Kategoritë: Shkenca

Rekord amerikan për qëndrim në orbitë

kosmonautPas 340 ditësh në orbitë, astronauti amerikan Scott Kelly dhe kozmonauti rus Mikhail Kornienko u kthyen sot në Tokë.

Një anije ruse Soyuz ku ndodheshin Kelly, Kornienko dhe një kozmonaut i dytë rus, Sergej Volkov, bëri një ulje të butë në stepat e Kazakistanit, tre orë pas shkëputjes nga Stacioni Ndërkombëtar i Hapësirës. Volkov u kthye pas gjashtë muajsh në bordin e Stacionit Ndërkombëtar, që është kohëzgjatja tipike e një misioni për ekipet e hapësirës.

Astronauti Kelly mban tani rekordin amerikan për kohëzgjatje të qëndrimit në hapësirë. Ai dhe Kornienko i ranë botës 5,440 herë në bordin e Stacionit, duke parë 10,880 lindje dhe perëndime dielli nga orbita.

Qëllimi i misionit të tyre ishte për të studiuar se si ndikon një qëndrim i gjatë në hapësirë mbi trupin e njeriut. Studime të tilla mund të shërbejnë për planifikimin e misioneve të ardhshme shumëvjeçare në planetin Mars apo në trupa të tjera qiellorë. (voa)

Google gjen se ku është marrë fotoja

google fotoMotori i kërkimit në Internet, gjigandi Google, ka përpunuar një inteligjencë artificiale që mund të identifikojë se ku është marrë një fotografi, edhe pa iu referuar objekteve të njohura që mund të ndodhen në foto, apo sistemit të pozicionimit global, GPS.

Programi, i quajtur PlaNet, përdor një bazë të dhënash prej miliona fotosh, secila me etiketën e vet gjeografike. Ato janë të organizuara së bashku në 26.000 rrjete dhe bëjnë krahasimin e aspekteve të ndryshme si stilet e ndërtimit, gjuhët dhe jetën bimore.

Programi kompjuterik megjithatë ka disa kufizime. Për shembull, ai nuk është në gjendje të identifikojë zonat e largëta ose pak të vizituara të planetit.

Ndërsa ju mund të mendoni se për të depozituar gjithë këto foto krahasuese duhet një dhomë plot me servera dhe superkompjuterë, studiuesit thonë se programi nuk ka kërkuar deri tani më shumë se gjysmë gigabit, që do të thotë se ai mund të instalohet lehtë në shumicën e telefonëve inteligjentë. (voa)

Telefonat inteligjentë dhe realiteti virtual

celularetNew Samsung S7 (R) and S7 edge smartphones are displayed after their unveiling ceremony at the Mobile World Congress in Barcelona, Spain, Feb. 21, 2016.

Vëzhguesit e teknologjisë thonë se tregu i telefonave inteligjentë është ngadalësuar. Ekonomitë e dobësuara, ngopja e tregut dhe konkurrenca në rritje nga kompanitë kineze dhe indiane, kanë bërë që vëzhguesit e teknologjisë të kërkojnë burime të tjera për të fituar para. Shumë prej tyre po vënë bast tek realiteti virtual, ose shkurt VR. Në një model të parë më parë me risitë e tjera në fushën e teknologjisë, çmimi i kësaj teknologjie po bie dhe sasia e përmbajtjes në dispozicion është në rritje.

Numërimi në kohë reale në faqen elektronike GSMA Intelligence tregon rritjen konstante të përdoruesve të telefonave inteligjentë në mbarë botën.

Tregu është ende shumë i madh dhe me fitime por ka një sfidë për manifakturat.

“Si mund të bësh dallimin për të zgjedhur një telefon me prekje, bateri dhe kamera? Ajo që pamë në Kongresin Botëror të Telefonave Inteligjentë është se disa prodhues po e zgjidhin këtë me disa produkte”, thotë Ben Wood, shefi i kërkimeve me kompaninë CCS Insight.

Për Sony-in gjithçka ka të bëjë me kameran. Telefoni i tij, Xperia X ka një kamera që është gati të bëjë një foto në më pak se 0.6 sekonda.

G5-a i kompanisë LG ka një dizenjo fine dhe një pajisje që shton jetën e baterisë dhe rrit funksionin e kameras së telefonit.

Galaxy S7 i Samsung-ut ka baterinë më të madhe dhe mund t’i shtosh memorje, deri në 200 gigabajts.

Por këto pajisje kushtojnë shumë kështu që prodhuesit në Kinë dhe Indi po nxjerrin në treg versione më të lira të telefonave inteligjentë.

“Shohim një ndryshim nga tregjet e zhvilluara në tregjet në zhvillim. Kështu tani ka më shumë marka kineze dhe indiane. Mendoj se potencialisht mund të shohim më shumë marka afrikane në të ardhmen”, thotë analisti Neil Mawston.

Por me kamerat aq të fuqishme po hapet një mundësi e re – realiteti virtual. Samsung po e çifton telefonin e tij me syzet VR.

“Këto janë pajisje që do të gjenerojnë shumë përmbajtje dhe kjo do të jetë çelësi i nxitjes së tregut të realitetit virtual”, thotë Ben Wood, me kompaninë CCS Insight.

Prodhuesit shpresojnë se së shpejti pothuajse të gjithë do të duan syzet VR për lojra, për të eksploruar vende ose për t’u bashkuar virtualisht me miqtë dhe familjen. Dhe lidhja mund të jetë e mundur në vende të tjera.

“Do të lëshojmë këtë vit satelitin tone të parë mbi Afrikë në mënyrë që të mundësojmë punën me operatorët për të zgjeruar lidhjen dhe për të shtuar internetin atje”, thotë Mark Zuckerber, themeluesi i Facebook-ut.

Kompania CCS Insight parashikon se deri në fund të vitit konsumatorët do të blejnë deri në 13 pajisje për lidhje virtuale. (voa)

IS kërcënon Facebook-un dhe Twitter-in

facebookNjë grup hakerësh me lidhje me grupin terrorist Shteti Islamik kanë bërë një kërcënim kundër themeluesit të Facebook-ut Mark Zuckerberg, si dhe ndaj themeluesit të Twitter-it, Jack Dorsey.

Grupi “Sons of the Caliphate” – Djemtë e Kalifatit, ka postuar në internet një video 25-minutëshe, të titulluar “Flames of the Supporters” – Flakët e përkrahësve, që i paraqet dy titanët e tekonologjisë të përfshirë nga flakët dhe me vrima nga plumbat.

Në video thuhet me mburrje se anëtarët e ISIS-it vazhdojnë të kenë llogari në Facebook dhe në Twitter, megjithë hapat që po merren për t’i ndaluar ata.

Në video pretendohet se anëtarë të Shtetit Islamik kanë 10 mijë llogari individuale në Facebook, 150 në grup dhe mbi 5 mijë llogari në Twitter.

Si Facebook, edhe Twitter kanë marrë masa që t’i zhdukin postimet e përkrahësve të ISIS-it në portalet e tyre.

Twitter, që thotë se ka mbi 320 millionë përdorues aktivë, tha se ka pezulluar mbi 125,000 llogari me lidhje me ISIS-in që nga mesi i vitit 2015.

Ndërsa Facebook-u hoqi nga portali profilin e autorit të sulmit në

San Bernardino,Tashfeen Malik, për shkeljen e rregullores së shërbimit. Kompania tha se ajo ndalon çdo përmbajtje që vlerëson, ose nxit “akte terroriste”.

As Twitter-i dhe as Facebook-u nuk kanë komentuar për videon e publikuar sot. (voa)

Privatësia dhe tensionet Apple-FBI

appleMbështetësit e kompanisë Apple në kundërshtimin e saj për të plotësuar kërkesën e FBI-së që të zhbllokojë një telefon iPhone të përdorur nga një autor vrasjesh masive, thonë se janë duke planifikuar protesta në më shumë se 40 qytete, duke përfshirë edhe selinë e FBI-së në Uashington.

Një grup i të drejtave dixhitale i quajtur Lufta për të Ardhmen po organizon aktivitete në dyqanet e kompanisë Apple në Nju Jork, San Francisko, Miniapolis, Hong Kong dhe Londër.

Grupi thotë se mbështejta e përpjekjeve për të mbrojtur sigurinë e të dhënave personale është tepër e rëndësishme dhe se pajisjet do të bëheshin më të pambrojtura nëse qeveria e fiton betejën ligjore ndaj kompanisë Apple.

Autoritetet amerikane duan ndihmën e kompanisë Apple për të zhbllokuar një telefon të përdorur nga Syed Rizwan Farook, i cili së bashku me gruan e tij Tafsheen Malik, vrau 14 persona vitin e kaluar në San Bernardino të Kalifornisë.

Apple ka refuzuar ta bëjë këtë, duke thënë se FBI po kërkon krijimin e një programi deshifrues, i cili nëse bie në duar të gabuara, shumë përdorues të kompanisë Apple do të mund të bëheshin objekt i  kërkimeve në telefonat e tyre.

Themeluesi i kompanisë Microsoft, Bill Gates i tha gazetës Financial Times se qeveria nuk është duke kërkuar krijimin e një dere të pasme, por thjeshtë informacione për një rast të veçantë.

“Apple ka qasje në informacione. Ata thjeshtë po refuzojnë ta japin këtë qasje dhe gjykatat do t’u tregojnë atyre nëse ata do ta bëjnë këtë apo jo”, tha ai.

Një gjykatës federal urdhëroi kompaninë Apple të ndihmojë FBI-në javën e kaluar, dhe qeveria paraqiti një mocion duke i kërkuar gjykatës që ta detyrojë kompaninë Apple ta zbatojë kërkesën.

Urdhëri thotë se Apple duhet të ndihmojë autoritetet të anashkalojnë një funksion auto-fshirës që shuan të dhënat, pas 10 përpjekjesh të pasuksesshme për të gjetur fjalëkalimin e duhur.  FBI nuk e di fjalëkalimin e Farook-ut, dhe ka nevojë për eliminimin e funksionit auto-fshirës për të filluar përpjekjet për gjetjen e fjalëkalimit, që do t’u mundësonte agjentëve hapjen e telefonit.

Apple ka kohë deri të premten për të paraqitur kundërshtimin e saj ndaj kërkesës së qeverisë, dhe një seancë dëgjimore për rastin është planifikuar të mbahet më 22 mars.

Qendra Kërkimore Pew të hënën publikoi një sondazh me më shumë se 1000 njerëzve,  51 përqind e të cilëve thanë se Apple duhet të zhbllokojë iPhone-in dhe 38 për qind e të anketuarve mbështetën kompaninë Apple. Njëmbëdhjetë për qind nuk kishin asnjë opinion.

Një avokat që përfaqëson disa nga të afërmit e 14 njerëzve të vrarë në San Bernardino tha se së shpejti do të paraqesë një deklaratë në mbështetje të urdhrit të gjyqtarit që i kërkon kompanisë Apple të ndihmojë autoritetet.

Apple po vazhdon luftën e saj kundër urdhërit të gjykatës. Të hënën shefi ekzekutiv i kompanisë, Tim Cook u dërgoi një letër klientëve të firmës duke u thënë se kërkesat e qeverisë amerikane janë “trishtuese”.

Në letrën e tij Tim Cook thotë se gjigandi i teknologjisë “nuk ka simpati për terroristët”. Por ai shton se në se “Apple” i bindet kërkesës së autoriteteve amerikane për të gjetur një mënyrë për të depërtuar tek iPhone-i i Syed Rizwan Farookut, kjo do t’i hapte dyert kërkesave të pafund për telefona të tjerë në të ardhmen.

Një ndërhyrje e tillë, thotë Cook, do t’i bënte përdoruesit e produkteve “Apple”, të prekshëm ndaj kërkimeve për të dhënat e tyre financiare, të dhënat shëndetësore, si dhe për të monitoruar vendndodhjen e tyre dhe fotografitë që ata marrin.

“Asnjë individ me arsye nuk e sheh të pranueshëm këtë veprim”, shkruan Cook në letrën e tij.

Drejtori i FBI James Comey këmbënguli se qeveria nuk po përpiqet të  vendos ndonjë precedent për rastet e ardhshme, ose “për ta lënë të lirë një çelës kryesor në vend”, gjë që Cook thotë se do të ndodhë.

Shefi i FBI-së Comey tha se kjo “është për viktimat dhe sjelljen e drejtësisë,” dhe se tensionet mes privatësisë dhe sigurisë nuk duhet të zgjidhen nga korporatat apo FBI-ja, por nga populli amerikan.

Tim Cook ka thënë se në qoftë se FBI fiton rastin dhe Apple detyrohet të krijojë një program për zhbllokimin e iPhone-ve të saj, agjentë të zbatimit të ligjit nga mbarë vendi “tashmë kanë thënë se kanë qindra iPhone që ata duan që Apple t’i zhbllokojë”.

Ai tha se Apple beson se “e vetmja mënyrë për të garantuar se një mjet i tillë i fuqishëm nuk do të abuzohet dhe nuk do të bjerë në duar të gabuara është mos krjimi i një programi për zhbllokimin e iPhone-ve.”Cook gjithashtu sugjeroi formimin e një komisioni “apo paneli tjetër të ekspertëve për inteligjencën, teknologjinë dhe liritë civile për të diskutuar pasojat për zbatimin e ligjit, sigurinë kombëtare, privatësinë dhe liritë personale”, duke shtuar se Apple do të merrte pjesë në një përpjekje të tillë.

Ky është rasti më i fundit që nxjerrë në pahë frustrimet e zyrtarëve të zbatimit të ligjit të cilët ankohen se metodat e reja të kodimit të përdorur nga kompanitë si Apple po i vështirësojnë përpjekjet e tyre për të kryer hetime që përfshijnë përdorimin e teknologjisë nga ana e kriminelëve të dyshuar. Apple ka forcuar kodimet e telefonave të saj në vitin 2014 mes shqetësimeve në rritje të publikut në lidhje me privatësinë dixhitale. (voa)

Printimi 3D dhe mjedisi

printer 3dPrinterat 3D për përdorim personal do të mund të funksionojnë me plastikë të thjeshtë. Shkencëtarët në Belgjikë kanë krijuar një lloj materiali plastik që nuk dëmton mjedisin dhe që mund të përdoret jo vetëm për printera 3D, por edhe në mjekësi.

Që nga fillimi i viteve 80-të, kur ishin thjeshtë instrumente laboratori, printerat 3D janë shndërruar tashmë në paisje për konsumatorët, të cilët mund të krijojnë me to projekte komplekse.

Shumë njerëz e shohin këtë si fillimin e revolucionit të tretë industrial, por mjedisorët thonë se toka do të rrezikohej nga mbeturinat plastike në oqeane dhe tokë.

Më e dëmshmja është plastika e patretshme me bazë hidrokarburi. Alternativat e tjera që nuk dëmtojnë mjedisin kanë kosto më të lartë, si plastika PLA, e prodhuar nga acidi polilaktik me bazë sheqernat.

Tashmë, shkencëtarët në Universitetin Leuven kanë gjetur një mënyrë për ta prodhuar PLA-në më shpejt dhe me kosto më të ulët.

“Në dallim nga proçeset e deritanishme, proçesi ynë ka vetëm një fazë, zhvillohet në temperaturë më të ulët dhe ka rendiment më të lartë të volumit të prodhuar. Gjithashtu, gjatë proçesit nuk prodhohen mbetje.”

PLA-ja është një plastikë e përshtatshme jo vetëm për printerat 3D, por edhe për disa materiale mjekësore të tretshme në mjedis, si fijet për qepjen e plagëve.

“Mendoj se do të fillojnë të hyjnë më tepër prodhues të këtij materiali në treg duke ulur më tej çmimin e tij. Ky do të jetë fillimi i futjes së plastikës PLA në biznesin e plastikës së tretshme.”

Megjithëse PLA-ja nuk është e përshtatshme për të gjitha përdorimet, një kompani petrokimike po e zhvillon tashmë proçesin për prodhim masiv, duke rritur kështu edhe shpresën se në të ardhmen e afërt më shumë produkte plastike do të jenë të prodhuara nga materiale të tretshme në mjedis. (voa)

Energjia diellore në Mesdhe

energjia dielloreMesdheu është njohur gjithmonë për motin me diell, por në këtë rajon centralet me energji diellore kanë qenë operacione të shkallës së vogël. Tashmë, falë teknologjisë së re dy vende bregdetare, Maroku dhe Izraeli po përqafojnë energjinë diellore në shkallë të gjerë.

Ekipet e ndërtimit në shkretëtirën Negev të Izraelit po vendosin pasqyra të mëdha që do të mbulojnë një sipërfaqe prej 1 milion metrash katrorë, për ta reflektuar dritën e diellit në një kullë të lartë:

“Këtu shihni ndërtimin e një centrali të madh me energji diellore që do të përmbajë 50 mijë pasqyra, të cilat do të reflektojnë diellin,” thotë një Noam Nizami i kompanisë Megalim.

Pjesa më e madhe e gjeneratorëve që prodhojnë sasi të vogël energjie nga dielli bazohen në teknologjinë fotovoltaike që e shndërron dritën e diellit në energji elektrike.

Por centralet e mëdha e kanë më me leverdi të përdorin energji të koncentruar diellore për të prodhuar avull, i cili vë në lëvizje gjeneratorë të mëdhenj që prodhojnë energji elektrike.

Këto pasqyra ndjekin automatikisht pozicionin e diellit në horizont.

“Kemi pulte të avancuara kontrolli përmes kullave që komunikojnë me Wi-Fi. Gjithashtu përdorim teknologjinë e fjalës së fundit për energji nga avulli,” thotë Eran Gartner i kompanisë Megalim.

Kur të përfundojë ndërtimi i centralit vitin e ardhshëm ai do të prodhojë energji të mjaftueshme për të furnizuar 120 mijë banesa.

Ndërkaq, në Marok, në jug të Maleve Atlas ka hyrë në funksionim faza e parë e një centrali të ngjashëm.

Në vend që ta drejtojnë dritën e diellit drejt një kulle, pasqyrat e mëdha në centralin Noor nxehin një solucion kripe deri në 400 gradë celcius. Solucioni, i cili kalon nëpër tuba ngjitur me pasqyrat, mund ta ruajë temperaturën deri në tre orë pas perëndimit të diellit.

Kur të përfundojnë të tria fazat e ndërtimit në 2018, centrali do të prodhojë 500 megavat energji, që mund të përmbushë nevojat e 1.1 milionë marokenëve.

Zyrtarët në të dy vendet theksojnë se centralet janë ndërtuar në zona ku nuk ndikojnë tek itinerari i lëvizjes së zogjve shtegtarë. (voa)

Teknologjia që mbartet në trup

teknologjia orePaisjet elektronike të përditshme po vazhdojnë të zhvillohen me shpejtësi. Variantet më të reja përfshijnë syze që zmadhojnë realitetin rreth nesh. Ndërsa, paisje regjistruese të aktivitetit tonë sportiv tashmë po përfitojnë opsione të reja dhe jo të gjitha për njerëzit.

Kjo paisje e quajtur Wonderwoof, mund t’i vendoset qenit për të patur një ide për lëvizjet e tij gjatë ditës. Prodhohet me shumëllojshmëri ngjyrash tërheqëse, ndërsa i përçon nga larg të zotit të qenit të gjitha lëvizjet e kafshës besnike.

“Të tregon të gjitha aktivitet e qenit si dhe të ofron mendje të qetë kur jeni larg kafshës tuaj”, thotë Annem Hobson me kompaninë Wonderwoof.

“Solos” janë një palë syze që shfaqin të dhëna të mbledhura nga biçikleta dhe nga vetë çiklisti. Ernesto Martinez është krijues i syzeve Solos.

“Këto syze inteligjente do t’u japin çiklistëve të dhëna të mbledhura në kohë reale duke ua transmetuar vizualisht dhe me zë. Të dhënat për fuqinë, shpejtësinë, ritmin etj. do të shtojnë efikasitetin e trajnimit.”

Ekrani i syzeve “Solos” është me rezolucion të lartë HD dhe shikohet qartë edhe në diell. Ka një bateri të integruar me formë aerodinamike që zgjat për gjashtë orë. Përveç të dhënave të aktivitetit fizik, syzet marrin edhe prej celularit të dhënat për vendndodhjen nëpërmjet GPS-it, si dhe shfaqin mesazhet SMS.

Firma e njohur FitBit ka prodhuar orën e re inteligjente FitBit Blaze, që synon të integrojë sa më shumë opsione që dëshirojnë njerëzit të kenë, ndërkohë që ka lënë jashtë qëllimisht disa opsione që ofrohen nga orët inteligjente të firmave të tjera, si Apple. FitBit përqëndrohet tek aspekti i ushtrimeve fizike dhe ora mund të hiqet dhe të vendoset për t’u përdorur në një tjetër kuadër.

“Është paisje me shumë përdorime. Mund të lëvizet nga rripi dhe të vendoset në një tjetër mbajtëse për t’u shndërruar nga një paisje matëse të ushtrimeve fizike në një paisje që ju shoqëron si aksesor gjatë mbrëmjes që do të kaloni jashtë shtëpisë”, thotë Daniel Shaw with firmën Fitbit.

Firma që prodhon byzylykun “Nex Band” i çon gjërat edhe më tej. Nex Band mund të programohet nga vetë personi për të kryer funksione të ndryshme. Adam Delman është prodhues i Next Band.

“Nuk ka nevojë të jesh programues për ta përshtatur që të kryejë funksione që nga hapja e derës së garazhit, kontrollimin e muzikës që dëshiron të dëgjosh, apo të lajmërojë vetiu miqtë e tu që po shkon për në shtëpi, ose të marrësh lajmet më të fundit për ekipin tuaj sportiv të preferuar.”

Ekspertët tashmë mendojnë se teknologjia që mbartet në trup po ndihmon njerëzit për të lehtësuar mënyrën e tyre të jetesës. (voa)

Teknologji e re: Robotë teleprezentë

robotTingëllon si një koncept i së ardhmes, por aftësia për të qenë i pranishëm në dy ose më shumë vende në të njëjtën kohë, e quajtur teleprezenca, ka ekzistuar që nga transmetimi i parë i drejtpërdrejtë televiziv në vitin 1929. Megjithatë, aftësia për qenë i pranishëm dhe të lëvizësh në moment sipas dëshirës është një përpjekje që kërkon ndërthurjen e industrisë televizive me atë robotike.

 

Tani është e lehtë të marrësh pjesë nga larg në një mbledhje, përmes programeve të ndryshme të telekonferencave.

 

Por, pjesëmarrja në disa takime radhazi, ose vizita ndaj secilit pacient në një repart spitalor, do të thotë se dikush duhet të mbaj me vete një pajisje portative.

Këtu hyn roboti teleprezent.

Ideja e teleprezencës ka ekzistuar për një kohë të gjatë, por ka qenë kryesisht në faza eksperimentale për shkak të kostos së lartë të ndërtimit të një platformë të qëndrueshme lëvizëse të pajisur me një ekran kompjuteri, një aparat fotografik, dhe pajisje të tjera të nevojshme.

David Cann, Firma “Double Robots”:

“Ne e ndërtuam atë rreth një iPadi pasi kostoja ishte më e ulët. Kjo platformë është shumë e lëvizshme dhe përdorimi i saj nga konsumatorët është tepër i lehtë”.

David Cann është bashkë-themelues i firmës “Double Robots”.

Inxhinierët e firmës me bazë në Kaliforni donin të ndërtonin një robot të tillë me kosto të përballueshme i cili do të zgjidhte tre probleme.

David Cann, Firma “Double Robots”:

“Ne donim të ndërtonim një pajisje të lehtë e cila nuk do të ishte e frikshme, nuk do të përplasej me objektet përreth dhe nuk do të dëmtonte asgjë. Donim që ajo të mos ishte më e gjatë se rreth 1.5 metra dhe të kishte një bazë të vogël në mënyrë që të lëvizte me lehtësi në zyrë mes një karrigeje dhe një tavoline dhe mes njerëzve.  E vetmja mënyrë për ta realizuar këtë ishte prodhimi i një roboti të balancuar”.

Një tabletë iPadi e instaluar në robotin e quajtur “Double 2″, shërben si truri i tij, duke e ndihmuar atë të mbajë ekuilibrin, ndërsa përdoruesi i kontrollon nga larg lëvizjet e tij  përmes një kompjuteri.

Roboti kushton rreth tre mijë dollarë pa iPad-in dhe deri tani, më shumë se 5 mijë robotë të këtij lloji janë dërguar në mbarë botën, në korporata, spitale dhe klientë privat. Punonjësit e shkëputur lehtë mund të nxitojnë nga një takim në tjetrin dhe të shoqërohen me kolegët e tyre, ndërsa studentët e sëmurë mund të ndjekin nga shtrati mësimet dhe të bisedojnë me miqtë e tyre.

Firma “Double Robotics” thotë se së shpejti  robotët teleprezentë do të mund të përdoren në muzeume dhe vende të tjera publike. (voa)

Shpjegimi i zbulimit të shekullit

Kjo është videoja që shpjegon zbulimin më të rëndësishëm të njerëzimit (VIDEO)

Teoria e 100 viteve më parë e Albert Ajnshtajnit për valët gravitacionale u vërtetua nga shkencëtarët, duke konfirmuar edhe njëherë gjenialitetin e fizikantit.

Prof. Dr. Halil Sykja, profesor i fizikësPas një vëzhgimi të deformimit të hapësirë-kohës, të gjeneruar nga përplasja e dy vrimave të zeza 1.3 miliard vjet dritë larg Tokës, shkencëtarët konfirmojnë teorinë e Relativitetit të Përgjithshëm të hartuar nga Ajnshtajni.

Për astrofizikantët ky zbulim do të sjellë një epokë të re për gjithësinë. Ai është kulmimi i dekadave studime e kërkime dhe mund të ofrojë një dritare të re mbi Big Bangun apo shpërthimin e madh që mendohet se krijoi universin.

Zbulimi i valëve gravitacionale u bë nga bashkëpunimi Ligo, i cili operon disa laboratorë në të gjithë botën, ku shkencëtarët përmes lazerave që lëshojnë në tunele të gjata përpiqen që të diktojnë valëzime në përbërjen e hapësirë-kohës.

Fizikanti dhe profesori i teorisë së relativitetit në Departamentin e Fizikës në Universitetin e Tiranës, Halil Sykja, shpjegoi në edicionin qendror të lajmeve të Top Channel zbulimin e shekullit.

Prof. Dr. Halil Sykja, profesor i fizikës: Lajmi është shumë i rëndësishëm për shkencën dhe të ardhmen e njerëzimit për arsye se ky zbulim i drejtpërdrejt i valëve gravitacionale është ‘qershia mbi tortë’ për verifikimin e ideve të Ajnshtajnit. Por, zbulimi direkt që ka 60 vite që kërkohet me shumë intesitet u bë tani realitet për arsye se ne jemi në gjendje t’i shohim me sy, në laborator në Tokë, të instaluara në vende të ndryshme të botës dhe në mënyrë të veçantë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Teoria e Ajnshtajnit qenka plotësisht e vërtetë. Guglielmo Marconi në fillim të shekullit 20-të zbuloi transmetimin me radio të valëve elektromagnetike dhe ne të gjithë e dimë se çfarë po ndodh sot me celularët, me GPS-in, me satelitët, me komunikimin në të gjithë botën etj. etj., sepse valët bartin energji dhe derisa bartin energji këto janë në gjendje që duke u transmetuar të bëjnë ndryshime dhe të tejçojnë informacion. Kështu që edhe valët gravitacionale mbartin energji dhe imagjinoni sikur të arrijmë të komunikojmë më valë gravitacionale dhe të kuptojmë misteret qoftë në mënyrë lokale, në vrimat e zeza, në yje, brendësi të yjeve, etj., qoftë edhe për universin si i tërë.

/ Top Channel

Ose ndiqni ne video:

https://www.theguardian.com/science/video/2016/feb/11/we-did-it-scientists-announce-discovery-of-gravitational-waves-video?CMP=embed_video

Kjo video shpjegon në një mënyrë më të thjeshtë zbulimin me të rëndësishëm të njerëzimit: valët gravitacionale, të detektuara nga shkencëtarët, pas 100 vitesh kur Ajnshajn hodhi teorinë e tij.

Shkencëtarët ditë më parë kanë paralajmëruar për se mund të jenë gati për të njoftuar se ata kanë vërejtur disa valë gravitacionale në strukturën hapësirë-kohë.

Shkencëtarët që punojnë me sistemin Laser Interferometër për valë të gravitacionit (LIGO), makineri e cila është ndërtuar për të zbuluar dridhjet e vogla të valëve gradacionale, kanë dhënë rezultat definitiv për zbulimin e valëve gravitacionale.

Ata tani janë siguruar për këtë zbulim që thuhet se ky mund të jetë zbulimi që mund të ndryshojë plotësisht të kuptuarit tonë ndaj gjithësisë, shkruan BBC, transmeton Express

Ekipi ndërkombëtar thotë se zbulimi i këtyre valëve gravitacionale do të sjellë një epokë të re për astronominë.Gjithashtu ata thonë se ky zbulim, pas shumë dekadave kërkim, është zbulimi më i madh pas Big Bengut.