Kategoritë: Shkenca

Gara hapësinore për eksplorimin e Marsit dhe planet për 2020

robot marsGara e parë për hapësirën, vuri përballë njera tjetërës Shtetet e Bashkuara dhe atë që njihej atëhere si Bashkimi Sovjetik, se kush do të bënte udhëtimin e parë në hapësirë. Gara Hapësinore e Shekullit 21 është një përpjekje globale për të dërguar njeriun në Mars. Zërit të Amerikës i hedh një vështrim planeve të agjencive hapësinore për të hulumtuar Planetin e Kuq në vitin 2020.

Gjysmë shekulli pas uljes në Hënë, banorët e tokës po planifikojnë rrugën e re në Garën Moderne të Hapësirës.

“Ne kemi në plan të bëjmë eksplorimin e parë të Marsit rreth vitit 2020″, thotë Wu Yanhua nga Administrata Kombëtare e Hapësirës në Kinë.

Agjencitë hapësinore në vitin 2020 planifikojnë të dërgojnë robotë eksperimentalë që duhet të udhëtojnë rreth një çerek miliardë kilometra në hapësirë për të studiuar Marsin përpara udhëtimit me njerëz në bord.

NASA po planifikon një mision në korrik për të studiuar një shtrat lumi në Mars, që dikur kishte ujë, në kërkim të shenjave të jetës në formë mikrobesh të lashta të fosilizuara, përpara se të sjellin gurët në Tokë në vitet 2030.

Planet e Kinës për vitin 2020 janë dërgimi i një sonde në Mars dhe një sonde tjetër në orbitën e Marsit.

“Plani ynë është të përfundojmë fluturimin rreth Marsit, uljen e një sonde dhe eksplorimin në një udhëtim, ashtu siç bëmë me misionin tonë në Hënë”, thotë Wu Yanhua nga Administrata Kombëtare e Hapësirës në Kinë.

Kjo zonë testimi pranë Pekinit simulon uljen e një sonde në Mars, ku forca e gravitetit është sa një e treta e asaj në Tokë.

Agjencia Evropiane e Hapësirës dhe ajo ruse Roscosmos, kanë bashkuar forcat për një mision të quajtur ExoMars. Roboti i tyre është pajisur me një mjet shpimi për të studiuar thellësitë e Marsit. Ekipi është në garë për të qënë gati për inspektimin përfundimtar në prill.

“Nëse do ta kalojmë me sukses inspektimin, atëherë do të marrim autorizimin për të dërguar sondën në Baikonur (Kazakistan) për një nisje brenda periudhës 26 korrik dhe 11 gusht. Nëse nuk e arrijmë këtë afat, atëherë misioni ynë mund të shtyhet për më shumë se dy vjet. Mund ta imagjinoni se sa të mobilizuar jemi për të zgjidhur problemet e fundit, me të cilat po përballemi”, tha Francois Spoto, anëtar i Misionit ExoMars nga Agjencia Evropiane e Hapësirës.

Një ulje e suksesshme në 2021 do të ishte e para për Agjencinë Evropiane të Hapësirës, pas një dështimi në vitin 2016.

Emiratet e Bashkuara Arabe synojnë të dërgojë sondën e parë në korrik. E quajtur Misioni i Shpresës, ajo do të jetë sonda e parë arabe dhe islamike që do të arrinte në orbitën e Marsit.

“Ajo do të studiojë atmosferën e poshtme, të mesme dhe të sipërme të Marsit, dhe do të përpiqet të kuptojë se si rrjedhin gazrat nga Marsi”, thotë Sheikha Al Maskari nga Agjencia Hapësinore e Emirateve të Bashkuara Arabe.

Në sipërfaqen e Marsit aktualisht ndodhen dy sonda funksionuese dhe gjashtë satelitë. Deri më tani, vetëm Shtetet e Bashkuara kanë arritur të zbarkojnë me sukses në Mars dhe po operojnë një sondë që ndodhet atje.

voa

Dënohet shkencëtari kinez për shkelje të etikës të riprodhimit

scientist He JiankuiIn this Oct. 10, 2018, photo, scientist He Jiankui looks at a computer screen while working at a lab in Shenzhen in southern China’s Guandong province. China’s government on Thursday, Nov. 29, 2018, ordered a halt to work by a medical team that…

Një gjykatë kineze dënoi të hënën me tre vjet burg shkencëtarin që thotë se qëndron pas foshnjeve të para në botë të ngjizura me anë të ndryshimit të gjeneve.

Vitin e kaluar, shkencëtari He Jiankui tronditi komunitetin shkencor, duke njoftuar lindjen e vajzave binjake, gjenet e të cilave mendohet se ishin ndryshuar për të krijuar imunitet ndaj virusit të Sidës HIV. Ai u gjobit gjithashtu me tre milion juanë (430,000 dollarë), njoftoi agjencia e lajmeve Xinhua.

He Jiankui, i cili ka mbaruar Universitetin Stanford në Kaliforni, u dënua nga një gjykatë në Shenzhen për “kryerje të paligjshme të ndryshimit të gjeneve në embrionin njerëzor të destinuar për riprodhim”, tha agjencia Xinhua.

Dy studiues të tjerë që punonin me të u dënuan po ashtu. Sipas agjencisë, që citonte vendimin gjyqësor, të tre ata nuk kishin kualifikimin e nevojshëm për të punuar si mjekë dhe kishin shkelur me vetëdije rregullat dhe parimet etike të Kinës.

Gjyqi u zhvillua me dyer të mbyllura pasi çështja kishte të bënte me “privatësi personash”, tha Xinhua.

Zgjidhja e problemit të mbeturinave ushqimore

mbeturinat ushqimoreSipas një studimi të OKB-së, bota prodhon mbetje ushqimore të mjaftueshme për të ushqyer deri në 2 miliardë njerëz çdo vit. Një kompani e re teknologjike synon t’ua dërgojë këtë ushqim njerëzve në nevojë.

Në ishullin e Gjirit të San Françiskos, një kompani e vogël po zbulon pa zhurmë zgjidhjen për një nga sfidat më të mëdha me të cilat përballemi: të ardhmen e ushqimit në një epokë ndryshimesh klimatike dhe mbetjesh masive.

Ata i përqasen problemit nga pikëpamja teknologjike.

“Po përpiqemi të udhëheqim një revolucion burimesh, një ndryshim të të menduarit, nga mbeturinat drejt rigjenerimit”, thotë Timothy Childs, bashkëdrejtues në kompaninë “Treasure8”.

Timothy Childs është ndër pionerët e realitetit virtual që ka zhvilluar paisjet e NASA-s. Ai mendon se trajtimi i krizës së ushqimit kërkon shqyrtimin e problemit në mënyrë novatore.

“Duhet parë gjithë sistemi, nga pika e hyrjes, deri në pikën e daljes, dhe të revolucionarizojmë çdo pjesë të tij. Pastaj duhet t’ia japim këtë zgjidhje të gjitha tregjeve ku ekzistojnë mbeturinat”, thotë zoti Childs.

Objektivi i tij fillestar janë frutat dhe perimet që deri më tani lihen të kalben.

“Sistemet e avancuara të tharjes do të na mundësojnë të përpunojmë produkte të shumëllojshme bujqësore dhe ta transformojmë të gjithë sistemin e ushqimit, duke e bërë më të shpejtë dhe me përmbajtje më të lartë vlerash ushqimore se sistemet e deritanishme”, thotë zoti Childs.

Mollët jo shumë të paraqitshme janë duke u përpunuar tashmë nga makina tharëse dhe do të bëhen pjesë e linjës së produkteve të quajtur “Ground Rules”.

Dhe ky është vetëm fillimi.

“Kompania jonë nxjerr me shpejtësi prototipin, e teston dhe pastaj e nxjerr e para në treg”, thotë zoti Childs.

Ata po shqyrtojnë çdo hap të zinxhirit ushqimor.

“Një pjesë konvertohet në energji për të furnizuar paisjet me të cilat trajtojmë ushqimet. Ajo çfarë mbetet shkon sërish në tokë”, thotë Derk Hendriksen, bashkëdrejtues i kompanisë “Treasure8”.

Ata synojnë t’i përhapin këto sisteme në mbarë globin. Por fillimisht, gjithçka simulohet.

“Projektojmë godina, procese dhe paisje në kompjuter dhe i testojmë përmes realitetit virtual”, thotë zoti Childs.

Nga ky realitet virtual dalin produkte me shije të shkëlqyer.

Pse jemi të varur nga telefoni? Shkenca ka përgjigjen!

TelefoniPërgjigja klasike për arsyen pse e keni kaq të vështirë të lini telefonin tuaj në shumicën e rasteve do të ishte – sepse jeni të varur nga ai.

Ju jeni mësuar të shpërqendroheni, si për shkak të dizajnit të këtyre pajisjeve dhe aplikacioneve, dhe efektit të dopaminës sa herë që merrni telefonin.

Sidoqoftë, shkenca ofron një shpjegim alternativë. A është e mundur që pajisjet tona mobile të na tërhiqen, jo pse jemi të varur, por pasi jemi duke u përpjekur të shmangim zërin në kokën tonë?

Për të kuptuar pse ka kuptim kjo “hipotezë e ikjes nga mendimet tuaja”, lexoni se çfarë thonë rezultatet e një studimi të fundit nga psikologu social Timothy Wilson në Universitetin e Virxhinias.

Ekipi i tij la një grup njerëzish në një dhomë, nga e cila ata larguan të gjitha gjërat që mund të merrnin vëmendjen: telefona, stilolapsa, letër, etj.

Subjektet më pas kaluan 15 minuta duke qëndruar vetëm me mendimet e tyre.

Ekipi i Wilson zbuloi se shumica e njerëzve në grup e vlerësuan këtë përvojë si të mërzitshme ose një përvojë që nuk e shijuan aspak.

Shkencëtarët atëherë prezantuan një kthesë të vogël për të gjithë situatën. Ata përsëritën të njëjtin eksperiment, duke lënë një pajisje në tryezë në dhomë që lejonte subjektet të “peshkonin” veten me një goditje mini-elektrike.

Për 27 për qind të grave dhe 67 për qind të burrave, fakti që ata duhej të qëndronin vetëm në dhomë me mendimet e tyre ishte aq e padurueshme sa vendosën të “godasin” veten me rrymë. Një burrë thuhet se e përsëriti atë 190 herë.

Rezultati shqetësues i këtij studimi është se shumica e njerëzve më mirë do të lëndonin veten sesa të liheshin vetëm me mendimet e tyre, transmeton KosovaPress.

NASA synon banesat për në Hënë, Mars dhe më tej

HenaKur astronautët të rrotullohen në orbitën e hënës, ose të jetojnë në sipërfaqen e saj në dekadat e ardhshme, duket se do të jenë në kabina të fryra me ajër të cilat janë duke u prodhuar tashmë. Dhjetëra zyrtarë të NASA-s dhe astronautë veteranë janë duke vlerësuar pesë makete të këtyre strehëzave të prodhuara nga kompani të ndryshme.

Agjensia amerikane e hapësirës, NASA, po shqyrton disa ide dizenjimi për të ashtuquajturën “Gateway” – stacionin e ardhshëm kërkimor që do të vendoset në orbitën rreth Hënës.

Gateway do të shërbejë edhe si shtëpi e përkohshme për astronautët që do të presin për të udhëtuar drejt sipërfaqes së Hënës, ose ndoshta edhe Marsit.

Maketi u ngjan ballonave, por është shumë më i komplikuar.

Gateway, do të jetë terreni parapërgatitor ku do të mbledhim të gjitha mjetet hënore që do të shkojnë në sipërfaqe dhe ndoshta në të ardhmen të ndalet aty edhe mjeti i tranzitit drejt Marsit. Është një lloj platforme orbitale më e afërt”, thotë Mike Gernhardt, astronaut i NASA-s.

Brenda banesave gjenden paisjet që mundësojnë punën kërkimore, si dhe mjediset që u duhen njerëzve për të jetuar dhe punuar.

Ekspertët po studiojnë moketet për të parë se cili variant funksionon më mirë.

“Qëllimi është të përcaktojmë çfarë na pëlqen dhe çfarë jo nga këto banesa. Në vazhdim mund të analizojmë të dhënat dhe të paraqesim rekomandime apo kërkesa për gjërat që dëshirojmë të shohim në fluturimin hapësinor”, thotë zoti Gernhardt.

Përpjekja për të projektuar dhe ndërtuar banesa hapësinore vjen prej dëshirës së administratës Trump që NASA të rikthejë astronautët në Hënë brenda vitit 2024.

Axhenda e përshpejtuar krijoi programin Artemis, ku parashikohet ndërtimi nga kompani private të Lunar Gateway (Portali Hënor), si dhe për mjete që do të ulen në sipërfaqe, apo dhe makina robotike.

Ky stacion modular që do të rrotullohet rreth Hënës do të strehojë njerëzit dhe punën kërkimore.

Një takim u organizua në Las Vegas, të shtetit Nevada, në zyrat qendrore të kompanisë Bigelow Aerospace, një kompani për banimin e hapësirës e themeluar nga miliarderi i hotelerisë Robert Bigelow. Ai shpreson që klientët të priten në një mënyrë krejt të re.

“Gateway na ofron mundësinë t’i testojmë të gjitha këto struktura në një mjedis të hapësirës së thellë… si një parathënie e udhëtimit drejt Marsit”, thotë sipërmarrësi Bigelow.

Banesa B330 e kësaj kompanie do të lëshohet nga Toka e palosur brenda një kapsule. Ajo është e përbërë nga një material i ngjashëm me pëlhurën dhe është projektuar për të mbrojtur banorët nga radiacioni i hapësirës së thellë dhe nga inertet që lëvizin me shpejtësi në hapësirë.

Sapo të ankorohet pranë moduleve të tjera në Gateway-in e gjendur në orbitën e Hënës, banesa do të shpaloset në godinë 2-katëshe me shtrirje 16 metra që mund të strehojë deri në gjashtë astronautë.

Programi për banimin e hapësirës dhe programi i kolonizimit pritet të kushtojë mbi 1 miliardë dollarë deri në vitin 2028.

voa

Identifikimi biometrik, një mënyrë për të siguruar shërbime

identifikimi biometrikDisa njerëz në vende të ndryshme të botës në vend që të tregojnë dokumentin e identifikimit për të marrë ilaçe ose ushqime, po përdorin beben e syrit ose gjurmën e gishtit. Korrespondentja e Zërit të Amerikës, Deana Mitchell bisedoi me përfaqësuesit e një kompanie në Silicon Valley, që prodhon mjete të reja teknologjike për identifikim.

Senegali po punon për të ndryshuar sistemin e vet shëndetësor, me synimin që çdo qytetar të ketë kujdes shëndetësor për vetëm gjashtë dollarë në muaj, por më parë qytetarët duhet të provojnë identitetin e tyre dhe kjo ka paraqitur një problem të madh.

“Nuk kanë dokumenta, certificatë lindjeje, shumë prej tyre nuk kanë lindur në spital”, thotë Yash Shah, Zëvendëspresident i Produkteve dhe Programeve në kompaninë Credence ID

“Dy miliardë njerëz nuk kanë dokumenta për t’u identifikuar”, thotë Bruce Hanson, President dhe themelues i Credence ID.

Për këtë arsye, një numër në rritje vendesh po punojnë me kompani teknologjike si Credence ID e Kalifornisë që fitoi kontratën për të ndihmuar agjencinë e kujdesit shëndetësor të Senegalit për të krijuar një metodë të re identifikimi: atë biometrike.

Përdorimi i tipareve të veçanta të çdo njeriu, si shenja e gishtit ose bebja e syrit për konfirmimin e identitetit, mund të duket si fanta-shkencë, por po bëhet diçka gjithnjë e më e zakonshme.

“Njerëzit më të shfrytëzuar në botë janë ata që nuk dokumente identifikimi. Për shembull dikush mund të shkojë në një qendër të marrë qumësht për fëmijë dhe pastaj të shkojë në një qendër tjetër të marrë prapë. Organizatat joqeveritare që japin ndihma pa dashje kanë krijuar një treg të zi”, thotë zoti Hanson.

Identifikimi biometrik është i debatueshëm pasi shkakton shqetësime etike se mund të përdoret nga qeveritë për të monitoruar veprimet e përditshme. Megjithatë kjo metodë po përhapet në gjithë botën.

“Ka tre metoda bazë: shenjat e gishtave, fytyra dhe bebja e syrit”.

Skanimi i bebes së syrit funksionin sepse ngjyra e saj pothuajse nuk ndryshon gjatë gjithë jetës.

“Krijohet një pamje e syrit që duket si fotografi bardhë e zi. Imazhi analizohet dhe kthehet në një dokument dixhital”, thotë zoti Hanson.

Credence ID punon në mbi 30 vende. Në Indonezi, pajisjet e tyre të identifikimit biometrik përdoren për të dhënë kredi. Në Argjentinë, produktet e kësaj firme, u përdorën së fundmi për të identifkuar të plagosurit pas një përplasje autobuzi. Në Nigeri, po përdoren për të identifikuar studentët para provimeve.

Kështu ndërsa aspekti etik vazhdon të debatohet, në një pjesë të madhe të botës, kjo mënyrë po përdoret për të zgjidhur probleme.

voa

Krijimi i proteinave në laborator ofron mundësi të shumta

ProteinaNjë shprehje e vjetër thotë “Natyra është e pamposhtur”. Por në një laborator në Universitetin e Nju Jorkut, shkencëtarët po përpiqen të kopjojnë një prej aktiviteteve bazë të natyrës, ndërtimin e proteinave. Korrespondentja e Zërit të Amerikës Faith Lapidus sjell më shumë hollësi.

Kur flitet për proteinat, mendja të shkon menjëherë tek mishi. Por, duke patur në mendje biokiminë, proteinat janë shumë më komplekse. Enzimat, antitrupat, madje edhe muskujt e njeriut janë me bazë proteine. Është një sistem i mrekullueshëm, thotë kimisti Kent Kirshenbaum:

“Sa herë që mendojmë se mund të fitojmë karshi natyrës, ne gjendemi të përulur gjithmonë.”

Por, përpjekja vazhdon.

“Ne mund të rikrijojmë proteina natyrale ose molekula sintetike për të imituar format, strukturat dhe funksionet e proteinave natyrale”, thotë zoti Kirshenbaum.

Me mbështetje nga Fondacioni Kombëtar i Shkencës, zoti Kirshenbaum dhe një ekip i Universitetit të Nju Jorkut po zhvillojnë metoda të reja për krijimin e proteinave sintetike në laborator. Ata shohin një të ardhme jo shumë të largët, kur do të mund të krijojnë proteina që nuk kanë ekzistuar më parë në natyrë dhe do t’i përdorin ato në shkallë industriale.

“Kemi krijuar mënyrën e qasjes për ndërtimin e këtyre molekulave në një mënyrë jashtëzakonisht të besueshme. Besojmë se nëse mund të projektojmë një molekulë, do të jemi në gjendje ta ndërtojmë atë”, thotë zoti Kirshenbaum.

Kjo do të sillte antibiotikë sintetikë që luftojnë infeksione të ndryshme të trupit, ilaçe të ndërtuara enkas për të trajtuar kancerin e avancuar të prostatës dhe enzima që do të shndërronin celulozën në lëndë djegëse.

Brenda qelizave njerëzore, fabrikat biokimike ndërtojnë proteinat bllok pas blloku – blloqe aminoacidesh. Në laboratorin e zotit Kirshenbaum, shkencëtarët kanë zhvilluar metoda që kanë të njëjtin funksion sikurse këto rruaza të vogla të futura në një shiringë.

“Rruazat ofrojnë një sipërfaqe të mirë, si dhe janë poroze, kështu që reaksionet kimike mund të zhvillohen në sipërfaqe dhe brenda rruazave”, thotë zoti Kirshenbaum.

Sfida e madhe qendron tek rikrijimi i proteinës sintetike në mënyrë që të zëvendësojë tërësisht atë natyrale. Nëse forma e molekulës ka vetëm pak ndryshim, nuk mund të funksionojë siç është projektuar.

Deri tani, ata kanë patur sukses në rikrijimin e proteinave tejet të vogla sintetike.

“Kjo është shumë e rëndësishme, kemi arritur në këtë prag. Duhet të ndërmarrim hapin e ardhshëm që jo vetëm të imitojmë njësitë e intervaleve të shkurtëra, por të imitojmë format komplekse tre-dimensionale të disa prej këtyre strukturave masive të proteinave. Pas kësaj, do të hapet një botë e gjerë përdorimesh për ne” , thotë zoti Kirshenbaum.

Kjo mund të çojë në ndërtimin e materialeve të avancuara, lëndëve djegëse më të pastra dhe efikase, ilaçeve më të mira dhe trajtimit shëndetësor më efikas.

voa

Hooked, një aplikacion i krijimit të literaturës dhe filmave me celularë

HookedNjë kompani teknologjike po ofron letërsi dhe filma të shkurtër të krijuar posaçërisht për pajisjet celulare. Ato tashmë kanë 50 milion abonentë mujorë. Korrespondentja e Zërit të Amerikës, Deana Mitchell sjellë hollësitë.

Adoleshentët shpenzojnë shumë kohë në telefonat inteligjentë. Një aplikacion i ri i quajtur “Hooked” tani ka depërtuar në këtë platformë me synimin për të tërhequr të rinjtë me filma dhe letërsi të re të krijuar posaçërisht për këtë platformë dixhitale.

Ajo që ne po ndërtojmë është si një Netflix për celularë, i mbushur me përmbajtje të ndryshme për përdoruesit e telefonave inteligjentë“, thotë Kevin Ferguson, i aplikacionit “Hooked”.

Ne filluam me pyetjen, a lexojnë më të rinjtë? Dhe nëse po, çfarë platformash mund të përdorim për leximin e llojeve të ndryshme të literaturës? Dhe kështu lindi ideja e krijimit të platformës që në thelb krijon histori nga shkëmbimi i mesazheve me telefona inteligjentë”, thotë Esha Gupta nga aplikacioni “Hooked”.

Aplikacioni “Hooked”, që thotë se ka 50 milionë abonentë mujorë, nuk u ndal këtu. Tani krijuesit e platformës janë duke i kthyer historitë e tyre më të pëlqyera në filma.

Videoja jonë e parë në platformën ‘Hooked’ ishte një histori e shkurtër 15 minutëshe e quajtur ‘Trevor dhe Virgjëresha’“, thotë Kevin Ferguson nga aplikacioni “Hooked”.

“Trevor dhe Virgjëresha”,që “Hooked” thotë se është historia më popullore në aplikacion, shtjellon historinë klasike të një vajze adoleshente që ka simpati për një djalë shumë të pëlqyer. Por, krijuesit e platformës “Hooked” theksojnë se ata kanë një grup të larmishëm përmbajtjesh me tema të tjera.

Ne publikuam një histori më të gjatë dhe më komplekse të quajtur “Materia e errët”. Dhe ky ishte një sinjal për ne se angazhimi në këtë platformë për aq kohës sa është i fokusuar, prodhon histori të pasura”, thotë Kevin Ferguson.

Dhe në epokën dixhitale, asgjë nuk duhet t’i lihet fatit. Krijuesit e aplikacionit “Hooked” mund të shohin se sa kohë shpenzojnë lexuesit në secilën histori, madje edhe në secilën faqe, të cilën e përdorin kur prodhojnë filmat.

Vetëdija dhe ritmi, ajo ku ju vendosni të përqëndroheni, të dhënat vërtetë ju informojnë mbi zgjedhjet krijuese posaçërisht për atë që ndihet si angazhuese në telefonat inteligjentë“, thotë Esha Gupta nga aplikacioni “Hooked”.

Një mënyrë e re e rrëfimit të historive, për një audiencë të brezit të mijëvjeçarit. Një gjë është e sigurt, nëse mund ta përballoni koston e abonimit, është e vështirë të hiqni dorë nga aplikacioni “Hooked”.

voa

Ecja e parë në hapësirë nga astronaute femra

AstronautetNASA bëri histori të premten në mëngjes kur astronautet Christina Koch dhe Jessica Meir dolën jashtë Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor për të zëvendësuar një karikues baterie të dëmtuar.

Ecja në hapësirë vetëm me astonautet femra është e para në llojin e saj “në historinë njerëzore”, tha agjencia amerikane e hapësirës. Ecja filloi në orën 7:38 të mëngjesit.

Astronautja Koch ishte e para që doli nga Stacioni Ndërkombëtar me një litar të kuq të bashkangjitur me kostumin e saj.

Meir pasoi shpejt, me një qese me vegla ndërsa doli nga stacioni në orën 7:49 të mëngjesit.

Ecja historike përreth orbitës jashtë laboratorit në hapësirë bëhet disa muaj pasi një ecje tjetër me astronaute femra u anulua sepse NASA nuk kishte kostume hapësinore në masën e duhur. Ecja e sotme është paralajmëruar si një hap i madh përpara për agjencinë në një kohë kur NASA vazhdon të punojë për të nënvizuar kontributet e grave.

Në një konferencë për mediat para ecjes 5-orë e gjysmë, Administratori i NASA-s, Jim Bridenstine tha se agjencia do të vazhdojë përpjekjet për të dërguar “burrin tjetër dhe gruan e parë” në Hënë deri në vitin 2024.

A po bëhen robotët më të ngjashëm me njerëzit?

robotProfesorët në Universitetin e Merilendit po mundohen që të përmirësojnë në mënyrë drastike inteligjencën artificiale duke u përpjekur që t’u mësojnë robotëve të mendojnë dhe të përdorin përvojat e kaluara për të kryer funksione të reja.

T’u mësosh robotëve veprimet më të thjeshta është e vështirë dhe kërkon kohë. Në këto pamje shihet një android teksa mundohet të palosë një bluzë, bazuar në një kod special.

Teksa kryen këtë veprim, paisja duhet të llogarisë përmasat, materialin dhe algoritmin.

Për inteligjencën artificiale është një operacion i ndërlikuar.

Por ekipi i shkencave kompjuterike në Universitetin e Merilendit po punon që të përmirësojë aktivitetin e robotëve përmes përvojës së kaluar.

“Sot robotët janë të ngadalshëm në shumë veprime sepse nuk kanë aftësi të parashikojnë një sinjal bazuar në një tjetër. Duke krijuar kujtime perceptimesh, robotët mund të shfrytëzojnë përvojën që të punojnë më shpejt”, tha profesori i Universitetit të Merilendit, Yiannis Aloimonos.

Nëse puna e profesorit Aloimonos me ekipin e tij jep rezultate, do të kemi kompjuterë më të mirë dhe telefona që mund të analizojnë situata dhe akumulojnë përvojë.

“Ka shumë aplikacione të rrjetit të neuroneve kur flitet për pajisjet celulare. Për shembull, për të gjetur vendndodhjen, mund të fotografosh ambientin dhe pajisja të thotë ku je”, thotë studenti i doktoraturës në Universitetin e Merilendit, Anton Mitrokhin.

Dronët do të jenë në gjendje të analizojnë vetë ambientin që i rrethon duke mos pasur nevojë të drejtohen nga njeriu.

Megjithatë ende mbetet shumë punë. Por profesori Aloimonos beson se sistemi në të cilin po punojnë të ketë ndikim të madh.

“Disi, tërë puna për zhvillimin e sistemit të inteligjencës artificiale i ngjan kullës biblike Babel, ku janë gjithë ata njerëz që flasin gjuhë të ndryshme. Sistemi që po paraqesim na jep një gjuhë për të shprehur të githa informaionet që janë grumbulluar në përceptime, vendime, njohje dhe lëvizje”, thotë profesori i Universitetit të Merilendit, Yiannis Aloimonos.

Një tjetër ndryshim i madh janë sytë e robotëve. Shkencëtarët thonë se ato nuk janë thjeshtë kamera, por sensorë dinamikë të të parit që reagojnë ndaj lëvizjes dhe dritës.

Ato punojnë ngjashëm me syrin e njeriut që dërgojnë sinjale të vazhdueshme në kujtesën e robotit, duke krijuar përvojë jetësore. Shkencëtarët thonë se kjo i bën robotët më të ngjashëm me njerëzit.

voa