Kategoritë: Shkenca

Kamera më e madhe dixhitale në botë shkrep fotografinë e parë

kamera dixhitaleU deshën më shumë se një dekadë dhe rreth 700 milionë dollarë për krijimin e saj, por kamera dixhitale më e madhe në botë realizoi fotografinë e saj të parë.

Kamera që është projekt i përbashkët i dy agjencive qeveritare të Shteteve të Bashkuara, është krijuar për regjistrimin e imazheve të universit për dhjetë vitet e ardhshme.

Projekti më i madh filmik i të gjitha kohërave po ndërtohet në një qendër vrojtimi në Kili.

Misioni i tij? Asgjë më pak se regjistrimi i imazheve të asaj që është e dukshme në univers.
“E dinim se kishim nevojë për një kamera shumë të madhe. Ajo që ne kërkonim ishe më e madhe sesa çdo aparat i krijuar më parë“, tha Dr. Steven Kahn i qendrës vrojtuese “Vera C. Rubin.

Steven Kahn po udhëheq punimet për ndërtimin e kameras me rezolucion prej 3 miliardë pikselë që ofron fotografi 300 herë më të qarta sesa një telefon inteligjent dhe që do të filmojë qiellin gjatë natës për 10 vitet e ardhshme.

“Nëse e bëjmë këtë vazhdimisht për dhjetë vite, atëherë do të kemi mijëra imazhe të çdo pjese të qiellit. Duke krahasuar fotografitë, do të shohim dallimin në qiell dhe gjithçka që lëviz në të“, thotë Dr. Kahn.

Të dhënat që mblidhen për herë të parë nga kamera e financuar nga qeveria amerikane, do të ndihmojnë në zbardhjen e dy mistereve shkencore: errësirës dhe energjisë së saj.

Por studiuesit zgjodhën diçka më të zakonshme për provën e parë të kamerës: një copë brokoli.

“Fotografimi i saj ishte interesant sepse ndërsa e zmadhoje shihje më shumë gjëra”,shtoi zoti Khan.

Shfaqja e fotografisë së brokolit do të kërkonte një ekran me cilësi tejet të lartë.

Shkencëtarët por edhe qytetarët e interesuar do të analizojnë të dhënat e siguruara nga kamera.

Zoti Kahn thotë se ka mjaftueshëm galaktika për secilën klasë në botë, duke u mundësuar studentëve zbulimin e një supernove.

“Nxënësit e shkollave mund të jenë njerëzit e parë që do të shohin një supernovë.”

Kamera pritet të nisë grumbullimin e imazheve në vitin 2023.

voa

Laboratori në Berlin provon dërgimin me dronë të testeve për koronavirus

DroneNjë laborator në Gjermani po shpreson të kursejë kohën e nevojshme për dërgimin e testeve për koronavirus në Berlin, duke përdorur dronët për të shmangur trafikun e ngarkuar të kryeqytetit. Kompania që e ka selinë në Kaliforni, Matternet, po e provon këtë ide duke transportuar me dronë nga spitali tek “Labor Berlin” që është një nga laboratorët më të mëdhenj në Evropë.

Distanca nga spitali në laborator është rreth 11 kilometra. Duke transportuar me dronë, kompania pret që nga janari të shkurtojë kohën e dërgimit të materialeve nga rreth një orë në afër dhjetë minuta.

Shpresat janë që dronët të mundësojnë transportime të rregullta në laborator nga gjashtë pika të ndryshme në Berlin, duke kursyer minuta të vlefshme për testimet e koronavirusit.

“Koha e marrjes së një rezultati është shumë e rëndësishme, sidomos kur dyshon për një të infektuar. Duhet të identifikohet personin dhe të merret rezultati sa më shpejt që është e mundur, në mënyrë që personi të vetë-izolohet ose të jetë në gjendje të vazhdojë përditshmërinë” thotë Klaus Tenning, drejtues i projektit në laboratorin “Labor Berlin”.

Në çdo rrugë do të shërbejnë dy dronë, të cilët ofrojnë transport 24 orë në ditë. Bateritë ndërrohen kur para se të shkarkohen, për të shmangur kohën e karikimit.

Secili dron mund të mbajë rreth 40 mostra. Nuk do të transportohen vetëm teste për COVID, por çdo mostër që duhet ekzaminuar në laborator.

“Qëllimi ynë ishte që të mos bëjmë një projekt kërkimor për të parë nëse kjo është e mundur. Ne thamë që nga fillimi se ky është një projekt pune që shfrytëzon aplikacionet ekzistuese”, tha zoti Tenning.

Sipas agjencisë për kontrollin e epidemive në Gjermani, Institutit Robert Koch, 175 laboratore gjermane kanë kapacitet për kryerjen e 307 mijë testeve për COVID-19.

Çdo javë, bëhen mbi një milion teste, disa në qendrat e krijuara të testimeve por edhe në klinika dhe spitale.

Zoti Tenning mendon se ka hapësirë për përmirësim të mënyrës së dërgimit të mostrave nga qendrat testuese në laboratore.

“Një situatë urgjente si ajo e pandemisë mund të sjellë ndryshime të shpejta dhe kreative”, tha ai.

Matternet përdor një sistem të ngjashëm të shpërndarjes me dronë në Zvicër dhe SHBA, por Berlini do të jetë vendi i parë në Bashkimin Evropian që bën dërgesa me dronë.

Kompania pret që më 30 dhjetor të hyjë më fuqi rregullorja e re e përdorimit të dronëve, përpara se të fillojnë funksionimin.

Në rast se motori i një droni pushon papritur, pajisjet kanë parashuta.

Ata gjithashtu vërejnë mjetet e tjera si helikopterë. Në raste të tilla qendra e kontrollit lidhet me operatorët e helikopterëve për të shmagnur një dronë që fluturon në zonën e njëjtë.

Por shumica e veprimeve të dronit janë autonome.

“Dronët fluturojnë në mënyrë automatike. Ata ndizen vetë, ndjekin rrugën e përcaktuar dhe aterojnë në mënyrë autonome në destinacion”, shpjegon Alex Norman, menaxher i projektit Matternet.

Faza tjetër e pandemisë së koronavirusit, pritet të fillojë kur vaksina të jetë gati.

Nuk ka plane për shfrytëzimin e dronëve për bartjen e vaksinave, por kjo ka mundësi të ndodhë në të ardhmen thotë zoti Norman.

Matternet është duke krijuar konteinerë që mund të përdoren për ruajtjen e materialeve të domosdoshme për vaksina të caktuara në temperatura të ulëta.

voa

GM kalon në anën e Kalifornisë në konfliktin për standartet e ndotjes me Presidentin Trump

General Motors Chief Executive Officer Mary BarraFILE PHOTO: General Motors Chief Executive Officer Mary Barra announces a major investment focused on the development of GM future technologies at the GM Orion Assembly Plant in Lake Orion

General Motors ndryshoi qëndrimin duke kaluar në anën e Kalifornisë në betejën ligjore kundër të drejtës së këtij shteti për të vendosur standardet e ajrit të pastër, duke braktisur administratën Trump ndërsa mandatit të presidentit po i afrohet fundi.

Drejtorja Ekzekutive Mary Barra tha në një letër të hënën për organizatat mjedisore se kompania GM nuk do të mbështesë më administratën Trump në procesin gjyqësor kundër standardeve të Kalifornisë. Dhe GM po u bën thirrje prodhuesve të tjerë të automjeteve të bëjnë të njëjtën gjë.

Ky veprim është një shenjë se GM dhe prodhuesit e tjerë të automjeteve po parashikojnë ndryshime të mëdha kur Presidenti i zgjedhur Joe Biden të marrë detyrën në janar. Tashmë të paktën një prodhues tjetër i madh automjetesh, Toyota, tha se mund të bashkohet me GM-in duke mbështetur qëndrimin e autoriteteve shtetërore të Kalifornisë.

Në letrën e saj, zonja Barra shkruante se kompania pajtohet me planin e zotit Biden për të zgjeruar përdorimin e automjeteve elektrike. Javën e kaluar, GM tha se po teston një bateri të re kimike që do të ulë koston e automjeteve elektrike brenda pesë viteve të ardhshme.

Zonja Barra e dërgoi letrën pas një bisede të hënën në mëngjes me zonjën Mary Nichols, drejtuesja e Bordit të Burimeve Ajrore të Kalifornisë, thuhet në njoftimin e kompanisë GM. Bordi është rregullatori i shtetit për ndotjen e ajrit.

“Ne besojmë se qëllimet ambicioze të Presidentit të zgjedhur, Kalifornisë dhe kompanisë General Motors për rritjen e përdorimit të produkteve elektrike janë në të njejtën linjë, si një mënyrë për të trajtuar ndryshimin e klimës duke ulur në mënyrë drastike emetimet e karbonit nga automjetet”, thuhet në letër.

Nichols e quajti lajm të mirë njoftimin e kopmpanisë GM. “Jam e kënaqur që jemi përsëri në komunikim me zonjën Mary Barra”, tha ajo. “Ka kaluar një kohë e gjatë që nuk kemi biseduar”.

Lajmi, së bashku me njoftimin e kompanisë GM për të tërhequr nga tregu 7 milionë automjete difektoze, duke shmangur një luftë të zgjatur ligjore, ndihmoi në rritjen me 4 për qind të aksioneve të prodhuesit të automjeteve të hënën.Çmimi i një aksioni të kompanisë arriti në 45,16 dollarë, niveli më i lartë në më shumë se dy vjet. Vlera e aksioneve të kompanisë GM është dyfishuar që nga prilli.

Dan Becker i Qendrës për Diversitetin Biologjik, një nga grupet mjedisore që mori letër nga zonja Barra, tha se GM bëri gabim në përpjekjen për të ndalur Kaliforninë që të mbronte njerëzit e saj nga ndotja e shkaktuar nga automjetet.

“Tani prodhuesit e tjerë të makinave duhet të ndjekin shembulllin e kompanisë GM dhe të tërheqin mbështetjen për sulmin e (Presidentit Donald) Trump ndaj makinave të pastra (atyre që nuk shkaktojnë ndotje)”, shkruante ai në një email.

Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj një kërkese për koment dhe Agjencia e Mbrojtjes së Mjedisit, duke thënë vetëm se është interesante të shohësh ndryshimin e qëndrimeve të kompanive amerikane.

Në një deklaratë, zoti Biden tha se vendimi i kompanisë GM është inkurajues për ekonominë, planetin dhe suksesin e kompanive amerikane të prodhimit të makinave.

“Vendimi i kompanisë GM tregon se sa dritëshkurtra janë përpjekjet e administratës Trump për të shkatërruar novacionin amerikan dhe mbrojtjen e Amerikës nga kërcënimi i ndryshimit të klimës”, thuhet në deklaratë.Efektet e këtij zhvillimi do të ndihmojnë Shtetet e Bashkuara të jenë novatore dhe të krijojnë vende pune me paga të mira dhe të mbrojtura nga sindikatat.

Vitin e kaluar General Motors, Fiat Chrysler, Toyota dhe 10 prodhues më të vegjël dolën në krah të administratës së Presidentit Trump në një proces gjyqësor mbi të drejtën e Kalifornisë për të përcaktuar standardet e veta për emetimet e gazeve që shkaktojnë efektin serrë dhe teknologji që mundëson përdorim ekonomik të karburantit.

Kompanitë thanë se do të ndërhynin në një proces gjyqësor të ngritur nga Fondi i Mbrojtjes së Mjedisit kundër administratës Trump, që ka mbështetur heqjen e standarteve kombëtare të ndotjes të miratuara nga administrata e Presidentit Barack Obama.

Ky grup e quan veten “Coaliton for Sustainable Automotive Regulation” dhe në të janë të përfshira kompanitë Nissan, Hyundai, Kia, Subaru, Isuzu, Suzuki, Maserati, McLaren, Aston-Martin dhe Ferrari. Ky koalicion tha se prodhuesit e makinave po përballen me standarde të shumëfishta dhe të paqëndrueshme, të cilat do të rrisnin koston për konsumatorët.

Në një deklaratë, Toyota tha se ajo ka mbështetur rritjen e përvitshme dhe graduale të standardeve të efektshmërisë ekonomike të makinave dhe ajo u bashkua me koalicionin sepse shumica e prodhuesve të tjerë të automjeteve ranë dakord se duhet të ketë një standard të vetëm për këtë në mbarë Shtetet e Bashkuara. Por kompania e pranoi se zoti Biden së shpejti do të marrë një qëndrim tjetër.

“Duke patur parasysh ndryshimin e rrethanave, ne po vlerësojmë situatën, por mbetemi të përkushtuar në qëllimin tonë për standarte të qëndrueshme, të njësuara për përdorimin ekonomik të karburantit, të zbatueshëm në të 50 shtetet”, tha kompania Toyota.

Masa fillestare i vuri prodhuesit e makinave të përfshirë në koalicion në kundërshtim me pesë kompani të tjera, BMW, Ford, Volkswagen, Volvo dhe Honda, të cilat mbështetën Kaliforninë dhe miratimin e standarteve më të forta se ato të administratës Trump kundër çlirimit të gazeve serrë. Rreth 10 shtete të tjera ndoqën shembullin e Kalifornisë.

Në shtator të vitit 2019, Presidenti Trump njoftoi se administrata e tij do të kërkonte t’ia hiqte Kalifornisë autoritetin e dhënë nga Kongresi për të vendosur standarde më të rrepta se ato të lëshuara nga rregullatorët federalë.

Masa erdhi pasi Ford, BMW, Honda, Volkswagen dhe më vonë Volvo nënshkruan një marrëveshje me Kaliforninë, që për muaj me radhë ishte në kundërshtim me qëndrimin e administratës Trump.

Shumë prodhues të automjeteve kanë thënë në të kaluarën se ata mbështesin rritjen e standardeve, por jo në nivelin që kërkonte administrata Obama në vitin 2016.

Sipas kërkesave të atëhershme të administratës Obama, flota e automjeteve të reja do të duhet të djegë mesatarisht 12.7km për litër karburanti deri në vitin 2021, duke u rritur atë në 15.3km për litër karburanti deri në vitin 2025. Kjo parashikon gjithashtu vazhdimin e rritjes së efektshmërisë rreth 5 për qind çdo vit pasues. Plani i administratës Trump rrit efektshmërinë ekonomike të karburantit për makinat me 1.5% në vit, duke mbështetur një propozim të mëparshëm për të ngrirë standardet për vitin 2021.

Prodhuesit e automjeteve thonë se për shkak se blerësit po përdorin makina më të mëdha, shumë kompani nuk do të jenë në gjendje të përmbushin standardet më të rrepta.

voa

Makina fluturuese holandeze merr patentën rrugore në Evropë

Makina fluturuesePas fillimit të provave për fluturim dhe ngarje në vitin 2012, firma holandeze Pal-V tani thotë se makina e saj fluturuese “Liberty” ka marrë miratimin në Bashkimin Evropian për përdorim në rrugë.

Robert Dingemanse, themelues i kompanisë, thotë se është dashur shumë punë për të përshtatur mjetin fluturues që paloset, për të marrë miratimin e përdorimit në rrugë. Mjeti është çertifikuar për frenat, zhurmën dhe ndotjen.

“Nuk ka patur asnjëherë rregullore të përbashkëta mbi funksionimin ajror dhe rrugor për një mjet. Kemi arritur të ndërtojmë një mjet që u përshtatet të gjitha rregulloreve, që janë rreth 5 mijë këkesa që duhen përmbushur.”

Kompania Pal-V ka patur një qasje më tradicionale në ndërtimin e makinës fluturuese dy vendëshe dhe me tre rrota për ngarje në rrugë. Drejtuesit duhet të kenë liçensën e pilotit për ta fluturuar atë.

Kompania thotë se mjeti mund të arrijë shpejtësi deri 160 kilometra në orë në rrugë. “Liberty” mund të përshkojë distanca ajrore prej 500 kilometrash me një shpejtësi deri 180 kilometra në orë me një serbarator.

Nëse je duke e ngarë makinën dhe paraqitet nevoja për të fluturuar, do të duhen vetëm dhjetë minuta që ta përshtatësh mjetin, thotë kompania.

Zoti Robert Dingemanse thotë se 90mjetet e para, që do të jenë me porosi, do të kushtojnë rreth 500 mijë euro, dhe do të jenë gati në vitin 2022. Më pas, variantet standarde do të kushtojnë rreth 400 mijë euro.

Këngëtari Bruce Dickinson i grupit “Iron Maiden” është një prej klientëve të parë të kompanisë. Firma nuk ka bërë të ditur se sa porosi janë marrë deri tani, ndërsa thotë se ka mjaftueshëm që fabrika e vogël holandeze të vazhdojnë punën për rreth 30 muaj. Pandemia, thotë zoti Robert Dingemanse, nuk ka ndikuar negativisht tek firma e tij.

“Është rritur interesi dhe kërkesa për makinën fluturuese si rezultat i pandemisë sepse mjeti të ofron distancim dhe aftësitë për të shkuar kudo nga toka apo ajri pa rrezikuar infektimin.”

Analistët vlerësojnë qasjen e kompanisë Pal-V në prodhimin e makinës fluturuese. David Gleave ëshë hulumtues për sigurinë e aviacionit.

“Çfarë qasje do të kenë kompanitë e tjera? Kemi parë shumë kompani që kanë bërë bujë dhe pastaj janë zhdukur, kryesisht në fushën e dronëve. Ndryshe me këtë mjet që është shumë praktik për të fluturuar dhe ngarë në rrugë.”

Firma Pal-V po shpreson që të marrë lejen e fluturimit me Agjencinë Evropiane të Sigurisë së Aviacionit (EASA), një proces i filluar në vitin 2015. Ata shpresojnë që kjo të arrihet në kohë për të filluar dërgesat e para në vitin 2022.

voa

Program i ri tre dimensional për parashikimin e motit

3 dimensionalNdërsa rastet e motit ekstrem po bëhen gjithnjë e më të shpeshta dhe më intensive në mbarë Shtetet e Bashkura dhe në botë, shkencëtarët po përpiqen të krijojnë programe për parashikime më të sakta të motit.

Ngjarjet me mot të ekstrem po ndodhin më shpesh në të gjithë Amerikën.

Kuptimi më i mirë i modeleve të parashikimit të klimës ekstreme është thelbësor për shkencëtarët.

Studiuesit në Universitetin e Merilendit shpresojnë të japin kontributin e tyre në këtë drejtim.

Në bashkëpunim me Agjencinë amerikane të Oqeaneve dhe Atmosferës, NOAA dhe agjencinë NASA, studiuesit po krijojnë një program për parashikimin e motit duke përdorur teknologjinë e Realitetit Virtual 3-D.

Ky do të ishte një përmirësim në krahasim me programet ekzistuese ku të dhënat shfaqen aktualisht në formatin dy dimensional.

Të dhënat atmosferike janë të natyrës tre dimensionale. Retë nuk janë dy dimensionale. Erërat nuk fryjnë nga lindja në perëndim, ato fryjnë gjithashtu lart e poshtë”, thotë Eric Lee, udhëheqësi ekipit të studiuesve të realitetit virtual në Universitetin e Merilendit.

Pra, përmes realitetit virtual ne i paraqesim të dhënat në kontekstin e tyre tre dimensional. Dhe shpresojmë që kjo do të çojë në interpretimin më të mirë të të dhënave nga njerëzit që i përdorin ato“, thotë shkencëtari i Universitetit të Merilendit, Mason Quick.

Projekti, i financuar nga Agjencia amerikane e Oqeaneve dhe Atmosferës, është një nga programet e pakta të hartave të motit që eksploron teknologjinë e realitetit virtual. Dhe ai vjen në kohën e duhur.

Scott Rudlosky, Shkencëtar i Agjencisë amerikane e Oqeaneve dhe Atmosferës -skype

Nëse mund të përdorni teknologjinë tonë të sensorëve së bashku me njohuritë tona shkencore për t’u ofruar informacione praktike njerëzve, ju mund t’i ndalni zjarret e pyjeve para se ato të bëhen masive dhe me pasoja të mëdha“, thotë shkencëtari i NOOA-s, Scott Rudlovsky.

Ndërsa programi është ende në fazat e hershme, ekspertët janë të entuziazmuar për potencialin e tij afatgjatë.

Unë mendoj se një sistem si ky do ta bëjë parashikimin e motit shumë më të lehtë për meteorologët dhe do të çojë në vendimmarrje më të shpejtë dhe më të mirë në rast të një katastrofe natyrore ose një ngjarje ekstreme të motit, dhe ndoshta do të ndihmojë në shpëtimin e jetëve“, tha studiuesi Eric Lee.

Virusi i Coronës: Sa kohë pas infeksionit vazhdon njeriu të jetë imun?

maskaNë studim i ri, i bërë në shkallë të gjerë në Britaninë e Madhe tregon se pas infektimit me COVID-19 imuniteti bie shumë më shpejt se sa mendohej, sidomos tek të moshuarit. Verifikimi i fakteve na tregon çfarë dimë.

“Unë jam imun”, tha Donald Trump kur u kthye në fushatën elektorale pasi kapërceu sëmundjen me COVID-19 dhe i tha publikut se do donte më mirë që ta puthte. Personi më i rëndësishëm në botë që u i infektua me Corona në fund nuk i puthi fare njerëzit në publik, dhe bëri mirë që nuk i puthi. Sepse sipas studimeve aktuale nuk dihet faktikisht nëse presidenti është imun apo jo.

Çështja e imunitetit e ka shoqëruar pandeminë e Coronës që në orët e para. Duke pasur parasysh rritjen e madhe të numrit të infeksioneve në Europë, Amerikën Veriore dhe Amerikën Jugore, çështja e imunitetit është shumë e rëndësishme. Një studim i ri ka ulur shpresat për ekzistencën e imunitetit natyror, pa vaksinë. Studiues të Imperial College London kanë bërë analizat e 365.000 vetëve në Angli dhe kanë gjetur shenja se imuniteti bie me kalimin e kohës. Çfarë dihet deri tani shiheni në verifikimin e fakteve nga DW:

Sa kohë mbetet njeriu imun mbas sëmundjes me COVID-19?

Kjo varet nga shumë faktorë. Për shembull nga mosha, siç thotë një studim i bërë nga Imperial College në Londër: Tek njerëzit me moshë më të madhe se 75 vjeç është vënë re kthim më i shpejtë i antitrupave të krijuar se sa tek më të rinjtë. Po ashtu krijimi i antitrupave varet nga grada e sëmundjes së kaluar. Për çudi numri i antitrupave ra më pak tek punonjësit e sistemit të shëndetësisë, gjë që tregon për përsëritje të infektimit ose ekspozim më të madh ndaj virusit të Coronës, thonë studiuesit. Pra imuniteti zgjat disa javë ose disa muaj, kjo varet nga personi që infektohet.

Në një studim tjetër të Harvard Medical School dhe të Universitetit të Torontos studiuesit nxorrën se sasia e madhe e antitrupave zgjaste dy deri katër javë pas infektimit, pastaj fillonte të binte. Niveli i antitrupave ka mbetur katër muaj i lartë, prandaj “ka shumë mundësi që në këtë periudhë njeriu të jetë i mbrojtur”, thotë drejtuesja e studimit, Richelle Charles. Por as ky studim nuk është dëshmi faktike për mbrojtjen. Pyetja për qëndrueshmërinë e imunitetit kundrejt virusit të ri të Coronës, mbetet fillimisht pa përgjigje.

Pse ka deklarata të ndryshme për imunitetin?

Kjo ka të bëjë me llojin e analizave, periudhën ose madhësinë e studimit. Kështu për shembull, studiuesit kanë nxjerrë në studime të ndryshme të bëra në Nju Jork se 20 përqind e popullsisë së cilës i janë bërë analizat ka pasur antitrupa, më Heinsberg të Gjermanisë kanë gjetur antitrupa tek 15 përqind dhe në pikën turistike austriake të skive, Ischgl, antitrupa ka pasur 40 përqind e të analizuarve. Të tre këto vende kanë qenë pika të nxehta gjatë valës së parë të Coronës, por vlerat e matura atje kanë qenë të ndryshme. Në Kinë, ku virusi u verifikua fillimisht, mjekët kanë gjetur në një studim të vogël, se njerëzit që kanë kaluar infektimin me Corona pa pasur simptoma, nuk kanë pasur më antitrupa në gjak pas dy muajsh. Kurse në SHBA, shkencëtarët e Universitetit të Arizonës kanë qenë më të sigurt. Duke analizuar 6 000 vetë ata kanë parë dëshmi “se imuniteti mbetet stabil të paktën pesë muaj rresht”, siç deklaron imunobiologia, Deepta Bhattacharya.

Dhe tani studiuesit e Imperial College  kanë parë se nga fillimi i qershorit deri në fund të shtatorit pjesa e popullsisë që ka pasur antitrupa ka rënë nga 6 në 4,4 përqind. Kjo flet për zgjatje më të vogël të imunitetit. Por edhe verifikimi i antitrupave në gjak është gjë e vështirë. Rezultatet e studimit janë të ndryshme, edhe sepse disa studime kanë qenë deri tani në gjendje fillestare dhe nuk kanë kaluar procesin e kontrollit shkencor  (edhe studimi i bërë nga Imperial College në Londër).  Në fund të fundit çështja e imunitetit nuk është studiuar sa duhet. Këtë e pohojnë shumë studiues.

A duhet të vazhdojë masat mbrojtëse ai që ka kaluar sëmundjen me COVID-19?

Po, duhet. Nga pikëpamja ligjore nuk bëhen dallime midis njerëzve para ose pas sëmundjes me COVID-19. Masat mbrojtëse që janë të ndryshme nga vendi në vend, dhe në Gjermani edhe nga rajoni në rajon vlejnë për të gjithë njerëzit dhe janë pjesërisht të lidhura me dënime të mëdha. Nga pikëpamja mjekësore njerëzit duhet të respektojnë rregullat e mbrojtjes edhe pasi kanë kaluar sëmundjen me COVID-19. Sepse, e para nuk dihet sa zgjat imuniteti dhe e dyta, dihet se ka pasur disa raste të reinfektimit. “Edhe nëse një analizë e bërë tregon për antitrupa, personi duhet të vazhdojë të respektojë masat e sigurisë kombëtare si për shembull ruajtjen e distancës, mbajtjen e maskës dhe bërjen e analizave kur shfaqen simptomat,” thotë Paul Elliot, Drejtor i Imperial College në Londër.

A ka njerëz që nuk kanë imunitet pasi kanë kaluar sëmundjen me COVID-19?

Për këtë nuk ka dëshmi. Në një studim amerikan të bërë mes ushtarëve të marinës, 41 përqind e personave të cilëve iu bënë analizat nuk kanë pasur në gjak antitrupa të neutralizuar. Në një studim kinez të Universitetit Fudan në Shangai, 6 përqind e personave nuk kanë pasur antitrupa të neutralizuar në gjak. Kjo do të thotë se nuk është e sigurt nëse krijon apo jo imunitet çdo njeri, që infektohet me virusin e ri të Coronës. Instituti gjerman Robert-Koch thotë në përshkrimin e karakteristikave aktuale të virusit të Coronës, se sipas gjendjes aktuale të studimeve vazhdon të jetë e pasigurt, “sa i rregullt, sa i madh dhe sa i gjatë është imuniteti”.

dw

Rrëfimi i astronautit që mban rekordin për kohën e qëndrimit në hapësirë

astronaut

2 nëntori shënon 20 vjetorin e dërgimit të njerëzve të parë në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës. Scott Kelly, astronauti që mban rekordin e qëndrimit nëstacion me 340 ditë resht, rrëfen përvojën e tij.

Scott Kelly, një astronaut amerikan dhe kapiten i marinës amerikane, tashmë në pension, ka regjistruar më shumë se 15 mijë orë fluturimi në 40 mjete ajrore dhe hapësinore.

Përvoja e tij e gjatë në hapësirë përfshin dy fluturime në anijen ruse Soyuz, e cila u nis nga dhe zbriti në Kazakistan.

Ai po ashtu qëndroi dy herë në Stacionin Hapësinor Ndërkombëtar në cilësinë e komandantit.

I pari ishte një mision 159 ditor më 2010-2011, pasuar nga misioni prej 340 ditësh më 2015, së bashku me kozmonautin rus Mikhail Kornienko.

Zoti Kelly reflekton mbi kohën e tij në Stacionin ndërkombëtar të Hapësirës, në prag të 20 vjetorit të dërgimit të njerëzve atje.

“Një nga arritjet më të mëdha të Stacionit Ndërkombëtar Hapësinor është fakti se ai është një program ndërkombëtar dhe është një eksperiment i vazhdueshëm se si mund të jetosh dhe punosh në një hapësirë të kufizuar dhe me shumë rreziqe, sepse një ditë duam të shkojmë në Mars. Duam të shkojmë në vende tjera të sistemit tonë diellor”, thotë ish astronauti i NASA-s.

Kolegia e tij, astronautja Kate Rubins, votoi më 22 tetor për zgjedhjet presidenciale amerikane ndërsa ndodhej më shumë se 200 milje mbi tokë.

Zoti Kelly, i cili po ashtu ka votuar nga hapësira, shpjegon procesin.

“Mendoj se është me rëndësi që të gjithë të votojnë. Unë kam votuar nga hapësira, prandaj askush nuk mund të arsyetohet. Mua më ndihmoi NASA të votoj. Është njësoj si në tokë, të duhet një plan, nëse do të votosh ditën e zgjedhjeve ose përmes postës. Është e rëndësishme të pranojmë se ka shumë mënyra për të votuar. Edhe pse nuk është e detyruar të votosh, unë mendoj se e kemi detyrim qytetar”, thotë ai.

Sytë dhe sistemi imunitar i astronautit nganjëherë reagonin çuditshëm gjatë qëndrimit në orbitë, të paktën krahasuar me trupin e vëllait të tij binjak në tokë, Mark.

Lajmi i mirë është se ai po përmirësohet. Kështu thonë shkencëtarët që publikuan rezultatet e studimit të binjakëve, një hulumtim i parë që mundësoi ndjekjen e pasojave biologjike gjatë qëndrimit në një anije hapësinore duke krahasuar vëllezërit.

Një ekip ekspertësh analizoi shëndetin e binjakëve para, gjatë dhe pas qëndrimit 340 ditor të zotit Kelly në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës.

Studimi analizon rreziqet e mundshme të fluturimeve më të gjata hapësinore.

Astronauti thotë se Stacioni Ndërkombëtar i Hapësirës përfaqëson atë që mund të arrihet nga njerëzimi nëse bashkëpunohet dhe dëgjohen ekspertët.

“Ky stacion është gjëja më e vështirë që e kemi bërë ndonjëherë. Madje më e vështirë se shkuarja në hënë. Është një dëshmi se nëse përqëndrohemi tek diçka, nëse dëgjojmë ekspertët, nëse punojmë si ekip mund të arrijmë gjëra të pabesueshme” thotë astronauti Scott Kelly.

Në kohën kur kapsula me astronautët Kelly dhe Krinenko u lëshua nga Kazakistani, dyshja kishte udhëtuar 144 milionë milje në hapësirë, ishin rrotulluar 5 mijë e 440 herë rreth tokës dhe kishin përjetuar 10 mijë e 880 herë lindjen dhe perëndimin e diellit në orbitë.

voa

 

NASA zbulon ujë në sipërfaqen e ndriçuar të Hënës

HenaAgjencia amerikane e Hapësirës, NASA, njoftoi të hënën se ka konfirmuar ekzistencën e ujit në zonat e ndriçuara të Hënës, duke sinjalizuar se uji mund të jetë i pranishëm më gjerësisht se ç’mendohej më parë.

NASA tha se zbulimi u konfirmua nga Obzervatori Stratosferik për Astronominë me Rreze Infra të Kuqe i njohur me inicialet SOFIA, një laborator fluturues i krijuar duke modifikuar një avion të tipit 747. Më parë besohej se molekulat e ujit mund të gjendeshin në zona të ftohta, në sipërfaqen e pjesës së errët të Hënës.

Rezultatet e studimit janë botuar në numrin e fundit të revistës Nature Astronomy.

Më e thatë se Saharaja

NASA thotë se obzervatori SOFIA kishte diktuar molekula uji në kraterin Clavius, krateri më i madh që shihet nga Toka. Të dhënat tregojnë se uji është i pranishëm në përqëndrim 100-412 pjesëza për million, i bllokuar në shtresën e dheut mbi sipërfaqen hënore.

NASA thotë se po të bëhet një krahasim, Shkretëtira e Saharasë ka 100 herë më shumë ujë se sa sasia e diktuar në sipërfaqen e Hënës. Por sasia nuk ka rëndësi, aq sa prania e ujit që tani ka çuar në pyetje se si u krijua uji dhe si vazhdon të ekzistojë në këtë mjedis të vështirë.

NASA thotë se zbulimi i fundit i frymëzon shkencëtarët të vënë në jetë planet për të krijuar një stacion me astronautë mbi sipërfaqen e Hënës brenda kësaj dekade. Mbetet për t’u zbuluar nëse uji i diktuar mund të përdoret për të mbuluar nevojat e astronautëve.

Ekspedita të ardhshme të obzervatorit do të përpiqen të zbulojnë ujë në zona të tjera të ndriçuara të Hënës si dhe të kuptojnë se si u krijua kjo sasi uji në këtë objekt hapësinor.

voa

Veshjet e kompjuterizuara për të monitoruar shëndetin

veshje monitorim shendetiStudiuesit e kompjuterizimit të tekstileve, janë duke krijuar veshje që mund të monitorojnë parametrat shëndetësorë si rrahjet e zemrës dhe frymëmarrjen. Ndërsa përpjekjet për distancimin shoqëror vazhdojnë dhe përdorimi i telemjekësisë rritet, ndikimi i këtyre risive për kujdesin shëndetësor në distancë bëhet më i rëndësishëm.

Këto kohë, vizita tek mjeku është pak a shumë biseda me të në internet. Por në të ardhmen, mund të mjaftojë thjesht të vishesh.

Studiuesit e tekstileve të kompjuterizuara po krijojnë sensorë që mund të lahen dhe që mund të masin parametrat jetësorë përmes rrobave.

“Fija jonë është aktualisht një sensor që më pas e thurim ose e endim në një strukturë specifike.”

Tony Chahine është drejtor ekzekutiv i kompanisë së re kanadeze Myant që po teston një linjë të veshmbathjeve elektronike.

“Ne përdorim një sinjal elektrik nga trupi që e marrim përmes një fije përçuese”.

Ai e krahason atë me analizën e një elektrokardiogrami në spital.

“Teli e merr sinjalin elektrik nga zemra. . . në thelb ne po bëjmë të njëjtën gjë, por përmes fijes”.

Një këmishë prototip në Institutin e Teknologjisë në Massachusetts ka sensorë elastikë, që i rezistojnë ujit, dhe që janë të futura në mënyrë të padukshme në tekstilin e rrobave.

“Ne e thurim këmishën digjitale sipas trupit tuaj në mënyrë që të jetë e rehatshme megjithëse ka pajisje elektronike brenda”, thotë Canan Dagdeviren, ndihmës profesore në MIT.

Veshjet e personalizuara mund të bëhen për çdo lloj trupi, madje edhe për foshnje.

Siveshjet e krijuara nga instututi MIT edhe ato të kompanisë Myant mbledhin të dhëna fiziologjike si rrahjet e zemrës, temperaturën, frymëmarrjen dhe lëvizjet.

“Kjo lloj pajisje, krijon një hartë të trupit tuaj gjatë javës, muajit ose gjatë gjithë stinëve”, thotë Canan Dagdeviren.

“Është një pamje më e plotë shëndetit të pacientit që mund të informojë si mjekët ashtu edhe anëtarët e familjes, përmes moduleve Bluetooth që transmetojnë të dhënat”.

Dr. Milos Popovic po teston veshjet e kompanisë Myant dhe thotë se teknologjia është veçanërisht e dobishme për të moshuarit.

“Ne e shohim këtë si një zgjidhje për të sjellë kujdesin shëndetësor tek pacientët në shtëpitë e tyre dhe për të mundësuar njerëzit që të trajtohen në shtëpi pa pasur nevojë që të vijnë në spital. Dhe kjo ul barrën e spitalit në mënyrë që të trajtojmë më shumë pacientë”.

Një vështrim në kujdesin shëndetësor të së ardhmes, në kohën e distancimit social.

voa

Dronë dhe anije që mund të riparojnë turbina dhe pastrojnë oqeane

dronAnije pa drejtues dhe dronë autonomë një ditë mund të përdoren për riaparimin e turbinave të erës në det të hapur dhe pastrimin e plastikës në oqean.

Shkencëtarët pas kësaj teknologjie thonë se ajo mund të fillojë të përdoret brenda pesë vjetëve.

Është një ulje e kujdesshme e një droni në një port të qytetit Plymouth.

Por ky mjet teknologjie është krijuar për përdorim në det të hapur.

Një ekip nga Universiteti i Bristolit ka krijuar dronë që mund të kryejnë riparime në turbinat e erës në det të hapur. Transportimi i tyre deri atje do të bëhet me anije autonome.

Përdorimi i këtyre pajisjeve, nënkupton që më pak njerëz duhet të punojnë në mjedise të tilla të rrezikshme.

“Numri i turbinave po rritet me shpejtësi. Ka një numër të tyre madh në det të hapur, pra ndodhen në një mjedis vërtetë sfidues dhe ne duhet të jemi në gjendje t’i riparojmë ato për një periudhë më të gjatë që ato të prodhojnë energji”, thotë Dr. Tom Richardson, ligjërues në Universitetin Bristol.

Britania planifikon të rrisë përdorimin e energjisë së erës, prandaj një teknologji si kjo është e rëndësishme për të mbajtur turbinat në punë dhe prodhimin e energjisë elektrike.

Teknologjia e cila pritet të futet në përdorim për pesë vite, ka edhe funksione të tjera.

Inxhinierët nga Universiteti i Southampton janë duke punuar në një projekt për të përdorur anijet për mbledhjen e mbeturinave plastike në oqeane.

“Kemi mundësi që automjetet robot t’i shpërndajmë në zona të thella dhe të përdorim relativisht pak njerëz ose fare. Me këtë mënyrë veprimi tejkalojmë sfidën e largimit të materialeve nga oqeanet”, thotë Stephen Turnock, profesor i inxhinierisë në Universitetin Southampton.

Në kompaninë inxhinierike Thales e cila udhëheq zhvillimin e kësaj teknologjie,thonë se dronët dhe anijet nuk do t’i lënë njerëzit pa punë.

“Nuk po u marrim njerëzve vendet e punës por po shtojmë diçka në rolin e njerëzve, duke i bërë gjërat më efikase. Po ashtu ne përdorim më pak karbon. Këto gjëra mund të bëhen përmes autonomisë”, shpjegon Chris Warden nga kompania inxinierike “Thales”.

Pritjet janë që dronët dhe anijet pa drejtues të pastrojnë dhe t’i bëjnë oqeanet më të sigurta.

voa