftojnë ato. Problemi ishte se ishte e vështirë për sistemin imunitar t’i dallonte këto qeliza. Pikërisht kësaj ia dolën dy shkencëtarët, Allison dhe Honjo – ata zhvilluan një metodë, që i bën të “dukshme” qelizat kanceroze për sistemin imunitar.

SHBA, projekt për pajisjen me lazer të aeroplanëve cisternë

aeroplani me laserLazerët së shpejti do të jenë një mjet i ri mbrojtës për aeroplanët e pambrojtur të cilët janë të rëndësishëm në betejat ushtarake. Flota e aeroplanëve cisternë do të pajiset muajin e ardhshëm me avionë Boeing KC-46 Pegasus, që mund të transportojnë deri në rreth 96,000 kilogram karburant. Aeroplani i shumëpritur do të jetë në gjendje të furnizojë avionë të tjerë nga krahët e tij dhe në të njëjtën kohë mund të

furnizohet nga një tjetër avion cisternë. Por një gjeneral amerikan i tha Zërit të Amerikës se ai dëshiron që avionët cisternë të kenë një veçori tjetër që do t’i lejonte ata të fluturonin më pranë betejave se sa më parë.

Aeroplanët cisternë, si ky, bëjnë pothuajse të gjitha furnizimet ajrore me karburant për ushtrinë amerikane.

Version i fundit, Boeing KC-46 Pegasus, është i pajisur me teknologji për ta bërë atë më pak të dukshëm ndaj armiqve.

Por më pak i dukshëm nuk do të thotë i padukshëm, dhe ky është një problem i madh për aeroplanët cisternë dhe për aeroplanët bombarudesë dhe luftarakë që i furnizon me karburant.

“Aeroplanët tanë cisternë, për shkak se janë kaq të pambrojtur, duhet të mbahen jashtë rrezikut të një kundërshtari. Kjo do të thotë që aeroplanët tanë nuk mund të hyjnë në thellësi të territorit të armikut para se të kthehen për furnizim me karburant nga aeroplanët cisternë”, thotë Todd Harrison nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare.

Gjenerali i Forcave Ajrore, Carlton Everhart i tha Zërit të Amerikës se Forcat Ajrore po punojnë për gjetjen e një zgjidhjeje të pazakontë.

“Unë thashë kemi nevojë për një lazer, sepse duhet të mbroj aeroplanët tanë. Kështu që pas dy vjetësh ne do të testojmë një lazer në një aeroplan”.

Gjenerali Everhart thotë se lazeri nuk do të jetë njëlloj si në betejat e filmave Star Wars.

“Kjo nuk është armë sulmuese, por thjesht mbrojtëse”.

Eksperti i hapësirës ajrore Todd Harrison shpjegon.

“Lazeri në thelb mund të përdoret për të verbuar sensorët e një avioni tjetër, të një rakete, ose nëse është një lazer me fuqi të lartë, ai mund të përdoret për të shpuar një vrimë ose për të dobësuar mburojën e një raketeje apo aeroplani sulmues”.

Harrison thekson se testimi i lazerëve mbrojtës mund të kërkojë vite para se ata të jenë plotësisht funksionalë. Por, ai thotë se realizimi i ëndrrës së gjeneralit Everhart për ta vënë këtë teknologji në cisternë do të përbënte një avantazh të madh.

“Përdorimi i lazerëve si mekanizëm mbrojtës ka avantazhe sepse për aktivizimin e tij thjesht duhet energji elektrike dhe qitjet janë pothuajse të pakufizuara”.

Qitje të vogla që zyrtarët ushtarakë amerikanë thonë se mund të kenë një ndikim të madh në betejë.

“Kjo na lejon që të qëndrojmë në pozicionet tona dhe të jemi në gjendje të mbështesim avionët luftëtarakë ashtu siç duhet për të ekzekutuar luftën. Tani jam shumë i kënaqur me këtë projekt”, thotë Carlton Everhart, gjeneral i Forcave Ajrore.

Zyrtarët e Forcave Ajrore shpresojnë ta instalojnë teknologjinë lazer në aeroplanët cisternë gjatë dekadës së ardhshme. (voa)