Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

Shtuni: Konfliki në Lindje të Mesme po përshkallëzon polarizimin në Ballkanin Perëndimor

ShtuniKonflikti ndërmjet Izraelit dhe Hamasit, që filloi me sulmin terrorist të grupit militant palestinez dhe po vazhdon me kundërpërgjigjen e përgjakshme ushtarake izraelite në Gazë, ka shkaktuar polarizim global. Ky konflikt, sipas ekspertëve, po lë gjurmë edhe në shtetet e Ballkanit Perëndimor në aspektin e sigurisë dhe tek përdorimi në rritje i gjuhës së urrejtjes. Në një intervistë me Zërin e Amerikës, studiuesi Adrian Shtuni, që studion fenomenin e radikalizmit dhe ekstremizmit të dhunshëm, paralajmëron se polarizimi social dhe politik që ekziston sot në shtetet e rajonit, i nxitur nga gjuha e urrejtjes lidhur me konfliktin në Lindje të Mesme mund të përshkallëzojë situatën e brishtë veçanërisht në Kosovë.

Zëri i Amerikës: Zoti Shtuni, si studiues i ekstremizmit të dhunshëm, grupeve terroriste dhe njohës i dinamikave në Ballkanin Perëndimor, së fundmi keni paralajmëruar për ndikimin e konfliktit ndërmjet Izraelit dhe Hamasit në Ballkanin Perëndimor. Si po manifestohet ky konflikt?

Adrian Shtuni: Ky është një konflikt mjaft i rëndësishëm. E kemi parë nga vëmendja e gjerë që kërkon, nga konsumi, nga ana e publikut, i informacionit në lidhje me konfliktin dhe në vetvete, si konflikt, ka shumë ndikim edhe në aspektin humanitar edhe në atë të sigurisë, sepse ka edhe një lidhje më të afërt me popullin e Palestinës dhe problemin e Palestinës në Ballkanin Perëndimor edhe për arsye fetare.

Në aspektin e sigurisë kemi disa lloj trendesh, të cilat janë të dukshme. Një nga këto trende kryesore është frika për një valë të re refugjatësh dhe migrantësh të paligjshëm të cilët mund të kalojnë nëpërmjet Ballkanit Perëndimor, që është një nga rrugët kryesore për kalimin e migrantëve, refugjatëve për në Bashkimin Evropian. Siç është parë edhe gjatë krizës së Sirisë dhe Irakut, në këto lloj valësh të migrantëve janë infiltruar elementë terroristë, që pastaj kanë kryer aktivitete, akte terroriste në Evropë.
Një shqetësim tjetër është ai i gjuhës së urrejtjes. Kemi parë shtim të gjuhës së urrejtjes sidomos në mediat sociale, që është e lidhur me konfliktin. Kemi parë një valë po ashtu shqetësuese të keqinformimit dhe dezinformimit.

Dhe e katërta është pikërisht radikalizmi që vjen nga kombinimi i faktorëve të mësipërm dhe që çon pastaj së bashku me polarizimin social në fenomenet e tjera shumë të rrezikshme, që mund të çojnë deri në sulme terroriste, apo aktivitetet të tjera. Dhe mobilizim, që mund të jetë i ngjashëm me atë që kemi parë gjatë luftës në Siri dhe Irak, nga e cila vetëm nga Ballkani kanë shkuar mbi 1,000 individë, që i janë bashkuar kryesisht organizatave terroriste.

Zëri i Amerikës: Megjithatë për çështjen e rekrutimit të luftëtarëve të huaj, ju thoni, në raportin tuaj të fundit, se rreziku është i ulët për këtë çështje. Por theksin e keni vënë te dinamikat rajonale. Për çfarë dinamika e keni fjalën?

Adrian Shtuni: Ne e pamë, sulmi i Banjskës, ishte një sulm që shkon përtej terrorizmit, ishte një sulm paramilitar me qëllim destabilizimin e Kosovës, jo vetëm në veri, por që ka edhe një dimension rajonal, sepse ky destabilizim nuk mund të përmbahet thjesht në Kosovë nëse arrin të jetë i suksesshëm. Kemi një problem të jashtëzakonshëm me polarizimin brenda Kosovës por edhe të Bosnjës. Unë në raport fokusohem më tepër në Kosovë. Kemi një polarizim social, një polarizim politik. E shikojmë në diskursin e përditshëm, kemi tendenca përplasjeje ndëretnike. Nuk ka qenë vetëm sulmi i Banjskës; ka pasur edhe incidente të tjera të shpeshta dhe kemi në një situatë të tillë, që është mjaft e tensionuar dhe mundet të kalojë shumë kollaj në përplasje fizike, kemi probleme të tensionit të shtuar që ndërlidhen me konfliktet tjera.

Në këtë rast me konfliktin e Palestinës, ku kemi një konflikt me tre dimensione – konflikt për territor, konflikt me bazë etnike, por edhe me një lloj baze fetare. Të njëjtat gjëra i kemi parë edhe në Ballkan gjatë kohës së luftës në vitet ’90 si në Bosnje dhe në Kosovë, ku ka qenë një luftë për territor, por edhe luftë e fokusuar tek marrëdhëniet ndëretnike dhe ka pasur një komponent të qartë fetar. Mos të harrojmë që në luftën e Kosovës mbi 200 xhami janë dëmtuar ose shembur. Në njëfarë mënyre edhe në krahun tjetër dhjetëra kisha ortodokse po ashtu janë dëmtuar ose janë sulmuar. Dhe kur shikojmë një ngjashmëri midis të dyja konflikteve, shikojmë sensitivitetin e publikut dhe këtë valë qoftë të dezinformimit, qoftë të gjuhës së urrejtjes, shumë kollaj mund të kalohet në radikalizëm të përshpejtuar, i cili pastaj çon akoma më tepër në polarizim dhe në aktivitete potencialisht shumë të rrezikshme për situatën e sigurisë brenda në Kosovë dhe në rajon. Këto janë të ndërlidhura, nuk mund të shikohen veçmas, sepse janë duke ndodhur në të njëjtën kohë. Nuk mund ta mbash situatën të izoluar nga faktorë të tjerë që ndikojnë për shkak të rezonancës në popull, për shkak të ndjeshmërisë që ka ndaj këtij konflikti, që është duke u zhvilluar në Gazë dhe që fatkeqësisht ka qenë shumë i përgjakshëm.

Zëri i Amerikës: Megjithatë ju thoni se rajoni qëndron më mirë se vendet tjera të Evropës sa i përket dhunës ose incidenteve anti-semite dhe incidenteve të tjera që lidhen drejtpërdrejt me konfliktin. Gjetët që gjuha e urrejtjes ka shënuar rritje, sikur që ka shënuar rritje edhe dezinformimi, e thatë edhe tani, si dhe keqinformimi. A bëhet fjalë për faktorë të jashtëm që nxisin këto fenomene, apo janë reagim ndaj situatës?

Adrian Shtuni: Është një pyetje jashtëzakonisht e mirë që kërkon hulumtim të vazhdueshëm dhe kërkon sidomos rritje të vigjilencës nga autoritetet përgjegjëse për sigurinë në Ballkan. Ne kemi parë më përpara dhe e kam thënë që pas luftës së Kosovës, kemi pasur një infiltrim të shoqërisë nga elementë shumë problematikë që kanë sjellë një ideologji radikalizuese, të tipit ekstrem, që më prapa është materializuar edhe me atë valën e luftëtarëve të huaj që kemi parë, që kanë shkuar në Siri dhe Irak dhe që fatkeqësisht akoma kemi qytetarë të vendeve të Ballkanit që vazhdojnë të luftojnë në Siri. Kjo nuk ka ndodhur aksidentalisht, nuk ka ndodhur brenda natës. Ka ndodhur falë një pune që ka qenë e dedikuar, e mirë financuar nga jashtë, që ka ardhur fatkeqësisht edhe si mungesë e njohurive nga autoritetet vendore se çfarë ishte kjo ideologji dhe ku mund të çonte.

Kështu që deri tani ne nuk kemi parë elemente të cilat do të na bënin të mendonim se është duke u përgatitur një valë e re luftëtarësh të huaj për të luftuar nga Ballkani në Gaza për një sërë arsyesh – arsye gjeografike, Gaza është vend mjaft i izoluar, nuk është kollaj të arrish atje, edhe për arsye ideologjike, sepse nuk është e njëjta gjë. Shteti Islamik dhe Hamasi kanë diferenca në ideologji, kanë qasje taktike të ngjashme, sikur e pamë në sulmet terroriste që u bënë në Izrael. Por kanë një ideologji që është e ndryshme. Ndërkohë që Shteti Islamik ka një ideologji për të krijuar një Kalifat dhe që është një synim që kalon përtej nacionalizmit vendor, Hamasi është një lëvizje që ata e konsiderojnë çlirimtare, është një lëvizje nacionaliste, pavarësisht se e ka elementin islamik në mes.

Sa i përket gjuhës së urrejtjes, kam përshtypjen se është një kombinim. Unë e kam ndjekur nga afër çfarë është duke ndodhur edhe gjatë protestave. Kemi parë thirrje të cilat janë anti-semite, si për shembull “Mbani botën të pastër” duke përdorur simbolet e shtetit të Izraelit, të hedhura në një kosh plehrash, apo thirrje që të ketë “Nga lumi deri në det vetëm një Palestinë” që do të thotë të fshihet nga harta shteti i Izraelit. Këto janë thirrje problematike, por nuk janë thirrje të cilat e kanë origjinën në Ballkan. Këto i kemi parë edhe në vende të tjera dhe kjo tregon që ka njëfarë ekoje të narrativave që nuk janë autentike dhe nuk janë të lindura në Ballkan, por reflektojnë njëfarë solidariteti fatkeqësisht që i bën jehonë gjuhës së urrejtjes. Nuk kemi parë sulme të drejtuara ndaj komunitetit qoftë izraelit, apo palestinez, gjë që është pozitive në këtë moment.

Por, sa i përket pastaj dezinformimit, keqinformimit këtu unë kam vërejtur që ka elemente që mua më shqetësojnë. Për shembull, kam vënë re në mediat sociale që ka shumë llogari të cilat nuk janë të identifikuara, janë anonime dhe përdorin një gjuhë që duket sikur është përkthyer me ‘Google translate’. Kam përshtypjen, pavarësisht se nuk e kam bindjen, sepse duhet që ta studioj më thellë fenomenin, por kam përshtypjen, që ka instanca që ndoshta janë duke përdorur këtë konflikt për të infiltruar narrativa problematike, që çojnë tek përplasjet ndëretnike, ndërfetare, që çojnë tek gjuha e urrejtjes, çojnë tek manipulimi i opinionit publik dhe duhet që të ketë vëmendje të shtuar sepse ka mangësira nga platformat e mediave sociale në menaxhimin e këtyre lloj informacioneve, në pastrimin e tyre, heqjen e tyre dhe kjo vjen për shkak se fokusin e kanë kryesisht tek gjuhët kryesore, tek anglishtja, tek frëngjishtja, tek spanjishtja, por nuk ka një vëmendje të posaçme tek gjuhët e Ballkanit si shqipja apo serbishtja.

Zëri i Amerikës: Duke marrë parasysh rolin aktiv të Shteteve të Bashkuara në dy konflikte globale, konfliktin e Ukrainës dhe konfliktit e Izraelit me Hamasin, a mendoni se kanë vëmendje të mjaftueshme për të arritur me sukses një marrëveshje mes Serbisë dhe Kosovës këtë vit?

Adrian Shtuni: Unë mendoj që sa më tepër kriza akute të sigurisë të jenë në botë, aq më shumë është e nevojshme që kriza midis Kosovës dhe Serbisë të zgjidhet për shkak se vëmendja fatkeqësisht është e limituar, resurset janë të limituara dhe në qoftë se ka zjarre më të mëdha, që janë duke u djegur me dimensione akoma më të mëdha rajonale, fatkeqësisht mund të mos ketë nivelin maksimal të impenjimit, sidomos kur ky impenjim është frustruar nga një qasje jo bashkëpunuese. Prandaj duhet që të ketë një shtim të impenjimit real, jo thjesht me fjalë, për të zbatuar marrëveshjet e arritura në mënyrë që të shkohet drejt normalizimit të marrëdhënieve. Përndryshe kam frikë se me gjithë këto konflikte, në Ukrainë, në Gaza, sulmet e grupeve si Houthi po edhe në vendet e tjera, kam frikë se nëse vazhdohet në këtë mënyrë mund të kemi destabilizim potencial në veri të Kosovës, por edhe në rajon. Dhe këtu pikërisht është edhe shqetësimi, prandaj duhet të ketë më tepër vëmendje dhe më tepër impenjim për gjetjen e një zgjidhjeje.

Kemi një vend mjaft të polarizuar. Po t’i hapim gazetat qoftë në Kosovë, qoftë në Shqipëri, qoftë në Serbi, qoftë në Bosnjë, kryefjala e titujve është luftë. Në qoftë se njerëzit hapin televizorin shikojnë luftë, në Gaza, në Ukrainë. Hapin gazetat lexojnë për luftë, luftë lokale, luftë brenda komuniteteve të tyre dhe në qoftë se shkojnë në media sociale dhe gjëja kryesore që shikojmë është që nuk ka durim për debat, por ka vetëm sharje dhe kërcënime, atëherë të gjitha këto kombinohen me njëra tjetrën për të krijuar një situatë, e cila është shumë problematike dhe nga polarizimi social, polarizimi politik, sepse nuk kemi vetëm polarizim ndëretnik, kemi edhe polarizim politik brenda etnik. Në Kosovë, po ta shikojmë, nuk ka dialog midis palëve politike, partive politike, jo dialog konstruktiv, sidomos në një kohë krize. Kjo është e pashpjegueshme. Të gjitha këto shtojnë tensione dhe ky polarizim i shtuar, bashkë me faktorët që vijnë nga jashtë, shton stresin, shton ankthin, shton edhe radikalizimin dhe në qoftë se kemi radikalizëm të shtuar për shkak të polarizimit, atëherë mund të kemi dhe dhunë politike, që ne faktikisht e kemi parë. Dhunë politike në Banjska, që ka qenë jashtëzakonisht e rrezikshme dhe që akoma nuk është zgjidhur, sepse akoma dhe sot Radoiçiç dhe ata që e kanë kryer atë akt janë duke ecur të lirë, nuk janë përballur me asnjë lloj drejtësie. Kjo akoma më tepër na shqetëson sepse sjell edhe komponentin tjetër, që ka shtete dhe jo vetëm grupacione që janë të interesuar për destabilizim në rajon.

Presidenti rus pret dhe dekoron udhëheqësin e serbëve të Bosnjës

Dodik PutinUdhëheqësi i serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik, e siguroi të mërkurën presidenti rus Vladimir Putin se entiteti i tij, sikurse edhe Serbia fqinje, “po refuzon çdo mundësi për t’iu bashkuar sanksioneve perëndimore kundër Rusisë”, megjithë trysninë perëndimore.

 

Presidenti rus u takua me presidentin e Republikës Serbe para hapjes së një ngjarjeje sportive në Kazan. Ai e falënderoi Dodikun “për ruajtjen e marrëdhënieve të rregullta me Rusinë”, duke shtuar se lidhjet midis dy vendeve “janë krijuar për një kohë të gjatë dhe ato janë absolutisht konstruktive”.

Milorad Dodik nga ana e tij e siguroi presidentin Putin se entiteti i tij “po refuzon çdo mundësi për t’iu bashkuar sanksioneve perëndimore kundër Rusisë” ndërsa “po ashtu refuzon të pranojë çdo shans për të lëvizur drejt anëtarësimit në NATO”, pavarësisht se perëndimi është “duke ushtruar vazhdimisht trysni”.

Në përfundim të takimit, presidenti rus i ndau Dodikut Urdhrin e Aleksandër Nevskit, për “forcimin e partneritetit” midis Rusisë dhe Republikës Serbe.

Milorad Dodik mbërriti në Kazan, kryeqyteti i Tatarstanit, pas një vizite dyditëshe në Bjellorusi, gjatë së cilës u takua me udhëheqësin autoritar bjellorus Aleaksandër Lukashenka.

 

Udhëheqësi bjellorus Lukashenka dhe aleatët e tij janë të izoluar dhe nën një seri sanksionesh perëndimore për shkak të shtypjes brutale të protestave masive që pasuan rizgjedhjen e diskutueshme të tij në vitin 2020 dhe agresionit rus në Ukrainë.

Milorad Dodik, president i Republikës Serbe, prej vitesh ka mbrojtur idenë e ndarjes së minishtetit serb të Bosnjës nga pjesa tjetër e vendit dhe bashkimin e tij me Serbinë.

Për këtë arsye ai është nën sanksionet amerikane dhe të Mbretërisë së Bashkuar. Të mërkurën ai iu ankua presidentit rus për sanksionet ndaj tij, ndërsa falënderoi kryeministrin hungarez Viktor Orban, që ka pamundësuar sanksionet e Bashkimit Evropian.

Takimi i së mërkurës është i katërti me radhë që Dodiku zhvillon me presidentin Putin që kur Rusia filloi agresionin e saj në Ukrainë.

Lufta e Bosnjës filloi në vitin 1992 kur serbët e mbështetur nga Beogradi u përpoqën të krijonin një rajon “etnikisht të pastër” me synimin për t’u bashkuar me Serbinë fqinje, duke vrarë dhe dëbuar kroatët dhe boshnjakët, të cilët janë kryesisht myslimanë.

Më shumë se 100,000 njerëz u vranë dhe më shumë se dy milionë, ose mbi gjysma e popullsisë së vendit, u dëbuan nga shtëpitë e tyre, para se të arrihej një marrëveshje paqeje në Dejton të Ohios, në fund të vitit 1995, e cila e ndau Bosnjën në dy entitete; Republikën Serbe të drejtuar nga serbët dhe federatën boshnjako-kroate, të cilave iu dha autonomi e gjerë, por mbetën të lidhura nga disa institucione të përbashkëta shumetnike.

 

Dodiku takohet me Putinin në Tatarstan

Dodik Putin

Presidenti i Republikës Sërpska në Bosnjë e Hercegovinë, Millorad Dodik (majtas) takohet me presidentin rus, Vladimir Putin, në Kazan, Rusi, 21 shkurt 2024.

Presidenti i Republikës Sërpska në Bosnjë e Hercegovinë, Millorad Dodik – i cili është i sanksionuar nga Shtetet e Bashkuara dhe Britania e Madhe – u takua me presidentin e Rusisë, Vladimir Putin, më 21 shkurt në qytetin Kazan në Republikën e Tatarstanit, e cila është pjesë e Rusisë, njoftoi Kremlini.

Dodiku i tha Putinit përmes një përkthyesi se Republika Sërpska nuk pranon t’i bashkohet sanksioneve perëndimore kundër Rusisë pavarësisht, siç thotë ai, trysnisë së përditshme, dhe se nuk dëshiron të anëtarësohet në aleancën e NATO-s.

“Ne i konfirmojmë marrëdhëniet e mira që Republika Sërpska i ka dhe i kultivon me shtetin rus dhe me ju. Ajo që po bëjmë ne në rrethanat e tanishme është se ne refuzojmë çdo mundësi për t’iu bashkuar sanksioneve perëndimore kundër Rusisë,” tha Dodik.

Ai theksoi se marrëdhëniet në Bosnjë e Hercegovinë janë të komplikuara nga, siç tha ai, “fakti që ne jemi ende nën protektoratin e Perëndimit”, dhe ai i përsëriti pretendimet e tij të mëparshme – për të cilat ai e ka mbështetjen e Rusisë – se përfaqësuesi i lartë ndërkombëtar në Bosnjë e Hercegovinë, Christian Schmidt, nuk u emërua në këtë detyrë me vendim të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Ai foli gjithashtu edhe për marrëdhëniet e tij të mira me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq, dhe me kryeministrin e Hungarisë, Viktor Orban, duke thënë se kjo “e bën situatën më të lehtë” për Republikën Sërpska.

Putin vlerësoi se vizita e Dodikut do të jetë “e dobishme” dhe se ai i është mirënjohës për mbajtjen e kontakteve të rregullta dhe se marrëdhëniet ndërmjet Rusisë dhe Republikës Sërpska janë konstruktive.

“Përfaqësuesit e udhëheqjes së Republikës Sërpska na vizitojnë rregullisht dhe bashkëpunojnë me ne në fusha të ndryshme. Jam i sigurt se kjo vizitë e juaja do të jetë gjithashtu e dobishme dhe se ne do të mund të shfrytëzojmë kohën për të diskutuar marrëdhëniet dypalëshe në shumë fusha të ndryshme”, tha Putin.

Në fillim të takimit, Putin tha se “Rusia e di se situata nuk është e thjeshtë”.

Për shkak të pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022, Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Evropian, Britania e Madhe dhe aleatët e tyre vendosën një sërë sanksionesh kundër Rusisë.

Takimi i katërt prej se nisi pushtimi i Ukrainës

Ky është takimi i katërt i Dodikut me Putinin prej se Rusia e nisi pushtimin e Ukrainës dhe biseda e tyre e dhjetë prej vitit 2014.

Dodiku dhe Putini u takuan për herë të fundit në maj 2023, kur Dodiku tha se “Republika Sërpska mbetet proruse, antiperëndimore dhe antiamerikane”.

Zyra e përfaqësuesit të lartë në Bosnjë e Hercegovinë, me rastin e takimit të Dodikut me Putinin, i tha Radios Evropa e Lirë (REL) se “Bosnjë e Hercegovina ka marrë përsipër t’i ndjekë udhëzimet e sigurisë dhe politikës së jashtme të BE-së”, si vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian (BE).

“Kjo përjashton bashkëpunimin me vendet që janë nën sanksione, si dhe takimet personale me krerët e atyre vendeve”, tha kjo zyrë.

Dodik është një prej zyrtarëve të pakët që është takuar me zyrtarët rusë dhe bjellorusë që kur ka nisur pushtimi rus i Ukrainës.

Ai arriti në Kazan, kryeqytetin e Tatarstanit, pasi për dy ditë qëndroi në vizitë në Bjellorusi, ku më 19 shkurt u takua me liderin autoritar, Alyaksandr Lukashenka, i cili është nën sanksione nga BE-ja që nga viti 2020, për shkak të parregullsive në zgjedhjet presidenciale të atij viti, që ai pretendoi se i ka fituar.

Në kryeqytetin e Tatarstanit zhvillohet një turne i teknologjisë së lartë dhe i shumë sporte të ndryshme në nivel ndërkombëtar, i quajtur “Lojërat e së ardhmes”, i cili mbledh rreth dy mijë pjesëmarrës.

Megjithatë, retorika proruse dhe afërsia me liderët rusë nuk tregojnë ndonjë përfitim konkret për Republikën Sërpska. Investimet nga 27 vendet anëtare të BE-së përbëjnë 64 për qind të totalit të investimeve të huaja në Bosnjë e Hercegovinë, ndërsa investimet ruse arrijnë në më pak se katër për qind.

Në Republikën Sërpska, Rusia është e pesta në listën e investitorëve, pas fqinjëve Serbisë, Italisë, Austrisë dhe Britanisë së Madhe.

Disa projekte të mëdha, të cilat qeveria e Republikës Sërpska i nisi në këtë entitet me kompanitë dhe oligarkët rusë, çuan në humbje shumëmilionëshe.

Ndër to janë rivitalizimi i pasuksesshëm i fabrikës së aluminit Biraç në Zvornik, me kompaninë e oligarkut rus Vladimir Romanov, ndërtimi i dështuar i termocentralit Ugljevik dhe hidrocentralit “Mrsovo” në lumin Lim, në komunën e Rudos, si dhe shitjen e industrisë së naftës tek kompania shtetërore ruse Zarubrezhneft.

Baza më e fortë e Rusisë në Bosnjë e Hercegovinë është në industrinë e naftës, konkretisht në Optima Group, kompania më e madhe e naftës në Bosnjë e Hercegovinë, në pronësi të Zarubezhneft, një kompani shtetërore ruse e ngarkuar me operacionet e naftës jashtë vendit.

rel

 

 

BE: Paketë e re sanksionesh kundër Rusisë

BEPara dy vjetorit të fillimit të luftës në Ukrainë, BE vendosi një paketë të re sanksionesh kundër Rusisë. Me masat e reja BE do të demonstrojë edhe njëherë se nuk do ta pranojë agresionin rus kundër një vendi të pavarur.

 

Përfaqësues të 27 vendeve të BE kanë rënë në ujdi të mërkurën (21.02.) në Bruksel për një zgjerim të listës së sanksioneve kundër Rusisë me persona dhe institucione, pasuritë e të cilëve në BE do të ngrijnë. Përveç kësaj do të sanksionohen edhe kompani që ndikojnë në forcimin ushtarak e teknologjik të Rusisë apo zhvillimin e sektorit të mbrojtjes apo sigurisë ruse. Mallra apo teknologji të BE që mund të jenë të vlefshme ushtarakisht për luftën e Rusisë kundër Ukrainës nuk duhet të shiten më tek ato kompani.

Me këtë instrument, BE ka vendosur në shënjestër edhe kompani në Kinë apo Uzbekistan, Iran dhe Emiratet e Bashkuara që marrin pjesë në devijimin e sanksioneve të BE. Paketa e 13-të e masave është “paketa më e zgjeruar” e sanksioneve të BE, bëri të ditur presidenca belge në Bruksel, pas ujdisë së vendeve anëtare. Ky vendim vetëm do të formalizohet. Më pas lista me emrat e kompanitë e sanksionuara do të publikohet në fletoren zyrtare të BE deri në ditën e fillimit të luftës në Ukrainë, më 24 shkurt. Paketa e sanksioneve shihet më shumë si akt simbolik, sepse nuk përmban sanksione të reja ekonomike.

Sipas një dokumenti të publikuar, BE do të ashpërsojë eksportet, dhe ndër të tjera do të ndalë tregtinë e kompanive europiane me ato firma kineze që furnizojnë Rusinë me mallra të përdorimit ushtarak. Masat e reja të sanksioneve drejtohen kundër gati 200 institucioneve dhe personave të veçantë. Me to nuk lejohet më tregtia dhe hyrja e tyre në territorin e BE.

 

la/kle/pg (dpa, afp, rtr)

 

Burimi: Rusia po zhvillon armë bërthamore për përdorim në hapësirë

Arme berthamore ne hapsireShtetet e Bashkuara besojnë se Rusia po zhvillon një armë bërthamore për përdorim në hapësirë kundër satelitëve. Shpërthimi i një arme të tillë mund të shkatërrojnë gjithçka, që nga komunikimi ushtarak e deri tek shërbimet e komunikacionit, tha të martën një burim me dijeni për çështjen.

 

Burimi, i cili foli në kushte anonime, tha se sipas tij sistemi rus përfshinte një pajisje bërthamore shpërthyese të vendosur në orbitë.

Presidenti Vladimir Putin tha të martën se Rusia ishte kundër vendosjes së armëve bërthamore në hapësirë, ndërsa ministri i tij i mbrojtjes mohoi kategorikisht njoftimet se Rusia po zhvillonte aftësi bërthamore për përdorim në hapësirë.

Shtëpia e Bardhë dhe Zyra e Drejtorit të Zbulimit Kombëtarë nuk pranuan të komentojnë mbi këtë çështje.

Njoftimet rreth zhvillimit të mundshëm të armëve bërthamore hapësinore ruse dolën në pah pasi kryetari republikan i Komisionit të Dhomës së Përfaqësuesve për Zbulimin, Mike Turner, lëshoi një deklaratë duke paralajmëruar për një “kërcënim serioz të sigurisë kombëtare”.

Një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë tha të enjten se Shtetet e Bashkuara besojnë se sistemi që po zhvillohet nga Rusia do të shkelte një traktat që ndalon dislokimin në hapësirë të armëve të shkatërrimit në masë.

Traktati i vitit 1967 i ndalon vendet nënshkruese, përfshirë Rusinë dhe Shtetet e Bashkuara, që të vendosin “në orbitë rreth tokës çdo objekt që mban armë bërthamore ose çfarëdo lloj armësh të shkatërrimit në masë”.

Marrëdhëniet SHBA-Rusi janë të tendosura nga një mori çështjesh, ndër to agresioni i Moskës ndaj Ukrainës, i cili ka shkaktuar konfrontimin më të madh midis Perëndimit dhe Rusisë që nga kriza e vendosjes së raketave ruse në Kubë në vitit 1962.

Gazeta New York Times raportoi të shtunën, pa cituar burime, se javët e fundit ka qarkulluar një paralajmërim nga agjencitë amerikane të spiunazhit se Rusia mund të planifikojë një lëshim të ri sekret satelitor me qëllime ushtarake dhe se pyetja kryesore ishte nëse bëhej fjalë për armë bërthamore.

Agjencia e lajmeve Bloomberg njoftoi të martën se Rusia mund të vendosë në hapësirë një armë bërthamore ose një mbushje provë që në fillim të këtij viti.

Bloomberg citoi gjithashtu burime të paidentifikuara të kenë thënë se Shtetet e Bashkuara besojnë se Rusia nuk planifikon të shpërthejë një bombë, por se ekzistonte rreziku i një shpërthimi aksidental, çka do të çaktivizonte shumë satelitë.

Shtëpia e Bardhë dhe Zyra e Drejtorit të Zbulimit Kombëtar nuk pranuan të komentojnë mbi raportin e agjencisë Bloomberg.

voa

Shtëpia e Bardhë paralajmëron “sanksione të konsiderueshme” ndaj Rusisë, pas vdekjes së Navalnyt

BidenPresidenti Joe Biden tha sot se Shtetet e Bashkuara do të njoftojnë të premten një paketë me sanksione të konsiderueshme ndaj Rusisë në përgjigje të vdekjes së udhëheqësit të opozitës Alexei Navalny në një burg në Arktik.

 

Duke folur për gazetarët ndërsa nisej për udhëtim drejt Kalifornisë, zoti Biden nuk dha më tepër detaje, por tha se do të jepte më shumë informacion mbi paketën e masave të premten.

Më herët, as zëdhënësi i Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Shtëpisë së Bardhë, John Kirby nuk pranoi të jepte detaje mbi sanksionet e reja, duke referuar për këtë politikat e qeverisë amerikane. Ai gjithashtu nuk pranoi të jepte informacion se si këto masa të reja do të zgjerohen tek sanksionet e ashpra që aktualisht Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj kanë vendosur ndaj Rusisë si kundërpërgjigje për sulmin e saj ndaj Ukrainës.

Zoti Kirby tha se sanksionet, të cilat do të përkojnë me dy vjetorin e agresionit rus ndaj Ukrainës, do të “plotësohen në mënyrë të veçantë me sanksione shtesë lidhur me vdekjen e zotit Navalny”.

Zoti Kirby tha se Shtetet e Bashkuara nuk e kanë të qartë se si vdiq Navalny, por këmbënguli se në fund, përgjegjësia bie mbi Putinin.

“Pavarësisht nga përgjigja shkencore, përgjegjës për këtë është Putini”, u tha gazetarëve zoti Kirby.

Ai shtoi se ambasada e SHBA-së në Moskë ka kërkuar më shumë informacion në lidhje me vdekjen e Navalny-t, “por është e vështirë të arrihet në një pikë ku mund të besosh atë që thonë rusët për vdekjen e tij”.

Departamenti i Thesarit refuzoi të komentonte mbi detajet e sanksioneve të pritshme.

Nënsekretari i Departamentit për Terrorizmin dhe Inteligjencën Financiare, Brian Nelson gjendet këtë javë në Evropë për të vazhduar punën mbi sanksionet ndaj Rusisë, në prag të dyvjetorit të agresionit të saj ndaj Ukrainës.

“Vendosja e sanksioneve të pashembullta nga koalicioni botëror kundër makinerisë ruse të luftës ka shkaktuar pengesa në përpjekjet e Kremlinit për furnizimin dhe pajisjen e ushtrisë së saj. Presidenti Biden së fundmi zgjeroi kompetencat e Departamentit të Thesarit me qëllim që të vihen në shënjestër ata që financojnë kapacitetet e prodhimit rus të luftës, edhe nëse ato ndodhen apo janë vendosur në vende të treta dhe Departamenti i Thesarit po vëzhgon me shumë vëmendje ata që përpiqen të shmangin sanksionet tona”, tha Departamenti i Thesarit, javën e kaluar.

Ekspertët politikë kanë dalë me një numër propozimesh nëpërmjet të cilave synohet që Rusisë t’i shterrojnë fondet monetare të nevojshme për vazhdimin e agresonit të saj, duke filluar nga konfiskimi i fondeve të Bankës Qendrore Kombëtare Ruse të depozituara kryesisht në Europë deri në uljen e tavanit të çmimit nga Grupi i të Shtatëve për naftën ruse.

Në një dokument zyrtar të muajt shkurt të Grupit Ndërkombëtar të Punës mbi Sanksionet Ruse të Universitetit Stanford kërkohet vendosja e sanksioneve dhe më të rënda mbi tregun energjitik rus, si ulja e tavanit të tanishëm të çmimit të naftës së prodhuar në Rusi nga 60 në 30 dollarë si dhe plotësim i masave për ndalimin nga ana e Bashkimit Europian dhe vendeve të G7 të blerjeve të hidrokarbureve ruse.

voa

TikTok-u nën lupën e BE-së: Mbrojtja e të rinjve me mangësi

Tik TokKomisioni i BE-së pas X tani po shënjestron edhe platformën TikTok të preferuar nga të rinjtë. A e shkelin kinezët ligjin e BE-së për shërbimet digjitale?

 

Që nga vera e vitit të kaluar sipërmarrja kineze TikTok dhe të tjera platforma të mëdha në internet duhet të respektojnë ligjin e BE-së për shërbimet digjitale (DSA). Qysh përpara dy muajsh Komisioni i BE-së si autoriteti përgjegjës për mbikqyrjen shprehu dyshime ndaj koncerneve të mëdha të internetit dhe se TikTok nuk i respekton këto norma mjaft rigoroze, krahasuar në nivel ndërkombëtar. Hetimet paraprake kanë nisur ndërkohë dhe TikTok-ut  u pozicionua. Por sipas mendimit të Komisionit të BE-së, shpjegimet nga ana e TikTok-ut kanë qenë të pamjaftueshme.

Për këtë arsye komisari përgjegjës për politikën Industriale, Thierry Breton, komunikoi përmes platformës X, se ka nisur zyrtarisht një procedurë kundër TikTok-ut. Nëse autoriteti i BE-së konstaton shkelje, kërcënojnë gjoba të majme. Gjoba mund të arrijë deri në pesë përqind të xhiros ditore të TikTok-ut. Por se sa është aktualisht xhiroja e TikTok-ut nuk dihet, sepse kjo platformë nuk i bën publike shifrat e biznesit të vet.

Por nuk është vetëm TikTok nën lupën e Komisionit të BE-së, ndërkohë që nga dhjetori vazhdon një proces kundër platformës X lidhur me dyshimet për përhapje të informacioneve të rreme dhe përmbajtjeve me bazë urrejtjeje. Po ashtu po zhvillohen hetime paraprake edhe ndaj të tjera platformave në rrjet. Procesi kundër TikTok-ut mund të zgjasë me muaj. Platforma e videove, që sipas të dhënave numëron rreth 142 milionë përdorues në muaj në Europë, mund t’u kundërvihet me proces gjyqësor vendimeve të verifikuesve të BE-së. Në mbarë botën mbi një miliardë njerëz përdorin çdo muaj TikTok-un.

 

Mangësi në mbrojtjen e të rinjve?

Komisari i BE-së, Thierry Breton, akuzon TikTok-un, se nuk respekton mjaftueshëm mbrojtjen e të rinjve. Të rinjtë nën 16 vjeç do të duhet që të mund ta përdorin vetëm me kufizime TikTok-un. Të rinjtë dhe fëmijet nën 13 vjeç duhet të lejohen të përdorin vetëm një version të kufizuar. Verifikimi i moshës është i pamjaftueshëm, sepse TikTok kur hap llogari në të, pyetjen për moshën e bazon tek vetëdeklarimi, pa kërkuar verifikimet përkatëse. Por nuk është vetëm ky një problem specifik i TiTok-ut edhe të tjera medie të koncernit Meta, X apo faqet e pornografisë veprojnë ngjashëm. TikTok-u e pranon në faqen e vet, se kjo është në varësinë e sinqeritetit të përdoruesve.

Tek klientët nën 16 vjeç shërbimi e kufizon kohëzgjatjen e përdorimit ditor në një orë. Por ky kufizim mund të shfuqizohet me vetëm fare pak klikime. Ligji i BE-së për shërbimet digjitale (DAS) ndalon reklamën e personalizuar për njerëzit nën 16 vjeç. Edhe kjo është e vështirë të respektohet kur mungon verifikimi i moshës, mendojnë verifikuesit e Komisionit të BE-së.

 

A kthehet në varësi TikTok-u?

Komisioni i BE-së gjithashtu shpreh shqetësim, se algoritmi i TikTok-ut u imponon përdoruesve një fluks të pafund videosh, duke ndjekur të gjitha preferencat personale të tyre. Kjo “joshje” në aplikacion mund të kthehet në një varësi të pakontrollueshme tek përduruesit e TikTok-ut. TikTok e hedh poshtë këtë, duke thënë, se algoritmi është konform normave të DSA dhe mund të deaktivizohet. Por opcioni i deaktivizimit në menynë e aplikacionit është i fshehur dhe mund të arrihet pas shumë klikimeve. Ky rregullator dhe opcionet që zbulohen me vështirësi janë një problem jo vetëm i TikTok-ut. Studiuesit e medias, që prej vitesh konstatojnë, se TikTok-u, që përdoret intensivisht nga të rinj nën 25 vjeç, ka një potencial të madh për t’u kthyer në ves tek përdoruesit. “Ka mjaft aspekte që japin shkas të besosh, se një dizajnim enkas i TikTok dhe të tjera platformave mund të nxisin varësinë ndaj aplikacionit”, tha në televizionin ZDF eksperti i internetit Julian Jarusch nga fondacioni “Përgjegjësia e re”. “Mbledhja e dëshmive, për të provuar që kjo është ose jo e vërtetë, nuk është detyrë e lehtë për Komisionin e BE-së.”

 

TikTok gëzohet për qartësim

Një zëdhënës i TikTok-ut shpjegoi, se firma, që i përket koncernit kinez Bytedance, do të angazhohet edhe më tej për përmirësimin e mbrojtjes së të rinjve. “Ne do të punojmë edhe më tej me ekspertë dhe me industrinë, për ta konceptuar më të sigurtë TikTok-un. Ne gëzohemi që na jepet rasti tani, të mund t’ia shpjegojmë këtë në detaje Komisionit të BE-së.” Komisioni i BE-së do që krahas mbrojtjes së të rinjve të marrë një listë të të gjithë klientëve të reklamave. Gjithashtu duhet garantuar për studiuesit aksesi tek të dhënat e TikTok-ut, ashtu sikurse është përcaktuar në ligjin për shërbimet digjitale.

Drejtori ekzekutiv i TikTok-ut, Shou Zi Chew, ishte në janar në Bruksel tek komisionerët e BE-së, për t’u shmangur atyre rezervat ndaj platformës së videove të shkurtra. CEO i TikTok-ut që vjen nga Singapori iu përgjigj pyetjeve të detajuara gjatë një intervistimi në senatin e SHBA-së. Deputetët shprehën kryesisht shqetësimin, që TikTok të dhënat e përdoruesve ia pason koncernit amë ose që platforma mund të konsiderohet si një software spiunazhi. Në valën e intervistimeve të ngjashme në vitin 2023 shefi i TikTok-ut pranoi, se ai nuk do t’ua lejonte fëmijëve të tij (atëherë gjashtë dhe tetë vjeç) përdorimin e kësaj platforme. Në Singapor, ku jetojnë fëmijët e tij, nuk ka kufizim moshe për qasjen në platformën që po rritet vrullshëm.

Në Gjermani TikTok-u javët e fundit tërhoqi fort vëmendjen, sepse partia nacionaliste e djathtë “AfD” në platformë është shumë më e sukseshme se konkurrentët e saj.

dw

Problemet e mëdha të partisë së Vuçiqit në Beograd

VucicÇfarë mund të pritet në dhjetë ditët e ardhshme, pas shtyrjes së seancës konstituive të Kuvendit të Beogradit? Do të ketë zgjedhje të reja?

 

Seanca konstituive e Kuvendit të Beogradit u shty për datën 1 mars për shkak të mungesës së kuorumit. Kryetari i Autoritetit të Përkohshëm të bashkisë të Beogradit, Aleksandar Shapiq, në prag të seancës konstituive të parlamentit të qytetit, tha se nëse për dhjetë ditë nuk arrihet marrëveshja për shumicën me listën “MI-Glas iz naroda”, në Beograd do të zhvillohen zgjedhjet e reja.

Nëse nuk ka shumicë deri në këtë datë, fillon një periudhë e re prej 45 deri në 60 ditë për mbajtjen e zgjedhjeve të reja. Bartësi i listës “MI-Glas iz naroda”, Branimir Nestoroviq, tha se nuk duan të jetnë pjesë e koalicionit dhe se zgjidhja më e mirë është shpallja e zgjedhjeve të reja në Beograd.

Opozita serbe e konsideron këtë fitore të madhe të saj. Siç u theksua në reagimet e para, anulimi i seancës është dëshmi e qartë se ato zgjedhje nuk ishin legjitime. Zgjedhjet duhet të përsëriten në kushte demokratike, deklarojnë liderët e opozitës dhe thonë se rishikimi i listës së zgjedhësve me pjesëmarrjen e vëzhguesve është kushti minimal absolut për zgjedhje të reja.

Në anën tjetër kryeministrja në mandatin teknik, Ana Brnabiq, pohon se kjo nuk është fitore e opozitës dhe se qeveria nuk ka vjedhur asnjë votë.

 

Problemet me shumicën në Beograd

Zoran Gavriloviq nga Byroja e Kërkimeve Sociale (BIRODI) komenton për DW se bëhet fjalë për blerjen e kohës nga ana e autoriteteve. “Është e qartë se formimi i shumicës në një proces që nuk ishte ligjor do të ishte i paqëndrueshëm. Thjesht u vërtetua se zgjedhjet ishin të mbushura me parregullsi dhe se kishte shkelje të rënda të ligjit. Po ashtu, Nestoroviq tha se deputetëve të tyre po u ofrohen shuma gjashtëshifrore në euro për t’u futur në koalicion. Parlamenti Evropian i ka vënë një vulë të gjithave dhe mendoj se Aleksandar Vuçiq ka vendosur të heqë dorë për momentin për shkak të reagimit të brendshëm dhe të jashtëm”, beson bashkëbiseduesi ynë.

Edhe Zoran Stojiljkoviq, profesor i Fakultetit të Shkencave Politike, shtyrjen e seancës e sheh si blerje të kohës. “Mendoj se kjo është bërë që deri më 1 mars të shihen reagimet e opinionit vendas dhe të Bashkimit Evropian. Ndoshta do të ketë një përpjekje për të balancuar të gjithën me gatishmërinë për të shkuar sërish në zgjedhjet e Beogradit”, tha Stojiljkoviq për DW.

 

Përsëritje në të njëjtat kushte?

Pyetja që shtrohet është se çfarë pret të ndodhë qeveria në dhjetë ditët e ardhshme. Dhe pse nuk u mbajtën menjëherë zgjedhjet e reja? Profesor Stojiljkoviq beson se “ky do të ishte një gjest që do të tregonte dobësi”.

“Qeveria aktuale po përpiqet të dalë nga çdo telash duke e rrotulluar situatën dhe duke treguar një pjesë të bashkëpunimit të saj. Ajo që duket se po harrojmë për momentin është se ajo do të përpiqet të shkojë në ato zgjedhje të përsëritura në kushte kryesisht të pandryshuara dhe kështu të përpiqet t’i fitojë ato”, paralajmëron Zoran Stojiljkoviq.

 

Bllof i pasuksesshëm i autoriteteve

Ditët e fundit, zyrtarë të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), si dhe Partisë Socialiste të Serbisë (SPS), kanë pohuar se kanë shumicën për të formuar një qeveri në kryeqytetin e Serbisë. Ata deklaruan se deputetë nga grupe të ndryshme parlamentare po kontaktojnë me ta dhe u ofrojnë mbështetje SNS dhe SPS në një votim të fshehtë. Tani është e vështirë të përcaktohet, nëse ishte një bllof apo pas këtyre deklaratave fshiheshin kalkulime dhe marrëveshje të tjera.

Zoran Gavriloviq beson se “në ditët në vijim, Vuçiq mund të tentojë të negociojë duke shmangur hetimin ndërkombëtar, në këmbim të përsëritjes së zgjedhjeve në Beograd”. Ai ndoshta do të përpiqet të zbusë disi raportin e ODIHR. Mendoj se do të jemi dëshmitarë të një lloj loje politike”, thekson Gavriloviq.

 

Legjitimiteti i kontestuar i zgjedhjeve

Për Zoran Gavriloviqin, këmbëngulja e autoriteteve se duan legjitimitetin e plotë të qeverisë së Beogradit është “një histori boshe, sepse qytetarët e Beogradit zgjodhën listën e udhëhequr nga Presidenti i Serbisë. Vuçiqi ka shkelur Kushtetutën, Ligjin për Presidentin e Republikës dhe Statutin e SNS, sepse ai është vetëm anëtar i partisë dhe si president nuk ka pasur të drejtë të paraqitet në listat zgjedhore. Thjesht nuk mund të flasim për legjitimitet”, thekson Gavriloviq.

Qëndrimin e opozitës për hapat e ardhshëm do ta dimë së shpejti, thotë Zoran Stojiljkoviq. Dhe do të shohim “nëse do të bien dakord për zgjedhje të shpejta në kushte të ngjashme, që është një lloj rreziku, apo do të insistojnë për kushte më të mira”, vëren profesor Stojiljkoviq.

dw

Gruaja e Navalnyt: Do të vazhdoj luftën e burrit tim për një Rusi të lirë

Yulia NavalnayaYulia Navalnaya, e veja e liderit opozitar rus, Aleksei Navalny, ka thënë të hënën se do të vazhdojë luftën e burrit të saj për një Rusi të lirë, dhe u ka bërë thirrje mbështetësve që të sfidojnë presidentin rus, Vladimir Putin me forcë më të madhe se kurrë.

 

“Dua të jetoj në një Rusi të lirë, dua të ndërtoj një Rusi të lirë”, ka thënë Navalnaya në një video-mesazh me titullin “Do të vazhdoj të punoj për Aleksei Navalnyn”.

“Vladimir Putin më ka vrarë burrin”, ka thënë Navalnaya, duke shtuar se do të punojë me popullin rus për të sfiduar Kremlinin që të krijohet një Rusi e re.

Kremlini e ka mohuar përfshirjen në vdekjen e tij.

“Duke e vrarë Aleksein, Putin e ka vrarë gjysmën time – gjysmën e zemrës sime, gjysmën e shpirtit tim”, ka thënë Navalnaya.

“Mirëpo ende e kam gjysmën tjetër që më thotë se nuk kam të drejtë të heqë dorë. Do të vazhdoj punën e Aleksei Navalnyt, do të vazhdoj të luftoj për shtetin tim”.

Navalnaya i ka akuzuar autoritetet ruse se po e fshehin trupin e Navalnyt pasi po presin që të zhduken prej trupit të tij gjurmët e agjentit nervor Noviçok.

“Ne e kemi ditur saktë pse Putin e ka vrarë Aleksin tri ditë më parë”.

“Do t’ju tregojmë shumë shpejt. E kemi kuptuar kush e ka kryer këtë krim dhe si. Do të kemi emra dhe do t’ua shihni fytyrat”, ka thënë ajo.

Autoritetet e burgut në Arktik kanë njoftuar të premten për vdekjen e Navalnyt.

Perëndimi e ka akuzuar shtetin rus në krye me Putinin për vrasjen e tij.

Navanlny ka qenë i dënuar me më shumë se 19 vjet burgim për akuza që ai dhe mbështetësit e tij i kanë konsideruar të motivuara politikisht.

Ai është helmuar më 2020 me agjent nervor Noviçok, dhe atëbotë pati fajësuar aparatin shtetëror, në krye me Putinin, për atë vendim.

Navalny është shëruar në Gjermani, pas helmimit, dhe në ditën e kthimit në Rusi, është dërguar në burg.

rel

Pistorius: “Nuk është koha për të zbukuruar realitetin”

PistoriusBoris Pistorius tha në Konferencën e Sigurisë së Mynihut se mund të jetë e nevojshme të rritet objektivi prej 2% i NATO-s. Ministri gjerman i Mbrojtjes e sheh këtë të varur nga zhvillimet botërore.

 

Tani nuk është koha për ta zbukuruar realitetin, tha Boris Pistorius në Konferencën e Sigurisë në Mynih. Në fjalën e tij, ministri gjerman i Mbrojtjes la të kuptohet se  dëshiron të shohë më shumë investime në aftësitë mbrojtëse. Ai u shpreh në mbështetje të zhdërvjelltësisë dhe nuk pranoi të shprehet për shifra specifike.

Sipas pikëpamjes së Pistorius-it, objektivi i rënë dakord midis vendeve të NATO-s për të investuar të paktën dy për qind të prodhimit të brendshëm bruto kombëtar në mbrojtje mund të duhet të rishikohet, për ta rritur: “Mund të ndodhë që ne të arrijmë tre ose edhe 3.5 për qind.” Kjo varet nga ajo që ndodh në botë”. Sipas ministrit, është e rëndësishme të kesh fonde të mjaftueshme.

 

Pistorius mendon globalisht

Në lidhje me kohën kur të mbarojë fondi special i Bundeswehr-it, ai tha: “Nuk e di nga do t’i marrim paratë, por na duhen”. Edhe pse investimet në arsim dhe infrastrukturë janë gjithashtu të nevojshme, pa siguri gjithçka është “asgjë”.

Ndryshe nga paraardhësit e tij, Pistorius e përcakton rolin e tij si ministër i Mbrojtjes në terma më të gjerë dhe më globalë. Ai përfitoi nga fjalimi i tij në Mynih për t’u ofruar vendeve të të ashtuquajturit Jug Global partneritete të që përfshijnë furnizimin me armë. Ai beson se kjo është e përfytyrueshme edhe me vendet afrikane, normat ligjore dhe demokratike të të cilave jo gjithmonë i përmbushin standardet gjermane. A do të jetë e mundur kjo në një koalicion me të Gjelbërit? Pistorius mendon me zë të lartë dhe nis debate. Qasja e tij për këtë çështje mund të konsiderohet përfaqësuese e stilit të tij brenda ministrisë.

 

Raketa kundërajrore dhe më shumë municione për Ukrainën

Pistoriusi e mbështet ndihmën ushtarake për Ukrainën më shumë se çdo anëtar tjetër i qeverisë federale. Lufta atje vendos nëse një fuqi imperialiste mund të imponojë vullnetin e saj mbi një shtet tjetër sovran, shpjegoi ai në podiumin e  Mynihut.

Në Mynih, ai shpjegoi detajet e paketës së fundit gjermane të ndihmës për Ukrainën, me vlerë rreth 1.1 miliardë euro. Ndër të tjera, Gjermania është angazhuar që këtë vit të furnizojë Ukrainën me 100 raketa të tjera kundërajrore IRIS-T dhe municion artilerie 122 mm. 18 topa të tjerë të blinduar dhe 18 obusë me rrota do të mbërrijnë përpara vitit 2027. Topat do të vijnë nga industria. Bundeswehr-i nuk e ka ende këtë lloj obusi me rrota.

Vitin e kaluar, Pistoriusi e karakterizoi veten si “fëmijë të Luftës së Ftohtë”. Gjermania, tha ai atëherë, ishte dikur krahu lindor i NATO-s. Partnerët e aleancës e siguronin Gjermaninë. Tani, tha ai, është “normale që ne gjermanët të tregojmë të njëjtin solidaritet sot”. Deklarata i referohej përfshirjes së Gjermanisë në krahun lindor të NATO-s, ku ushtarët e Bundeswehr-it janë vendosur si pjesë e misioneve të NATO-s.

 

Mais: “Nuk e kemi arritur ende objektivin”

Dalja e dytë e Pistoriusit në Konferencën e Sigurisë pothuajse përkoi me përvjetorin e dytë të ” kthesës epokale”. Kancelari gjerman Olaf Scholz e mbajti fjalimin përkatës më 27 shkurt 2022, tre ditë pas sulmit rus ndaj Ukrainës. Në këtë kontekst, komandanti i forcave tokësore gjermane, gjenerallejtënanti Alfons Mais, kishte shprehur keqardhjen në një postim në rrjetet sociale se “forcat e armatosura gjermane” gjendeshin “pak a shumë të zhveshura”.

Në konferencën e sigurisë në Mynih, Mais bëri tani një vlerësim të përzier: “Ne kemi bërë përparim të madh, por ende nuk e kemi arritur objektivin”, deklaroi kreu i ushtrisë gjermane gjatë një interviste në televizionin ARD. Strukturat, proceset dhe trajnimet janë modifikuar, blerjet janë përshpejtuar. Por megjithatë duhet durim. Fondi special për ushtrinë materializohet me nënshkrimin e kontratave. Por një nënshkrim nuk do të thotë se materiali “do të jetë të nesërmen në oborr”. Industria ka nevojë për kohë për prodhim, infrastruktura duhet të ndërtohet dhe trupat duhet të trajnohen në përputhje me rrethanat.

 

Shërbimi ushtarak me masa

Presidenti i Bundeswehrverband, koloneli André Wüstner, beson gjithashtu se duhet të ndërmerren veprime për çështjet e ligjit të shërbimit, në mënyrë që rekrutimi dhe mbajtja e personelit, nga njëra anë, dhe krijimi i një brigade të ushtrisë në Lituani, nga ana tjetër, të mund të përparojë si qeveria federale u ka premtuar partnerëve të NATO-s.

Nga viti 2027, një njësi ushtarake operative e përbërë nga rreth 4.800 ushtarë gjermanë do të vendoset përgjithmonë në Lituani. Kjo ndodh për herë të parë në historinë gjermane. Deri tani, Gjermania shkëmbente formacione dukshëm më të vogla në Lituani çdo gjashtë muaj, sipas parimit të rotacionit.

 

aud (ARD/ br)