Kategoritë: Shkenca

Një skaner i ri i avancuar

scanerShkencëtarët po ndërtojnë një skaner që mund të zbulojë shumë të panjohura në trupin e njeriut dhe të çojë në trajtime më të mira për kancerin, sëmundjet e zemrës dhe çrregullime të trurit.

Skaneri me përmasa të mëdha, i quajtur “Explorer,” do të marrë imazhe të papara të brendësisë së trupit të njerëzve. Tani për tani, skanerat përqëndrohen vetëm në pjesë të veçanta të trupit.

Një skipi studjuesish të Universitetit të Kalifornisë iu dha një grant prej 15,5 milionë dollarësh nga Institutet Kombëtare të Shëndetësisë për ndërtimin e skanerit të plotë të trupit. ​

“Trupi i njeriut përmban një sistem organesh dhe të gjitha ato bashkëveprojnë me njëri tjetrin. Më parë nuk kemi qenë në gjendje ta zbulojmë këtë përmes imazheve, ndërsa tani do ta kemi këtë mundësi.” thotë profesori  Badaui.

Ndryshe nga skanerat me rreze X dhe ato MRI, me rezonancë manjetike, të cilat marrin imazhe të kockave dhe organeve, PET skanerat ilustrojnë funksionimin e organeve dhe të indeve në nivel molekular, për diagnostikimin dhe zbulimin e sëmundjeve. Skaneri i ri do ta bëjë këtë edhe më mirë.​

“PET skanerat shohin funksionimin e organeve. Përmes tyre ne jemi në gjendje të dallojmë “punën” e qelizave në trupin e njeriut, aktivitetin e tyre. Do të mund të dallojmë se si reagojnë organet e një personi me kancer kur atij i jepet një medikament, nëse tumori pushon së zhvilluari.”

Skaneri i ri përdor substancë radioaktive për lokalizimin e tumoreve. Skaneri “Explorer” përdor një dozë më të vogël rrezatimi se sa procedurat e tjera dhe i merr imazhet më shpejt.

“Skanimi që aktualisht kërkon 20 minuta do të mund të kryhet për vetëm 30 sekonda. Po ashtu, skaneri i ri funksionon me shumë më pak rrezatim.”

Një pamje e plotë si kjo e trupit mund të sjellë zbulimin e ilaçeve të reja me fokus specifik dhe të minimizojë efektet e dëmshme, duke ndjekur hap pas hapi rezultatet e terapisë tek trupi i njeriut. (voa)

Kamioni pa shofer në autostradat evropiane

kamioni pa shoferKamioni i parë i automatizuar filloi rrugëtimin e parë më 2 tetor në një autostradë evropiane.  Kamioni i  prodhuar nga Daimler, i quajtur “Actro” është i pari që mund të hidhet në prodhim në masë ku detyra e shoferit do të jetë vetëm monitorimi i situatës, i ngjashëm me kapitenin e aeroplanit kur avioni është në autopilot.

Kamioni prej 430 kuajsh fuqi dhe ngarkesë 40 tonësh, doli me ngadalë nga parkimi në Shtutgart. Shefi i kompanisë Daimler për sektorin e kamionëve, Wolfgang Bernhard, ishte në timon.  Në vend të parë ishte Winfred Kretschmann, kryeministër i Baden–Wuerttembergut, landi i parë gjerman që jep targat për kamionët pa shoferë.

Pasi doli në autostradë, shoferi e la kamionin të marrë drejtimin e timonit.

Kamioni mori drejtimin në autostradën A8 pranë Shtutgartit me shpejtësinë 80 kilometra në orë dhe i shoqëruar nga një makinë me kamera dhe një makinë policie.

Kjo nuk do të thotë se shoferi mund të merret me diçka tjetër, pasi ka rregulla të rrepta për drejtuesin e kamionit.

“Nuk më lejohet të kthej kokën pas dhe jam i detyruar të ndjek trafikun. Siç e shikoni mund të heq duart nga timoni, por drejtimi i automjetit nuk ndryshon dhe kamioni qëndron në korsinë e tij”   

Një radar, disa kamera dhe sensorë monitorojnë gjatë gjithë kohës kushtet e rrugës. Në një situatë kritike, kamioni i kërkon shoferit që të marrë drejtimin, në të kundërt ul shpejtësinë dhe ndalon.

Kompania Daimler thotë se këta kamionë do të ndihmojnë që shoferët të mos jenë gjithnjë në tension në udhëtimet monotone si dhe trafikun e rënduar. Kompania shpreson që ligje të nevojshme që lejojnë përdorimin e makinave të tilla edhe në vende të tjera mund të miratohen para vitit 2020 kur edhe pritet fillimi i prodhimit në masë. (voa)

Mjekësi virtuale

virtual reality medicine lab

Virtual Reality in Medicine Lab

Janë  imazhe tre-dimensionale të një zemre që rrotullohet dhe zorrë që qëndrojnë pezull para mjekëve, të cilët i përdorin këto pamjet virtuale për të diagnostikuar sëmundjen dhe për t’u përgatitur për operacion.

Kjo mund të jetë mjekësia e së ardhmes. Mjekët do të sillen rrotull organeve ndërsa imazhet virtuale zëvendësojnë pamjet me rezonancë magnetike (MRI).

Organet rrotullohen për t’u studiuar nga afër nga kirurgët para se këta të hyjnë në sallën e operacionit.

Teknologjia 3-D e quajtur Ekopiksel përdor një ekran dhe syze të veçanta të zhvilluara nga firma e re ZSpace në Silicon Valley në Kaliforni.

Projektuesi kryesor, radiologu Louis Wexler, thotë se  Echopixel i konverton imazhet dy-dimensionalë në tre-dimensionalë

“Kjo mënyrë do të jetë jashtëzakonisht e dobishme për kirurgun. Disa kirurgë janë shumë të mirë në analizimin e imazheve me rreze X, apo atyre me rezonancë magnetike në përgatitje për operacionin. Por mënyra jonë u tregon atyre saktësisht se si duket organi brenda trupit.”

Sergio Aguirre është shefi i teknologjisë.

“Të dhënat analizohen në kompjuter dhe paraqiten në një formë të tillë nga ku mund të shihen organet e trupit në mënyrë 3-dimensionale.”

Teknologjia “Echopixel” ndihmon mjekët të shqyrtojnë zemrën në hollësi, për të planifikuar një operacion që mund t’i shpëtojë jetën pacientit.

Radiologu Wexler thotë:
“Për të parë një objekt brenda trupit, për ta identifikuar dhe për ta hequr atë nga trupi është diçka mjaft emocionuese.”

Me teknologjinë e re, në prova klinike, kirurgët kuruan lehtësisht defekte të zemrës tek foshnjet e sapolindur. Koha që u desh për t’u përgatitur për procedurat gjithashtu është ulur në mënyrë dramatike – veçanërisht në një fushë, si mjekësia, ku koha është para. (voa)

Uashington, ekspozitë mbi teknologjinë

model robotic hand

 

Model robotic hand with artificial mechanoreceptors, undated. (Courtesy: Bao Research Group, Stanford University).

Amerika është një vend krenar i novacionit, thonë anëtarët e Kongresit të Shteteve të Bashkuara, të cilët kohët e fundit organizuan në ndërtesën e kapitolit një ekspozitë për të prezantuar zbulimet e reja të bëra nga studentë dhe kompani të reja amerikane. Ekspozita gjithashtu kishte për qëllim të nxisë zhvillimin e teknologjive të reja.

“Nëse ka një qeveri që investon në brezat e ardhshëm të vendit e jo vetëm në brezin e tanishëm, ajo duhet të jetë qeveria e Shteteve të Bashkuara”.

Ligjvënësi republikan Rob Woodall, duke folur për disa nga shpikjet më të fundit të prezantuara në këtë ekspozitë të organizuar nga grupe ligjvënësish tha se qëllimi i ekspozitës është promovimi i robotikës dhe novacionit.

Në ekspozitë u prezantua një robot orientimi.

“Ky robot mund të lëvizë poshtë dhe lart nëpër dyqan. Ai njeh vendndodhjen e objekteve në rafte dhe mund të krijojë një hartë të një mjedisi të caktuar”.

Ky robot ndihmon fëmijët me autizëm dhe ata që kanë probleme përqëndrimi.

“Nëpërmjet lojrave të ndryshme ne po përpiqemi të ndihmojmë fëmijët me këto probleme të mësojnë aftësi sociale”.

Ndërsa ky dron mund t’u shpëtojë jetën njerëzve.

“Ky dron është ndërtuar për të gjetur municione të pashpërthyera”.

Në ekzpositë u paraqitën zbulime të tjera si një skaner 3D për prodhimin e pajisjeve që mbrojnë veshët për marinën amerikane, dhe një gjarpër robot të pajisur me një aparat fotografik në kokë që mund të hyjë në tunele të ngushta.

Shumë përparime në fushën e robotikës dhe automatizimit vijnë nga qeveria dhe nga organizatat e mëdha, por Stephen Jurczyk, nga departamenti i teknologjisë në NASA, thotë se individë dhe grupe të vogla mund të japin kontribut të madh.

“Nëse sfidon njerëzit me ide dhe u jep mbështetjen e duhur teknike dhe financiare, befasohesh nga zgjidhjet që ata mund të ofrojnë”.

Robotët tërhoqën shumë vizitorë, si ligjvënësin Dana Rohrabacher, i cili thotë se zhvillimi i teknologjive të reja është e vetmja mënyrë për të zgjidhur sfidat ekonomike të botës.

“Këta fëmijë nuk po ndërtojnë vetëm pjesë të reja të teknologjisë, ata po vendosin një standart më të lartë të jetesës”.

Ligjvënësi Rohrabacher thotë se shtimi i pasurisë nuk kërkon vetëm shumë punë, por edhe zhvillim të teknologjisë që shumëfishon përpjekjet për punë. (voa)

 

Forumi dixhital në Itali

forumi digjitalImagjinoni sikur të mund të udhëtonit në kohë në një nga vendet më historike të botës. Një aplikacion i quajtur “Forumet Perandorake” u mundëson tashmë vizitorëve udhëtimin në kohë në Forumin Romak.

Në zemër të Romës, shumë pranë Koloseut, ndodhen Forumet Perandorake, sheshe të lashta të ndërtuara nga disa perandorë romakë përgjatë qindra viteve të Perandorisë Romake.

Ato që u ndërtuan më vonë, Forumi i Augustit i vitit 2 para erës sonë dhe Forumi i Trajanit i vitit 112 para erës sonë, mund të vështrohen tashmë në të gjithë madhështinë e tyre nëpërmjet një aplikacioni të ri për iPad. Aplikacioni “Forumet Perandorake” ka tre seksione: pamje të drejtpërdrejta tre-dimensionale, harta dhe histori.

Pamjet 3D paraqesin një rindërtim të objektit nga perspektiva e vizitorit, duke i dhënë kështu mundësinë të krahasojë rrënojat e sotshme me atë çfarë shikonin romakët në katër epoka të ndryshme, duke filluar që ndërtimi në vitin 125 para erës sonë dhe deri në vitin 1815 kur zona u gërrmua dhe pastrua.

“Tabletët dhe celularët inteligjentë janë mjetet perfekte për të parë trashëgiminë kulturore, pasi ofrojnë pamje të qarta në momentin e duhur, ndërkohë që mund të krahasosh menjëherë objektin që shikon me atë çfarë shfaq paisja,” thotë drejtori i projektit, Sergio Fontana.

Seksioni i hartave jep një pamje tre-dimensionale nga ajri, dhe vizitorët mund të përzgjedhin monumentin për të cilin duan informacion më të detajuar.

“Ka dy mënyra se si aplikacioni mund të perceptohet. Nga njëra anë mund të shihet si një instrument i pasur me dokumenta shkencore. Nga ana tjetër, përmban edhe elementë loje duke mundësuar udhëtimin në kohë dhe hapësirë rrotull Forumit Romak,” thotë zoti Fontana.

Seksioni historik përmban tekst dhe imazhe të bollshme për të kënaqur të apasionuarit pas historisë. (voa)

NASA njofton një zbulim të madh për Marsin

marsi tokaPërmes një “cicërime” në Twitter, NASA njoftoi të gjithë ndjekësit e saj për bërjen publike të një zbulimi të rëndësishëm sa i përket planetit Mars. Me shumë gjasa bëhet fjalë për informacione që lidhen me atmosferën e “Planetit të Kuq”, gjetje që mund të na japin një pasqyrë më të qartë mbi të shkuarën dhe kolonizimin e mundshëm në të ardhmen të këtij planeti.

Megjithatë, para se NASA të na shuajë kureshtjen, ditën e enjte kur edhe do të dalë në konferencë për mediat, ja katër gjërat që mund të mësojmë prej saj:

Si e humbi atmosferën Marsi?

Në konferencën e paralajmëruar, paneli përbëhet më së shumti nga shkencëtarët e misionit MAVEN, (Mars Atmosphere and Volatile Evolution), një ekip që merret posaçërisht me studimin e atmosferës së sipërme, jonosferës dhe magnetosferës së “Planetit të Kuq”.

Sonda MAVEN mbërriti në orbitën e Marsit në muajin shtator dhe që prej atëherë ka mbledhur informacione mbi përbërjen e atmosferës së planetit, ndërkohë që në terren roboti Curiosity mbledh prej kohësh mostra nga sipërfaqja e planetit, ku së fundmi gjeti gjurmë liqenesh të tharë, lumenjsh dhe mineralesh, që sugjerojnë se dikur atmosfera e Marsit ishte më e dendur. Por sot, atmosfera e këtij planeti është 99 përqind më pak e dendur se atmosfera e Tokës.

Si e humbi densitetit? Shkencëtarët besojnë se në një periudhë prej miliona vitesh, sipërfaqja e planetit u ftoh aq shumë sa fusha magnetike u dobësuar, duke bërë që stuhitë diellore të depërtonin më lehtë në sipërfaqen e planetit duke avulluar në hapësirë ujin e Marsit.

A ka jetë në Mars?

Megjithëse detyra kryesore e MAVEN është mbikëqyrja e atmosferës dhe gjetja e përgjigjies se si u zhduk kjo atmosferë, shkencëtarët amerikane shpresojnë që të marrin një përgjigjie edhe mbi gjurmët e metanit të gjetura në Mars.

Dihet që metani është një gaz që prodhohet nga organizma të gjallë dhe rrjedhimisht gjurmët e këtij gazi janë sugjerojnë se në sipërfaqen e këtij planeti ka organizma të gjallë.

NASA ra në gjurmët e metanit që në vitin 2003 dhe fakti që ka një prani të përhershme të tij në këtë planet, do të thotë që ka një burim të mirëfilltë që prodhon këtë gaz, duke ditur që metani është mjaft i ndjeshëm ndaj rrezeve ultravjollcë të Diellit dhe në kontaktin e parë me to shpërbëhet.

Gjurmë metani gjeti edhe roboti Curiosity në sipërfaqen e planetit në dhjetorin e kaluar, por matjet e reja të MAVEN mund t’i japin fund njëherë e përgjithmonë përgjigjie pyetjes nëse ka jetë në Mars apo jo.

A është Marsi miqësor për njeriun?

Ekipi i MAVEN pritet të japë më shumë hollësi mbi atmosferën e Marsit, të dhëna që do të ndihmojnë NASA-n në ngritjen e një baze të siguritë për kolonistët e së ardhmes.

Megjithatë, për shkak se praktikisht Marsi nuk ka atmosferë, planeti është armiqësor për njeriun dhe është i bombarduar vazhdimisht nga rrezet me radioaktive të Diellit.

Sërish kjo nuk e ka stepur NASA-n nga ideja e saj për të vendosur një koloni të përhershme në “Planetin e Kuqe” pas vitit 2030, por sërish frika kryesore e tanishmja është se jetëgjatësia e astronautëve do të vihej në pikëpyetje të madhe për shkak se rrezet radioaktive shkaktojnë kancer.

Sikur të mos mjaftonte kjo, një tjetër rrezik mbërrin nga sipërfaqja e planetit, që ende nuk e njohim mirë. Javën e shkuar, shkencëtarët zbuluan një mjegull me përbërje acidi tejet të rrezikshme. Sipas tyre, kjo mjegull është çliruar nga një aktivitet vullkanor.

Gjithsesi, as kjo nuk ka bërë që NASA të heqë dorë nga ideja e kolonizimit. Në Stacionin Hapësinor Ndërkombëtar janë duke u kryer testimet e para për përgatitjen e një grupi astronautësh në gjendje të ngrenë një kamp në sipërfaqen e Marsit. Agjencia amerikane synon në ngritjen e një kolonie krejtësisht të pavarur nga Toka, në gjendje që të sigurojë vetë ushqimin dhe energjinë.

Në këtë drejtim një ndihmesë të madhe mund të japë misioni MAVEN dhe gjetjet e tij mbi nivelin e oksigjenit dhe elementëve të tjerë të dobishëm që kolonistët e së ardhmes mund të përdorin në planetin Mars. Deri më tani, janë zbuluar ‘përrenj’ me ujë, që shkencëtarët e NASA-s besojnë se është ujë i kripur, që rrjeth në sipërfaqen e planetit.

Surpriza e fundit? NASA në postimin në Twitter u kërkon ndjekësve që të qëndrojnë në pritje të një “lajmi surprizë” ditën e enjte, por pa sqaruar nëse bëhet fjalë për atmosferën e Marsit apo për një gjetje krejtësisht tjetër nga kjo.

/ Top Channel

Mjete ujore robotike studiojnë Detin Keltik

dwti keltikShkencëtarët në Angli po përdorin dy mjete ujore që punojnë pa personel, për të studiuar hidrologjinë dhe jetën nënujore të Detit Keltik, në brigjet jugore të Irlandës. Kjo zonë dallohet për një faunë ujore unike dhe shkencëtarët duan të kuptojnë përse këto specie i tërheq pikërisht ky mjedis nënujor.

Mjeti nënujor Slocum lëviz ngadalë nën sipërfaqen e ujit duke mbledhur të dhëna për Qendrën Kombëtare Oqeanografike në Angli dhe për Fondin Botëror të Florës dhe Faunës.

 

Ky mjet robotik shpenzon shumë pak energji, gjë që bën të mundur funksionimin e tij nën ujë për 30 ditë, duke mbledhur të dhëna për ekosistemin e Detit Keltik:

“Kemi valë zanore për të diktuar planktonet dhe peshqit, si dhe për të matur fuqinë e rrymave në ujë; kemi matësa nënujorë për të analizuar nivelin e klorofilit dhe materies organike, si dhe ndjesorë të tjerë”.

Mjeti lëviz nën sipërfaqe duke regjistruar topografinë e tabanit të detit.

“Na intereson të dimë, për shembull, si ndikojnë fenomenet e motit në det dhe nëse kanë pasoja tek jeta e gjallë nënujore dhe gjithashtu tek zogjtë e krijesat e tjera që ushqehen me peshk”.

Ndërkaq, një anije e vogël, e quajtur the C-Enduro ka një mision tjetër në Detin Keltik. Anija, e cila ushqehet me energji nga panelet diellore dhe nga një turbinë ere, mund të pluskojë për muaj me radhë duke mbledhur të dhëna për zona që dallohen për diversitet biologjik:

“Këto janë zona në oqean që janë më produktive se të tjerat. Zonat produktive tërheqin plankton, i cili tërheq më pas peshqit. Në zona ku ka dendësi peshku, ka edhe më shumë gjitarë deti dhe zogj që ushqehen me peshk”.

Përdorimi i mjeteve robotike pa personel drejtues ul koston e eksplorimit të detit, duke u dhënë mundësi shkencëtarëve të përqëndrohen në punën në laborator për të analizuar të dhënat e mbledhura. Ata besojnë se kërkimet që po bëhen do të ndihmojnë për të identifikuar nevojat e kësaj hapësire ujore për menaxhim dhe mbrojtje më të mirë në të ardhmen. (voa)

Rikthehet makina e dashur e polakëve

Syrena S201Makina e dashur për polakët, Syrena, një simbol i industrisë së prodhimit të makinave në periudhën sovjetike, së fundi është transformuar për t’iu përshtatur shekullit të 21-të. Modeli i ri S201 është personifikim i trashëgimisë dhe nostalgjisë për polakët, ashtu sikurse makinat Mini për britanikët dhe Fiat 500 për italianët.

Makina Syrena është simbol i industrisë polake të automobilëve në periudhën sovjetike.

Mes viteve 1957 dhe 1983  në Bielsko-Biala të Polonisë, u prodhuan mbi gjysëm milioni Syrena. Tani kjo markë është kthyer sërish në treg.

Dariusz Fabisiak, është president i firmës AMZ Kutno:

“Gjithshka filloi pak vite më parë. Babai im, Zygmunt Fabisiak dhe një tjetër Mieczyslaw Wosko, janë ideatorët e këtij transformimi. Ata u takuan në një konferencë dhe mësuan se të dy donin të bënin diçka në fushën e biznesit të makinave. Që të dyve u rrjedh benzinë në vena, në vend të gjakut.”

Ata vendosën të rifillojnë prodhimin e makinave polake, duke ndërtuar një model të ri Syrenka, siç e quan atë me përkëdheli Fabisiak.

Modeli i ri Syrena S201 – u inaugurua në fillim të muajit, me një reklamë të veçantë.

Kompania AMZ Kutno e paraqiti atë si ringjalljen e drejtpërdrejtë të makinës FSO Syrena.

Iwona Wendel, zëvendësministre e infrastrukturës dhe zhvillimit, thotë se shpreson që makina e re t’i japë një shtytje ekonomisë polake:

“Projekti po përparonte shumë shpejt. Ai filloi në vitin 2012, pra u deshën pak a shumë dy vjet për prodhimin e makinës së re. Ne i mbështesim të gjitha projektet që përmirësojnë ekonominë polake.”

Industria e automobilëve të prodhuar në Poloni kaloi kohë të vështira pas rënies së komunizmit në vitin 1989.

Andrzej Stasiak, është kryeinxhinier i uzinës:

“Kjo është makina e parë për pasagjerë e projektuar dhe prodhuar në Poloni pas 50 vjetësh dhe është miratuar nga autoritetet.”

Dariusz Fabisiak, presidenti i firmës AMZ Kutno, thotë se prodhimi i makinës S201 do të fillojë pas dy vjetësh.

Tani kompania po punon për përcaktimin e kostos dhe po kërkon investitorë të interesuar për prodhimin e makinës. (voa)

Mision evropiano-amerikan i hapësirës

Anije KozmikeAgjencia Evropiane e Hapësirës, ESA, dhe ajo amerikane, NASA, kanë në plan të ndërmarrin një mision të përbashkët për të mësuar më shumë mbi asteroidët. Dy agjensitë shpresojnë të fitojnë njohuritë e duhura në rast se ndonjë asteriod kërcënon Tokën. Misioni “Asteroid Impact”, i njohur si AIM, mund të fillojë në vitin 2020. Ideja është ankorimi në një asteroid dhe vëzhgimi i përplasjes së një mjeti të NASA-s me hënën e vogël të këtij asteroidi.

Në shkurt 2013, në rajonin Chelyabinsk të Rusisë, një meteor me diametër 18 metra hyri në atmosferën e Tokës me shpejtësi 67 mijë kilometra në orë dhe pastaj shpërtheu në Malet Urale.

Më shumë se 1600 njerëz pësuan dëmtime nga vala e shpërthimit, që ishte e barabartë me 20 bomba atomike si ajo e Hiroshimës. Ky ishte shpërthimi më i madh i një meteori në Tokë prej më shumë se një shekulli.

Asteroidë të vegjël e godasin planetin tonë një herë në disa dekada, por goditjet e mëdha përbëjnë një kërcënim real për jetën në Tokë.

Agjensia Evropiane e Hapësirës thotë se njohja më e mirë e sipërfaqes dhe e strukturës së asteroidëve është me shumë rëndësi për të përmirësuar teknologjitë për devijimin e tyre.

“Objektivi kryesor i misionit AIM është të testohet se si mund të mbrohemi më mirë nga një asteroid që mund të rrezikojë Tokën,” thotë shkencëtari Michael Kueppers.​ “Ne do të studiojmë një asteroid të dyfishtë për të kuptuar më mirë se si mund të shmangim një goditje të mundshme me Tokën.”

Nëse çdo gjë miratohet, misioni AIM do të fillojë në vitin 2020 me një sondë që do të udhëtojë 11 milionë kilometra për të arritur në asteroidin Didymos, rreth të cilit sillet një hënë e vogël.

“Sonda do të takohet me asteroidin në qershor 2022,” thotë Ian Carnelli, kreu i Misionit AIM.​ “Puna e parë e sondës është të marrë fotografi me rezolucion të lartë për të rindërtuar formën e hënës së asteroidit në mënyrë tredimensionale. Pastaj do të eksperimentohet një mënyrë për transmetimin e shpejtë të imazheve në Tokë me një sistem lazer. Pas matjeve dhe pas nxjerrjes së modelit tredimensional, do të përcaktojmë strukturën e brendshme të asteroidit, duke ankoruar një mikrosondë në sipërfaqen e tij, që do të emetojë radiovalë.”

Në fazën tjetër, sonda AIM do të largohet në një farë distance nga asteroidi për të vëzhguar përplasjen e një mjeti të ndërtuar posaçërisht nga NASA.

Nëse përplasja arrin t’ia ndryshojë orbitën hënës së asteroidit, kjo do të ishte hera e parë që njerëzimi ndryshon dinamikën e një trupi qiellor.

Ndërtimi i anijes së hapësirës mund të fillojë nga fundi i vitit 2016. (voa)

Lojërat elektronike dhe përqendrimi në shkollë

lojrat elektronikeNjë studim i ri paralajmëron se shpenzimi i tepërt i kohës me lojëra elektronike mund të ndikojë tek aftësitë e fëmijëve në shkollë. Byroja Kombëtare Britanike për Fëmijët publikoi të henën rezultatet e kërkimeve që tregojnë se përdorimi i tepruar i kompjuterit pengon shanset e studentëve për të arritur rezultate të mira në shkollë.

Aftësitë kompjuterike janë nevojshme në botën e sotme dixhitale ndërsa lojërat elektronike i ndihmojnë fëmijët të fitojnë këto aftësi, për aq kohë sa nuk e teprojnë, paralajmërojnë shkencëtarët.

Një studim dy vjeçar britanik me 600 adoleshentë gjeti se ata që lozin lojëra elektronike më pak se një herë në javë kishin nota më të mira në shkollë se sa ata që lozin dy herë në ditë apo më shumë. Studimi po ashtu arriti në përfundimin se përdorimi i përditshëm i medias sociale nuk ndikoi tek arritjet akademike të fëmijëve. Celine McStravick është me Byronë Kombëtare të Fëmijëve Irlanda e Veriut.

“Ishte e qartë se media sociale nuk pati ndikim. Arsyja është se media sociale është pjesë e jetës së përditshme. Fëmijët komunikojnë në këtë mënyrë dhe mbajnë lidhjet me miqtë.”

Prindërit ankohen se e kanë të vështirë të largojnë fëmijët nga lojërat kompjuterike. Madje, disa kërkojnë ndihmë për fëmijët e tyre që thonë se janë të varur nga ato. Studimi nuk u përqendrua tek varësia por sugjeron se lojërat kompjuterike bëjnë që fëmijët të flenë vonë, të lodhen dhe humbin  përqëndrimin ndaj shkollës ditën tjetër.

Mark Starkey, pronar i vjetër i një dyqani lojërash kompjuterike në Londër thotë se ka dallime mes lojërave të vjetra dhe atyre të reja.

“Sot kemi lojra më të zgjeruara, më të detajuara dhe ndërlikuara që tërheqin më shumë vëmendjen e fëmijëve sepse loja të tërheq nga një nivel tek tjetri dhe është shumë e gjatë.  Lojrat shtojnë kureshtjen e fëmijëve se çfarë do të ndodhë në nivelin tjetër. Ndërsa lojërat e vjetra sfidojnë kordinimin mes duarve dhe syve, shpejtësinë dhe kohën, reagimin në vend të imagjinatës.”   

Industria e lojrave elektronike prej kohësh ka deklaruar se nuk ka prova se fëmijët bëhen të varur nga lojrat. Por studimi i ri thotë se nevojitet studime të mëtejshme për të përcaktuar efektet mes lojrave elektronike dhe arritjeve akademike. (voa)