Kategoritë: Shëndeti

Përforcues për përforcuesit: kur vlen të bëhet vaksinimi i katërt kundër virusit korona?

vakcinaVaksinimi i katërt kundër koronës mendohen se përmirëson mbrojtjen kundër rrjedhave të rënda të sëmundjes. Por kur dhe për kë rekomandohet një vaksinë e katërt?

 

Koha kalon, por korona vazhdon të shoqërojë dukshëm jetën e njerëzve. Ndërkohë, vaksina e katërt është gati – përforcuesi për vaksinimin përforcues. Deri tani, atë e kanë bërë 6.6 milionë gjermanë, shumica e tyre mbi 60 vjeç. A rekomandohet vaksinimi edhe për publikun e gjerë – dhe nëse po, prej kur?

Kush duhet të vaksinohet?

Mendimet e ekspertëve gjermanë në këtë pikë dallohen. Komisioni i Përhershëm për Vaksinimet (STIKO) deri tani ka vlerësuar se një vaksinim i dytë përforcues është i nevojshëm vetëm për një pjesë të vogël të popullsisë. Ai rekomandon vaksinimin e katërt për pacientët me sistem imunitar të dobët, banorët e shtëpive të përkujdesjes, stafin në objektet mjekësore dhe njerëzit e moshës mbi 70 vjeç.

Nga ana tjetër, Agjencia Evropiane e Medikamenteve (EMA) dhe Qendra Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC) kanë dalë në favor të një vaksinimi të dytë përforcues nga mosha 60 vjeçare. Kjo për të shmangur valët e mëdha të sëmundjeve dhe mbingarkesën e spitaleve gjatë valës aktuale të verës.

Sipas gjendjes aktuale të njohurive, njerëzit, sistemi imunitar i të cilëve nuk reagoi në mënyrë optimale ndaj tre vaksinimeve të para, mund të përfitojnë veçanërisht nga një vaksinim i katërt. Ky vlen veçanërisht për të moshuarit dhe njerëzit me imunitet të dobësuar. Një test gjaku mund të ndihmojë në vlerësimin e mbrojtjes imune. Por deri tani vetëm pak njerëz tregojnë një përgjigje shumë të dobët imune, vëren Andreas Radbruch nga Qendra Gjermane për Kërkimin e Reumatizmës në Berlin. Për njerëzit që reaguan mirë ndaj tre vaksinave të para, sipas tij, vaksinimi i katërt nuk do të ishte vërtet i nevojshëm.

Ministri Federal i Shëndetësisë, Karl Lauterbach sugjeron që të rriturit nën moshën 60 vjeç të bëjnë një vaksinë të katërt në raste të caktuara. Ai u rekomandon të rinjve që të kontaktojnë mjekun e tyre të përgjithshëm për vaksinimin e katërt. Ai njeh shumë mjekë të përgjithshëm, të cilët më pas do të merrnin një vendim individual. Për personat nën 60 vjeç, vaksinimi i katërt mund të jetë i dobishëm në disa raste, veçanërisht kur ata kanë “shumë kontakte”.

Kur duhet të vaksinoheni?

Ashtu si vaksinimi i tretë, vaksinimi i katërt duhet të bëhet në një distancë të konsiderueshme nga vaksinimi i mëparshëm ose sëmundja korona – idealisht jo më pak se gjashtë muaj pas. Sipas STIKO-s, pacientët në rrezik megjithatë mund të vaksinohen më herët. Te ata, mbrojtja nga vaksinat në përgjithësi ulet më shpejt. Megjithatë, sipas rekomandimit, duhet të kenë kaluar të paktën tre muaj nga vaksinimi i tretë.

Kjo pauzë është e nevojshme sepse maturimi optimal i qelizave imune kërkon kohë. Përveç kësaj, qelizat e memories të formuara më parë duhet të riaktivizohen, shpjegon Christian Bogdan, specialist i imunologjisë infektive dhe anëtar i STIKO.

Cilat janë efektet anësore të një vaksinimi të katërt?

Vaksinimi i tretë, pra përforcuesi i parë, paraqet në studim efekte anësore të krahasueshme me ato të imunizimit bazë. Prandaj, ekspertët supozojnë se as me vaksinimin e katërt nuk duhet të pritet një rritje e efekteve anësore. Por deri tani ka pak të dhëna për këtë. Studimet e hershme në Izrael, megjithatë, tregojnë se vaksinimi i katërt përgjithësisht tolerohet mirë. Që nga fillimi i vitit aty ai u ofrohet personave mbi 60 vjeç.

Por edhe nëse tolerohet mirë, vendimi për t’u vaksinuar për herë të katërt duhet të merret duke marrë parasysh rreziqet dhe përfitimet – veçanërisht te të rinjtë, tek të cilët mbrojtja që ofron vaksinimi i katërt nuk është ende e qartë.

A ia vlen të presësh një vaksinë të përshtatur për të vaksinuar për herë të katërt?

Vaksinat aktuale të koronas tregojnë mbrojtje më të dobët kundër variantit Omikron të virusit në krahasim me variantin e mëparshëm Delta. Një vaksinë e përshtatur me Omikronin mund të mbushë këtë boshllëk.

Prodhuesit Moderna dhe BioNTech-Pfizer tregojnë se vaksinat e tyre të përshtatura mRNA japin rezultate të mira të efikasitetit kundër Omikronit në fazën e testimit. Problemi: deri tani, efektiviteti i vaksinave është matur vetëm në bazë të niveleve të antitrupave në gjak dhe jo bazuar në infektimin aktual midis atyre të testuar, siç kërkohet nga zyrtarët e certifikimit të studimeve. Është e paqartë se kur do të hidhen në treg vaksinat e përshtatshme.

Për më tepër, virusi vazhdon të evoluojë. Moderna dhe Biontech-Pfizer po punojnë për përshtatjen e vaksinës me variantin origjinal të Omikronit. Aktualisht, megjithatë, një variant tjetër, përkatësisht Omikron BA.5, dominon në rrjedhën e infektimeve. Kjo është arsyeja pse shumë ekspertë dyshojnë në vlerën e shtuar të vaksinave të përshtatura për shoqërinë në përgjithësi, të paktën në lidhje me situatën aktuale infektive. Prandaj nuk është ende e mundur të dihet se deri në çfarë mase vaksinat e përshtatura do të mbrojnë kundër variantit që do të mbizotërojë më pas në momentin e autorizimit të tyre.

Sa e gjatë është mbrojtja nga tri vaksinat?

Studimet e para tregojnë se mbrojtja nga vaksina gjithashtu zvogëlohet pas vaksinimit të tretë në javët dhe muajt në vijim. Por ajo mbetet e lartë pavarësisht: një studim amerikan tregon se mbrojtja nga shtrimi në spital dy muaj pas vaksinimit të tretë është 91 përqind – pas katër muajsh ishte ende 78 përqind. Të dyja shifrat janë shumë mbi vlerën e pragut prej 50 për qind të vendosur nga EMA për autorizim. Prandaj, shumë ekspertë besojnë se tre vaksina te njerëzit me një sistem imunitar të shëndetshëm janë të mjaftueshme për të ndërtuar një kujtesë të qëndrueshme imunologjike kundër SARS-CoV-2 dhe varianteve të mëparshme.

Të treja vaksinat mund të mbrojnë kundër sëmundjeve të rënda dhe vdekjes për një kohë të gjatë, por nuk munden të mbrojnë gjithmonë nga një infektim, thotë Radbruch.

dw

Mali i Zi, masa të reja pas shtimit të infektimeve me COVID-19

covid-19Gjatë 24 orëve të fundit në Mal të Zi një person ka humbur jetën ndërsa janë regjistruar 1,022 raste të reja me COVID-19.

 

Aktualisht Mali i Zi ka 6,516 raste aktive, 300 prej të cilëve në qytetin e Ulqinit.

Nga fillimi i pandemisë, numri i përgjithshëm i rasteve të regjistruara të infektimit me COVID-19 në Mal të Zi është 257,546.

Nga premtja në Mal të Zi kanë hyrë në fuqi masat e reja epidemiologjike, sipas të cilave qytetarët obligohen të mbajnë maska në të gjitha institucionet publike, farmacitë, dyqanet, pikat e karburantit, aeroportet dhe stacionet e autobusëve, njoftuan autoritetet shëndetësore të Malit të Zi.

Nëse këto masa nuk ndikojnë në përmirësimin e situatës epidemiologjike në periudhën e ardhshme dhe numri i rasteve të vdekjes, infeksioneve dhe shtrimeve në spitale rritet, kryetari i Institutit të Shëndetit Publik Igor Galiq paralajmëroi se do të pasojë detyrimi për mbajtjen e maskave në të gjitha hapësirat e mbyllura.

“Për të parandaluar që kjo të ndodhë, me besimin se qytetarët do të respektojnë masat ekzistuese dhe masat e reja kundër pandemisë, është e nevojshme që ata persona të cilët nuk janë vaksinuar kundër COVID-19 ta bëjnë këtë sa më shpejt, ndërsa të tjerët të marri dozat përforcuese”, tha zoti Galiq.

Sekretari i Shtetit në Ministrinë e Shëndetësisë, Elvis Omeragiq, tha se varianti i ri i virusit SARS COV-19 është dukshëm më ngjitës dhe në krahasim me variantet e mëparshme, por është gjithashtu më pak i rrezikshëm.

“Shumica e të infektuarve rishtazi janë pa simptoma dhe ata që kanë simptoma përgjithësisht mund të trajtohen në nivelin e kujdesit parësor shëndetësor. Mund të thuhet se kjo gjendje do të thotë se virusi po përshtatet, duke u bërë përafërsisht si gripi sezonal, se do të jetë i pranishëm në një formë më të vogël ose më të madhe, por me një pasqyrë klinike që do të jetë më e lehtë në krahasim me variantet e mëparshme ose me një pasqyrë klinike që nuk kërkon trajtime më të forta mjekësore. Rekomandimet për masat kundër epidemisë duhet të vazhdojnë të jenë mjeti ynë bazë në luftën kundër virusit”, tha zotiOmeragiq.

Masat do të jenë në fuqi deri më 12 gusht.

voa

SHBA zgjeron përpjekjet kundër lisë së majmunit

Dr. Ashish JhaPresidenti Biden po vazhdon të përmirësohet pas infektimit me COVID-19 ndërsa Shtetet e Bashkuara përballen me një kërcënim të ri shëndetësor. Ditë më parë, shefi i Organizatës Botërore të Shëndetësisë e shpalli linë e majmunit emergjencë të shëndetit publik të përmasave ndërkombëtare. Por a janë SHBA-të të përgatitura për t’u përballur me një shpërthim të ri infeksionesh?

 

Të shtunën, kreu i Organizatës Botërore të Shëndetësisë e shpalli virusin, që është tipik për vendet e Afrikës qendrore dhe që ka infektuar më shumë se 16,000 njerëz në 75 shtete, një emergjencë të shëndetit publik të përmasave botërore. Lija e majmunit u zbulua në Shtetet e Bashkuara në muajin maj dhe deri tani janë raportuar 3,000 raste.

Emergjencat e deklaruara më parë nga OBSH-ja janë pandemia e koronavirusit, shpërthimi i Ebolës në vitin 2014 në Afrikën Perëndimore dhe virusi Zika që goditi Amerikën Latine në vitin 2016.

Koordinatori kryesor i Shtëpisë së Bardhë për pandemitë, Dr. Ashish Jha, thotë se vendi është i përgatitur

“Do të vazhdojmë të punojmë për shtimin e testeve, vaksinave dhe trajtimit dhe të sigurohemi që amerikanët i kuptojnë rreziqet dhe sfidat që sjell ky virus dhe se çfarë po bën administrata për t’u përballur me situatën”.

Simptomat i ngjajnë gripit, me skuqje të lëkurës që duken si puçrra ose flluska. Mjekët thonë se kjo nuk është një pandemi në zhvillim e sipër. Ndryshe nga COVID-19, lija e majmunit përhapet vetëm përmes kontaktit të ngushtë dhe ekziston një vaksinë kundër virusit.

Administrata e Presidentit Biden thotë se shpreson të sigurojë më shumë se 6.9 milionë doza vaksine deri nga mesi i vitit 2023. Organet e shëndetësisë po ofrojnë falas më shumë se 1.7 milionë kura për trajtimin e sëmundjes.

Koordinatori Ashish Jha tha se administrata po kërkon gjithashtu të përshpejtojë një reagim global, megjithëse ai nuk dha detaje kur u pyet nga Zëri i Amerikës.

“Vazhdojmë të kemi partneritete të ngushta me shumë vende për ndërtimin e kapaciteteve laboratorike, njëlloj sikur testimet në Shtetet e Bashkuara. Është e rëndësishme që edhe vendet e tjera të kenë këto aftësi. Lija e majmunit është përhapur në shumë shtete. Jemi në kontakt të vazhdueshëm me kolegët tanë evropianë dhe vende të tjera të botës. Mendoj se shpallja e emergjencës së shëndetit publik do të nxisë edhe më tej reagimin global”.

Mjekët thonë se nuk ka rëndësi se si quhet ky shpërthim, por është e domosdoshme që sistemet shëndetësore ta ndalojnë këtë sëmundje, e cila në fakt e ka origjinën nga brejtësit dhe jo nga majmunët.

Specialistët kanë këshilluar fushata botërore vaksinimi. Deri tani, rastet më të shumta në Shtetet e Bashkuara dhe Evropë kanë qënë mes meshkujve që kanë patur marrëdhënie intime me meshkuj.

Dr. Amesh Adalja është studiues në Qendrën Johns Hopkins për Sigurinë Shëndetësore.

“Nëse qeveria amerikane dëshiron të jetë serioze lidhur me kontrollin e lisë së majmunit, ata duhet të gjejnë një mënyrë për të kontrolluar origjinën e virusit. Kjo do të kërkojë vaksinim më të gjërë në vendet ku virusi është tipik. Ky është një veprim legjitim që duhet ndërmarrë në këtë pikë”.

Të enjten e kaluar Presidenti Biden njoftoi se ishte infektuar me COVID-19. Një ditë më parë presidenti tha se po përmirësohej dhe se vazhdonte punën i izoluar nga të tjerët.

“Çdo ditë ndihem më mirë. Kam pak dhimbje fyti dhe kollë, por po përmirësohem. Kam pak bezdisje të fytit por në fakt më shumë në hundë se kudo tjetër. Mendoj se jam drejt shërimit të plotë, me dëshirën e Zotit”.

Presidenti tha se shpreson që deri nga fundi i javës t’i kthehet plotësisht punës në Zyrën Ovale.

voa

Nju Jork: Rasti i parë me polio në një dekadë

Eeu PolioZyrtarët shëndetësorë të Nju Jorkut po raportojnë rastin e parë të poliomielitit në SHBA në gati një dekadë.

 

Zyrtarët thanë se banori i kontesë Rockland është një i ri i pavaksinuar, i cili zhvilloi paralizë. Personi nuk konsiderohet më ngjitës, por zyrtarët e shëndetësisë po përpiqen të kuptojnë nëse persona të tjerë ishin të ekspozuar ndaj virusit.

Zyrtarët shtetërorë të shëndetësisë hapën klinika për vaksinimin ndaj poliomielitit si pjesë e përgjigjes. Polio dikur ishte një nga sëmundjet më të frikshme të vendit, me shpërthime vjetore që shkaktonin mijëra raste të paralizës – shumë prej tyre te fëmijët.

Shumica e amerikanëve janë të vaksinuar kundër poliomielitit. Një ekspert thotë se rasti duhet të shërbejë si thirrje zgjimi për ata që nuk janë të vaksinuar.

voa

Coronavirus – Gjermania i frikësohet rritjes së infektimeve

covid testMinistri gjerman i Shëndetësisë Karl Lauterbach deklaroi se çdokush duhet të marrë në konsideratë bërjen e një doze shtesë vaksine, përderisa numrat e infektimeve dhe njerëzve në pavionet intensive po shtohen.

 

Sipas një ankete të kryer nga televizioni publik gjerman ZDF, përqindja e njerëzve që janë të shqetësuar nga rreziku i COVID-19, është rritur me 40%. Shifra në rritje – me 30% në muajin maj dhe 34% në muajin qershor – vjen si rezultat i rritjes së shpejtë të rasteve. Numri i infeksioneve të regjistruara për 1 mijë banorë gjatë shtatë ditëve të fundit ka arritur në thuajse 720.

Ekspertët besojnë se numri është ende më i madh, duke qenë se shumica e të infektuarve nuk u nënshtrohen më testeve PCR.

Në një intervistë të dhënë për të përjavshmen gjermane ‘Der Spiegel’, ministri i Shëndetësisë Karl Lauterbach, tha se me rritjen e rasteve dhe numrit të pacientëve të shtruar në pavionet intensive, të gjithë duhet të këshillohen me mjekët e tyre për marrjen e një doze shtesë vaksine.

Mbrojtja nga doza shtesë

Më herët, Bashkimi Evropian rekomandoi bërjen e dozës shtesë të vaksinës për pacientët mbi 60 vjeç. Ndërsa për pacientët mbi 70 vjeç, Gjermania e ka aplikuar ndërkohë këtë dozë. Sipas ministrit Lauterbach, ‘edhe të rinjtë duhet ta marrin dozën shtesë pas konsultës me mjekun e familjes’.

Në intervistën e dhënë ai theksoi se doza shtesë e vaksinës jep ‘një mbrojtje ndryshe’, për aq kohë sa ul ndjeshëm rrezikun e infektimit për disa muaj me radhë dhe shmang pasojat e kovidit afatgjatë.

Për pacientët mbi 60 vjeç, Lauterbach vuri në dukje, se vaksinat e deritanishme ofrojnë mbrojtje të sigurt dhe të mos presin për vaksinat e krijuara posaçërisht për variantin omicron.

Në pritje të vjeshtës dhe dimrit

Drejtuesja e parlamentit gjerman Bärbel Bas tha, se megjithë numrat në rritje të infektimeve, ajo pret një vjeshtë relativisht të qetë. Gjithsesi ajo shtoi se ‘gjithçka varet nëse do të ketë variante të reja në vjeshtë, të cilët mund të shkaktojnë probleme më të mëdha se omikron’.

‘Nësë s´do të ketë, atëherë thjesht qëndroni në shtëpi nëse jeni sëmurë. Njësoj siç trajtojmë sëmundjet e tjera’ – tha ajo në intervistën e dhënë ‘Speigel’.

Bas foli gjithashtu për mundësinë e rikthimit të mbajtjes së maskës me detyrim gjatë dimrit dhe se atëherë do të ishte e logjikshme edhe një vaksinë e katërt. Disa kompani farmaceutike po punojnë me vaksinat që mbrojnë nga varianti omicron dhe ato pritet të jenë gati deri në fundin e këtij viti.

dw

Çfarë është varianti BA.5 i koronavirusit?

Test për COVID-19BA.5 – pjesë e familjes Omicron – është varianti më i fundit i koronavirusit, që është duke shkaktuar valë infeksionesh në të gjithë botën.
Sipas raportit më të fundit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, BA.5 qëndron pas 52% të rasteve të regjistruara në fund të qershorit.

Në Shtetet e Bashkuara vlerësohet se është duke shkaktuar rreth 65% të infektimeve.

Rritja e numrit të rasteve

BA.5 nuk është i ri. I identifikuar për herë të parë në muajin janar, ai është gjurmuar nga OBSH-ja qysh në prill.

Ai është variant simotër i llojit Omicron, që ka qenë mbizotërues në mbarë botën qe nga fundi i vitit 2021 dhe ka shkaktuar rritje të shkallës së infeksionit në pjesë të Evropës, Australisë dhe Afrikës së Jugut, ku edhe është gjetur për herë të parë.

Të dhënat e OBSH-së tregojnë se numri i rasteve me koronavirus në botë, është në rritje tash e katër javë rresht.

Pse po përhapet?

Ashtu si varianti i tij simotër, BA.4, edhe BA.5 arrin të shmangë mbrojtjen imune, të siguruar ose nga vaksinimi, ose nga infeksioni i mëparshëm.
Për shumë njerëz, kjo do të thotë riinfektim – në shumë raste edhe pas një kohe të shkurtër.

Van Kerkhove ka thënë se OBSH-ja po i analizon raportet e riinfektimit.

“Kemi prova të shumta që tregojnë se njerëzit që janë infektuar me Omicron, janë duke u infektuar edhe me BA.5. Nuk ka dyshim për këtë”, ka thënë Gregory Poland, virolog dhe studiues i vaksinave në Klinikën Mayo, në Minesotë të SHBA-së.

Jo më i rëndë

Numri në rritje i rasteve ka shkaktuar më shumë shtrime në spital në disa vende, por numri i vdekjeve nuk është rritur në mënyrë dramatike.
Për këtë arsye, “BA.5 ka avantazh në rritje ndaj nënvarianteve të tjera të Omicronit që janë duke qarkulluar”, ka thënë Maria Van Kerkhove, zyrtare në OBSH, më 12 korrik.

Kjo ndodh kryesisht për faktin se vaksinat vazhdojnë të mbrojnë kundër sëmundjeve të rënda dhe vdekjes, nëse jo kundër infeksionit.

Prodhuesit dhe rregullatorët, po ashtu, janë duke konsideruar vaksinat e modifikuara, që synojnë drejtpërdrejt variantet më të reja të Omicronit.

Van Kerkhove ka thënë se nuk ka asnjë provë që tregon se BA.5 është më i rrezikshëm se çdo variant tjetër i Omicronit. Megjithatë, rritja e numrit të rasteve, sipas saj, mund të shkaktojë presion mbi shërbimet shëndetësore.

 

OBSH-ja dhe ekspertë të tjerë kanë thënë, po ashtu, se pandemia e vazhdueshme – e zgjatur nga shpërndarja jo e barabartë e vaksinave dhe dëshira e shumë vendeve “për të lëvizur përpara” – do të çojë vetëm në variante më të reja dhe të paparashikueshme.

Shkencëtarët tashmë po tërheqin vërejtjen për variantin BA.2.75 – i identifikuar për herë të parë në Indi – i cili ka një numër të madh mutacionesh dhe po përhapet me shpejtësi.

OBSH-ja ka thënë më 12 korrik se pandemia mbetet emergjencë shëndetësore globale dhe se vendet, krahas vaksinimit, duhet t’i marrin në konsideratë edhe masat tjera mbrojtëse, si maskat dhe distancën sociale, kur numri i rasteve rritet.

“Ajo që njerëzit nuk e kuptojnë, është se kur ka një nivel të lartë të transmetimit në komunitet, ai [virusi] do të ndryshojë”, ka thënë Poland.

“Kush e di se çfarë do të vijë më pas. Ne po luajmë me zjarr”, ka thënë ai.

rel

Biontech dhe Pfizer marrin porosi në miliarda euro nga SHBA

Pfizer BioNtechQeveria e SHBA-së porosit vaksina disa milionë vaksina kundër koronës tek kompanitë farmaceutike Pfizer dhe Biontech.

Shtetet e Bashkuara të Amerikës po përgatiten për vjeshtën dhe kanë porositur më shumë se 100 milionë doza vaksine kundër virusit korona nga kompanitë Biontech dhe Pfizer. Uashingtoni njoftoi se është arritur një marrëveshje për të blerë 105 milionë doza vaksinash me një çmim prej 3.2 miliardë dollarësh. Qeveria e SHBA-së ka frikë nga një rritje e re e numrit të infeksioneve në vjeshtë.

Porosia përfshin vaksina si për të rriturit ashtu edhe për fëmijët. Furnizimi me vaksinat kundër COVID-19 është planifikuar të fillojë në fund të verës. Sipas shefit të Pfizer, Albert Bourla, bëhet fjalë për vaksina që mund të mbrojnë në mënyrë specifike kundër varianteve më të reja të virusit si p.sh. Omikron.

 

Një vaksinë kundër shumë virusesh korona

Me vaksinat kundër Covidit, kompania Biontech po punon me partnerin e saj amerikan, Pfizer jo vetëm për një vaksinë të përshtatur me variantin shumë ngjitës Omikron, e cila pritet të marrë miratimin e mundshëm për përdorim në vjeshtë.

Në gjysmën e dytë të vitit kompania me qendër në Mainz dëshiron të fillojë gjithashtu testimin klinik të vaksinave të gjeneratës së ardhshme, të cilat pritet të ofrojnë mbrojnë kundër një numri të madh virusesh korona. Këto përfshijnë vaksina për forcimin e qelizave T, të cilat mbrojnë kryesisht kundër sëmundjeve të rënda, dhe vaksina ndaj pan-koronavirusit, të cilat janë krijuar për të mbrojtur kundër të gjithë familjes së virusit dhe mutacioneve të tij. Qëllimi është “të ofrohet mbrojtje e përhershme kundër varianteve të ndryshme”.

dw

Sa ujë i duhet trupit tonë dhe për çfarë i duhet?

ujiNjeriu mund të jetojë tri minuta pa oksigjen, 30 ditë pa ushqim, por vetëm tri ditë pa marrë lëngje, thotë rregulli i artë. Pa ujë në trupin e njeriut nuk funksionon asgjë.

 

Trupi i një të sapolinduri përbëhet nga 80 përqind ujë. Kur plakemi, përmbajtja e ujit në trup ulet dhe arrin në rreth 60 përqind. Qelizat dhjamore përmbajnë më pak ujë se sa qelizat e tjera të trupit. Prandaj mbipeshat kanë përqindje më të ulët uji se sa njerëzit e dobët, dhe përmbajtja ujore tek gratë është më e ulët se tek burrat. Për të gjithë ne është jetike që duke pirë lëngje ta ushqejmë trupin vazhdimisht me ujë.

Disa organe përmbajnë jashtëzakonisht shumë ujë. Këtu bëjnë pjesë për shembull syt, që përbëhen nga 90 përqind ujë. Muskujt kanë me 80 përqind ujë po ashtu përmbajtje të lartë lëngjesh. Për ta ushqyer trupin mjaftueshëm me ujë, ne duhet të bëjmë një gjë: të pijmë, të pijmë dhe sërish të pijmë ujë.

 

Uji domosdoshmëri absolute

Trupi i njeriut humbet çdo ditë rreth dy litra ujë. Një nga rrugët është nëpërmjet lëkurës, me të cilën rregullohet edhe temperatura e trupit. Kjo vlen sidomos në mot të nxehtë. Por edhe ajri i thatë dhe i ngrohtë e bëjnë këtë gjë. Veshkat, që na çlirojnë nga helmet e trupit, shkarkojnë lëngje në formën e urinës. Nëse nuk kemi pirë mjaftueshëm, urina jonë ka ngjyrë të verdhë të ndezur. Po të jetë urina në ngjyrë të murme, atëherë kjo shihet si sinjal serioz, që tregon se diçka nuk shkon. Nëpërmjet zorrëve lëngjet shkarkohen edhe me jashtëqitjen. Edhe me frymëmarrjen ne humbasim lëngje në formë pikash të vogla.

Këto humbje uji duhet t’i kompesojmë prandaj na duhet të pijmë çdo ditë rreth 1,5 deri 2 litra lëngje. Gjatë aktiviteteve të mundimshme trupore, si për shembull gjatë sportit, në mot me temperatura të larta, kur kemi ethe, të vjella ose diare, nevoja për lëngje rritet. Nuk është nevoja të jetë vetëm ujë. Supat, frutat ose perimet e ndryshme i bëjnë mirë trupit dhe ndihmojnë të furnizohen rezervat. Kjo është sidomos e nevojshme, sepse trupi i njeriut i tregon simptomat e para që me humbjen e një deri dy përqind të lëngjeve. Kur humbet rreth shtatë përqind të sasisë së lëngjeve, trupi i njeriut ndodhet në rrezik: Rrahjet e shpeshta të pulsit ose marrja e mendve tregojnë se të gjitha reaksionet dhe proceset e trupit kanë nevojë për lëngje. Kur mungesa e lëngjeve arrin në dymbëdhjetë përqind atëherë në rastin më të keq mund të shkaktohet gjendje shoku ose madje rënie në koma.

 

Truri ynë ka nevojë për lëngje për t’u mbrojtur 

Edhe truri ynë dhe palca kurrizore nuk mund të punojnë pa lëngje. Ne kemi rreth 140 mililitra lëng nervash dhe truri, një lëng që nga mjekësia quhet: Liquor cerebrospinalis. Ky është një lëng i tejdukshëm, në të cilin si të thuash truri ynë noton në kafkë, dhe është ai që e mbron nga tronditjet. Çdo ditë ne krijojmë rreth një gjysmë litri nga ky lëng, i cili shpërbëhet sërish dhe natyrisht duhet zëvendësuar.

 

Shenjat e para që tregojnë se trupi ka nevojë urgjente për ujë, janë dhimbja e kokës dhe marrja e mendve, tharja e mukozave të gojës dhe grykës, dhe mbase edhe rëndimi i gëlltitjes. Ne ndiejmë lodhje, mungesë energjie, por nuk e lidhim këtë gjë menjëherë me mungesën e lëngjeve.

Në mot të nxehtë dhe me humbje më të madhe të lëngjeve për shkak të djersitjes, mund të ndodhë që qarkullimi i gjakut të ndalojë dhe ne të rrëzohemi përtokë. Trupi ynë na e tregon menjëherë nëse ka ardhur koha të pijmë diçka, sepse edhe tensioni i gjakut rritet. Pa lëngje të mjaftueshme gjaku ynë trashet dhe nuk mund ta përballojë më pa probleme qarkullimin.

 

Sa më e madhe mosha, aq më e vogël etja 

Sa më shumë rritet mosha, aq më shumë ulet ndjenja e etjes. Dhe nuk ndodh rrallë, që njerëzit e moshuar të harrojnë të pijnë mjaftueshëm. Kjo mund të çojë ndër të tjera në marrje mendsh, turbullime, çrregullime ose humbje të vetëdijes. Gjatë mungesës ekstreme të lëngjeve, mjekët duhet t‘i fusin trupit sasitë e nevojshme nëpërmjet infuzionit.

Por disa të moshuar nuk pijnë me qëllim sa duhet lëngje, sepse nuk mund të kontrollojnë urinimin aq mirë sa moshat e reja. Ata pijnë shumë pak ose nuk pijnë fare lëngje, nga frika se mund të urinojnë pa dashur ose se do u duhet të shkojnë shpesh në banjë gjatë natës.

 

Kur kemi nevojë të veçantë për lëngje 

Kur kemi diare ose të vjella, trupi ynë ka nevojë për më shumë lëngje se sa minimumi prej 1,5 litrash në ditë. Nëse sasia e ujit nuk rivendoset shpejt, atëherë trupi ynë thahet. Edhe gjatë marrjes së medikamenteve të caktuara, për shembull të ashtuquajturat diuretika, duhen pirë shumë lëngje. Ato nxisin urinimin dhe i heqin lëngjet trupit, për të penguar përshembull mbledhjen e ujit, edemat, ënjtjet.

 

Alkooli i largon lëngjet trupit 

Edhe alkooli ia merr trupit lëngjet, sepse nxit urinimin. Veshkat mundohen të shpëlajnë substancat helmuese nga trupi, prandaj ne duhet të shkojmë shpesh në banjë për të urinuar. Alkooli shkakton zbrazjen në hypothalamus të të ashtuquajturës vasopresin. Vasopresina është një hormon që rregullon rezervat ujore të veshkave. Nëse trupi i njeriut nuk ka në dispozicion sasinë e duhur të këtij hormoni të rëndësishëm, atëherë veshkat shkarkojnë shumë ujë. Ekuilibri ujor çrregullohet, gjithçka bie në kaos.

 

Edhe shumë ujë mund të jetë i dëmshëm 

Nëse pijmë pesë ose më shumë litra ujë brenda disa orëve, kjo mund të jetë me rrezik për jetën dhe të ketë si pasojë hiperhidratimin, pra mbytjen me ujë të trupit. Veshkat nuk arrijnë të rregullojnë dhe shkarkojnë sasinë e madhe të lëngjeve. Një nga pasojat më të këqija mund të jetë edema e trurit, enjtja e tij.

Sasi të mëdha uji pihen gjatë garave kush pi më shumë ujë. Kjo gjë e mbirëndon trupin. Jo vetëm që veshkat nuk e bëjnë dot më punën e duhur, por edhe bilanci i kripërave shkatërrohet. Sa duron trupi dhe si e duron varet nga mosha, pesha dhe gjendja shëndetësore. Edhe këtu duhet parë që të mos teprohet.

dw

Kompania në Danimarkë që prodhon vaksinën e vetme për linë e majmunit

lija e majmunitNë Danimarkë gjendet kompania e vetme e licensuar për të prodhuar vaksinën për linë e majmunit. Kompania “Bavarian Nordic” me seli në Kopenhagen thotë se ka besim se do të përmbushë kërkesën në rritje në mbarë botën. Kompania ka arritur marrëveshje me disa qeveri pas valës së fundit të përhapjes së këtij virusi, ndër to edhe me qeverinë e Shteteve të Bashkuara, e cila ka lejuar edhe licensimin për ilaçe për linë e majmunit.

 

Këtu gjendet linja e prodhimit të vaksinës që qeveritë në mbarë globin shpresojnë se do t’i japë fund shtimit të rasteve me linë e majmunit.

Vaksina përdor një formë të dobësuar të virusit që shkakton sëmundjen, e cila është e ngjashme me linë, por është më pak e dëmshme. Ajo nuk shumëfishohet kur futet në trup, por arrin të krijojë një reagim të fortë imunitar.

Në Evropë vaksina tregtohet me emrin IMVANEX, në Shtetet e Bashkuara quhet JYNNEOS dhe IMVAMUNE në Kanada. Në vitin 2019, Administrata amerikane për Ushqimin dhe Barnat (FDA) miratoi përdorimin e saj kundër lisë së majmunit.

Është si vaksinat tradicionale. Aktivizon sistemin imunitar, e stimulon atë që të jeni më të përgatitur për ta luftuar linë e majmunit kur të infektoheni. Madje mund edhe të përdoret për rastet e personave që mendohet se janë infektuar tashmë“, thotë Rolf Sass Sorensen, nënpresident i kompanisë “Bavarian Nordic”.

Sipas kompanisë, Qendra Evropiane për Reagimin ndaj Emergjencave (HERA) ka porositur 110 mijë doza, qeveria e Shteteve të Bashkuara 500 mijë doza, si dhe Kanadaja ka angazhuar 56 milionë dollarë për të blerë vaksina. Nga kërkesa e menjëhershme, kompania ka rritur katër herë parashikimin për të ardhurat financiare gjatë vetëm disa javëve.

Qendrat amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve thonë se nga të dhënat e mëparshme nga Afrika rezulton që edhe vaksina ndaj lisë ofron të paktën 85% efektshmëri në parandalimin e lisë së majmunit, dhe se të dyja vaksinat janë të efektshme për t’i mbrojtur njerëzit, nëse u injektohet përpara ekspozimit. Nëse merret pas infektimit, besohet se vaksina mund të ndihmojë për të ulur ashpërsinë e infeksionit.

Kompania beson se është në gjendje të përmbushë kërkesën globale, megjithëse ka vetëm një fabrikë.

“Kemi një fabrikë shumë moderne dhe shumë të madhe këtu në Danimarkë dhe mund të prodhojmë 30 milionë doza në vit. Pra, është një kapacitet shumë i madh krahasuar me kërkesën e tanishme. Mendojmë se e kemi situatën nën kontroll dhe po monitorojmë me kujdes kërkesën globale çdo ditë”, thotë zoti Sorensen.

Deri një muaj më parë, lija e majmunit nuk kishte shkaktuar përhapje të mëdha përtej Afrikës. Shkencëtarët nuk kanë konstatuar mutacione të virusit që të sugjerojnë se virusi është bërë më i transmetueshëm, dhe një këshilltar kryesor i Organizatës Botërore të Shëndetësisë tha muajin e kaluar se rritja e rasteve në Evropë ka gjasa të ketë lidhje me aktivitetin seksual të meshkujve homoseksualë dhe biseksualë në dy festa masive në Spanjë dhe Belgjikë.

Gjatë një konference për shtyp këtë muaj, drejtori i OBSH-së për Evropën, dr. Hans Kluge, tha se përhapja përbën një “rrezik të vërtetë”.

“Sa më shumë të qarkullojë ky virus, aq më shumë do të shtrihet, dhe aq më e fortë do të jetë prania e sëmundjes në vendet jo-endemike. Qeveritë, strukturat e kujdesit shëndetësor dhe shoqëria civile duhet të veprojnë me urgjencë për ta vendosur nën kontroll përhapjen e këtij virusi”, tha dr. Kluge.

Më 25 qershor, OBSH-ja tha se përhapja e lisë së majmunit në mbi 50 vende duhet të monitorohet nga afër, por se nuk është ende në stadin për t’u shpallur një emergjencë globale shëndetësore.

 

voa

Corona: Vaksina të reja, strategji të reja

VaksinaVala e re e pandemisë në vjeshtë duhet të luftohet me vaksina të reja. Duhet të ketë edhe bashkëpunim më të mirë dhe masa të mëtejshme mbrojtëse.

 

“Në vjeshtë dhe dimër duhet të llogarisim me një valë të rëndë të virusit Corona”, deklaroi ministri federal i Shëndetësisë Karl Lauterbach pas një konference dyditore me minsitrat e landeve. Drejtuesit e departamenteve do të takohen sërish në fillim të korrikut për të diskutuar masat specifike mbrojtëse në vjeshtë.

Shumica në Gjermani mendon se në vjeshtë dhe dimër duhet të mbahen maskat në ambiente të mbyllura. 77 përqind e personave mbi 65 vjeç janë shprehur në favor të kësaj mase, në një anketë të bërë nga ARD. Ndërsa 48 përqind e personave të moshës 18 deri në 34 vjeç e mbështesin këtë ide. Maskat për momentin janë të obligueshme vetëm në transportin publik.

 

Testet

Një pjesë e madhe e politikës gjermane për Coronën po rrotullohet aktualisht rreth testeve falas të qytetarëve, të cilat do të ndërpriten në fund të këtij muaji. Aktualisht ekziston ende e drejta për të paktën një test antigjen falas në javë në vendet e testimit nga personel i trajnuar pa arsye ose simptoma. Ende nuk është e qartë se si do të vazhdojnë gjërat nga korriku. Kur bëhet fjalë për financimin e testeve, landet janë të mendimit se këtë duhet ta bëjë qeveria federale.

Një fushatë e re vaksinimi është planifikuar për në vjeshtë. Në studimet aktuale, ka prova në rritje se vaksinimi i katërt për njerëzit mbi 60 vjeç është me përfitim të madh, tha Ministri i Shëndetësisë Lauterbach. Vaksina më e mirë duhet të vihet në dispozicion për të gjithë që duan të vaksinohen.

 

Valneva është e re, Novovax për njerëzit mbi moshën dymbëdhjetë vjeç

Agjencia evropiane e barnave EMA ka dhënë ndërkohë dritën jeshile për përdorimin e vaksinës kundër Coronës nga kompania franko-austriake Valneva. Vaksina Valneva përdor teknologji të ngjashme me vaksinat klasike të gripit, duhet të ruhet në frigoriferë normalë dhe mund të përdoret tek personat e moshës 18 deri në 50 vjeç. Kjo do të thotë se tani në përdorim në BE janë gjashtë vaksina kundër virusit Corona.

Me vaksinën nga prodhuesi amerikan Novavax, në të ardhmen mund të vaksinohen edhe fëmijët nga mosha 12 vjeçare. Ekspertët e EMA-s kanë rekomanduar tani zgjerimin e lejes. Vaksina është lejuar tashmë në BE për njerëzit mbi 18 vjeç dhe, sipas studimeve, ka një mbrojtje ndaj infeksionit prej rreth 80 përqind.

 

20 milionë të shpëtuar nga vdekja

Studiuesit kanë llogaritur se sa vdekje janë evituar nga vaksinimi. Sipas tyre, vaksinat kanë parandaluar pothuajse 20 milionë vdekje nga COVID-19 në mbarë botën vetëm në vitin e parë.

Ekspertët thonë se vaksinat e kanë përgjysmuar numrin e vdekjeve të pritura. Kështu shkruajnë studiuesit në Kolegjin Imperial të Londrës në revistën “Lancet Infectious Diseases”. Por shpërndarja e padrejtë e vaksinave po reflektohet edhe në këtë çështje, sepse vendet më të pasura kanë përfituar dukshëm më shumë se ato më të varfrat.

 

Infektimi vullnetar është gabim total!

Christian Drosten, Drejtor i Institutit për Virologjinë në Berlin Charité, paralajmëron kundër infektimit të qëllimshëm me virusin Corona gjatë verës. Duhet të vazhdohet të shmanget sa më shumë që të jetë e mundur, edhe për shkak të rrezikut nga pasojat afatgjata të Covid-it”, tha Drosten në një intervistë për “Spiegel”. Rekomandimi për infeksion, i cili aktualisht po përhapet në Twitter, është “një nonsens total”: “Në verë nuk mund të infektohen aq shumë njerëz, saqë të mbahet numri i ulët i infektimeve me Corona në dimër”.

Drosten ka frikë se numri i rasteve të të infektuarve në shtator do të jetë përsëri shumë i lartë. Sepse, siç pritej, virusi BA.5 është tani mbizotërues në Gjermani. Sipas raportit javor nga Instituti Robert Koch (RKI), nga ky lloj virusi infektohen aktualisht në Gjermani mbi 50 përqind e personave të sëmurë.

 

BE bie dakord për më shumë bashkëpunim

“Varianti BA.5 është thjesht shumë më i transmetueshëm, ndërkohë që tani njëkohësisht shumë njerëz janë duke e kaluar fazën e mbrojtjes nga vaksinat”, paralajmëron Drosten. Në vende të tjera mund të shihet se me rritjen e numrit të të infektuarve, po rriten edhe shifrat e trajtimeve në spital dhe të vdekjeve.

Në krizat shëndetësore si pandemia Corona duhet të ketë bashkëpunim shumë më të ngushtë në nivel të BE-së në të ardhmen. Negociatorët nga shtetet e BE-së dhe Parlamenti Evropian kanë rënë dakord për rritjen e bashkëpunimit përtej kufijve kombëtarë të shteteve anëtare. Për këtë qëllim, Komisioni i BE-së duhet të jetë në gjendje për herë të parë të shpallë një emergjencë shëndetësore në mbarë BE-në dhe në këtë mënyrë të shkaktojë një qasje të koordinuar, për shembull, për blerjen dhe ruajtjen e mallrave të rëndësishme.

 

bc/rb/mak (AFP, dpa, Reuters)