Kategoritë: Bota

Lajmet nga Bota

Problemi Asad

Pro AsaditSidomos pas sulmeve të Parisit presidenti Asad u përpoq t’i ofrohet Perëndimit si partner në luftën kundër IS-it. Por ai nuk duket të jetë pjesë e zgjidhjes, por e problemit.

 

Që nga fillimi i luftës civile në Siri, para thuajse pesë vjetësh presidenti sirian Bashar al-Asad u ofrohet vendeve perëndimore si aleat i mundshëm në luftë kundër terrorizmit xhihadist. Së fundi ai u përpoq të hynte sërish në lojë një ditë pas sulmeve të 13 nëntorit me 130 të vdekur në Paris. “Ne kishim paralajmëruar para tre vjetësh se çfarë mund të ndodhë në Europë,” tha ai për stacionin televiziv Europe 1. “Për fat të keq, udhëheqësit evropianë nuk na kanë dëgjuar. Të bësh vetëm deklarata kundër terrorizmit nuk ka kuptim. E nevojshme është ta luftosh atë,” – tha presidenti sirian.

“Ne do t’i zhdukim”

Në thelb në mënyrë të ngjashme e shohin këtë gjë edhe qarqet politike dhe të sigurisë në Perëndim. “Ne do t’i zhdukim ata, do t’i vrasim”, citon gazeta franceze “Le Monde” një këshilltar të Presidentit François Hollande. Në zgjedhjen e mjeteve nuk jemi të butë, citon gazeta një burim tjetër. “Ne do të vazhdojmë të kryejmë veprime sekrete, për të cilat nuk mund të na vënë publikisht para përgjegjësisë. Është e rëndësishme të vazhdojmë me to.” Presidenti Hollande, tha agjenti i sigurisë për gazetën “Le Monde”, është në pajtim të plotë me këtë strategji. Për këtë u ra dakord para sulmeve në Paris. Gazeta “Le Monde” e botoi këtë strategji në fillim të nëntorit, disa ditë para sulmeve në Paris.

Presioni për të luftuar terroristët, është shtuar sërish. Prej dy javësh presidenti francez po përpiqet për një koalicion ndërkombëtar kundër IS-it. Pengesa më e madhe këtu, pavarësisht gjithë fushatës reklamuese të Damaskut, është vetë Bashar al-Asadi. Franca nuk do të bashkëpunojë me të, edhe pas sulmeve në Paris. Edhe pse në parim mund të imagjinohet një bashkëpunim me ushtrinë siriane. Por, para se të bëhet kjo, tha ministri i Jashtëm Laurent Fabius në kanalin francez Inter France, Assadi duhet ta ketë dorëzuar komandën e ushtrisë. “Nën Assad kjo nuk është e mundur,” tha ai.

“Një bretkocë tepër helmuese”

Edhe qeveria gjermane, e cila dëshiron të marrë pjesë me avionë zbulues dhe dërgimin e rreth 1.200 trupave në luftë kundër IS-it, ka të njëjtin qëndrim në lidhje me personin e Assadit, si dhe francezët. Diskutimi në lidhje me çështjen, nëse lufta kundër IS-it mund të fitohet edhe pa mbështetjen e Asadit, vazhdon. Ish-diplomati dhe kryetari i Konferencës së Sigurisë në Mynih, Wolfgang Ischinger, tha të hënën (3011.) për gazetën “Handelsblatt” se “të vetmet trupa tokësore që mund të merren në konsdieratë janë forcat qeveritare të Asadit”. Prandaj na duhet ta “gëlltisim ende bretkocën Asad”.

Po Asadi është një bretkocë tepër helmuese, i komentoi gazeta “Frankfurter Allgemeine Zeitung” fjalët e Ischingerit. Sepse Asadi u la për një kohë të gjatë fushë xhihadistëve, të cilët sikurse ai vetë luftonin opozitën laike. Pra bashkëpunimi me Asadin do t’i zemëronte forcat slaike që kanë mbi katër vjet që luftojnë presidentin sirian dhe mund t’i bënte ato armike të Perëdnimit, shkruan gazeta.

Rreziqe të pallogaritshme

Aleanca me Asadin përmban dhe rreziqe të tjera të pallogaritshme, sepse në Siri është aktive edhe Rusia, partnerja më e angazhuar e Asadit. Rusia vepron me rigorozitet kundër të gjithë kundërshtarëve të Asadit – edhe kundër opozitës laike. Po ashtu Rusia nuk e vret mendjen për popullsinë civile dhe gjatë bombardimeve ndaj pozicioneve të xhihatistëve kanë gjetur vdekjen edhe mjaft civilë.

Edhe aviacioni ushtarak sirian nuk e vret shumë mendjen për civilët gjatë bombardimeve të pozicioneve të xhihatistëve. Sipas medieve këtë vit prej bombave të Asadit duhet të jenë vrarë rreth 3000 civilë. Me këtë qëndrim ndaj popullsisë civile

Asadi rrezikon që në radhët e xhihadistëve të kalojnë edhe më shumë përkrahës.
Prandaj për Perëndimin bashkëpunimi me Asadin nuk është vetëm një çështje morale por edhe strategjike. Në rast se Perëndimi prezantohet si partner i regjimit që nuk merr parasysh jetën e civilëve, ai humbet reputacionin në rajon, dhe jo vetëm në Siri, sepse në sytë e opinionit publik arab prezantohet si partner i një diktatori kriminel. (dw)

Charlie SheenNjerëzit në mbarë botën po zhvillojnë aktivitete, po testohen dhe promovojnë ndërgjegjësimin për Sidën në Ditën Botërore të sëmundjes. Por siç njofton korrespondentja e Zërit të Amerikës Carol Pearson, mosinformimi dhe stigma ende pengojnë luftën ndaj epidemisë.

Më shumë se 35 milion njerëz në mbarë botën kanë virusin Hiv që shkakton Sidën. Sida është e trajtueshme dhe e parandalueshme.

Me ilaçet dhe kujdesin e duhur shëndetësor, njerëzit me virusin Hiv mund të bëjnë një jetë normale.

Në nëntor, aktori Charlie Sheen njoftoi se është i prekur nga virusi.

Rodney McCoy është aktivist për Sidën me Nova Salud, një organizatë që jep këshilla dhe shërbime edukimi për virusin në rrethinat e Uashingtonit.  Reagimi i tij ndaj intervistës së Charlie Sheen? – Pozitiv.

“Ajo që më pëlqeu ishte çiltërsia dhe sinqeriteti i tij”.

“Jam në një industri ku nuk është problem dhe bile ke përfitime të jetosh me virusin Hiv. Shumë nga njerëzve nuk e kanë këtë luks,” thotë aktivisti McCoy.

Sheen njoftoi gjendjen e tij pasi po i bëhej shantazh nga një grua që mori foto të ilaçeve të tij dhe kërcënoi t’i shiste.

“Mendoj se çështja këtu është stigma. Fakti që atij i bëhej shantazh të tregon se të flasësh për virusin Hiv nuk është e lehtë,” thotë McCoy.

Në një letër, Sheen përshkruan turpin që ndjeu kur u diagnostikua.

“Ka shumë njerëz dhe këtu përfshij edhe veten, që kur diagnostikohen, gjëja e parë që u duhet të përballojnë është turpi, si do t’u thuash njerëzve? A do t’u thuash njerëzve? Si do t’u thuash?,” thotë aktivisti McCoy.

Ai thotë gjithashtu se është e vështirë të kapërdish fjalën me tre shkronja.

“Më ra si bombë. U diagnostikova 14 vjet më parë. Të dëgjosh fjalët ‘ke virusin HIV’. Po po. Ajo fjalë dhe çdo gjë që lidhet me të është vështirë të kapërdihet,” tregon aktivisti McCoy.

“Të tjerë vijnë dhe thonë, ‘faleminderit Charlie. Faleminderit që fillove diskutimin,'” thotë aktori Sheen.

“Mendimi im i parë ishte amator. Je një qënie tjetër. Je i ri në lojë. Por në të njëjtën kohë, kuptova se Charlie përfaqëson një komunitet që ne nuk e lidhim me virusin Hiv. Pra si një heteroseksual i bardhë me para, ai do të arrij tek njerëz, që unë si afrikano-amerikan homoseksual nuk mundem”.

Nuk mund të thuash se kush ka virusin Hiv, dhe shumë nga ata që e kanë nuk e dinë. Në Shtetet e Bashkuara, zyrtarët e shëndetësisë, llogarisin se më shumë se 10 përqind e të infektuarve me virusin Hiv nuk e dinë që e kanë atë. (voa)

Një skaner i ri i avancuar

scanerShkencëtarët po ndërtojnë një skaner që mund të zbulojë shumë të panjohura në trupin e njeriut dhe të çojë në trajtime më të mira për kancerin, sëmundjet e zemrës dhe çrregullime të trurit.

Skaneri me përmasa të mëdha, i quajtur “Explorer,” do të marrë imazhe të papara të brendësisë së trupit të njerëzve. Tani për tani, skanerat përqëndrohen vetëm në pjesë të veçanta të trupit.

Një skipi studjuesish të Universitetit të Kalifornisë iu dha një grant prej 15,5 milionë dollarësh nga Institutet Kombëtare të Shëndetësisë për ndërtimin e skanerit të plotë të trupit. ​

“Trupi i njeriut përmban një sistem organesh dhe të gjitha ato bashkëveprojnë me njëri tjetrin. Më parë nuk kemi qenë në gjendje ta zbulojmë këtë përmes imazheve, ndërsa tani do ta kemi këtë mundësi.” thotë profesori  Badaui.

Ndryshe nga skanerat me rreze X dhe ato MRI, me rezonancë manjetike, të cilat marrin imazhe të kockave dhe organeve, PET skanerat ilustrojnë funksionimin e organeve dhe të indeve në nivel molekular, për diagnostikimin dhe zbulimin e sëmundjeve. Skaneri i ri do ta bëjë këtë edhe më mirë.​

“PET skanerat shohin funksionimin e organeve. Përmes tyre ne jemi në gjendje të dallojmë “punën” e qelizave në trupin e njeriut, aktivitetin e tyre. Do të mund të dallojmë se si reagojnë organet e një personi me kancer kur atij i jepet një medikament, nëse tumori pushon së zhvilluari.”

Skaneri i ri përdor substancë radioaktive për lokalizimin e tumoreve. Skaneri “Explorer” përdor një dozë më të vogël rrezatimi se sa procedurat e tjera dhe i merr imazhet më shpejt.

“Skanimi që aktualisht kërkon 20 minuta do të mund të kryhet për vetëm 30 sekonda. Po ashtu, skaneri i ri funksionon me shumë më pak rrezatim.”

Një pamje e plotë si kjo e trupit mund të sjellë zbulimin e ilaçeve të reja me fokus specifik dhe të minimizojë efektet e dëmshme, duke ndjekur hap pas hapi rezultatet e terapisë tek trupi i njeriut. (voa)

Konferenca Botërore e Klimës: A mund të arrihen objektivat për shpëtimin e globit?

Në Konferencën Botërore për Klimën në Paris që fillon të hënën (30.11) vendoset mbi klimën globale. Temperatura e tokës dhe emisionet e dioksidit të karbonit kanë arritur shifra rekord. Përpjekjet aktuale nuk mjaftojnë.

ndryshimet klimatikeTemperatura mbi sipërfaqen e tokës është rritur me një gradë që nga fillimi i industrializimit. Ky është rezultati i përllogaritjeve të kryera nga shërbimi metereologjik britanik. Ky përbën gjysmën e kufirit kritik prej dy gradësh. Për shkencëtarët ky është kufiri më i lartë. Nëse planeti do të vazhdojë të ngrohet, pasojat e ndryshimeve klimaterike do të arrijnë përmasa katastrofale, parashikojnë ekspertët e klimës. Ata kanë përkrahjen e Organizatës Botërore të Metereologjisë (OBM). Sipas raportit të OBM-së, këtë muaj edhe përqëndrimi në atmosferë i gazrave me efektin serë, të cilat janë të dëmshme për klimën, ka arritur një nivel akoma më të lartë.

Përpara një situate të tillë, përfaqësuesit e 195 shteteve do të përpiqen në Paris që deri më 11.12. 2015 të bien dakord për një marrëveshje të re mbi klimën globale, me objektiva detyruese, e cila do të zëvendësoje Protokollin e Kyoto-s të 1997-ës.

Më 1 tetor përfundoi afati jozyrtar, brenda të cilit të gjitha shtetet, të cilat i janë bashkuar „Konventës së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike“ (angl.: United Nations Framework Convention on Climate Change, UNFCCC), duhet të paraqisnin objektivat e tyre për mbrojtjen e klimës për periudhën 2025-2030. 146 vende dorëzuan të ashtuquajturat “Intended Nationally Determined Contributions” (INDC, shqip: kontributet e synuara në bazë kombëtare) – këto përbëjnë tre të katërtat e të gjitha vendeve anëtare.

Zëdhënësi i UNFCCC-së, Nick Nuttall, është i kënaqur me rezultatin: „Shumica janë vende me shtrirje gjeografike të gjerë“, tha ai në një intervistë për DW. „Mes tyre ndodhen të gjitha shtetet e industrializuara dhe vendet e mëdha në zhvillim. Edhe nëse do të vazhdojnë të vijnë INDC-të e tjera, nuk do të sjellin ndonjë ndryshim të madh.“ Studiuesit mendojnë, se pasojat më të rënda të ndryshimit të klimës do të mund të shmangen, vetëm nëse Toka nuk do të ngrohet me më shumë se dy gradë. Por INDC-të e paraqitura nuk mjaftojnë që temperaturat të qëndrojnë nën këtë kufi: Sipas përllogaritjeve të studiuesve të Climate Action Tracker (CAT, shqip: Gjurmuesit e Aksionit Klimatik Climate Action Tracker , nëse të gjitha INDC-të do të zbatoheshin, atëherë temperatura do të rritej me 2,7 gradë krahasuar me kohën paraindustriale. CAT është një analizë e pavarur, e hartuar nga 4 institute kërkimore, e cila studion detyrimet që secili nga shtetet i ka vënë vetes në kuadrin e përpjekjeve për mbrojtjen e klimës.

Ekspertët kërkojnë rishikimin e INDC-ve

Të gjitha qeveritë duhet t‘i rishikojnë kontributet e tyre“, thotë Louise Jeffery në një bisedë me DW. Ajo është studiuese në Institutin e Potsdamit për Kërkimet mbi Pasojat Klimatike dhe pjesëmarrëse në hartimin e Climate Action Trackers.

Shumica eZëdhënësi i UNFCCC-së, Nick Nuttallrategjive klimatike të vlerësuara nga CAT u cilësuan si „mesatare“ ose „të mangëta“. Indien India ishte një nga vendit e fundit, që dorëzuan INDC-të e tyre – dhe është njëkohësisht një nga më të rëndësishmit përsa i përket emetimeve të dioksidit të karbonit. Vendi në ekspansion, që po përpiqet të zhvillohet, synon që deri në 2030-ën t’i ulë me një të tretën emetimet e veta – por gjithmonë në varësi të rritjes ekonomike. Nëse në vitet e ardhshme prodhimi i brendshëm bruto i vendit do të dyfishohet, edhe emetimi i gazrave të dëmshëm do të dyfishohet – pavarësisht nga ulja e synuar.

Besim në parimin e shpresës

Edhe Bashkimi Evropian nuk e kaloi mesataren me INDC-të e tij. Ndërkohë që sidomos GjermaniaDeutschland ka objektiva klimatike shumë ambicioze: Deri në 2020, ajo dëshiron t’i ulë emetimet e gazrave me efektin serë deri në 40%. Por plani ka ende një „boshllëk në mbrojtjen klimatike“, e cila sipas vlerësimeve të Qeverisë Federale peshon rreth 90 milionë tonë CO2. „Pa masa shtesë ne arrijmë një ulje deri në 32-35%“, thotë Christian Hey në një intervistë me DW. Ai është Sekretar i Përgjithshëm i Këshillit të Mjedisit, një komision këshillimor i Qeverisë Federale.

Për këtë arsye në mars, Ministri i Ekonomisë, Sigmar Gabriel, kishte propozuar një tatim klimatik për termocentralet e qymyrgurit, por u tërhoq për shkak të presionit lobist einen Rückzieher. . Edhe objektivi për 2020-ën i përdorimit të një milionë makinave elektrike në rrugët e Gjermanisë, duket i paarritshëm: Në maj të 2015-ës u lejuan rreth 22.000 të tilla, këtyre u shtohen edhe 120.000 të ashtuquajtura hibridë elektrikë (Plug-in-Hybride), të cilat përveç motorit elektrik, kanë edhe një motor me djegje. „Programi klimatik tani për tani bazohet në parimin e shpresës dhe jo tek masat që duhen zbatuar konkretisht“, kështu Hey.

Masa afatgjate në vend të vullnetit të mirë

Me qëllim që deklaratat e objektivave të përkthehen në përparime të matshme, duhet që në vazhdën e Konferencës Klimatike të Parisit edhe INDC-të të sigurohen përmes disa mekanizmave afatgjatë, kërkon studiuesja e CAT Jeffrey – për shembull duke kontrolluar përparimin lidhur me objektivat klimatike çdo pesë vjet. Masat e planifikuara për mbrojtjen e mjedisit do të duhej pastaj të përshtateshin ose eventualisht edhe të forcohen, me qëllim që të mos arrihet kufiri i dy gradëve. Përveç kësaj, në Paris duhet që të sigurohet edhe mbështetja financiare e mjaftueshme për vendet në zhvillim dhe ekspansion, me qëllim që ata të përmbushin objektivat e tyre klimatike, thotë zëdhënësi i UNFCCC-se, Nik Nuttall: „Përsa i përket ambicieve tona, INDC-të nuk janë mundësia e fundit që kemi, por themeli mbi të cilin mbështeten të gjitha masat e mëtejshme.“

Në samitin e sivjetshëm mbi klimën globale duhet që shtetet pjesëmarrëse të bien dakord mbi të gjitha për disa rregulla të detyrueshme përsa i përket emetimeve të CO2. Kritikët kanë vërejtur herë pas here, se, në rast të kundërt zbatimi, i strategjive kombëtare për mbrojtjen e klimës do të varej nga vullneti i mirë i qeverive pasardhëse. Edhe objektivi 40-përqindësh i Gjermanisë nuk ka vlerë juridike, por është thjeshtë një deklaratë politike. Duke qenë se Angela Merkel ndërkombëtarisht mbahet si kancelarja e mbrojtjes së klimës, rrezikohet shumë, nëse objektivi nuk arrihet: „Natyrisht që atëherë besueshmëria e Gjermanisë, si një vend pararojë në mbrojtjen ndërkombëtare të klimës, do të pësonte një dëm të madh“, thotë Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit të Klimës, Hey. „Dhe kjo s‘do të thotë asgje tjetër përveçse do të dëmtohej besueshmëria e një motori të bisedimeve ndërkombëtare. Dhe në fund kjo do të dëmtonte edhe mbrojtjen e klimës globale.“ (dw)

Turqi-Rusi, vazhdon lufta e fjalëve

erdoganLufta e fjalëve mes Rusisë dhe Turqisë për rrëzimin e një avioni luftarak rus vazhdoi edhe të premten. Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan e paralajmëroi Moskën për të mos “luajtur me zjarrin.”

Gjatë një fjalimi në qytetin verilindor turk Bileçik, zoti Erdogan akuzoi Rusinë se po “luan me zjarrin” duke sulmuar grupe që janë kundër presidentit sirian Bashar al-Asad “nën pretekstin” e luftës kundër Shtetit Islamik, dhe duke vënë në shënjestër në mënyrë “të papërgjegjshme” kamionë që veprojnë brenda Sirisë për “aktivitete biznesi ose ndihma humanitare.”

Agjencia shtetërore turke e lajmeve dhe një organizatë turke ndihmash njoftuan të mërkurën se avionë rusë sulmuan një karvan ndihmash turke brenda Sirisë pranë kufirit me Turqinë, duke vrarë shtatë persona dhe duke plagosur 10.

Rusia ka reaguar me zemërim pas rrëzimit nga avionët luftarakë turq të një avioni rus të martën. Ajo ka kërcënuar marrëdhëniet midis dy vendeve në anët e kundërta të luftën në Siri, duke shkaktuar shqetësim për një konflikt më të gjerë ndërkombëtar.

Në komentet e tij të premten, zoti Erdogan duket se i bëri në përgjigje të presidentit rus Vladimir Putin, i cili një ditë më parë tha se ata që kryejnë “biznes kriminale” me terroristët dhe i përdorin ata “për të arritur qëllimet e tyre politike” janë “duke luajtur me zjarrin.”

Zoti Erdogan akuzoi gjithashtu Rusinë se po e shfrytëzon rrëzimin e avionit si një justifikim për të ngritur “akuza të papranueshme” kundër Turqisë. Ai i quajti “shpifje”akuzat ruse se Turqia ble naftë nga grupi i Shtetit Islamik.

“Ju duhet ta dini se ne nuk jemi aq të pandershëm sa të blejmë naftë nga një organizatë terroriste,” tha presidenti turk. “Turqia ble naftë nga Rusia.”

Megjithatë, Zoti Erdogan tha se ai dëshironte të takohej me zotin Putin “ballë për ballë”, të hënën në periferitë e samitit për klimën në Paris.

Zoti Putin nuk është përgjigjur. Por këshilltari i politikës së jashtme të Kremlinit, Yury Ushakov përmendi të premten “mungesën e gatishmërisë nga ana turke për të ofruar një ndjesë elementare për incidentin me avionin.”

Po të premten, ministri i jashtëm rus Sergei Lavrov njoftoi anulimin e udhëtimeve pa viza ndërmjet dy vendeve, duke u shprehur se qeveria e Turqisë e kishte “kaluar cakun e asaj që është e pranueshme.” (voa)

Franca thyen tabunë – Edhe me Asadin në luftë kundër IS

Franca sinjalizon një kthesë radikale në politikën ndaj Sirisë. Gati për të duruar edhe Bashar al-Asadin në luftën kundër IS. Kthesa erdhi pas takimit të enjten të presidentit francez, Hollande me presidentin rus, Putin.

Holand PutinNga takimi mes presidentit francez Hollande dhe atij rus Vladimir Putin të enjten, (26.11) priteshin hapa përpara në luftën kundër IS. Atentatet e Parisit ndryshuan situatën në Francë. Rusia dhe Franca, të dyja të goditura nga IS, kanë interes të përbashkët. Rusia i zgjati dorën perëndimit dhe Francës për të bashkëpunuar. „Duhet të bashkëpunojmë me francezët dhe t’i shohim ata si partnerë“, tha Putini pas ngjarjeve në Paris. Të enjten presidenti francez, Francois Hollande vizitoi Moskën, ku përsëriti luftën kundër IS dhe terroristëve, qëllim ky edhe i Moskës: Pra shansi për një aleancë kundër të ashtuquajturit „Shtet Islamik“ është më se real. Ndërkohë Putini siguroi se në të ardhmen do të kihet kujdes të mos bombardohen objektiva të opozitës siriane. Franca dhe Rusia ranë në ujdi të shkëmbejnë më shumë të dhëna të shërbimeve sekrete për IS dhe grupet e tjera rebele.

Trupa tokësore me Asadin

Menjëherë të premten erdhi reagimi nga Franca. Mediat njoftuan se Franca nuk e përjashton më një pjesëmarrje të të forcave të armatosura të regjimit sirian në një aleancë kundër terroristëve të IS. Në luftë kundër IS kemi nevojë nga njëra anë për bombat, por nga ana tjetër edhe për trupat tokësore, tha ministri i Jashtëm francez, Laurent Fabius të premten në mëngjes për televizionin RTL. Trupat tokësore mund të jenë forcat e bashkuara të Ushtrisë së Lirë Siriane, forcat sunite dhe „pse jo edhe forca të regjimit“, përmendi Fabius pak para ceremonisë përkujtimore në nder të viktimave të sulmeve terroriste në Paris në katedralen e invalidëve të premten.

Reagimi i forcave opozitare kundër Asadit

Ministri i jashtëm francez bëri të qartë se nuk do të ketë trupa tokësore nga Franca. Me këtë deklaratë bëhet e qartë kthesa e fortë e Francës në politikën ndaj Asadit. Deri më tani Franca e kishte përjashtuar kategorikisht një bashkëpunim me qeverinë e Bashar al-Asadit. Tani që presidenti francez, Francois Hollande pas sulmeve në Paris me 130 viktima po përpiqet të krijojë një aleancë globale në luftën kundër terrorit, vjen edhe ndryshimi i qëndrimit të Parisit.

Në një reagim të parë të kundërshtarëve të regjimit të Asadit shprehet zemërimi për këtë kthesë në politikën franceze. Ahmed Ramadan, një nga drejtuesit e aleancës opozitare me qendër në Stamboll u shpreh se “Ky hap i vlen interesave të terroristit më të madh, Bashar Al-Asad. Ne e dimë se ka pasur gjithmonë një interes të përbashkët mes IS dhe regjimit të Asadit.”

Mediat europiane mbi takimin Hollande Putin

Vizita e presidentit francez, Hollande në Moskë ka qenë pjesë e komenteve të shtypit europian. „Le Monde“ shkruan se po krijohet një aleancë botërore kundër IS.“Çfarë ka arritur Hollande me këtë maratonë diplomatike? Së pari një bashkëpunim më të mirë të SHBA-së me trupat e Francës. Së dyti një ndihmë më konsekuente të Gjermanisë në Siri dhe në Mali. Së treti hyrjen e mundshme të Britanisë së Madhe në koalicionin perëndimor. Së katërti një koordinim me Moskën dhe premtimin se sulmet ajrore do t’i drejtohen vetëm IS. Por ne kemi kuptuar se bota ende nuk është gati për atë koalicion të madh, për të cilin bën fjalë Franca.“

Ndërsa gazeta konservatore çeke, „Lidove Noviny“ vëren se Hollande mund t’ia dalë edhe pa Merkelin në Moskë. „Hollande përfaqësoi në Moskë gati të gjithë Bashkimin Europian. Kanë kaluar kohët kur ai udhëtonte në Moskë si partner më i vogël i Angela Merkelit për të sqaruar se në BE ka dy lokomotiva. Tani kur vjen puna tek lufta kundër xhihadistëve, Hollande mund t’ia dalë edhe vetëm me Putinin, ku ndërkohë Merkeli kalon në pozicionin e partneres më të vogël. Hollande është politikani i parë europian që nuk trembet të përdorë fjalën luftë, dhe me këtë ai është në një linjë me Putinin. Se si duhet përfytyruar kjo luftë… më mirë të mos e bëjmë aspak këtë pyetje.“ (dw)

Kumbarët e terrorit: Arabia Saudite dhe Shteti Islamik

Ideologjia e organizatës terroriste „Shteti Islamik“ nuk ka lindur nga asgjëja. Ajo është e frymëzuar sidomos nga vahabizmi, feja zyrtare e Arabisë Saudite. Por ka edhe lidhje të tjera.

isisUrrejtje ndaj besimtarëve të feve të tjera. Një botëkuptim i çuditshëm, i cili sheh rreziqe nga më të ndryshmet për islamizmin. Mosbesim ndaj të gjithë atyre që nuk mendojnë dhe besojnë si vetja. Këto janë elementet thelbësore ideologjike të organizatës terroriste „Shteti Islamik“ (IS). Por këtë botëkuptim nuk e krijuan ata, të paktën jo krejt vetëm. Nëse IS-i ndjell urrejtje ndaj shiitëve, jezitëve, kristianëve dhe hebrenjve, atëherë ai ka paralele me botëkuptimin e vahabizmit, interpretimit radikal-konservativ të islamit sunit, i cili është feja zyrtare në Mbretërinë e Arabisë Saudite.

Paralelet mes IS-it dhe vahabizmit nuk mund të mos vihen re. Këtë e vërtetojnë qartë edhe librat nga të cilët nxënësit e mbretërisë saudite mësonin të paktën deri para pak vitesh botëkuptimin e fesë së tyre.

„Çdo fe tjetër përveç islamit është e gabuar“, lexonin ata në librin me njohuri të përgjithshme mbi fenë. Nxënësit duhej të zgjidhnin edhe detyra të vogla. Kështu për shembull ata duhej të përfundonin këtë fjali: „Kush vdes jashtë fesë islame, shkon …“. Përgjigjja e saktë sipas librit duhej të ishte „… në ferr“. Një detyrë tjetër: „Thuaj shembuj të feve të gabuara si judizmi, kristianizmi, paganizmi etj.“ „Besimi nuk është vetëm një fjalë“

Për nxënësit më të rritur, detyrat ishin më kërkuese: Atyre u mësoheshin detyrat e muslimanit sipas traditës së mbretërisë saudite. Në libër lexohej: „Besimi nuk është thjesht një fjalë që e thotë dikush. Besimi përbëhet nga gjuha, bindja dhe veprimi.“ Nxënësve u sqarohej edhe se çfarë do të thotë „besim i vërtetë“: „Që ti i urren politeistët dhe të pafetë, por nuk i trajton ata padrejtësisht.“ Libri shkollor nuk e sqaron pyetjen se çfarë do të thotë „padrejtësisht“. Në vend të kësaj ka udhëzime për mënyrën se si duhet të veprojë një musliman, nëse takon një jo musliman: „Një musliman e ka të ndaluar të jetë mik luajal i një njeriu i cili nuk beson në Zotin dhe Profetin e tij dhe i cili lufton fenë e islamit.“

Shembujt e përmendur janë marrë nga libra shkollorë sauditë të vitit 2005. Think tank-u “Center for Religious Freedom” (“Qendra për Lirinë Fetare”) i fondacionit amerikan “Freedom House” (“Shtëpia e Lirisë”) kishte shqyrtuar me dhjetra libra shkollorë sauditë. Në studimin e tij të publikuar në vitin 2006 ai arriti në një përfundim të qartë. Analizat e librave shkollorë sauditë kishin nxjerrë përfundimin se: Arabia Saudite “ndjell armiqësi ndaj Perëndimit si në mësimin e fesë në shkollat publike ashtu edhe në materialet e tjera edukative – si p.sh. përmbledhjet e fetvave, urdhëresave të krerëve të fesë”. Think tank-u me bindje iu drejtua Arabisë Saudite si përgjegjëse për këtë politikë. Sepse librat publikohen nga shteti, dhe imamët që i redaktojnë i përmbahen në përmbajtje udhëzimeve shtetërore.

Reforma të dyshimta

Sipas “Freedom House”, edhe një studim tjetër nga vetë Arabia Saudite ka arritur në të njëjtin përfundim. Ajo u prezantua në dhjetor të vitit 2003 dhe tregoi këto rezultate: Mësimi fetar në mbretërinë saudite “inkurajon dhunën ndaj të tjerëve dhe i nxit nxënësit të besojnë se për të mbrojtur fenë e vet, ata duhet t’i shtypin të tjerët me dhunë dhe madje edhe t’i asgjësojnë fizikisht.”

Arabia Saudite nuk ka reaguar asnjëherë zyrtarisht ndaj raportit të “Freedom House”. Megjithatë, Ministri i Jashtëm saudit, Saud al-Faisal, deklaroi në 2006 se sistemi edukativ i mbretërisë do të rishikohet thelbësisht. Se çfarë është bërë konkretisht, nuk është e qartë. Në vitet 2012/2013, Minstria e Jashtme amerikane i dha udhë një studimi të ri mbi librat shkollorë sauditë. Rezultatet e tij deri sot ende nuk janë bërë publike.

Para dhe besim

Arabia Saudite e eksporton interpretimin e saj të islamit sunit me vendosmëri të plotë. Në 25 vitet e fundit, sipas studimit të një ish-ambasadori amerikan, të publikuar në vitin 2007, mbretëria ka investuar për propagandën fetare në mbarë botën të paktën 87 miliardë dollarë amerikanë. Kjo shumë, sipas tij, duhet të jetë rritur ndërkohë edhe më shumë për shkak të rritjes së vazhdueshme të çmimit të naftës. Paraja hidhet në ndërtimin e xhamive, medreseve dhe institucioneve fetare; me to arsimohen imamë, financohen shtëpi botuese, shtypen libra vahabistë.

Një pjesë e madhe e këtyre parave shkon në shtetet islamike me ekonomi të dobët, por me popullsi të dendur në jug dhe në juglindje të Azisë: Pakistan, Indonezi, Filipine, Malajzi. Edhe në disa pjesë të Afrikës propagandohet vahabizmi. Për shumë nga njerëzit që jetojnë në këto pjesë të botës, këto institucione janë mundësia e tyre e vetme për t’u arsimuar. Por edhe në Perëndim ka institucione të financuara nga Arabia Saudite.

Financimi i terrorit

Afrimiteti ideologjik me “Shtetin Islamik” (IS) gjen shprehje konkrete edhe në ndihmën ekonomike. Se sa janë shumat e hedhura për IS-in, nuk është e lehtë të thuhet: Transaksionet kryhen përmes sistemit Hawala, një sistemi infomal, në të cilin paraja nuk transferohet përmes llogarive bankare zyrtare, por përmes personave të besueshëm. E paqartë mbetet gjithashtu, se deri në ç’masë e mbështet shteti saudit IS-in në mënyrë direkte apo indirekte.

Në vjeshtën e 2014-ës, Zëvendëspresidenti i SHBA, Joe Biden, doli në faqet e para të shtypit, kur ai i kritikoi vendimet e aleatëve amerikanë në luftën kundër IS-it – Biden përmendi Turqinë, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe – për mbështetjen e tyre, qoftë edhe të pavetëdijshme, por të paktën të pavëmendshme ndaj IS-it: “Ata ishin të vendosur që ta rrëzonin Assad-in dhe të zhvillonin një luftë sunite-shiite – e çfarë bënë ata? Ata mbuluan këdo që donte të luftonte kundër Assad-it me qindra-miliona dollarë dhe mijëra tonë armë. Por kështu ata furnizuan edhe njerëzit e al-Nusra-së dhe al-Kaida-s dhe elementet ekstremiste të xhihadistëve nga të gjitha anët e botës.”

“Terroristët janë armiqtë më të mëdhenj të islamit”

Ndërkohë Arabia Saudite është distancuar nga terrori i IS-it. Në gusht të 2014-ës, Kryemyftiu i Mbretërisë deklaroi duke iu referuar direkt Al-Kaida-s dhe IS-it se idetë ekstremiste, radikale dhe terroriste nuk kanë të bëjnë fare me islamin. “Dhe autorët e tyre janë armiqtë më të mëdhenj të islamit.”

Arabia Saudite, shkruan në librin e tij “Le piège Daech” (“Gracka e IS-it) studiuesi francez i islamit, Pierre-Jean Luizard, cilëson sot si terroriste ato fenomene të cilat ajo para disa vitesh, por mbase edhe muajsh, i ka shikuar si shtyllat më te besueshme në rajon të vahabizmit. “Duket sikur regjimi saudit është shkëputur në mënyrë rekord nga lidhjet të cilat mundën ta legjitimonin këtë sistem politik – një sistem i cili, përmes eksportit të ideologjisë vahabiste nga njëra anë dhe nënshtrimit ndaj interesave amerikane nga ana tjetër, ka qenë, si pak regjime në botë, bartës i qëndrimeve politike paradoksalisht të kundërta. (dw)

 

Kamioni pa shofer në autostradat evropiane

kamioni pa shoferKamioni i parë i automatizuar filloi rrugëtimin e parë më 2 tetor në një autostradë evropiane.  Kamioni i  prodhuar nga Daimler, i quajtur “Actro” është i pari që mund të hidhet në prodhim në masë ku detyra e shoferit do të jetë vetëm monitorimi i situatës, i ngjashëm me kapitenin e aeroplanit kur avioni është në autopilot.

Kamioni prej 430 kuajsh fuqi dhe ngarkesë 40 tonësh, doli me ngadalë nga parkimi në Shtutgart. Shefi i kompanisë Daimler për sektorin e kamionëve, Wolfgang Bernhard, ishte në timon.  Në vend të parë ishte Winfred Kretschmann, kryeministër i Baden–Wuerttembergut, landi i parë gjerman që jep targat për kamionët pa shoferë.

Pasi doli në autostradë, shoferi e la kamionin të marrë drejtimin e timonit.

Kamioni mori drejtimin në autostradën A8 pranë Shtutgartit me shpejtësinë 80 kilometra në orë dhe i shoqëruar nga një makinë me kamera dhe një makinë policie.

Kjo nuk do të thotë se shoferi mund të merret me diçka tjetër, pasi ka rregulla të rrepta për drejtuesin e kamionit.

“Nuk më lejohet të kthej kokën pas dhe jam i detyruar të ndjek trafikun. Siç e shikoni mund të heq duart nga timoni, por drejtimi i automjetit nuk ndryshon dhe kamioni qëndron në korsinë e tij”   

Një radar, disa kamera dhe sensorë monitorojnë gjatë gjithë kohës kushtet e rrugës. Në një situatë kritike, kamioni i kërkon shoferit që të marrë drejtimin, në të kundërt ul shpejtësinë dhe ndalon.

Kompania Daimler thotë se këta kamionë do të ndihmojnë që shoferët të mos jenë gjithnjë në tension në udhëtimet monotone si dhe trafikun e rënduar. Kompania shpreson që ligje të nevojshme që lejojnë përdorimin e makinave të tilla edhe në vende të tjera mund të miratohen para vitit 2020 kur edhe pritet fillimi i prodhimit në masë. (voa)

Tensioni mes Ankarasë dhe Moskës

rezimi i avionit rusTensionet vazhdojnë të jenë të larta mes Ankarasë dhe Moskës pas rrëzimit të avionit luftarak rus pranë kufirit turko-sirian në fillim të javës.

Në një intervistë me rrjetin CNN, presidenti i Turqisë, Rexhep Tajip Erdogan, tha se vendi i tij nuk do të kërkojë falje për rrëzimin e avionit.

Janë ata që shkelën hapësirën tonë ajrore që duhet të kërkojnë falje, tha ai.

Komentet e zotit Erdogan erdhën pas deklaratave të presidentit rus Vladimir Putin, i cili e quajti rrëzimin e avionit një “goditje krejtësisht të pashpjegueshme dhe thikë pas shpine, nga ata që siç u shpreh ai, besohet të jenë partnerët dhe aleatët tanë në luftën kundër terrorit.” Zoti Putin përsëri këmbënguli se avioni u rrëzua në hapësirën ajrore siriane.

Ndërkaq, Presidenti turk Edogan hodhi poshtë akuzat ruse se ka blerë naftë dhe gaz nga Shteti Islamik ndërsa Rusia bëri të ditur se do të shtojë kufizimet për mallrat ushqimore që importohen nga Turqia.

Duke folur me zyrtarët në Ankara, zoti Edogan tha se lufta e vendit të tij ndaj xhihadistëve islamikë është e padiskutueshme. Ai kërkoi prova lidhur me akuzat për tregti me militantët. Qendrimi i vendit tonë kundër ISIS-it, tha ai, ka qënë i qartë që nga fillimi. Ai tha se Turqia po merr masa për të ndalur trafikun ilegal të naftës në kufi, e cila ka qënë burim i rëndësishëm të ardhurash për grupin militant. (voa)

Hollande, thirrje Rusisë

Holland PutinPresidenti francez François Hollande i kërkoi Rusisë të bashkohet me fuqitë botërore në krijimin e një koalicion të madh për të mposhtur militantët e Shtetit Islamik të cilët jo vetëm që sulmuan Parisin dy javë më parë, por kontrollojnë zona të mëdha të Irakut dhe Sirisë.

Presidenti Hollande, i cili ka ndërmarrë një ofensivë diplomatike për të ndërtuar një forcë të madhe kundër grupit militant islamik, u takua të enjten me presidentin rus Vladimir Putin për të diskutuar mbi një koordinim më të ngushtë në luftën kundër armikut të përbashkët dhe në kërkim të një zgjidhjeje politike në Siri.

Franca dhe Rusia janë përballur me sulme terroriste. Grupi Shteti Islamik mori përgjegjësinë për sulmet e 13 nëntorit në Paris, ku u vranë 130 vetë dhe u plagosën më shumë se 300 si dhe përgjegjësinë për rrëzimin më 31 tetor të një avioni rus mbi Gadishullin Sinai të Egjiptit, ku humbën jetën të 224 njerëzit në bord.

“Armiku ynë është Daesh, Shteti Islamik, ai ka territor, një ushtri dhe burime, prandaj ne duhet të krijojmë një koalicion të madh për të goditur këta terroristë”, tha zoti Hollande në fjalimin televiziv që mbajti në prag të bisedimeve dypalëshe në Kremlin. (voa)