Kategoritë: Shkenca

Jeff Bezos, gati për fluturimin e parë në hapësirë

Themeluesi i kompanisë Amazon, Jeff Bezos pritet të udhëtojë në hapësirë të martën (20 korrik), në 52 vjetorin e misionit Apollo 11 në Hënë me astronautët Neil Armstrong dhe Buzz Aldrin. Do të jetë fluturimi i parë me ekuipazh i kompanisë për eksplorimin e hapësirës Blue Origin. Bezos do të udhëtojë me vëllain e tij, një 82-vjeçare që është pioniere e aviacionit dhe një 18-vjeçar që do të bëhet personi në moshën më të re që fluturon në hapësirë.

Themeluesi i kompanisë Amazon, bën udhëtimin në hapësirë disa ditë pasi miliarderi Richard Branson i kompanisë Virgin Galactic bëri të njëjtën gjë më 11 korrik.

Blue Origin mori së fundmi miratimin e qeverisë amerikane për të dërguar pasagjerë në hapësirë, përfshirë edhe vetë zotin Bezos. Ai do të shkojë me raketën New Shepard të martën nga Teksasi Perëndimor.

Kapsula e lëshuar nga raketa New Shepard arrin lartësinë 106 kilometra dhe ulet me parashutë në sipërfaqen e shkretëtirës, e ngjashme me mënyrën se si kapsulat e NASA-s Mercury, Gemini dhe Apollo uleshin në oqean.

Do të jetë udhëtimi i parë me pasagjerë për Blue Origin, e cila ashtu si Virgin Galactic e Richard Branson planifikon të fillojë të fluturojë me pasagjerë që paguajnë në muajt në vazhdim. Çmimet do të bëhet të njohura dhe biletat do të fillojnë të shiten pas flulturimit të zotit Bezos.

Ai dha dorëheqjen si shef ekzekutiv i kompanisë Amazon këtë muaj. Ai e themeloi Blue Origin në vitin 2000. Ai do të marrë me vete në fluturim vëllain e vogël Mark, një investitor dhe zjarrfikës vullnetar, si edhe astronauten pioniere, Wally Funk.

Ajo është një nga gratë që e kaloi me sukses trainimin për astronaute në vitet 1960, por kurrë nuk arritën në hapësirë – dhe as u bënë pjesë e trupës së astronautëve të NASA – s sepse ishin femra.

Në moshën 82 vjeçare, Funk do të bëhet personi më i moshuar që fluturon në hapësirë. John Glenn, kishte vendosur rekordin e mëparshëm, kur në moshën 77 vjeç fluturoi me anijen e hapësirës Discovery në vitin 1998. Një 18-vjeçar do të bëhet personi më i ri në hapësirë.

Blue Origin njoftoi të enjten se në vend të fituesit të një ankandi prej 28 milionë dollarësh që mendohej se do të fluturonte me themeluesin Jeff Bezos, mes pasagjerëve do të jetë hollandezi Oliver Daemen i cili doli i dyti në ankand.

Kompania tha që ai do të jetë pasagjeri i parë që paguan, por nuk e bëri të ditur çmimin e biletës. Të katërt ata do të nisen nga Teksasi Perëndimor mbi një raketë New Shepard për një fluturim prej 10 minutash.

Themeluesi I Virgin Galactic, Richard Branson fluturoi në hapësirë të dielën e kaluar, i shoqëruar nga pesë pjesëtarë të kompanisë së tij.

voa

Mbledhja e të dhënave gjenetike nga Kina, sfidë për politikat globale

Një kompani kineze po mbledh të dhëna gjenetike përmes testeve para lindjes nga gratë shtatëzëna në më shumë se 50 vende për hulumtime mbi prirjet e popullatave, duke ngritur shqetësimin se një bazë kaq e madhe të dhënash të ADN-së mund t’i japë Kinës një avantazh teknologjik dhe strategjik për të dominuar fushën e farmaceutikës globale.

Analistët shprehin shqetësim me zhvillimet e raportuara ekskluzivisht nga agjencia Reuters, për kompaninë kineze BGI Group të gjeneve, e cila po mbledh të dhëna gjenetike përmes testit të saj për gratë shtatzëna NiPT.

Testet, që shiten në më shumë se 50 vende, mund të zbulojnë anomali të tilla si sindroma Daun, duke marrë ADN-në nga placenta rreth javës së 10-të të shtatzanisë.

Testet shiten në 52 vende, përfshirë Gjermaninë, Spanjën dhe Danimarkën, si dhe në Britani, Kanada, Australi, Tajlandë, Indi dhe Pakistan. Ato nuk shiten në Shtetet e Bashkuara, ku “këshilltarët qeveritarë paralajmëruan në mars se të dhënat gjenetike që kompania kineze BGI po grumbullon dhe analizon përmes inteligjencës artificiale, mund t’i japin Kinës një mundësi drejt avantazhit ekonomik dhe ushtarak”, njoftoi agjencia Reuters.

Mbledhja më e madhe dhe më e larmishme e gjeneve njerëzore mund të bëjë që Kina të dominojë farmaceutikën globale. Kjo mund ta bëjë Kinën të aftë të zhvillojë një ushtar gjenetikisht superior, ose të krijojë patogjenë të programuar për të vënë në shënjestër popullatën amerikane, ose furnizimin me ushqim, thanë këshilltarët amerikanë, sipas agjencisë Reuters.

Reggie Littlejohn, themeluese dhe presidente e grupit për të drejtat e grave “Women’s Rights Without Frontiers”, “Të Drejtat e Grave pa Kufij”, tha se për shkak të strategjisë së Kinës për integrimin e interesave ushtarake dhe civile, “çdo kompani kineze mund të detyrohet nga qeveria t’ia japë informacionin e saj ushtrisë”.

Kina i shet testet e shtatzanisë si “një produkt të mirë me një kosto më të ulët, sepse ata janë në gjendje ta bëjnë këtë”, tha zonja Littlejohn. “Por ajo që njerëzit nuk e kuptojnë është se kur bëjnë këto teste gjenetike me kosto më të ulët, informacioni i mbledhur shkon për ushtrinë kineze”, i tha ajo Zërit të Amerikës përmes një interviste.

Raporti i agjencisë Reuters thotë se kompania “ka punuar me ushtrinë kineze për të përmirësuar ‘cilësinë e popullsisë’ dhe për të luftuar humbjen e dëgjimit dhe frikën nga lartësitë tek ushtarët.”

Ministria e Punëve të Jashtme të Kinës e hodhi poshtë raportin, duke i thënë agjencisë Reuters se kjo ishte “një akuzë e pabazë dhe fushatë shpifjesh”.

Dan Harris, avokat ligjor ndërkombëtar dhe që shkruan në blogun “Ligjet e Kinës”, i tha Zërit të Amerikës se ai beson se vendet demokratike, të tilla si Shtetet e Bashkuara, Japonia, Korea, Australia dhe Bashkimi Evropian, do ta kuptojnë se “duhet të miratojnë ligje të veçanta për të trajtuar Kinën dhe mbledhjen e të dhënave nga Kina”.

Crystal Grant, shkencëtare e të dhënave dhe biologe molekulare, i tha Zërit të Amerikës se ky akumulim i ADN-së do të sfidojë politikat e gjenetikës në mbarë botën.

Huang Yanzhong, ekspert për shëndetin global në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë, i tha Zërit të Amerikës në një intervistë televizive në shkurt se përparimet e shpejta në gjenetikë dhe bioteknologji kanë sjellë nevojën për të shtuar rregulloret për bashkësinë ndërkombëtare për të parandaluar abuzimin e të dhënave. “Nuk është vetëm Kina. Përparimi për kornizën ligjore në këtë fushë po mbetet prapa,” tha zoti Huang. “Është jetike që bashkësia ndërkombëtare të ulet dhe të hartojë një kornizë ligjore”.

Inxhinieria gjenetike

Studiuesit në të gjithë botën në sektorët akademikë, privatë dhe qeveritarë, janë duke përmirësuar teknikat dhe njohuritë e inxhinierisë gjenetike.

Interesi i Kinës në këtë fushë nuk është diçka e re. Në vitin 2018, studiuesi He Jiankui njoftoi se ai kishte krijuar gjenetikisht dy vajza binjake që mund t’i rezistonin virusit HIV duke përdorur një teknikë redaktimi gjenetik relativisht të re, të saktë dhe shumë të shpejtë të zhvilluar nga Shtetet e Bashkuara, e njohur si metoda CRISPR.

Në vitin 2019, një gjykatë kineze e shpalli atë fajtor për përdorimin e “praktikave të paligjshme mjekësore” dhe e dënoi me tre vjet burg.

Privatësia para lindjes

Agjencia Reuters nuk gjeti asnjë provë se kompania kineze BGI kishte shkelur marrëveshje apo rregulloret e privatësisë së pacientit. “Sidoqoftë, politika e privatësisë në faqen e internetit për testin NIFTY thotë se të dhënat e mbledhura mund të ndahen kur ato janë “drejtpërdrejt të rëndësishme për sigurinë kombëtare, ose sigurinë e mbrojtjes “në Kinë”, thuhet në raport.

Kompania BGI hodhi poshtë raportin e agjencisë Reuters, duke thënë se hulumtimet e saj përmbushin kërkesat kombëtare dhe ndërkombëtare.

“Të gjitha të dhënat nga testi NIPT të mbledhura jashtë shtetit ruhen në laboratorin e BGI-së në Hong Kong dhe shkatërrohen pas pesë vjetësh, siç përcaktohet nga Rregullorja e Përgjithshme e Mbrojtjes së të Dhënave (GDPR)”, thotë kompania në një deklaratë të publikuar më 9 korrik.

Kompania BGI theksoi se e zhvilloi vetë testin NIPT, dhe jo në partneritet me ushtrinë e Kinës.

Reuters intervistoi katër gra që kanë përdorur këtë test të kompanisë BGI në Poloni, Spanjë dhe Tajlandë. Ato të gjitha kanë firmosur formularin duke pranuar që të dhënat e tyre gjenetike do të ruhen dhe përdoren për kërkime, megjithatë ato nuk ishin të vetëdijshëm që informacioni i tyre gjenetik mund të përfundojë në Kinë. Avokati Harris, i tha Zërit të Amerikës se në shumicën e rasteve, njerëzit nuk e dinin se çfarë po nënshkruanin.

Një nga gratë, një 32-vjeçare nga Polonia, i tha agjencisë Reuters se ajo do të kishte zgjedhur një test tjetër, nëse do ta dinte që të dhënat e saj mund të përfundonin në Kinë dhe do të përdoreshin ndoshta për kërkime që përfshijnë aplikime ushtarake.

Autoritetet federale amerikane kanë vrojtuar mbledhjen e të dhënave nga kompania BGI. Bill Evanina, ish-drejtori i Qendrës Kombëtare të Kundërzbulimit dhe Sigurisë së Shteteve të Bashkuara, i tha programit 60 Minuta të kanalit CBS në janar, se ishte jashtëzakonisht i shqetësuar kur BGI ofroi të jepte pajisje testimi për COVID-19 në disa shtete amerikane vitin e kaluar.

“Duke e ditur që BGI-ja është një kompani kineze, kuptohet se ku po shkojnë të dhënat” – tha zoti Evanina. Ajo është një kompani që ka treguar ndërlidhje si me shtetin komunist ashtu edhe me aparatin ushtarak”.

Edward You, agjent special me FBI-në dhe ish-biokimist, i tha të njëjtit programi televiziv se autoritetet e Pekinit po shpresojnë që grumbullimi i sasive të mëdha të ADN-së njerëzore do të provojë të jetë një strategji e suksesshme.

voa

Roboti qetëson fëmijët gjatë vizitave tek doktori dhe dentisti

Një robot i quajtur Robin po ndihmon për lehtësimin e ankthit të fëmijëve gjatë vizitës tek doktori apo në poltronën e dentistëve. Siç njofton korrespondentja e Zërit të Amerikës, Deana Mitchell, roboti po përdoret tashme në tre klinika dentale dhe katër spitale në zonën e Los Anxhelosit.

Vajtja tek dentisti mund të jetë sfiduese, veçanërisht për fëmijët. Por një kompani teknologjike shpreson t’i ndryshojë gjërat me një robot të ri miqësor të quajtur Robin.

“Përshëndetje, emri im është Robin Roboti. Si je?”, dëgjohet të thotë ai.

Robin përshëndet fëmijët me emër kur ata hyjnë tek dentisti dhe bisedon me gëzim për t’i qetësuar.

Robin ndodhet në tre zyra dentistësh dhe katër spitale në zonën e Los Anxhelosit, përfshirë në Spitalin e Fëmijëve UCLA Mattel.

“Kur e sollëm Robin, të gjithë ishim të ngazëllyer, madje edhe të rriturit kur panë që po hynte ky robot i mrekullueshëm inteligjent. Është bërë shumë më e lehtë që fëmijët të bëhen pjesë dhe ta dëshirojnë vizitën e tyre dentare në klinikën tonë”, thotë Espy Sosa, menaxhere rajonale në Grupin Dental ABC Kids.

Robin është i pajisur me katër sensorë ultrasonikë për distancat dhe sensorë për prekjen që i mundësojnë të kuptojë nëse një fëmijë po i jep një përqafim. Inteligjenca e tij artificiale është në gjendje të interpretojë fytyrat e fëmijëve – kur ata buzëqeshin ose rrudhin vetullat.

“Ai thyen akullin, duke u thënë të mos bëhen nervozë pasi gjithçka do të jetë në rregull. Dhe pastaj luan një muzikë ose u tregon fëmijëve si të lajnë dhëmbët dhe se çfarë duhet të presin nga vizita e sotme”, thotë zonja Sosa.

Përveç anglishtes, Robin flet spanjisht dhe armenisht, gjuha e krijuesve të tij.

Roboti është gjysmë-autonom, që do të thotë se mund të ketë raste kur një psikolog i çertifikuar do të flasë nëpërmjet Robinit për të ofruar mbështetje të personalizuar sociale dhe emocionale.

Expper, kompania që e krijoi Robinin, bashkëpunoi me Spitalin e Fëmijëve UCLA Mattel, i cili po kryen një studim për të vlerësuar se si teknologjia ndihmon fëmijët dhe prindërit për stresin e shtrimit në spital.

Në të ardhmen, kompania Expper thotë se Robin do të jetë i pajisur me më shumë sensorë për të punuar me të gjitha grupmoshat.

“Prandaj vetëm imagjinoni, ai do të mund të masë tensionin e gjakut, temperaturën, rrahjet e zemrës. Ky është qëllimi për të cilin po punojmë”, thotë drejtori ekzekutiv i kompanisë Expper Technologies, Karen Khachikyan.

voa

Miliarderi Richard Branson bën udhëtimin e parë në hapësirë

Miliarderi Richard Branson ndërmori të dielën aventurën e tij më të guximshme – një fluturim në hapësirë brenda anijes së hapësirës së kompanisë së tij.

Në praninë e një turme prej më shumë se 500 personash që shikonin, një avion me të cilën ishte e bashkangjitur raketa e zotit Branson, u nis për fazën e parë të fluturimit. Në bord ishin zoti Branson dhe pesë pjesëtarë ekuipazhi nga kompania e tij Virgin Galactic.

Mjeti hapësinor u shkëput nga avioni më i madh në një lartësi prej 13 kilometrash, aktivizoi motorin dhe më pas arriti në skajin e hapësirës në një lartësi prej 88 kilometrash. Pas disa minutash pa gravitet për ekuipazhin, aeroplani hapësinor u ul në pistë.

Fluturimi synonte të rriste besimin për Virgin Galactic, e cila planifikon të fillojë të marrë pasagjerë me pagesë vitin e ardhshëm.

Branson, duket se donte të fitonte garën e hapësirës ndaj miliarderit tjetër Jeff Bezos, duke u nisur për fluturimin në hapësirë nëntë ditë para tij.

Ai nuk pritej të fluturonte deri vonë këtë verë, por planifikoi udhëtimin më të hershëm pasi Bezos njoftoi planet për të fluturuar me anijen e tij nga Teksasi më 20 korrik.

Më shumë se 600 njerëz kanë bërë tashmë rezervime për një udhëtim në hapësirë me Virgin Galactic.

Blue Origins zotit Bezos ende nuk ka filluar të shesë biletave apo të bëjë të njohur çmimin e tyre, por në fund të javës së kaluar tha në Twitter se do t’i dërgonte pasagjerët në lartësi më të madhe dhe se anija e tij do të kishte dritare më të mëdha.

voa

I dehur në timon? Sensorët nuk do të lejojnë nisjen e makinës

Një shpikje e rëndësishme në parametrat e sigurisë për makinat synon të shpëtojë pothuajse 10 mijë jetët që humben që çdo vit në Shtetet e Bashkuara për shkak të ngarjes së makinës në gjendje të dehur. Për më tepër njofton korrespondentja e Zërit të Amerikës, Julie Taboh.

Shumica e njerëzve nuk mendohen shumë kur ulen në timon. Thjesht ndezin makinën dhe fillojnë udhëtimin.

Por, kjo nuk do të ndodhë më nëse janë të dehur. Një parametër i ri sigurie që po zhvillohet për makinat, përdor ajrin dhe sensorë me prekje për të matur nivelin e alkoolit në gjakun e shoferit. Nëse rezulton mbi nivelin e lejuar me ligj, makina nuk do të niset.

Sensorët për frymën, të integruar në pjesë të ndryshme të makinës, marrin nga frymëmarrja e shoferit.

Duke përdorur rreze infra të kuqe, sistemi mat përqindjen e alkoolit dhe dioksidit të karbonit në frymëmarrjen e shoferit.

Sistemi i sensorëve me prekje të pozicionuar në butonin e ndezjes ose në timon, lexon nivelin e alkoolit nën lëkurë nëpërmjet projektimit të një rrezeje infra të kuqe në gishtat e shoferit.

Programi i quajtur DADSS gëzon mbështetjen e disa kompanive kryesore të prodhimit të automjeteve dhe synon të ulë numrin prej rreth 10 mijë viktimash të shkaktuara çdo vit nga dhënia e makinave në gjendje të dehur në Shtetet e Bashkuara.

“Është objektivi ynë kryesor me këtë program – të eliminojmë çfarë mund të parandalohet dhe bashkë me to edhe dhimbjen pasuese për familjarët”, thotë Robert Strassburger, ekspert i sigurisë së makinave.

Virxhinia u bë shteti i parë amerikan ku u testua sensori për frymëmarrjen dhe u mblodhën reagime nga pjesëmarrësit.

“Kur e pamë si ekip teknologjinë, u bë shumë e qartë për mua se kjo teknologji kishte mundësinë e ndikimit që pati vendosja e rripit të sigurimit”, thotë George Bishop, nga Departamenti i Automjeteve në Virxhinia.

“Kam vetëm një fëmijë, një djalë. Dhe kjo më jep shpresë të madhe për të ardhmen, se djali im do të jetë në gjendje të jetojë në një botë pa shoferë në gjendje të dehur”, thotë zoti Bishop.

Është kjo shpresë që i shtyn studiuesit të sjellin këtë teknologji në treg.

voa

Konkurrencë e miliarderëve Branson dhe Bezos për fluturimin në hapësirë

Richard Branson i kompanisë Virgin Galactic planifikon të udhëtojë në hapësirë nëntë ditë para miliarderit tjetër Jeff Bezos. Kompania e zotit Branson njoftoi këtë javë se fluturimi i saj i ardhshëm provë do të jetë të dielën më 11 korrik dhe se themeluesi i saj do të jetë mes gjashtë personave në bord, të gjithë punonjës të kompanisë.

Anija e hapësirës do të fluturojë nga New Mexico – e para që udhëton me ekuipazh të plotë.

Në një njoftim të postuar në mediat sociale, zoti Branson që gjithmonë ka qenë në ndjekje të aventurës dhe mbush 71 vjet brenda pak javësh, tha:

“Gjithmonë kam qenë një ëndërrimtar, mamaja më mësoi të mos dorëzohem kurrë dhe të synoj yjet. Këtë korrik, ëndrra jonë do të bëhet realitet.”

Javën e kaluar, Virgin Galactic siguroi autorizimin e Administratës Federale të Aviacionit për të filluar fluturimet me pasagjerë. Më shumë se 600 persona tashmë kanë rezervuar një udhëtim në hapësirë.

Zoti Bezos ndërkohë, planifikon të niset në hapësirë nga Teksasi Perëndimor më 20 korrik, 52 vjetori i uljes në hënë të misionit Apollo 11.

Ai do të udhëtojë në fluturimin debutues të një rakete Blue Origin me pasagjerë, i shoqëruar nga vëllai i tij, një astronaute pioniere dhe fituesi e një ankandi bamirësie prej 28 milionë dollarësh.

Deri më 30 qershor, zoti Branson nuk kishte thënë se kur do të nisej raketa në hapësirë për shkak të kufizimeve të vendosura nga kompania.

Por ai theksoi se ishte i shëndetshëm dhe i aftë për të fluturuar sapo inxhinierët e tij ta miratonin një gjë të tillë.

“Ajo që mund të them është se kur inxhinierët të më thonë se mund të shkoj në hapësirë, unë jam gati, i aftë dhe i shëndetshëm për të shkuar,” i tha ai agjencisë Associated Press të mërkurën.

Virgin Galactic e lëshon raketën e vet nga një aeroplan, duke arritur një lartësi prej afërsisht 88 kilometra.

Blue Origin e lëshon raketën e saj New Shepard nga toka, dhe kapsula e saj arrin lartësinë 106 kilometra.

Të dy ato lartësi konsiderohen si skaji i hapësirës.

Ndërkohë, kompania SpaceX e Elon Musk i lëshon kapsulat – si për ekuipazh ashtu edhe për ngarkesë – në orbitë përreth botës.

Të tre kompanitë private të hapësirës kanë në plan të dërgojnë pasagjerë me pagesë në hapësirë. SpaceX do të jetë i pari që do të ketë fluturim privat në shtator.

Ndryshe nga SpaceX, Virgin Galactic dhe Blue Origin po përpiqen të dërgojnë turistë hapësinorë në udhëtime të shkurtra vertikale – jo në orbitë përreth botës.

Fluturimet e Virgin Galactic dhe Blue Origin zgjasin rreth 10 minuta, me rreth tre minuta pa gravitet.

Por kthimet janë krejt të ndryshme: Avioni raketë i Virgin Galactic ulet në një pistë, siç bënin anijet e vjetra hapësinore të NASA-s, me dy pilotë në kabinë.

Kapsulat e automatizuara të kompanisë Blue Origin hidhen me parashutë në sipërfaqen e shkretëtirës, e ngjashme me mënyrën se si kapsulat e NASA-s Mercury, Gemini dhe Apollo uleshin në oqean.

Aeroportet e tyre hapësinore janë vetëm 320 kilometra larg njëri-tjetrit.

voa

Nesher Ramla, hallka që shpjegon evolimin e njeriut

Shkencëtarët izraelitë njoftuan se kanë zbuluar një paraardhës të njeriut modern, të panjohur më parë. Zbulimi, thonë antropologët, po hedh dritë të re mbi procesin e evolimit të njeriut:

Zbulimi që ka entuziazmuar shkencëtarët është një kockë e fosilizuar e gjetur në Izraelin qendror. Shkencëtarët thonë se kocka, pjesë e nofullës së poshtme, i përkiste një paraardhësi të njeriut modern që ka jetuar 130,000 vjet më parë.

Zbulimi u raportua nga revista Science ku thuhet se specia parahistorike është pagëzuar Nesher Ramla Homo, duke marrë emrin e vendit ku u gjend kocka.

“Zbulimi i kësaj qenieje të re njerëzore ka rëndësi të madhe shkencore,” tha Israel Hershkovitz i Universitetit të Tel Avivit.

“Ky zbulim na ndihmon të kuptojmë fosilet e gjetura më parë, të cilat janë si copëzat e një panorame të paplotësuar të evolimit të njeriut. Tani po kuptojmë migrimin e njeriut nëpër botë në kohët parahistorike,” thotë Hila May, antropologe në Universitetin e Tel Avivit.

Dr Yossi Zaidner i Universitetit Hebraik e zbuloi fosilen gjatë eksplorimit të një zone minerare pranë qytetit Ramla, ku u zbuluan edhe kocka kuajsh e dreri si dhe vegla pune.

Sipas shkencëtarëve, kjo çon në përfundimin se Nesher Ramla, megjithëse më pak i evoluar se njeriut modern, mund të ketë bashkekzistuar dhe është kryqëzuar me të për më shumë se 100,000 vjet.

Sipas studiuesve, Nesher Ramla u përngjan specieve neandertale të njeriut të lashtë, që e kishin origjinën në Evropë.

“Prandaj kemi dalë me teorinë se Nesher Ramla i përket një grupimi të madh speciesh të njeriut parahistorik, nga të cilat rodhën neandertalët,” thotë Hila May, antropologe në Universitetin e Tel Avivit.

Ekspertët nuk kanë arritur të shpjegojnë përfundimisht përse gjene të njeriut modern homo sapiens janë gjetur në paraardhësit e tij më të lashtë, neandertalë, tha zonja May, duke shtuar se ekzistenca e Nesher Ramlas mund të ketë qenë hallka lidhëse mes këtyre dy popullatave.

Kocka e gjetur u analizua nga katalogët kompiuterikë gjë që vërtetoi se bëhej fjalë për një grupim të njeriut të lashtë të panjohur më parë dhe hedh dritë të re mbi procesin e evolimit të njeriut.

voa

A po vëzhgojnë planetet e tjera Tokën?

GalaksiaA e keni ndonjëherë ndjenjën sikur dikush po ju shikon? Kjo gjë edhe mund të bëhet nga dikush që ndodhet shumë më larg seç mund ta mendoni. Shkencëtarët kanë zbuluar pjesë të galaksisë sonë nga ku mund të vëzhgohet Toka… Pyetja është nëse ekziston jetë inteligjente që është duke na vrojtuar.

Eksplorimi i hapësirës tregon etjen e njerëzimit për të kërkuar botë të largëta dhe për të mësuar më shumë rreth gjithësisë.

Po sikur në gjithësi të ekzistojnë forma jete që po bëjnë të njëjtën gjë? Astronomët kanë gjetur yje në galaksinë tonë nga mund të shihet Toka.

Ata shfrytëzuan një teknikë që përdoret për të kërkuar nëse ekziston jeta në planete të tjera dhe e kthyen nga ana tjetër, pra jo më për të parë çfarë ka atje, por duke u përpjekur të gjejnë se nga cilat objekte të gjithësisë shihet Toka.

Astronomët përdorën teleskopin hapësinor Gaia të Agjencisë Evropiane të Hapësirës për të kryer rrotullimin, duke kërkuar përgjigjen se cilat sisteme diellore mund ta shohin Tokën ndërsa kalon para diellit.

Përgjigja është se ekzistojnë shumë…

Sipas përllogaritjeve të shkencëtarëve del se ekzistojnë 1,715 yje në galaksinë tonë dhe qindra planete të mundshme si Toka që sillen në orbitë rrotull këtyre yjeve, që kanë pasur pamje të papenguar të Tokës, thuhet në një studim të publikuar të mërkurën në revistën “Nature”.

Kjo pjesë e galaksisë nuk është vendi ku ne kërkojmë planete të tjera, sepse është pjesë shumë e ngarkuar për të cilën nuk kemi njohuri aq sa kemi në lidhje me pjesët e tjera të gjithësisë. Por punimi ynë në thelb u jep njerëzve një arsye vërtet të mirë për të shikuar në atë drejtim. Gjithçka bazohet në idenë e vjetër të kërkimit të jetës inteligjente jashtëtokësore, e cila beson se nëse ata na kanë gjetur tashmë, mund të jenë duke na dërguar sinjale”, thotë Lisa Kaltenegger, autore e studimit nga instituti “Carl Sagan”, Universiteti “Cornell”.

Shkencëtarët analizuan 331,313 yje që ndodhen më pak se 326 vite dritë nga Toka. Një vit-drite është 5.9 trilionë milje.

Këndi prej nga mund të shihet Toka duke kaluar para diellit është aq i ngushtë, sa që vetëm 1,715 yje mund ta shohin Tokën në një moment në 5 mijë vitet e fundit, përfshirë 313 që nuk mund të na shohin më për shkak të ndryshimit të pamjes.

319 yje të tjera mund ta shohin Tokën në 5 mijë vitet e ardhshme, duke çuar në 2 mijë totalin e sistemeve diellore me pamje të Tokës.

Disa përfshijnë sisteme yjesh ku shkencëtarët tashmë kanë hasur në planete të ngjashme me Tokën, që cilësohen si kandidatë kryesorë për kontakt.

Zonja Kaltengger thotë se ekziston një sistem në të cilin ka shprea të mëdha.

TRAPPIST-1 është gjithmonë një nga favoritët, sepse ka katër planetëe në zonën e banueshme me madhësi të Tokës. Ende nuk mund të na shohë ne. Kjo është diçka shumë interesante për atë sistem. Sepse ne mund ta shohim atë, por… ata mund të na shohin vetëm pas rreth 1 mijë e 600 vitesh”, tha ajo.

Nëse në TRAPPIST-1 ka jetë jashtëtokësore, duhet shumë kohë që ata ta kuptojnë ekzistencën tonë.

Por, a duhet të përpiqemi të kontaktojmë me këto sisteme diellore duke shprehuar se ekziston dikush që dëgjon mesazhet tona?

Disa ekspertë, përfshirë edhe Stephen Hawking, paralajmërojnë që të shmanget kontakti me të huajt sepse ata mund të na shkatërrojnë.

Por zonja Kaltenegger thotë se nuk ka rëndësi. Nëse ato planete kanë jetë të përparuar, ata tashmë e dinë ekzistencën tonë.

Qysh para dy miliardë vitesh, ju mund ta dini se ka jetë në planet për shkak të bio-nënshrkimeve, për shkak të oksigjenit që ne thithim, apo jo? Pra është e pamundur të fshihemi. Pavarësisht nëse dërgojmë ose jo sinjale, ata mund ta dinë se në këtë planet ka jetë, Nëse kemi frikë se do të vijnë qenie jashtëtokësore të na shkatërrojnë, në fakt po pranojmë se janë një shoqëri me teknologji aq të përparuar saqë të përshkojë këtë distancë të madhe”.

Nëse ata ekzistojnë, përse nuk na kanë kontaktuar?

Duhet kohë e gjatë për dërgimin e mesazheve dhe udhëtimin e organizmave mes sistemeve diellore ndërsa qytetërimet mund të mos kenë jetëgjatësi aq të madhe.

Ndoshta jeta në gjithësi është e rrallë. Ndoshta kurioziteti është një karakteristikë unike e njeriut.

Përkundër dilemave, shkencëtarët vazhdojnë të shpresojnë që diku atje, forma të tjera jete po mundohen të kontaktojnë njerëzimin.

voa

Krijimi i imazheve të njerëzve me teknologjinë e inteligjencës artificiale

Imazhet dixhitale të individëve që nuk ekzistojnë, në dukje reale, po shiten në internet në sasi të mëdha, me mijëra. Korrespondentja e Zërit të Amerikës, Deana Mitchell i hedh një vështrim këtij fenomeni dhe problemeve që mund të krijojë.

Këto fytyra, të krijuara nga inteligjenca artificiale, janë produkt i Generated.Photos, një kompani që shet fytyra njerëzish, të cilat përdoren nga kompanitë e video-lojrave për të krijuar personazhe më realiste dhe biznese të tjera që kërkojnë koleksione imazhesh.

“Programi ynë ka aftësinë të mësojë se si të krijojë imazhe që u ngjajnë njerëzve, e di se ku duhet të vendoset hunda, sa sy kanë njerëzit dhe modelin e flokëve. Bazuar në këtë njohuri, programi pastaj mund të krijojë në mënyrë të pavarur portretet”, thotë Ivan Braun, themelues i kompanisë Generated.Photos.

Kompania e zotit Braun ka sinkronizuar mijëra fotografi reale të njerëzve me programin e disponueshëm për publikun të kompanisë së grafikave kompjuterike, Nvidia për të krijuar një bazë të të dhënave me më shumë se 2.5 milionë fytyra të krijuara me teknologjinë e inteligjencës artificiale.

Ivan Braun thotë se qëllimi i tij fillestar ishte thjesht ulja e kostos së punës nga punësimi i fotografëve, modeleve, parukierëve, një aspiratë mjaft e thjeshtë.

Por në mungesë të rregulloreve mbi këtë praktikë, fytyrat e sajuara kanë filluar të bëhen një burim i lehtë mashtrimi.

Ka shenja në disa imazhe që tregojnë se ato janë fytyra të krijuara nga kompjuteri, njolla të çuditshme, vathë që nuk kombinojnë ose hije afër vijës së flokëve.

Por profesori i Universitetit të Kalifornisë në Berkley, Hany Farid, ekspert në zbulimin e imazheve të rreme, thotë se mënyra më e mirë për të shmangur përpjekjet e mashtrimit është të jesh i vetëdijshëm për klikimet që bën në internet.

“Ekziston një virus dhe ekziston një sëmundje e dezinformimit. Por ju jeni pjesë e problemit. Ju mund ta përhapni atë kur ju pëlqeni, ndani dhe ripostoni një gjë të tillë pa u menduar mirë. Ju jeni bartës i kësaj epidemie”, thotë ai.

Zoti Braun është i vetëdijshëm që imazhet e tij mund të përdoren për të mashtruar njerëzit.

Kështu që kompania e tij po ndan të dhënat e saj me disa kompani të mediave sociale për t’i ndihmuar ata t’i diktojnë rastet kur përdoren imazhet e krijuara nga inteligjenca artificiale.

Aplikimi i tyre i më i ri quhet anonimizuesi. Aty ju mund të ngarkoni një fotografi tuajën dhe programi pastaj nxjerr një larmi fytyrash me ndryshime të vogla nga fortografia juaj, duke e bërë më të vështirë deshifrimin e një fotografie reale nga një imazh i krijuar nga inteligjenca artificiale.

voa

Vaksina e BioNTech ka efekt ndaj variantit Delta të Coronës

BioNTech Ugur SahinJavët e fundit në Europë e Gjermani po përhapen infektimet me variantin e ri Delta të Coronës, me origjinë nga India. Kreu i sipërmarrjes gjermane BioNTech dha tani lajmin e mirë.

“Aktualisht nuk kemi të dhëna, se është e nevojshme përshtatja e vaksinës sonë me variantet e virusit në qarkullim”, tha drejtuesi i bordit të BioNTech, Ugur Sahin në takimin kryesor virtual të sipërmarrjes bioteknologjike.

Vaksina e tretë mund të ndihmojë

BioNTech po punon për procedura më pak të ngurta në sektorët e teknlogjisë, prodhimit dhe marrjes së lejeve, kjo për të qenë gati dhe për të reaguar shpejt, nëse do të jetë e nevojshme një dozë e tretë për vaksinimin e mëparshëm apo një përshtatje me një degëzim të ri të virusit. BioNTech e analizon aktualisht efektshmërinë e vaksinës edhe kundër varianteve të reja, tha themeluesi i BioNTech, Sahin. Dija për mutacionet e reja të virusit po rritet dita-ditës, shtoi shpikësi i vaksinës. Ajo që vihet re është se imuniteti i të vaksinuarve me kohë dobësohet dhe nga ana tjetër krijohen variante të reja. “Unë pres që një vaksinë e tretë për rigjenerimin e imunitetit mund të ketë një rëndësi të madhe”, shpjegoi kreu i BioNTech. “Por ne ende nuk e dimë, kur dhe sa shpesh do të jetë i nevojshëm një vaksinim i ri.”

RKI: Infektimet me variantin Delta mund të çojnë në sëmundje të rëndë

Sipas Sahin sipërmarrja bioteknologjike e Mainzit dhe partneri Pfizer në këtë vit planifikojnë një kapacitet prodhimi prej 3 miliardë dozash vaksine- vitin e ardhshëm prodhimi do të rritet. Të paktën 50% të prodhimit BioNTech kërkon ta ofrojë vetë.

Se sa shpejt përhapet varianti Delta i virusit i zbuluar në Indi, këtë e tregon edhe landi gjerman, Hesen. “Kemi shenja të qarta, që Delta në Hesen dominon në më shumë se 20% të rasteve”, u shpreh ministri i Shëndetësisë së landit, Kai Klose. Prandaj ka shumë rëndësi vaksinimi sa më i shpejtë, theksoi politikani i gjelbër.

Sipas Institutit Robert Koch, RKI infektimet me variantin Delta mund të çojnë në sëmundje të rëndë të Covidit. Sipas RKI në Gjermani mund të rriten infektime në të ardhmen, sepse varianti Delta është më infektues. Në Britaninë e Madhe ky variant i virusit është bërë mbizotërues në shifrat e infektimeve brenda pak javësh dhe po i shton ato, megjithë suksesin e Britanisë së Madhe në fushatën e vaksinimit. Lisbona, kryeqyteti portugez u mbyll dy ditë në fundjavë për shkak të rritjes së infektimeve. Në Moskë është shënuar një rekord i ri infektimesh me variantin e ri.

la/nob/qu (dpa,rtr)