Paga mesatare më e larta në Slloveni, më e ulëta në Maqedoni e Kosovë

denarSipas të dhënave të fundit zyrtare, pagat mesatare më të larta në rajon i ka Sllovenia dhe Kroacia, ndërsa më të ulëtat Kosova dhe Maqedonia.

Të dhënat e Entit statistikor të Sllovenisë tregojnë se në fund të vitit 2017 paga mesatare neto mujore në Slloveni u rrit në 1.062 euro, që është një rritje nominale prej 3.1 për qind, kurse reale prej 1.7 për qind në krahasim me vitin 2016. Vitin e kaluar si në sektorin privat ashtu edhe publik Sllovenia ka shënuar rritje të të ardhurave mesatare mujore.

Pas Sllovenisë radhitet Kroacia, ku sipas të dhënave të fundit, paga mesatare është rreth 835 euro. Sipas Byrosë Qendrore të Statistikave (DZS), paga mesatare mujore neto për një punëtor në Kroaci në nëntor të vitit të kaluar ishte 6.190 kuna ose 832 euro, që paraqet rritje mujore nominale prej gati 3 për qind kurse në atë vjetore prej 6.6 për qind.

Ndërsa, të dhënat e Entit të Statistikave të Maqedonisë tregojnë se në nëntor të vitit 2017 paga mesatare neto mujore në këtë vend arriti në 23.196 denarë ose 377 euro.

Sipas Agjencisë për Statistikave, paga mesatare mujore neto në BeH në dhjetor të vitit 2017 ishte në 862 MK (Marka Konvertibile), apo 440 euro, ku nominalisht ishte më e lartë për 0.6 për qind në krahasim me muajin e mëparshëm dhe me 1.1 për qind më e lartë në krahasim me muajin dhjetor 2016.

Pas BeH-së pasojnë Shqipëria dhe Serbia. Duke u bazuar në Institutin e Statistikave të Shqipërisë, paga mesatare e miratuar në Shqipëri, për sektorin shtetëror për tremujorin e tretë të vitit 2017 është 458 euro.

Sipas të dhënave të Entit të Statistikave të Serbisë, paga mesatare neto në dhjetor 2017 arriti në 54.344 dinarë apo 459 euro, e cila është një rritje nominale dhe reale për 14.2 për qind në në krahasim me muajin nëntor.

Pas Serbisë pason Mali i Zi, ku sipas të dhënave të fundit nga Enti i Statistikave shtetërore të këtij vendi (Monstat), paga mesatare në muajt e fundit të vitit 2017 arriti në 512 euro. Shuma e pagës mesatare neto në vend në dhjetor ka mbetur e njëjtë si në nëntor ndërsa në raport me muajin dhjetor të vitit 2016 u rrit për 0.6 për qind. (BI)

Nga Stalini te Mao, Shqipëria socialiste në analizën e Dr. Elidor Mëhillit

from stalin to maoRrethanat, ngjarjet dhe aktorët që i dhanë formë historisë pas Perdes së Hekurt mbeten një burim interesi për historianët dhe akadamikët megjithëse kanë kaluar dekada që nga hapja e sferës ish-komuniste. Studiuesi Elidor Mëhilli jep kontributin e tij duke shtjelluar përvojën e Shqipërisë gjatë diktaturës, por edhe dinamikat e ndërlikuara që krijoi regjimi i asaj kohe me botën komuniste. Libri i tij i ri Nga Stalini tek Mao, Shqipëria dhe Bota Socialiste, u prezantua këtë javë në Qendrën Woodrow Wilson në Uashington.

Mes akademikësh, studiuesish e diplomatësh të mbledhur tek Qendra Wilson, shfaqet një interesim i qartë mbi specifikat e komunizmit në Shqipëri dhe dinamikat që ndikuan tek aleancat ndërkombëtare të Shqipërisë.

Për autorin ky ishte një projekt që nuk duhej thjesht të reflektonte ngjarjet historike, por t’i analizonte ato në një dritë të re, që ai thotë se i mungon historiografisë shqiptare:

“Në këtë kuptim, mendoj që qëllimet e mia kanë qenë dy: ta ndërkombëtarizoj studimin e historisë shqiptare, që t’u ikim atyre analizave që mbeten pak periferike dhe qëllimi tjetër ka qenë që të japë edhe një model të shkrimit të një historie që nuk merret vetëm me partinë, udhëheqësit e partisë, ideologjinë në nivelin më të lartë, por edhe me jetën e përditshme të njerëzve nën atë sistem,” thotë Dr. Elidor Mëhilli, Asistent Profesor në Hunter College, CUNY.

“Një objektiv i imi kryesor në këtë studim ka qenë ta depersonalizoja historinë e komunizmit shqiptar. Në kuptim që të mos ishte thjesht histori e Enverit, histori e udhëheqësit të ndritur. Këtu kemi ngecur tek studimet shqiptare në marrëdhënien tonë me të shkuarën, vazhdojmë akoma ta personlizojmë atë histori, ndërkohë që ka më shumë nevojë që të merremi me mitet, por ta zgjerojmë qasjen ndaj diktaturës për të përfshirë edhe dimensione të tjera të historisë”.

Por nuk mungon edhe analiza e kultit të individit, një vështrim nga afër i figurës së diktatorit, lëvizjet e tij brenda partisë por edhe në relatat me aleatët ndërkombëtarë për të garantuar mbijetesën:

“Kjo shihet shumë mirë madje me prishjen me Bashkimin Sovjetik, në vitin 1960. Një moment shumë i rrezikshëm për të ardhmen e tij në krye të partisë dhe të ardhmen e tij në krye të vendit dhe mënyra se si ai arrin ta shfrytëzojë këtë moment pasqyron pikërisht këtë aftësi për të mbijetuar që ai e kishte shumë të fortë”.

Libri nuk ofron thjesht faktet e një historie mbi 40 vjeçare nën regjimin komunist. Autori i analizon në kontrast marrëdhëniet dhe interesat e shkëmbimeve të Shqipërisë me aleatët e saj të fuqishëm. Ja si e përshkruan autori dallimin e lidhjeve Tiranë-Moskë dhe më pas Tiranë-Pekin:

“Ndodhi një lloj pjekjeje e regjimit sidomos duke krahasuar vitet ’50 me vitet ‘60. Ndërsa marrëdhënia me sovjetikët kishte edhe një inferioritet brenda, sovjetikët ishin modeli që duhej zbatuar. Ishin më të përparuar, ishin në një rol komandues në botën komuniste. Po ta krahasojmë me marrëdhënien e shqiptarëve me Kinën është një dinamikë tjetër. Edhe Mao e shpjegon këtë: shpesh herë Shqipëria ishte në një rol dominant, se nuk kishte rënë pre e revizionizmit, nuk kishte rënë pre e atyre ndryshimeve në Bashkimin Sovjetik që pastaj u quajtën ndryshime vetëshkatërruese të sistemit. Dhe në këtë aspekt ishte një dinamikë tjetër”.

Edukimi politik, indoktrinimi, propaganda dhe atmosfera e terrorit janë pika të përbashkëta të të gjitha regjimeve diktatoriale, që i gjejmë edhe në përshkrimin e Shqipërisë socialiste në librin e Dr. Mëhillit. Diktatura krijoi një kulturë politike që ka lënë gjurmë të dukshme edhe në Shqipërinë e ditëve tona, thotë studiuesi:

“Në diktaturë çdo dështim shikohej si një fitore e të ardhmes, si një fitore që nuk ka ardhur akoma. Çdo dështim i faturohej armiqve të brendshme apo të jashtëm. Kjo mënyrë e konceptualizmit të politikës si një luftë e përhershme, si betejë totale, për fat të keq edhe sot politika shqiptare përvijohet e tillë, si një betejë totale, armiq të betuar, konspiracione kudo. Kjo, për mendimin tim kërkon angazhim, kërkon kritikë, një qasje tjetër pasi kemi një nevojë urgjente”.

Megjithëse një perspektivë historike, autori thotë se shumë tema qendrore të librit mbeten aktuale dhe të hapura për diskutim:

“Sot që flasim jemi në 27 vjetorin e shembjes simbolike të regjimit në shkurt të 1991. Po ta kapim në dimensionin e 27 vjetëve është një periudhë goxha e gjatë. Është periudha e një gjenerate”.

“Por duhet thënë edhe kjo që ka nevojë për një reflektim sot: jo vetëm për ta shkruar atë histori, për t’ia mësuar një gjenerate të re që nuk e ka atë eksperiencë, por edhe për të reflektuar për marrëdhënien tonë me pushtetin, me autokracinë si sistem, demokratizimin që ende është shumë problematik. Për mendimin tim ka shumë nevojë edhe për një reflektim më të thellë për faktin që vizioni evropian i shqiptarëve që trumpetohet shumë, ka dështuar këto 26 vjet. Pra vendi është ende shumë mbrapa edhe po ta krahasosh edhe me rajonin në implementimin e këtij vizioni evropian të shqiptarëve”.

Hija e së kaluarës komuniste të Shqipërisë ende bie sot mbi qytetarin në marrëdhëniet e acaruara dhe problematike me pushtetin, thotë studiuesi. Por ai shpreh entuziazëm nga një brez i ri historianësh që Dr. Elidor Mëhilli beson se do të ndihmojnë në zhvillimin e një debati të hapur, dhe një qasje më pluraliste mbi të shkuarën.

“Është një qasje që duhet bërë, duhet inkurajuar, duhet të jemi të hapur edhe ndaj aspekteve më të dhimbshme të diktaturës”.

Studiuesi Elidor Mëhilli po punon tani për ta sjellë librin në shqip, por premton të vazhdojë të kontribuojë në debatin e hapur mbi të shkuarën e Shqipërisë. Në planet e tij për të ardhmen janë kërkimet mbi periudhën e ndërrimit të sistemeve, nga fundi i viteve 1980-fillimi i viteve 1990. (dw)

Zgjerimi i BE-së: Juncker udhëton në Ballkan

JunckerNga e diela e deri të mërkurën (26 shkurt – 01 mars 2018) presidenti i Komisionit të BE-së, Jean Claude Juncker, do të vizitojë Ballkanin Perëndimor. Nga Brukseli, Bernd Riegert

Me këtë turne rrufe në Maqedoni, Shqipëri, Serbi, Mal të Zi, Bosnjë-Herzegovinë dhe Kosovë, Junckeri synon të “japë kurajë”, siç e quan ai. Në strategjinë e prezantuar para do kohe ai kishte përmendur për herë të parë një datë për anëtarësim të mundshëm në BE, konkretisht vitin 2025. Por kjo datë nuk do të thotë se pas shtatë vjetësh të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor do të bëhen anëtare të BE-së. “Kjo është vetëm një datë inkurajuese”, tha Junckeri para vizitës.

Gjashtë qeverive të antarëve potencialë të BE-së duhet t‘u kërkohet që të bëjnë më shumë reforma, të bëjnë më shumë për shtetin ligjor, të luftojnë korrupsionin, të garantojnë lirinë e medias, të nxisin ekonominë dhe të zgjidhin konfliktet me njëri-tjetrin.

Vetëm nëse kjo do të bëhet në masën e duhur dhe nëse plotësohen disa kritere, do të ketë anëtarësime, thonë burime nga zyra e Juncker-it në Komisionin e BE-së. Vullneti i BE-së për antarësim ekziston dhe këto vende kanë një perspektivë të vërtetë.

Shqipëria dhe Maqedonia mund të fillojnë negociatat

Pak para se presidenti i Komisionit të niset për Ballkan, komisioneri i BE-së, Johannes Hahn, ka thënë se Shqipëria dhe Maqedonia së shpejti mund të fillojnë negociatat formale të anëtarësimit. Në verë, tha Hahn, do të caktohet një datë konkrete. Deri tani  negociata formale kanë filluar vetëm me Serbinë dhe Malin e Zi, dhe Mali i Zi, i cili është anëtar i NATO-s ka bërë përparimet më të mëdha.

“Këtu kemi të bëjmë me 18 milionë njerëz në gjashtë shtete të rajonit që ndodhen ende në situata delikate. Prandaj është në interes të BE-së, që t’i ndihmojë këto shtete dhe këta njerëz e t’u japë një perspektivë”, pat thënë Johannes Hahn gjatë perzantimit të strategjisë më të fundit për Ballkanin.

Probleme të pazgjidhura nga e kaluara

Gjatë udhëtimit të tij në Ballkan, kryetari i Komisionit, Jean-Claude Juncker, do të haset me një sërë konfliktesh të pazgjidhura ndërmjet shteteve. Atë më të madhin e ka për momentin Kosova, e cila nuk njihet nga të gjitha shtetet e BE-së dhe para së gjithash nga Serbia. Para se Serbia ose Kosova të bëhen dikur anëtare të BE-së, ky problem duhet të zgjidhet.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, përpiqet që t’i parapërgatisë shtetasit e vet se në fund duhet ta njohin Kosovën. “Për ta parë veten në Europë, na duhet të paguajmë një çmim nga e kaluara”, tha Vuçiçi gjatë vizitës së tij në Komisionin Europian, dy javë më parë. Bashkimi Europian përpiqet prej katër vjetësh të arrijë një pajtim ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, deri tani pa sukses bindës. Junckeri do të ndërmarrë një përpjekje të re për ndërmjetësim në udhëtimin e tij në Ballkan, thonë qarqe diplomatike nga Brukseli.

Jo vetëm pasojat e luftës së Kosovës, por edhe pasojat e luftrave civile në ish-Jugosllavi do të merren me presidentin e Komisionit të BE-së. Kroacia, tashmë anëtare e BE-së, dhe Serbia kanë disa llogari të hapura për shkak të reparacioneve të luftës. Bosnja-Hercegovina vazhdon të jetë e ndarë etnikisht mes kroatëve, serbëve dhe myslimanëve dhe thuajse e paaftë për të funksionuar. Kryeministri i Kroacisë, Andrej Plenkovic, gjatë një vizite në Bruksel, tha se ekzistojnë „interesa të përbashkëta” mes Kroacisë dhe Serbisë për të bashkëpunuar ekonomikisht dhe politkisht në kuadër të BE-së. Por, sipas tij, ka shumë çështje të hapura në lidhje me reparacionet e dëmeve të luftës.

Juncker do të sqarojë dhe do të kërkojë durim

“Ne mund të ndikojmë këtu duke sqarur dhe duke ua bërë të qartë se problemet duhet të zgjidhen, përndryshe vetëm sa humbim kohë”, tha Jean-Claude Juncker disa ditë para nisjes në Ballkan. Veç kësaj në Europë duhet durim, tha Juncker. „Marrëveshja e reparacioneve të luftës ndërmjet Gjermanisë dhe Luksemburgut u arrit vetëm pas 45 vjetësh”, tha Junckeri, i cili më parë ka qenë kryeministër i Luksemburgut.

Nga vera, ose nga fillimi i vjeshtës Komisioni i BE-së do të publikojë itineraret konkrete për secilin prej gjashtë vendeve që synojnë anëtarësimin në BE. Itinerearet do të marrin parasysh rrethanat në secilin vend, tha një zëdhënës i Komisionit të BE-së. Më parë kryetarja e radhës së BE-së, Bullgaria, e pati ftuar BE-në Sofje për një samit mbi Ballkanin Perëndimor. Bullgarët duan t’u japin patjetër një hov të ri negociatave me shtetet e tyre fqinje në Ballkan. Ndërsa Gjermania dhe vendet e tjera perëndimore në BE kanë shumë rezerva. Kancelarja federale, Angela Merkel, për shembull, nuk e ka përmendur kurrë vitin 2025 si datë të mundshme për anëtarësim.

Shefi i komisionit të BE-së, Juncker, e ka thënë vazhdimisht se sa kohë që ai është në detyrë, pra deri në shtator të vitit 2019, nuk do të ketë zgjerim. Për këtë refuzim kategorik ai është kritikuar nga miqtë e Ballkanit si shkurajues. Tani Juncker po kalon në një kurs më pozitiv, por anëtarësimin konkret prapëseprapë preferon t‘ua lërë pasuesve të tij, në vitin 2025 e më pas. (dw)

Mungesa e konsensusit – shtyhet ratifikimi i demarkacionit

kuvendiËshtë shtyrë për të merkurën e javës së atdhshme seanca e jashtëzakonshme për ratifikimin e demarkacionit ndërmjet Kosovës dhe Malit të Zi. Partitë politike në Kosovë kanë dallime të mëdha për këtë çështje.

Shtyhet për të mërkurën e javës së ardhme seanca e jashtëzakonshme për ratifikimin e marrëveshjes së demarkacionit me Malin e Zi. Mungesa e një konsensusi ndërmjet partive politike bëri që seanca të shtyhet për të merkurën. Kryetari i Kuvendit të Kosovës Kadri Veseli, megjithatë është i bindur se partitë politike do të arrijnë koncensusin dhe demarkacioni do të kalojë.

“Është vendim unanim i të gjitha grupeve parlamentare që të shtyhet seanca. Jemi në rrugë të mirë për konsensus të përbashkët dhe për këtë e falënderoj edhe opozitën. Do të arrijmë që së bashku të jemi në këtë rrugëtim dhe t’i hapim rrugën qytetarëve tanë në një të ardhme të afërt”, tha Kadri Veseli, duke mos saktësuar nëse është arritur numri i mjaftueshëm prej 80 votave nga 120 deputet sa i ka kuvendi i Kosovës për ta ratifikuar demarkacionin.

Që në fillim të seancës së sotme, partitë politike filluan që shfaqin dallimet e tyre rreth demarkacionit. Madje një debat i ashpër u zhvillua ndërmjet kryeministrit Ramush Haradinaj dhe shefit të grupit parlamentar të LDK-së, Avdullah Hoti, duke e akuzuar njëri tjetrin për bllokada të ratifikimit të demarkacionit. Kryeministri Ramush Haradinaj, ligjin për demarkacionin e ka proceduar në Kuvend së bashku me marrëveshjen e nënshkruar ndërmjet Presidentëve të Kosovës e Malit të Zi, Hashim Thaçi dhe Filip Vujanoviç dhe raportin e Komisionit shtetëror të emëruar nga Haradinaj, që kryesohet nga ish deputeti Shpëtim Bulliqi. Raporti i këtij të fundit gjen shumë mangësi në marrëveshjen e demarkacionit të vitit 2015. E në marrëveshjen e nënshkruar ndërmjet dy presidentëve, thuhet se pas ratifikimit të demarkacionit në Kuvendin e Kosovës, të dy vendet do ta rishikojnë vijën kufitare në dy lokacione Cakorr e Kullë, dhe do të bëhen korrigjime të nevojshme nëse ka pasur lëshime.

Mirëpo, përfshirja në një pako të ligjit për demarkacionin edhe raporti i Shpëtim Bulliqit, nxiti reagimin e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) e cila tha se, kjo parti nuk e voton demarkacionin pa u hequr nga ligji raporti i Bulliqit.

“LDK nuk është bllokuese, por edhe kjo parti i ka qëndrimet e saj, dhe nuk pranon që raporti i Shpëtim Bulliqit të hidhet në votim pasi është kontradiktor me marrëveshjen e nënshkruar të Demarkacionit të vitit 2015. Nuk kemi inati me Shpejtim Bulliqin, por nëse edhe raporti i tij del në votim, cila është logjika e kësaj”, u shpreh deputeti i LDK-së, Ismet Beqiri.

E në anën tjetër është Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, (AAK) parti kjo e kryeministrit Ramush Haradinaj, ajo që po insiston që raporti i Komisionit Aktual për shënimin e vijës kufitare me Malin e Zi, të futet në paket me ligjin për demarkacionin.

Lista Sprska kundërshton çdo variant

Kundër ratifikimit të ligjit të demarkacionit në cilindo variant është Lista “Srpska”, që ka 10 deputetë në parlament dhe lëvizja Vetëvendosja që ka 32 deputetë në Parlament.

Lista Serbe në një komunikatë për medie hodhi poshtë lajmet në mediet e Kosovës së ky subjekt do ta votojë demarkacionin.

“Një diçka e këtillë nuk është dakorduar me ne dhe nuk do ta përkrahim demarkacionin, siç po pohohet rrejshëm, por do të vazhdojmë të luftojmë për interesat e popullit serb në Kosovë e jo të qendrave vendore e ndërkombëtare të pushtetit”, thotë Lista Srpska.

Lëvizja Vetëvendosja nga ana e saj, është kategorike kundër ratifikimit të demarkacionit me Malin e Zi, sepse, kjo parti është e bindur se me marrëveshjen e vitit 2015 ndërmjet Kosovës dhe Malit të Zi, Kosova humb territor. Për më shumë kjo parti sot bëri kallëzim penal ndaj Presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, i cili sipas Vetëvendosjes “ka bërë tradhti ndaj vendit”.

“Sot në mëngjes kemi deponuar në Prokurorinë Speciale kallëzim penal kundër Hashim Thaçit, për shkak të tradhtisë ndaj vendit. Kallëzimi penal ka të bëjë me nënshkrimin e marrëveshjes për shënimin e vijës kufitare me Malin e Zi, ku Hashim Thaçi, shtetit fqinjë të Kosovës i ka dhënë territor të Kosovës”, tha para medieve deputetja e vetëvendosjes, Albulena Haxhiu.

Vazhdojnë thirrjet që demarkacioni të miratohet

Ndërkohë, në anën tjetër, thirrjet deputetëve për ta ratifikuar demarkacionin nuk kanë të ndalur. Është vet Presidenti Hashim Thaçi, i cili tha se “ratifikimi i marrëveshjes për shënjimin e vijës kufitare me Malin e Zi, në Kuvendin e Kosovës, do të thyejë përgjithmonë izolimin e Kosovës”.

“Sot, kur krejt bota është duke na shikuar, besoj thellë në vullnetin e të gjitha partive politike për të ratifikuar këtë marrëveshje, e cila krijon një dinamikë të re edhe në procesin e anëtarësimit të Kosovës në Bashkimin Evropian. Vota për ratifikimin e demarkacionit është votë për lirinë e lëvizjes së qytetarëve në zonën Shengen, është votë për Kosovën në Evropë. Ftoj edhe Listën Serbe që të votojnë këtë marrëveshje, duke respektuar vullnetin e komunitetit serb në Kosovë”, shkroi në profilin e tij Presidenti Hashim Thaçi.

Thirrje deputetëve të pakicave dhe të gjithë deputetëve tjerë që ta votojnë demarkacionin, u ka bërë edhe ambasadori i SHBA-së në Kosovë, Greg Delaëie. Sipas tij, ratifikimi i demarkacionit do të ishte pozitiv për të gjitha komunitetet që jetojnë në Kosovë.

“Kalimi i marrëveshjes për Demarkacionin është thelbësor për të siguruar mundësinë e qytetarëve nga të gjitha komunitetet e Kosovës që të udhëtojnë lirshëm në Evropë. Gjithkush mund të pajtohet për këtë. Unë shpresoj se deputetët nga çdo parti do të votojnë me PO”, ka shkruar Greg Delawie në twitter.

Që të ratifikohet marrëveshja e demarkacionit me Malin e Zi, duhen 80 vota nga 120 deputet sa i ka parlamenti i Kosovës. Ratifikimi i marrëveshjes se demarkacionit me Malin e Zi, është kriteri i fundit që Kosova duhet plotësuar në mënyrë që Komisioni Evropian t’ia heq regjimin e vizave edhe Kosovës, si i vetmi vend në Evropë që akoma ka regjim vizash për në zonën Shengen. Njohës të çështjeve politike dhe integrimeve evropiane, thonë se Kosova tash e ka shansin e fundit që ta ratifikojë demarkacionin me Malin e Zi dhe të përfitojë liberalizimin e vizave nga Komisioni Evropian. Në të kundërtën, vitin e ardhshëm në BE do të ketë zgjedhje për Parlamentin Evropian dhe ku mund të forcohet e djathta evropiane, e cila në shumë raste ka kundërshtuar madje edhe pavarësinë e Kosovës. (dw)

Ushtria e Kuqe – forca e armatosur e revolucionit

ushtria e kuqe100 vjet më parë u themelua Ushtria e Kuqe, armata e ish-Bashkimit Sovjetik. Që në fillim historia e saj ishte e lidhur ngushtë me atë të Gjermanisë.

Nja dy cigare dhe hip në kamion. Katër kilometra e gjatë është rruga nga fshatrat përreth qytezës branderburgase Erkner deri te stacioni i trenit. Një rrugë që nuk bëhet dot gjithnjë më këmbë a me biçikletë. Kështu që ishte shumë komode, kur atypari kalonte ndonjë kamion i kazernave të ushtrisë ruse: “Mjafton t’u jepje ndonjë cigare dhe të merrnin me vete në karroceri”, kujton fotogarfi Christian Thiel që është rritur në këtë zonë, në kohën e pushtimit sovjetik gjatë viteve 1950.

Gati një gjysmë shekulli, prej vitit 1945 deri kur u tërhoqën, në gusht të vitit 1994, Ushtria Ruse ishte stacionuar në pjesën lindore të Gjermanisë. Ajo ishte pararoja ushtarake e sundimit sovjetik e drejtuar kundër Europës Perëndimore.

“Për rusët ne ishim kafshë të egra”

Marrëdhëniet me popullsinë civile u normalizuan vonë. Në vitin 1945, Gjermania naziste sapo kishte humbur Luftën e Dytë Botërore, gjermanët kishin shumë frikë nga ushtarët sovjetikë. Me të hyrë në Gjermani dhe pasi okupuan ndërtesën e Rajhstagut, ushtarët rusë e bënë të qartë se kush do ta kishte pushtetin këtej e tutje.

Me të marrë sovjetikët më 1 maj ndërtesën e Rajhstagut ata ngritën aty flamurin e Bashkimit Sovjetik. Fotografi rus Jewgeni Ananjewitsch Chaldei e ka fiksuar skenën me kamera. Edhe pse skena mund të jetë sajuar më pas, kjo fotografi është bërë tashmë ikonë e historisë së fotorafisë.

Në fillim, nën flamurin e kuq të Bashkimit Sovjetik sundonte dhuna dhe aribrariteti, viktimat kryesore të të cilave ishin gratë. “Rusët mund të bënin tani me ne çfarë të donin”, kujton berlinezja Eva Schliep ditët e para pas pushtimit të Berlinit në prill 1945, në gazetën e përditshme “Die Welt”. “Përdhunime, ekzekutime dhe plaçkitje dhe veç kësaj një urrejtje e pakufishme ndaj gjermanëve që u kishin shkaktuar aq shumë vuajtje rusëve na e bënin jetën shumë të vështirë.” Numri i grave të shfrytëzuara dhe përdhunuara gjatë muajve të parë të pushtimit rus nuk dihet saktësisht. Hamendësimet janë shumë të ndryshme: nga 200.000 deri në dy milionë.

Armiq të urryer

Në vitin 1945 Bashkimi Sovjetik dhe Gjermania kishin një armiqësi të urryer. Edhe themelimi i Ushtrisë së Kuqe kishte qenë rezultat i një humbjeje shkurajuse që kishin pësuar rusët në Luftën e Parë Botërore. Në vitin 1917, ushtria gjermane kishte pushtuar pjesë të tëra të perandorisë cariste që ishte në rrënim e sipër. Në dhjetor të po atij viti u takuan përfaqësues të dy shteteve për të bërë negociatat e paqes në qytetin Brest Litovsk, 180 km larg Varashavës. “Rrethanat historike”, do të shkruante Leo Trotzki, që disa muaj më pas organizoi themeleimin e Ushtrisë së Kuqe, “kishin bërë që të deleguarit e regjimit më revolucionar që ka parë historia të ulen në një tryezë me përfaqësuesit diplomatikë të kastave më reaksionare ndër të gjitha klasat qeverisëse”.

Kjo kastë reaksionarësh u diktoi rusëve një paqe shumë të disfavorshme. Bashkimi Sovjetik duhej t’i dorëzonte Perandorisë Gjermane pjesë të mëdha të terrenit të tij – një humbje poshtëruese që nuk duhej të përsëritej edhe një herë kështu.

Nga kazma te pushka

Kështu edhe Trotzki, në janar 1918, nisi të ndërtonte një ushtri sovjetike “të kuqe”. Ai e ndërtoi atë mbi bazën e ushtrisë cariste që nuk ishte shpërbërë ende, prej së cilës rekrutoi edhe shumë komandantë. “Përqindja e papërfillshme e analfabtëve ndër rekurtë sa vjen e ulet”, shënon ai në vitin 1934. “Gjatë vitit të kaluar, vetëm në Moskë kanë marrë çertifikatat e qitësve 50 000 punëtorë nga profesionet civile dhe shkollat.”

Spastrimi i madh

Për Stalinin ushtria me shumë oficerë që kishin shërbyer në kohën e carit, ishin të rrezikshëm. Themelusin e saj ai e kishte detyruar të mërgonte qysh në vitet 1928/29. Në vitin 1937 ai vendos të bëjë një “spastrim”: Shkarkoi afro 35 mijë oficerë, gati gjysmën e tyre i dërgoi në internim. Shumë syresh i ekzekutoi. Pas Luftës së Dytë Botërore, Ushtria e Kuqe u bë ushtria më e madhe e botës. Ajo përfshinte 170 divizone këmbësorie, 35 divizione tankesh dhe 58 divizone artilerie, afro katër milionë e gyjsmë ushtarë ishin me armë në dorë. Por ushtria e rezervistëve ishte shumë më e madhe, afro 30 milionë vetë.

Tërhqja nga Gjermania

Edhe arsenali në tokën gjermane ishte shumë i madh. Kur Ushtria e Kuqe u largua nga RDGJ-ja në vitin 1994, ajo la pas një rrjet me 1.500 impiante ushatarake. Rreth një gyjmë milionë ushtarë u kthyen në shtëpi. Ata morën me vete afro 4.300 tanke, 100.000 kamionë, 3.600 armë dhe 180 sisteme raketore.

Gjermanisë, e cila sapo ishte bashkuar pak më parë, kjo i kushtoi shumë: ajo mori përsipër një pjesë të mirë të kostove të transportit të impianteve ushtarake, përafërsisht 7,5 milardë marka gjermane (afro katër miliardë euro). Shumë prej aparaturave janë ende në përdorim, si pjesë e inventarit të ushtrisë së shtetit pasardhës të Bashkimit Sovjetik, Federatës Ruse. (dw)

Cilët janë aktorët më të rëndësishëm në luftën e Sirisë?

SiriaNë luftën e Sirisë janë përfshirë shumë vende të tjera – jo vetëm regjimi i Assadit dhe kundërshtarët e tij. Interesa të tyre kanë edhe Irani, Arabia Saudite, Rusia, SHBA…

Irani: Mbështetësi më i madh i Assadit

Regjimi jofetar i Sirisë dhe toekracia iraniane në parim nuk kanë shumë gjëra të përbashkëta. Por pikërisht Teherani e ka shpëtuar presidentin e Sirisë Baschar al-Assad nga rrëzimi. Të paktën deri në ndërhyrjen e drejtpërdrejtë të Rusisë në vjeshtën e vitit 2015, Irani ka qenë partneri më i rëndësishëm ushtarak i regjimit të Assadit. Teherani ka dërguar para, armë, informacione sekrete, këshilltarë ushtarakë dhe trupa në Siri. Ato trupa janë pjesë e Gardës Revolucionare, milicëve shiitë dhe Hezbollahut.

Tendosjet fetare i hapin hapësirë Iranit që të paraqitet atje si mbrojtës i shiitëve. Ndryshe aleanca e regjimit të Assadit me Iranin bazohet tek tri synime kryesore: dëshira për uljen e ndikimit amerikan në Lindjen e Mesme, dobësimin e Izralit e më herët ka qenë edhe kufizimi i ndikimit të regjimit irakian në kohën e Saddam Husseinit. Ndërkohë të dy vendet janë edhe kundërshtare të Arabisë Saudite. Në aspektin rajonal, Siria është për Iranin një hallkë e rëndësishme për lidhje me Libanin.

Rusia: Shpëtimi i Asadit

Kur Assadi ishte me shpatulla pas muri, ishte Rusia ajo që e shpëtoi. Rusia i nisi mww 2015 aksionet ushtarake në mbështetje të regjimit të Assadit. Qëllimi zyrtar i Rusisë: lufta kundër terrorizmit. Faktikisht nuk është sulmuar vetëm “Shteti Islamik” (IS), por edhe shumë kundërshtarë të tjerë të Assadit.

Por Moska nuk është e interesuar vetëm për mbështetjen e Assadit. Pas izolimit të Rusisë për shkak të konfliktit në Ukrainë, presidenti Vladimir Putin ka dashur që ta rikthejë vendin e vet në skenën ndërkombëtare – dhe e arriti me sukses. Edhe Assadi ka përfituar nga kjo ndërhyjre. Presidenti i Sirisë e ka rimarrww pushtetin në pjesën më të madhe të vendit. Rusia i ka arritur sukseset më të mëdha ushtarake në Aleppo dhe Palmyra. Por Kremlini është kritikuar shpesh edhe për krime lufte ndaj civilëve në zonat e luftës.

Arabia Saudite kundërshtare e Irani

Arabia  Saudite është shqetësuar për shkak të rritjes së influencës së Iranit në këtë rajon, që nga lufta e Irakut në vitin 2003. Riadi shqetësohet edhe për shkak të afërsisë mes Damaskut dhe Teheranit.

Prej fillimit të kryengritjeve në vitin 2011, Arabia Saudite ka mbështetur opozitën në Siri. Qëllimi: rrëzimi i Assadit dhe marrja e pushtetit nga opozita. Në këtë kuadër janë furnizuar me armë dhe para grupe të ndryshme xhihadiste.

Tuqia: Dikur mik e tani armik

Turqia me veprimet e saja të njëanshme dhe në veçanti presidenti Recep Tayyip Erdogan, kanë pasur nga mesi i vitit 2000 raporte të shkëlqyeshme me regjimin e Assadit. Ata kanë publikuar madje edhe fotografi nga pushime të përbashkëta në Detin Mesdhe.

Me shpërthimin e luftës qytetare në Siri, Turqia është pozicionuar kundër regjimit të Assadit dhe e ka mbështetur opozitën. Nëpër territorin e Turqisë kanë kaluar shumë armë dhe luftëtarë, që kanë shkuar në Siri, shpesh edhe xhihadistë dhe luftëtarë të IS. Ndërkohë duket se Turqia duket se ka një qëllim kryesor – të evitojë krijimin e territoreve të lira kurde në zonën e afërt kufitare me Turqinë – ndonëse këtu është në konflikt me partnerin në NATO – SHBA.

Përveç kësaj, Erdogani do që të ketë një fjalë vendimtare për rregullimin shtetëror të Sirisë pas luftës. Ky është një prej qëllimeve të ndërhyrjes ushtarake përtej kufirit. Projeksionet turke kanë për qëllim që Turqia të bëhet një fuqi hegjemoniste në Lindjen e Mesme.

Izraeli: Armiku gjendet në Teheran

Shqetësimi më i madh i Izraelit në luftën e Sirisë është prezenca e Gardës iraniane dhe milicëve të afërt me Teheranin në Siri. Izraeli ka frikë në radhë të parë se milicët e Hezbolllahut do të pozicionohen dhe fuqizohen në Golan, në zonën kufitare mes Sirisë dhe Izralit dhe prej atje mund të godasë territoret izraelite me raketa. Prej atje ndaj Izraelit janë nisur prej vitit 2011 rreth 100 sulme dhe ka pasur shumë autokolona me armë.

SHBA: Pa plan

Mësimet nga dështimet e ndërhyrjes ushtarake në Irak dhe Libi, dhe hezitimet e ish-presidentit Barack Obama e kanë dobësuar pozitën amerikane në këtë rajon. Kur Assadi në vitin 2012 ishte buzë humbjes, Obama ka refuzuar një angazhim më të fuqishëm atje, ndonëse ka kritikuar ashpër sjelljen e Assadit. Në vend të SHBA ndërhyri Rusia dhe e mbështeti Assadin.

Hezituese është edhe politika e Donald Trumpit. Qëllimet e tij janë shkatërrimi i IS dhe dobësimi i influencës së Iranit. Ndaj prezenca amerikane kufizohet në angazhimin e njësive speciale dhe disa sulme ajrore. Në këtë mënyrë SHBA është përfshirë në këtë luftë, pa pasur ndonjë rol vërtet të rëndësishëm. Ofensiva më e re turke kundër kurdëve ka shkaktuar dilema në SHBA, sepse Turqia është një partner i rëndësishëm në NATO. Uashingtoni njëkohësisht i sheh milicët kurdë si partner të rëndësishëm në luftën kundër IS.

Gjermania: Ndihmat

Qeveria gjermane ka theksuar në të kaluarën gjithnjë se angazhohet për një zgjidhje paqësore të konfliktit në Siri, por pa presidentin Assad. Së fundi zëdhënësi i qeverisë Steffen Seibert u ka bërë thirrje Rusisë dhe Iranit që të ushtrojnë ndikimin e tyre. “Pa mbështetjen e këtyre partnerëve, regjimi i Assadit nuk do të ishte  atje ku është sot”.

Ushtarakisht Gjermania nuk është përfshirë në konfliktin e Sirisë dhe nuk paraqet lojtar tepër të fuqishëm në rajon. Ndonëse avionët gjermanë mbështesin aksionet për zbulimin e pozicioneve të IS. Avionët gjermanë kanë flutuar së pari nga Turqia, e pas tërheqjes së Bundesverit nga Incirliku, tani fluturojnë nga Jordania.

Përveç kësaj Bundesveri mbështet në veri të Irakut kurdët, që luftojnë kundër IS. Gjermania ka luajtur një rol të rëndësishëm edhe në shkatërrimin e armëve kimike të Sirisë. Por së fundi ka pasur debate të shumta për shkak të dërgimit të tankeve gjermane Leopard në Turqi, të cilat përdoren tani nga Erdogani kundër kurdëve në Siri.

Franca: Macroni kërkon zgjidhje politike

Franca ka një rol të rëndësishëm atje. Fillimisht ka dërguar pajisje mjekësore për kryengritësit në Siri e më pas edhe armë. Në fund të shtatorit të vitit 2015, Franca ka zgjeruar sulmet ushtarake kundër trupave të IS, pas sulmeve terroriste në Paris, në nëntor të vitit 2015.

Prioritetet e Francës në Siri, sipas pohimeve në Paris, janë përmirësimi i gjendjes humanitare në Siri, lufta kundër terrirozmit dhe rifillimi i negociatave të paqes. Presidenti Emmanuel Macron në veçanti angazhohet për këto negociata. Macroni vitin e kaluar ka shpallur se Franca nuk kërkon domosdoshëmrisht rrëzimin e regjimit të Assadit për vazhdimin e negociatave paqësore.

Para një jave presidenti francez ka kërcënuar me sulme ushtarake, në qoftë se dëshmohet se atje po përdoren armë kimike kundër civilë. (dw)

Hahn:”Shqiptarët vuajnë nga një imazh i caktuar”

HahnKomisioneri i BE Johannes Hahn i thotë “Die Welt” se viti 2025 është vetëm synim për anëtarësimin e Serbisë e Malit të Zi në BE. Për shqiptarët ai thotë se vuajnë nga imazhi i tyre për avancimin drejt BE.

“Viti 2025 është vetëm një datë indikative, jo garanci. Ajo i detyron Shtetet e Ballkanit Perëndimor, por edhe BE që të merren seriozisht me një anëtarësim, i cili premtohet prej vitesh”. Kështu shprehet në një intervistë dhënë numrit të sotëm të gazetës gjermane “Die Welt” Komisioneri i Bashkimit Evropian për zgjerimin, Johannes Hahn.

Hahn thekson më tej se, megjithatë datën e përmendur “vetëm ai që i plotëson njëqind përqind të gjitha kushtet politike, të shtetit juridik dhe kushtet ekonomike mund të anëtarësohet.” Me perspektivën e konkretizuar të zgjerimit në rajon krijohet një presion për motivim.

I pyetur për trajtimin e konflikteve të pazgjidhura kufitare midis shteteve ballkanike që duan të anëtarësohen në BE, në lidhje me Serbinë dhe Kosovën Johannes Hahn thotë se “Po të dojë të bëhet anëtare Serbia, ky vend duhet të lidhë me Kosovën një normalizim me një formë juridike detyruese. Marrëveshja duhet të jetë e gjerë, përfundimtare dhe detyruese në pikëpamje juridike”.

Së shpejti rekomandimi për Shqipërinë e Maqedoninë

Në lidhje me momentin e fillimit të negociatave të anëtarësimit për në BE me Shqipërinë dhe Maqedoninë, Hahn i thotë Die Welt se “Komisioni Evropian do t’u rekomandojë së shpejti shteteve anëtare – me shumë gjasa deri në verë – që të nisin negociatat e anëtarësimit me Shqipërinë dhe me ish-Republikën Jugosllave të Maqedonisë…Në fund të fundit do të jenë shtetet anëtare që do të vendosin se kur do të nisin bisedimet e anëtarësimit.

Franca, por para së gjithash Gjermania kanë rezerva të mëdha në rastin e Shqipërisë.

Shqiptarët natyrisht që vuajnë nën një imazh të caktuar”, thotë Hahn.

Por Shqipëria ka bërë “shumë veçanërisht në luftën kundër krimit të organizuar”, përfundon Johannes Hahn. (dw)

 

TI: Shqipëria shënon rënie ndërsa Kosova pak përparim në luftimin e korrupsionit

TIRaporti i organizatës Transparency International, mbi shkallën e korrupsionit në botë e ka radhitur Shqipërinë në vendin e 91-të, duke shënuar kësisoj përkeqësim të gjendjes në krahasim me një vit më herët kur ajo ishte radhitur në vendin e 83-të.

Kosova kësaj radhe radhitet e 85-ta, me gjithsej 39 pikë, duke shënuar përparim krahasuar me një vit më parë kur ajo radhitej e 95-ta me 36 pikë.

Kësisoj ajo mbetet vendi i vetëm në rajon që ka shënuar përparim. Bosnje e Hercegovina një vit më parë ishte në vendin e 83-të, ndërsa sivjet radhitet në vendin e 91-të.

Derisa Mali i Zi mbetet në vendin e 64-të njësoj sikurse edhe jë vit më parë, Serbia ka rënë nga vendi i 72-të në vendin e 77-të.

Më se keqi në rajon radhitet Maqedonia e cila nga vendi i 90-të ka rënë në vendin e 107-të.

Raporti që përfshinë 180 vende të botës përdorë një shkallë prej zero pikësh deri në 100, ku zero tregon për një vend shumë të korruptuar.

Zelanda e Re, Danimarka dhe Finlanda janë vendet më të pastra sa i përket korrupsionit, ndërsa në fund të listës radhiten Somalia, Sudani Jugor dhe Siria.

Organizata vlerëson se në gjashtë vitet e fundit shumë vende kanë bërë pak ose aspak përparim në luftën kundër korrupsionit. (voa)

Hahn: Shqipëria ka bërë reforma të rëndësishme, në verë rekomandimi për hapjen e negociatave

HahnKomisioneri i BE-së për Zgjerimin, Johannes Hahn ka dhënë një intervistë së fundmi për “Die Welt” mbi perspektivën e vendeve të Ballkanit Perëndimor drejt anëtarësimit në BE.

Johannes Hahn është shprehur se KE-ja do të rekomandojë hapjen e negociatave të pranimit për Shqipërinë dhe Maqedoninë deri në verë.

“Komisioni Europian ka shumë të ngjarë që të rekomandojë hapjen e negociatave deri në verë për Shqipërinë dhe Maqedoninë. Ne besojmë se të dyja vendet kanë bërë reforma të rëndësishme dhe janë gati për këtë hap”, është shprehur Hahn.

Top Channel

Merkel premton mbështetje për Ballkanin

Zaev MerkelKancelarja gjermane Angela Merkel ka mbështetur sërish perspektivën evropiane të vendeve të Ballkanit Perëndimor. Merkel tha pas takimit me kryeministrin maqesonas Zoran Zaev se BE vazhdon interesimin për këtë rajon.

Kancelarja Angela Merkel ka kritikuar mungesën e mbështetjes së fuqishme nga Brukseli për vendet e Ballkanit Perëndimor. Pas takimit me kryeministrin e Maqedonië Zoran Zaev në Berlin, kancelarja gjermane tha se pyetja kryesore në këtë moment është “edhe sa kohë nevojitet që paratë e premtuara në kuadër të Procesit të Berlinit të ndahen” dhe që ato të mund të përdoren  për projektet e parashikuara në kuadër të zhvillimit ekonomik rajonal. Serbia, Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Bosnje-Hercegovina dhe Mali i Zi kanë paraqitur projekte të ndryshme për zhvillimin ekonomik të rajonit, ndërsa Bashkimi Evropian ka premtuar se këto projekte do të financohen. Merkel tha se “njerëzit në Ballkanin Perëndimor janë të interesuar për fillimin e ndërtimit të kilometrave të para në infrastrukturë” dhe jo për “sdudimet e projekteve të mundshme”.

BE duhet të veprojë

Bashkimin Evropian duhet të shtojë interesimin dhe veprimin në këtë rajon, sepse atje kanë shtuar infuencën e tyre së fundi edhe Rusia, Kina, Turqia dhe disa vende të tjera. Zaev dhe Merkel theksuan se investimet kineze nuk paraqesin diçka të keqe vetvetiu. Por këto investime nuk duhet të lidhen me kërkesa politike, theksoi kancelarja Merkel. Ndërsa Zaev nënvizoi se për Maqedoninë dhe vendet tjera të Ballkanit Perëndimor ekziston vetëm një perspektivë: ajo e anëtarësimit në BE.

Maqedonia pretendon të anëtarësohet edhe në Nato, por në këtë rrugë ka problemin e emrit me Greqinë, e cila ka bllokuar anëtarësimin e Maqedonisë në këtë Aleancë. “Në 10 vitet e fundit nuk ka qenë zgjidhja kaq afër sa tani”, theksoi Zaev, i cili të martën ka biseduar me kryeministrin grek Alexis Tsipras për këtë çështje. Por zgjidhje përfundimtare ende nuk ka. (dw)

Qendra Informative Shqiptare "Liria"