All posts by V.F.

Gjermania apel Serbisë për pasivizimin e adresave

ministria e puneve te jashtmeTë pyetuar të DW, disa deputetë në Bundestagun gjerman dhe Ministria e Jashtme shprehën shqetësime mbi praktikën e pasivizimit nga autoritetet serbe kundër pakicës shqiptare në jug të Serbisë.

 

Në një përgjigje për DW, Ministria e Jashtme gjermane ka shprehur shqetësimet e saj për pasivizimin e adresave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës.në jug të Serbisë: “Fenomeni i të ashtuquajturit ‘pasivizim’ përshkruan masa që pengojnë qasjen e shqiptarëve etnikë në jug të Serbisë në shërbimet publike. Të prekurve u vështirësohet regjistrimi në vendbanime ose në marrjen e një letërnjoftimi. Shpesh raportohen raste ku organet i çregjistrojnë banorët, pas kontrolleve të bëra enkas, kur ata janë me pushime, në udhëtime, ose nuk janë në banesë për disa ditë. Riregjistrimi ka pengesa të mëdha. Kjo bën që të zvogëlohet numri i anëtarëve të pakicës që janë të regjistruar,” thuhet në përgjigje.

Në kundërshtim me obligimet ligjore 

Ministria e Jashtme gjermane kujton se kjo tendencë bie ndesh me obligimet e Serbisë për respektimin e të drejtave të pakicave: “Këto të drejta janë të garantuara si me Kushtetutë dhe me Ligjin për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të pakicave kombëtare. Veç kësaj, Serbia ka ratifikuar Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare të Këshillit të Evropës. Tendenca e ‘pasivizimit’ të popullsisë shqiptare etnike në jug të Serbisë është në kundërshtim me këto obligime ligjore.”

Ministria e Jashtme dhe Ambasada në Beograd janë në kontakt të rregullt me përfaqësuesit e pakicës shqiptare, bëhet e ditur nga MPJ e Gjermanisë.  Edhe Këshilli i Evropës e monitoron situatën e pakicës shqiptare në jug të Serbisë. Komisioni Evropian ka parashikuar në kapitullin negociues me kandidaten e BE-së 23 disa masa për mbrojtjen e pakicës shqiptare, përfshirë një plan veprimi për realizimin e të drejtave të pakicave kombëtare. Në kuadër të dialogut shoqëror mes qeverisë serbe dhe pakicës shqiptare, janë dakorduar disa masa, ku përfshihet edhe një plan për integrimin e anëtarëve të pakicës shqiptare në sektorin publik dhe në institucionet shtetërore në nivel komunal (2023-2026), sqaron MPJ gjermane. “Zbatimi i këtyre planeve kërkon ende një monitorim të saktë nga BE dhe Këshilli i Evropës.”

Situata e shqiptarëve në jug të Serbisë kërkon më shumë vëmendje

Sipas një studimi të Institutit Max-Planck nga viti 2023, në vitet e fundit mijëra shqiptarë nga Lugina e Preshevës janë fshirë nga regjistrat pa dëshirën e tyre. Riregjistrimi është shumë i komplikuar. Disa kanë paraqitur tani padi kushtetuese.

Kohët e fundit, një delegacion i shqiptarëve nga Lugina e Preshevës ishte në Gjermani, i udhëhequr nga Shaip Kamberi, deputeti shqiptar në parlamentin serb, për të tërhequr vëmendjen e Berlinit për situatën e shqiptarëve në jug të Serbisë.

Knut Abraham (CDU/CSU) i tha DW se informacionet janë “shqetësuese”: “Kjo përfshin situatën ekonomike, por edhe fshirjen e adresave nga regjistrat e votuesve, në të cilat dyshohet se janë të përfshira autoritetet shtetërore,” tha Abraham, i cili është gjithashtu anëtar i Këshillit të Evropës. Politikani i FDP-së, Thomas Hacker, i tha DW -së se situata e pakicës shqiptare në Serbi “meriton më shumë vëmendje ndërkombëtare”. Aktualisht, fokusi është shumë i përqendruar në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës. Kjo bën që çështje të tjera po aq të rëndësishme të mbeten në hije.” Për më tepër, Hacker theksoi se “procesi i pasivizimit duket si një proces gradual i heqjes së të drejtave.” Serbia duhet të zbatojë planin e veprimit për përfaqësimin më të mirë të pakicës shqiptare në institucionet lokale: “Serbia është angazhuar për këtë dhe duhet të përmbushë detyrimet,” tha Hacker. Ai shtoi se duhet gjetur një zgjidhje edhe për të rinjtë që kanë përfunduar studimet në Prishtinë: “Sukseset e Procesit të Berlinit duhet të vlejnë edhe për pakicat në Serbi,” tha politikani.

Në kuadër të Procesit të Berlinit gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor – Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia – kanë nënshkruar ndër të tjera një marrëveshje për njohjen reciproke të diplomave dhe kualifikimeve profesionale. Serbia e ka dërguar marrëveshjen në parlament, por ende nuk e ka ratifikuar plotësisht. Kosova dhe Shqipëria ishin të parat që e ratifikuan.

Reagime të tronditura pas sulmit në Kiev

KSSulmet më të rënda ruse prej disa muajsh në Ukrainë janë dënuar në shkallë ndërkombëtare. Presidenti amerikan, Biden premtoi forcimin e mbrojtjes ajrore ukrainase. Këshilli i Sigurimit mblidhet në një seancë urgjente.

 

Sulmet me raketa ruse në zona shumë të populluara në Ukrainë si edhe ndaj një spitali fëmijësh në Kiev kanë shkaktuar tronditje të madhe ndërkombëtare. Presidenti amerikan, Joe Biden bëri fjalë se ky sulm “sjell në mendje në mënyrë të tmerrshme brutalitetin rus.”

Qeveria amerikane në Uashington dhe NATO pritet që këtë javë të marrin masa për forcimin e mbrojtjes ajrore të Ukrainës. Të martën (09.07)në Uashington krerët e shteteve të NATO-s mblidhen në një samit me rastin e 75-vjetorit të krijimit të NATO-s.

 

OKB: Spitali trajtonte fëmijët me kancer

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres e cilësoi sulmin me raketa si “tmerrësisht brutal”, tha zëdhënësi i tij téphane Dujarric. Komisioneri i OKB-së për të drejtat e njeriut, Volker Türk tha, se në spital trajtoheshin fëmijët me kancer. “Mes viktimave kanë qenë fëmijët më të sëmurë të Ukrainës.” Një ekip i OKB-së pa pak pas sulmit, se si terapitë kundër kancerit u vazhduan në rrugë dhe parqe. Sulmi është “i neveritshëm”, tha Türk. Ai kërkoi hetim “pa vonesë, të thelluar dhe të pavarur” të sulmit.

Këshilli i Sigurimit i OKB-së kërkon në një seancë emergjente të dënojë sulmin. Franca dhe Ekuadori kërkuan takimin urgjent. Por për shkak se Rusia në Këshillin e Sigurimit ka të drejtë vetoje nuk pritet një dënim njëzëri i veprimit të forcave ushtarake ruse.

 

“Putin tregon edhe njëherë mizorinë e tij”

Politikanja liberale gjermane e FDP-së, Marie-Agnes Strack-Zimmermann u shpreh, se me sulmin brutal ndaj një spitali fëmijësh, Putin na tregon edhe njëherë mizorinë e tij”. “Kush beson se Putin do të negociojë është tmerrësisht larg realiteti dhe naiv pa kufij”, theksoi Strack-Zimmermann. Ministri gjerman i Shëndetësisë, Karl Lauterbach të hënën pas sulmit u shpreh, se Gjermania në çdo kohë mund të marrë për trajtim fëmijë në nevojë. “Fluturimi tjetër spitalor do të jetë të mërkurën”, shkroi Lauterbach në platformën X.

Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitri Peskov tha se ka qenë anti-raketë ukrainase ajo që goditi spitalin, jo Rusia. “Këmbëngul, ne  nuk kryejmë sulme ndaj objektivave civile”. Përkundër versionit të Kremlinit, autoritetet ukrainase thanë se Rusia hodhi në erë spitalin e fëmijëve në Kiev me raketë të hënën, ndërkohë që shumë raketa goditën qytete të tjera anembanë Ukrainës,

Sulmet me raketa në Kiev dhe Njnipro të hënën konsiderohen si sulmet më të rënda prej muajsh. Sipas të dhënave nga presidenti ukrainas, Zelenski në të gjithë vendin humbën jetën të paktën 41 vetë.170 vetë janë plagosur, 13 mes tyre janë fëmijë.

la/tgsch/rtr

 

Bosnje-Hercegovinë: Parada e ushtarëve serbë ndez polemikat

parada bosnjeMe rastin e 82-vjetorit të Betejës së Kozarës, kadetët e Ushtrisë Serbe parakaluan nëpër Prijedor. Reagime të ashpra nga Federata e B-H për “hyrjen e ushtrisë së një vendi tjetër në territorin e tyre pa leje.

 

Rreth 30 kadetë dhe 20 oficerë të Akademisë Ushtarake në Beograd parakaluan nëpër rrugët e qytetit të Prijedorit për të shënuar 82 vjetorin e Betejës së Kozarës. Por tetë dekadat e luftës antifashiste mbetën nën hijen pikërisht të kësaj ngjarjeje, duke shkaktuar reagime të ashpra nga zyrtarët e Bosnjë-Hercegovinës, nga të cilët nuk është kërkuar leje për këtë parakalim të ushtarakëve serbë. Ata kërkojnë shpjegim se si pjesëtarët e ushtrisë së një vendi tjetër pa miratimin e askujt mund të hyjnë në territorin e Bosnjë-Hercegovinës (B-H). Menjëherë kanë reaguar dy anëtarë të Presidencës së B-H, Denis Beqiroviq dhe Zheljko Komshiq, të cilët kanë paralajmëruar se pjesëtarët e Forcave të Armatosura të Serbisë nuk kanë leje nga Presidenca për të hyrë në territorin e B-H.

 

Reagimi i dy anëtarëve të Presidencës së B-H

“Parada e Ushtrisë Serbe në Prijedor, qyteti ku popullata joserbe u shënua me shirita të bardhë para se të dërgohej në kampet e përqendrimit të vdekjes, paraqet një tjetër njoftim për fillimin e zbatimit të projektit të Serbisë së Madhe dhe qëndrimeve antidejton të Vuçiqit, i miratuar më 8 qershor në Beograd”, tha Beqiroviq. Në fakt, ai paralajmëroi për deklaratën e miratuar së fundmi në Parlamentin Gjithëserb, e cila, sipas kryetarit të Presidencës së B-H, në thelb minon parimet themelore të Bashkimit Evropian. Kjo është arsyeja pse për sot (8 korrik) ka caktuar një takim me Përfaqësuesin e Lartë Chistian Schmit.

As Komshiqi nuk u tregua më i butë, duke kërkuar nga institucionet e B-H që menjëherë të hetojnë se kush e ka lejuar hyrjen e ushtrisë së një vendi tjetër në territorin e B-H, pa ndjekur procedurat.

“Pyetja e parë dhe themelore është kush e miratoi hyrjen e pjesëtarëve të Ushtrisë Serbe në Bosnjë-Hercegovinë? Presidenca e B-H nuk e bëri këtë. A e bëri këtë Ministria e Mbrojtjes? Kjo duhet të përcaktohet menjëherë. Nëse nuk është as Ministria e Mbrojtjes, atëherë është një akt klasik agresioni”, tha Komshiq.

Ministria e Mbrojtjes së Bosnjë-Hercegovinës thotë se nuk kanë dhënë asnjë pëlqim për hyrjen e pjesëtarëve të Forcave të Armatosura Serbe në Bosnjë-Hercegovinë. Ministri përgjegjës Zukan Helez ka kërkuar edhe kontrolle të brendshme në Ministri për këtë rast.

Por autoritetet e Serbisë thonë se i kanë njoftuar institucionet e Bosnjë-Hercegovinës për hyrjen e kadetëve të Ushtrisë Serbe në kuadër të përkujtimit të Betejës së Kozarës. Për çdo gjë është informuar Policia Kufitare, Ministria e Punëve të Jashtme të Bosnjë-Hercegovinës, si dhe Drejtoria për Koordinimin e Organeve Policore të Bosnjë-Hercegovinës. Nga letra e Ambasadës së Serbisë në B-H drejtuar Ministrisë së Punëve të Jashtme, shihet se MPJ-ja është njoftuar se në kuadër të përkujtimit të përvjetorit të Betejës së Kozarës, në Bratunac dhe Prijedor, studentët dhe kadetët e Akademisë Ushtarake në Beograd, së bashku me përfaqësues të Ministrisë së Mbrojtjes, do të qëndrojnë në Bosnjë-Hercegovinë.

 

„Nuk janë ushtarë të vërtetë”

“Në ceremoni do të vishen uniforma zyrtare dhe asnjë prej tyre nuk do të ketë armë. Ambasada kërkon që organet kompetente të Bosnjë-Hercegovinës të sigurojnë kalim të papenguar, kontrolla të përshpejtuara në pikat kufitare”, thuhet në letrën e Ambasadës së Serbisë në Bosnjë- Hercegovinë. Më vonë edhe portalet kanë konfirmuar se këtu bëhet fjalë për kadetë dhe jo ushtarë të vërtetë.

“Sipas njohurive të mia, këta nuk janë ushtarë të vërtetë, por kadetë të Akademisë Ushtarake nga Serbia. Bëhet fjalë për kadetë, nuk është ushtri, por janë nxënës në mësime”, tha Helez.

Mirëpo, për shumicën e opozitës në Federatën e Bosnjë-Hercegovinës, ky shpjegim nuk ndryshon asgjë sepse, siç thonë ata, bëhet fjalë për pjesëtarë të Forcave të Armatosura të Serbisë, pavarësisht nëse kanë qenë kadetë apo ushtarë.

“Ata janë një komponent i Forcave të Armatosura Serbe dhe kjo përpjekje për të justifikuar nuk mban ujë.” Kam përjetuar një tronditje si çdo qytetar. Kjo na tregon se gjithmonë mund të bëhet më keq”, tha Edin Ramiq (SDA).

 

“Më në fund”

Nga ana tjetër, në Republikën Serpska nuk shohin asgjë të diskutueshme. Përkundrazi, presidenti i RS-së, Milorad Dodik, ka komentuar shumë shkurt parakalimin në rrjetin social X.

“Më në fund”, ka shkruar shkurt Dodik gjatë parakalimit, ndërsa më pas ka thënë se “as herën tjetër nuk do t’i kërkojë leje Presidencës së Bosnjë-Hercegovinës”. Ai thotë se Komshiqi dhe Beqiroviqi kanë standarde të dyfishta dhe udhëheqin politikë kundër Republikës Srpska.

“Ata shqetësohen nga një duzinë djem që janë anëtarë të akademisë, të paarmatosur, sepse ngjarja rreth Kozarës është një vend i vrasjeve të mëdha të popullit serb. Në vend që të thonë një fjali rë mirë për këtë temë, ata shqetësohen nga djemtë dhe vajzat që krenohen me uniformën që mbajnë”, tha Dodik.

Shoqata e Nënave të Srebrenicës kërkon reagimin e Përfaqësuesit të Lartë lidhur me hyrjen e pjesëtarëve të Ushtrisë Serbe në territorin e Bosnjë-Hercegovinës. Ata shqetësohen për sigurinë, veçanërisht pasi e gjithë kjo po ndodh disa ditë para përvjetorit të gjenocidit në Srebrenicë.

 

Vulin: Nderim i paraardhësve

“Ushtria e Serbisë gjendet në territorin e Bosnjë-Hercegovinës sovrane. Ndërsa ne si në vitin 1995, duhet të presim në pragun e shtëpisë sonë që të na vrajnë, përndjekin e përdhunojnë, përderisa e gjithë bota hesht. Kërkojmë reagim urgjent nga institucionet kompetente dhe komuniteti ndërkombëtar”, thuhet në këtë shoqatë.

Kanë reaguar edhe autoritetet serbe: Zëvendëskryeministri i Serbisë, Aleksandar Vulin, përmes një deklarate ka thënë se kadetët me uniformë po tregojnë respekt për të gjithë paraardhësit e famshëm, e që nga viti 2015 kjo po bëhet edhe në Kozarë dhe Donja Gradina. Ai shtoi se problemi nuk janë kadetët e Akademisë Ushtarake, por problemi që “serbët po përkujtojnë se ustashët kroatë kanë kryer gjenocid”. “Unë thjesht nuk e kuptoj se çfarë lidhje ka anëtari boshnjak i Presidencës së B-H-së, Zheljko Komshiq me kroatët. Ndërsa për lighjet me ustashët e kam të qartë”, tha Vulin.

dw

Ligji i ri gjerman për shtetësinë – Çfarë thotë avokatja?

pasaporta dNë Gjermani sapo ka hyrë në fuqi një ligj i ri, i cili thjeshton dhënien e shtetësisë gjermane dhe lejon shumështetësinë. Nizaqete Bislimi-Hoso, avokate për ligjin e migracionit, flet për risitë e tij.

 

DW: Zonja Bislimi-Hoso ju jeni avokate për të drejtën e migracionit dhe çështja e përfitimit të shtetësisë është pjesë e punës suaj të përditshme profesionale. Çfarë ndryshimesh do të sjellë ligji i ri për shtetësinë?

Bislimi-Hoso: Ligji për modernizimin e së drejtës të shtetësisë, parashikon disa thjeshtëzime në marrjen e shtetësisë, por për disa grupe njerëzish pengesat ngrihen. Gjithashtu janë riformësuar kërkesat për mbështetjen e rendit kushtetues dhe të vlerave të lirisë dhe të demokracisë në Gjermani dhe për mundësinë e përjashtimit nga dhënia e shtetësisë në raste të caktuara. Nëse dikush do të marrë shtetësinë gjermane neni §10 i ligjit për shtetësinë StAG mundëson shtrimin e kërkesës pas 5 vitesh qëndrimi (deri tani ka qenë pas 8 vjetësh), nëse janë plotësuar edhe kushte të tjera.

 

Çfarë kushtesh të tjera duhen plotësuar konkretisht?

Këtu bëjnë pjesë në radhë të parë leja e përhershme e qëndrimit (Niederlassungserlaubnis), apo një leje tjetër qëndrimi e pakufizuar, ose një leje e caktuar qëndrimi e përcaktuar me ligj, dëshmia që personi siguron jetesën për vete dhe anëtarët e familjes në ngarkim, njohuritë e mjaftueshme të gjuhës gjermane si dhe certifikatat “Testi i natyralizimit”/”Jeta në Gjermani”.

 

Në Gjermani ka persona të sëmurë apo të moshuar, të cilët i kanë mbushur vitet e qëndrimit këtu, por jetojnë nga ndihma sociale. A parashikon ligji i ri përjashtime për këto raste?

Përjashtime nga kërkesa për sigurimin e jetesës ka vetëm në raste të caktuara. Sipas situatës së mëparshme ligjore dhënia e shtetësisë ka qenë e mundur edhe në raste shumë të jashtëzakoshme, kur njerëzit merrnin përfitime sociale (SGB XII) apo ndihmën Bürgergeld (SGB II), nëse personi i prekur „nuk ishte vetë fajtor” për nevojën e shfrytëzimit të kësaj ndihme financiare.

Kjo klauzolë përjashtimesh tani është hequr. Tani ka tri raste të përcaktuara nga ligjëvënësi, për të cilat mund të bëhet një përjashtim.

 

Për cilat raste bëhet fjalë?

Janë “gastarbeiterët” (punëtorët mysafirë) dhe në raste të caktuara dhe bashkëshortet e tyre. (shkronja a)). Kushdo që punon me kohë të plotë dhe ka qenë i punësuar për të paktën 20 muaj të 24 muajve të fundit (shkronja b)) ose që jeton si bashkëshort apo partner i regjistruar në një marrëdhënie familjare me një person të punësuar sipas shkronjës b dhe një fëmijë të mitur.

Për grupet e tjera të personave arsyetimi ligjor i referohet nenit § 8 të ligjit për shtetësinë StAG, sipas të cilit mund të hiqet dorë nga të kërkuarit e dëshmisë për sigurimin e jetesës për „të shmangur një ashpërsi të veçantë” në dhënien e shtetësisë. Mbetet të shihet, se si do të zhvillohet praktika ligjore në këtë drejtim.

 

Ligji i ri e ka reduktuar kohën e nevojshme për shtrimin e kërkesës nga tetë në pesë vjet. Po vetë procedura për dhënien e shtetësisë sa mund të zgjasë, duke pasur parasysh që kërkesat janë të shumta?

Procesi i marrjes së shtetësisë zgjat normalisht disa muaj. Ai mund të zgjasë edhe një deri dy vjet. Zyrat përkatëse janë shumë të mbingarkuara, sidomos në qytetet e mëdha. Përveç kësaj janë edhe pyetjet për sigurinë, të cilave u duhet përgjigjur. Se në ç’masë mund të ngrihet padi për mosveprim dhe vonesë nga autoritetet, duhet të shqyrtohet për secilin rast në veçanti. Si rregull pas tre muajsh mund të bëhet ankesë për vonesë nga zyrat përkatëse.

 

Afati për marrjen e pasaportës mund të ulet edhe më tej, në rast se rezultatet në integrim janë shumë të mira. Cilat arritje të veçanta shpërblehen me afat më të shkurtër për përfitimin e shtetësisë?

Ligji parashikon dhënien e përshpejtuar të shtetësisë pas 3 vjetësh. Në këtë rast afati i qëndrimit të detyrueshëm shkurtohet në 3 vjet, nëse premisave të tjera u shtohen edhe „rezultate veçanërisht të mira në integrim”. Këtu bëjnë pjesë para së gjithash njohuritë e avancuara të gjuhës gjermane (niveli gjuhësor C1), rezultate shumë të mira në shkollë, në kualifikimin profesional apo rezultate të larta në punë, si dhe angazhimi vullnetar.

 

Çfarë ndryshimesh sjell ligji i ri për fëmijët, që lindin në Gjermani?

Fëmijët e lindur në Gjermani përfitojnë shtetësinë gjermane nëse lindin në Gjermani, kur njëri nga prindërit është rezident në Gjermani prej 5 vitesh (deri tani 8 vjet) si dhe ka leje të rregullt qëndrimi. Por kjo vlen për fëmijët, që kanë lindur pas datës së hyrjes në fuqi të ligjit, më 26.06.2024.

 

Shtetasve nga shumë vende, edhe nga Shqipëria dhe Kosova, deri tani u është dashur të lënë shtetësinë e vendit të origjinës për të marrë shtetësinë gjermane. Si do të jetë me ligjin e ri?

Nuk është më e nevojshme, që për të marrë shtetësinë gjermane të lihet shtetësia ekzistuese. Në këtë mënyrë është hequr dorë nga parimi i evitimit të shumështetësisë. Si pasojë e këtij ndryshimi, neni § 25 i ligjit për shtetësinë StAG, sipas së cilit humbisje shtetësinë gjermane, në rast se merrje një shtetësi tjetër, është shfuqizuar. Ata që kanë lënë shtetësinë e vendit të origjinës, mund ta rifitojnë atë pa e humbur në këtë rast shtetësinë gjermane. Neni § 25 i ligjit të shtetësisë StAG ishte në fuqi deri më 25.06.2024.

 

Ka zëra kritikë, që e shohin shtetësinë e dyfishtë si pengesë për integrimin dhe i druhen rënies së përkushtimit ndaj Gjermanisë dhe vlerave të saj.

Parakusht për marrjen e shtetësisë është premtimi për angazhimin ndaj rendit kushtetues, vlerave të lirisë dhe demokracisë në Gjermani. Kërkesa për respektimin e këtyre vlerave është forcuar dhe thelluar përmes këtij ligji. Premtimi duhet të jepet në kuadrin e një deklarate besnikërie. Në këtë mënyrë aplikuesi i shtetësisë pranon kushtetutën, rendin e lirë dhe demokratik dhe në veçanti përgjegjësinë historike të Gjermanisë.

 

A mund të ketë shtetësia e dyfishtë edhe disavantazhe?

Nuk mendoj që shtetësia e dyfishtë mund të sillte me vete ndonjë disavantazh.

dw

Takimi i udhëheqësve të NATO-s në Uashington, çfarë duhet të dini

NatoUdhëheqësit e NATO-s do të mblidhen këtë javë në Uashington, në një takim të nivelit të lartë për të shënuar 75 vjetorin e themelimit të aleancës ushtarake, e cila nuk ka qenë kurrë më parë kaq e madhe e me ambicie kaq të mëdha. Takimi vjen njëherësh edhe mes kërcënimesh ekzistenciale nga faktorë të brendshëm dhe të jashtëm ndaj aleancës.

 

Sikur të mos mjaftonte lufta në Ukrainë, rreziqet që shtrohen për shkak të Kinës përherë e më agresive dhe konflikti mes Izraelit dhe Hamasit, angazhimi i disa anëtarëve kyç të NATO-s për të mbrojtur aleatët, po vihet në pikypyetje.

Po ashtu ka pasiguri të thellë mbi mundësitë që Presidenti Joe Biden ka për të fituar në nëntor ndaj paraardhësin e tij Donald Trump-it, i njohur për skepticizmin e tij ndaj NATO-s, si dhe për të drejtuar për katër vitet e ardhshme vendin më të fuqishëm të aleancës.

Ndërsa problemet politike të zotit Biden po nxisin shqetësim brenda dhe jashtë vendit, shtetet evropiane po përballet me problemet e tyre, me rritjen e së djathtës së skajshme, sidomos në Francë e Hungari, duke kërcënuar ato që cilësohen si shtylla të pas Luftës së Dytë Botërore, siguria dhe qëndrueshmëria.

Ja çfarë duhet të dini për takimin tre ditor të nivelit të lartë:

 

Sytë e opinionit publik mbi Presidentin Biden

I tronditur nga paraqitja e tij e dobët në debatin presidencial të 27 qershorit dhe ndërsa po has vështirësi që të vazhdojë të gëzojë përkrahje të plotë për të vijuar garën presidenciale, zoti Biden thotë se opinioni duhet të vëzhgojnë paraqitjen e tij gjatë takimit të nivelit të lartë të NATO-s, për të vërtetuar se ai është ende i fortë dhe energjik për të udhëhequr.

Diplomatë dhe analistë thonë se do të ndjekin atë me kujdes, edhe pse udhëheqësit e NATO-s nuk kanë kontroll mbi zgjedhjet amerikane dhe nuk ka gjasa të mbajnë qëndrime publike lidhur me to.

“Rezultati i zgjedhjeve të nëntorit ka jashtëzakonisht rëndësi për NATO-n dhe pothuajse të gjithë krerët e shteteve dhe qeverive të aleancës e dinë këtë, edhe në rast se nuk pranojnë të flasin publikisht mbi zgjedhjet”, tha Jeff Rathke, president i Institutit Amerikano-Gjerman në Universitetin Johns Hopkins.

Mundësia që Donald Trumpi të kthehet në krye të Shtëpisë së Bardhë ka nxitur alarm tek shumë drejtues në Evropë, që druhen se ai mund të tkurrë angazhimin amerikan ndaj NATO-s ose Ukrainës, ose t’i tërheqë Shtetet e Bashkuara plotësisht nga këto angazhime. “Homologët e zotit Biden në NATO nuk bëjnë dot asgjë për të ndikuar në rezultatin e zgjedhjeve, kështu që ata ndodhen në një pozitë të pakëndshme për të vëzhguar një proces, i cili është jetik për aleancën, por mbi të cilin nuk kanë kontroll”, tha zoti Rathke.

Zoti Biden, i cili i njeh vetes meritat për forcimin e NATO-s dhe rezistencën ndaj Presidentit rus Vladimir Putin, tha se besimi dhe aftësitë e tij do të mund të dalin në pah.

Por ai do të jetë nën një trysni të jashtëzakonshme për të shuar shqetësimet në rritje se ai nuk është në nivelin e detyrës, as si udhëheqës ‘de facto’ i NATO-s dhe as si komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura të vendit anëtar më të rëndësishëm të aleancës.

“Fakti që nuk mund të parashikohet dot se çfarë mund të bëjë zoti Trump dhe sa shpejt mund të veprojë ai pasi të ketë marrë detyrën nëse fiton zgjedhjet, krijon shumë tension tek njerëzit”, tha zoti Rathke. “Do të ishte një tronditje e konsiderueshme për NATO-n nëse ai do të fitonte”, shtoi ai.

 

Vëmendja tek Biden, por jo vetëm tek ai…

Edhe pse vëmendja kryesore do të jetë tek Joe Biden-i, 31 krerët e tjerë të vendeve anëtare kanë gjithashtu rolin e tyre në vendimarrjen e NATO-s. Takimi i nivelit të lartë do të shënojë paraqitjen e parë në skenën botërore të kryeministrit të ri britanik Keir Starmer, vetëm disa ditë pas fitores së thellë në zgjedhjet parlamentare. Edhe pse zoti Starmer ka sinjalizuar se do të vazhdojë të ofrojë përkrahje të fortë si për NATO-n ashtu edhe për Ukrainën, fitoret që shënuan partitë e ekstremit të djathtë, si dhe grupet e krahut të majtë që kundërshtojnë mbështetjen perëndimore për luftën e Izraelit në Gazë, mund të dobësojnë ndikimin e Londrës.

Një tjetër shqetësim është situata e trazuar në Francë, ku qeveria e presidentit Emmanuel Macron po përballet me pasiguri politike pasi një koalicion i së majtës u bashkua për mposhtur të djathtën e skajshme në rritje në zgjedhjet parlamentare, por dështoi të siguronte shumicën në Asamblenë Kombëtare.

Partia e së djathës së skajshme, e cila është skeptike ndaj NATO-s, shtoi ndjeshëm numrin e vendeve në parlament.

Janë po ashtu edhe Hungaria dhe Turqia, dy anëtarët e fundit të NATO-s që bënë rezistencë për të pranuar dy anëtarët më të rinj të aleancës, Finlandën dhe Suedinë. Viktor Orban i Hungarisë nxiti shqetësim për shkak të vizitës së tij në Rusi javën e kaluar për bisedime me Presidentin Putin dhe Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan vazhdon të ketë marrëdhënie të mira me Kremlinin.

 

E ardhmja e NATO-s

Në shumë drejtime, aleanca nuk është dukur kurrë më e fortë se tani. Që kur Rusia nisi agresionin ndaj Ukrainës, NATO-s iu bashkuan dy vende të tjera, duke e çuar numrin e vendeve anëtare në 32.

Po ashtu, vendet baltike, Polonia dhe Republika Ceke, që ndodhen afër kufirit me Rusinë, kanë shtuar përkrahjen ndaj Ukrainës dhe Organizatës. Por NATO-ja është e brishtë. Vendimet e saj duhet të merren me konsensus të njëzëshëm dhe trazirat politike tek vendet anëtare krijojnë pengesa. Udhëheqësit e NATO-s pritet të konfirmojnë edhe një herë politikën e tyre të “dyerve të hapura”, se çdo vend që përmbush kërkesat është i mirëpritur të anëtarësohet. Por Ukraina nuk do ta marrë këtë javë ftesën për të cilën shpreson shumë. “Në këndvështrime të ndryshme, ky takim ndodh në periudhën më të mirë, por edhe më të keqe njëkohësisht. Në periudhën më të mirë, sepse aleanca e ka të qartë rolin e saj dhe në periudhën më të keqe, për shkak të luftës në Ukrainë, sfidave me të cilat përballen vendet europiane për të rritur shpenzimet për mbrojten dhe shqetësimit mbi qëndrueshmërinë e angazhimit të Shteteve të Bashkuara”, tha Max Bergmann, drejtor i programit për Evropën, Rusinë dhe Euroazinë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare.

Shpenzimet për mbrojtjen kanë përbërë një nga ankesat më të mëdha të zotit Trump rreth NATO-s dhe ai ka sugjeruar vazhdimisht se Shtetet e Bashkuara nuk do të mbrojnë vendet që nuk e plotësojnë objektivin, për të cilin është rënë dakord. Angazhimi është që këto vende duhet të shpenzojnë së paku dy për qind të prodhimit të brendshëm bruto për mbrojtjen.

Zyrtarë të NATO-s kanë mbështetur fort shtimin e ndjeshëm të vendeve që plotësojnë këtë detyrim, numri i të cilëve ka arritur në 23. Të tjera vende pritet të shprehen gjatë takimit në Uashington se po e përmbushin këtë standard.

 

Vazhdimi i përkrahjes për Ukrainën

Gjatë viteve të fundit shumë vende të NATO-s kanë nëshkruar marrëveshje dy palëshe sigurie me Ukrainën për të furnizuar Kievin në terma aftagjatë, me ndihmën që i nevojitet për t’u mbrojtur nga Rusia dhe për të parandaluar sulme të tjera në të ardhmen.

Rusia ka shënuar fitore në fushë-betejë ndërsa Kongresi bllokoi për disa muaj ndihmën ushtarake amerikane për Ukrainën, duke shkaktuar vonesa në furnizime.

Por synimi i Ukrainës është që të anëtarësohet në NATO, me qëllim që të jetë nën ‘ombrellën’ e sigurisë së NATO-s, sipas Nenit 5 (mbrojtjes kolektive), që detyron të gjithë vendet anëtare që ta mbrojnë atë në rast sulmi. Ndërsa konflikti vazhdon, anëtarësimi nuk ka të ngjarë të ndodhë. Megjithatë, aleatët pritet që t’i paraqesin Ukrainës një plan të ri, një “urë” drejt anëtarësimit, e cila do të përcaktojë hapat e ardhshëm.

Në të njëjtën kohë, vendet e NATO-s pritet të zotohen për më shumë mbështetje ushtarake dhe ekonomike. Deri tani Ukrainës i janë dërguar ndihma prej miliarda dollarësh dhe sipas zyrtarëve të tjera ndihma pritet të dërgohen.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg, tha të premten se kontributi prej rreth 43 miliardë dollarësh në vit duhet të jetë baza për të vazhduar përpara.

 

Kina si çështje në takimin e NATO-s

Aleatët e NATO-s janë gjithashtu të përqendruar tek kërcënimet që paraqet Kina, duke përfshirë fushatat e vazhdueshme të dezinformimit që synojnë të nxisin dyshime tek sistemet demokratike. Po ashtu, vendet e NATO-s kanë ngritur vazhdimisht shqetësimin se shitja nga Kina e disa pajisjeve dhe teknologjisë i ka dhënë mundësi Moskës të rindërtojë bazën industriale të mbrojtjes, për të vazhduar luftën ndaj Ukrainës.

Për të tretin vit radhazi, udhëheqës ose zyrtarë të lartë nga Australia, Zelanda e Re, Japonia dhe Koreja e Jugut do të marrin pjesë në takimin e NATO-s për të diskutuar se si të reagojnë ndaj kërcënimeve kineze në Detin e Kinës Jugore dhe më gjerë.

voa

O’Brien: Veriu i Kosovës dhe kërcënimet për shkëputje të një pjesë të Bosnjës – rreziqet kryesore për sigurinë në rajon

O BrienNdihmës Sekretari Amerikan i Shtetit për Çështjet Evropiane dhe Euroaziatike, James O’Brien i tha të hënën agjencisë serbe të lajmeve Tanjug se veriu i Kosovës dhe kërcënimet për shkëputje të një pjese të Bosnjës dhe Hercegovinës, janë rreziqet kryesore për sigurinë në Ballkanin Perëndimor.

 

Por, theksoi ai, forcat paqeruajtëse të KFOR-it në Kosovë dhe misioni i EUFOR-it në Bosnjë janë të gatshme “të pengojnë grupet e vogla lokale që të shkaktojnë dhunë”.

“Jam i inkurajuar gjithashtu që ka pasur bashkëpunim të mirë me autoritetet serbe, me autoritetet e Kosovës, në përpjekje për të trajtuar rreziqet e dhunës dhe të rritjes së përplasjeve në veri të Kosovës. Mendoj se me këtë kemi një shans për procesin politik, që është dialogu (i ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian), plani (evropian) i rritjes ekonomike dhe gjërat e tjera për të trajtuar shkaqet e dhunës”, tha zoti O’Brien, sipas agjencisë së lajmeve Tanjug.

I pyetur pse SHBA-ja mbështeti një tranzicion të Forcës së Sigurisë së Kosovës sipas standardeve të NATO-s dhe pse Prishtinës iu lejua të blejë dronë, kur “sipas Rezolutës 1244, KFOR ishte e vetmja forcë e armatosur e lejuar në Kosovë”, zoti O’Brien tha se rezoluta vendosi “një proces politik për të diskutuar të ardhmen e Kosovës”.

“Ai proces çoi në pavarësinë e Kosovës. Kosova ka të drejtë të mbrojë territorin e saj”, tha zoti O’Brien, duke nënvizuar se ajo “po e bën këtë në një proces transparent dhe në bashkëpunim të ngushtë me partnerët ndërkombëtarë si një mënyrë për të siguruar mbrojtjen e saj, por pa kërcënuar fqinjët e saj. Mendoj se në përgjithësi është një lëvizje drejt qëndrueshmërisë në rajon ne do të vazhdojmë ta mbështesim”.

Diplomati amerikan ritheksoi mbështetjen ndaj bisedimeve Kosovë – Serbi dhe themelimit të Asociacionit të komunave me shumicë serbe.

“Janë rreth 400 asociacioni të komunave në të gjithë Evropën dhe ne mendojmë se ky do të ishte një i tillë,” tha ai, duke nënvizuar se bisedimet janë rruga e Kosovës dhe Serbisë drejt integrimeve evropiane.

Të hënën zoti O’Brien diskutoi në Uashington për këto çështje edhe me presidenten e Kosovës, Vjosa Osmani.

“Bashkë, diskutuam edhe zhvillimet e fundit në dialogun me Serbinë dhe rëndësinë e rolit të Shteteve të Bashkuara për suksesin e këtij procesi”, shkroi presidentja Osmani në rrjetet sociale.

Ndonëse formalisht synon integrimet evropiane, Serbia ruan lidhje të ngushta me Moskën e cila mbështet pretendimet e Beogradit ndaj Kosovës, e cila shpalli pavarësinë në vitin 2008 me mbështetjen perëndimore.

Beogradi, ndryshe nga Bashkimi Evropian dhe vendet e tjera perëndimore, nuk ka vendosur sanksione ndaj Moskës për shkak të agresionit të saj në Ukrainë.

Zoti O’Brien tha se mbështetja për Ukrainën është me rëndësi jetike.

“Ukraina lufton për parimin themelor të tërësisë tokësore. Unë e di që presidenti (serb Aleksandar) Vuçiç flet në lidhje me këtë parim, ne nuk pajtohemi për disa nga aplikimet e tij, por në këtë kontekst, e mirëpresim atë që Serbia po bën duke vënë në dispozicion armët e saj për të ndihmuar Ukrainën të luftojë për një parim bazë të së drejtës ndërkombëtare”, tha zoti O’Brien.

voa

Në 25 vjetorin e vrasjes së vëllezërve Bytyqi, SHBA kërkon nga Serbia të vendosë përgjegjësit para drejtësisë

BytyqiNë 25 vjetorin e vrasjes së tre vëllezërve shqiptaro-amerikanë, Yll, Agron dhe Mehmet Bytyqi, nga forcat serbe pas përfundimit të luftës në Kosovë, Departamenti amerikan i Shtetit i bëri thirrje të hënën Serbisë të nxjerrë autorët e vrasjes para drejtësisë.

 

Duke e quajtur vrasjen e tre vëllezërve gjatë kohës që po mbaheshin në paraburgim nga policia e Serbisë si “akt brutal”, zëdhënësi i Departamentit të Shtetit Matthew Miller tha se autorët e tij vazhdojnë të jenë të lirë.

“I bëjmë sërish thirrje Serbisë të përfundojë hetimet dhe të nxjerrë përgjegjësit për vdekjen e tyre para drejtësisë,” shkroi zëdhënësi Miller në platformën sociale X.

Trupat e tre vëllezërve Bytyqi u gjetën me duar të lidhura dhe plagë në kokë, në korrik të vitit 2001, në një varr masiv, në Petrovo Selo, bazë e njësive speciale policore serbe, të komanduara nga ish gjenerali Goran Radosavleviç, i njohur me nofkën Guri. Vëllezërit Bytyqi ishin pjesëtarë të batalionit Atlantiku të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, i cili ishte i përbërë nga shqiptaro-amerikanë që shkuan për të luftuar më 1999 në Kosovë.

Tre vëllezërit u arrestuan nga forcat serbe në afërsi të vendkalimit kufitar të Merdares, ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ata fillimisht u dënuan me 15 ditë heqje lirie nga një gjykatë në Serbi, nën akuzat për kalim të jashtëligjshëm të kufirit.

Në dhjetor të vitit 2018, Departamenti amerikan i shtetit i ndaloi hyrjen në Shtetet e Bashkuara të Amerikës të ish komandantit të njësive speciale të policisë serbe Radosavleviç për rolin e tij në vrasjen e vëllezërve Bytyqi.

Në një deklaratë të hënën, familja Bytyqi tha se “dhimbja për vdekjen e Yllit, Agronit dhe Mehmtit, vazhdon të jetë e thellë.” Ata mbajnë përgjegjës ish komandantin Radosavleviç dhe ish ndihmës ministrin e brendshëm të Serbisë, Vlastimir Gjorgjeviç si personat përgjegjës për vrasjen e pjesëtarëve të familjes së tyre.

“Drejtësia do të vijë. Jemi shumë të sigurt për këtë,” thuhet në deklaratën e familjes, duke u bërë thirrje Shteteve të Bashkuara dhe shteteve evropiane që të veprojnë.

Sipas tyre, “qeveria serbe e ka njohur përgjegjësinë e saj për shumë vite” por “nuk ka guxim për të vepruar.”

“25 vitet e fundit i kanë treguar botës se qeveria serbe nuk është e gatshme të veprojë vet. Por po ashtu kanë treguar se ne kurrë nuk do të dorëzohemi,” thuhet në deklaratën e familjes.

Ish komandanti njësive speciale policore Radosavleviç, i cili pas luftës në Kosovë udhëhoqi xhandarmerinë serbe nga viti 2001 deri në vitin 2004, vazhdon të jetë i lirë në Serbi. Në vitin 2021, ai u nderua nga forcat speciale të Serbisë. Ndërsa ish zv/ministri Gjorgjeviç është dënuar në vitin 2011 nga Tribunali i Hagës për krime luftës në Kosovë.

voa

NJË NDERIM PËR ISMAIL KADARENË, NJË SHKRIMTAR QË ME TË VËRTETË E MERITONTE ÇMIMIN NOBEL

Ismail Kadare

Përjashtuar Bob Dylan dhe Kazuo Ishiguro, është aspak për t’u habitur që reagimi i shumicës së njerëzve ndaj fituesve të çmimit Nobel për letërsinë këtë shekull ishte, kush është ky/kjo? Ndoshta më i fundit, Jon Fosse, është një përjashtim, por shumica e fituesve nuk i qëndrojnë vërtet peshës së çmimit. Annie Emaux? Abdulrazak Gurnah? Louise Gluck? Është e vështirë të shmanget përshtypja se gjyqtarët u ndikuan nga konsideratat etno-gjinore dhe jo nga merita e plotë letrare gjatë gjithë jetës.

Këtë javë vdiq dhe sot u varros, një njeri që me të vërtetë e meritoi çmimin për të cilin u nominua 15 herë, e donte vërtet dhe që nuk e mori kurrë: Ismail Kadare. 88-vjeçari mund të jetë i panjohur për shumicën e britanikëve, por kjo tregon më shumë për izolimin e kulturës letrare britanike sesa meritat e tij. Ai ishte i vërtetë, një romancier që krijoi diçka unike; një lloj simbolizmi alegorik që kalon në kohë për të thënë diçka për të vërtetat e përjetshme të despotizmit dhe lirisë duke treguar një histori për një periudhë dhe vend tjetër. Kadare ishte padiskutim shqiptar, padiskutim një shkrimtar kombëtar, por si të gjithë shkrimtarët e mëdhenj ai ishte njëkohësisht i rrënjosur në një vend të caktuar dhe i kuptueshëm botërisht.

Gjenerali i ushtrisë së vdekur, romani që e bëri atë të famshëm, fliste për një gjeneral italian që kërkonte në Shqipëri eshtrat e ushtarëve italianë që vdiqën atje gjatë pushtimit italian dhe kishte të bënte me të gjithe luftërat, po aq sa me këtë luftë.

Në një farë mënyre, fryma e qytetit të tij të lindjes, Gjirokastrës, përshkon shumë prej rrëfimeve të tij. Ura me tri harqe ishte kronika e një murgu të shekullit të katërmbëdhjetë, i cili dokumentoi përpjekjen e dënuar për të ndërtuar një urë mbi një shtrirje lumi të quajtur Ujana e keqe, e cila do të shkatërrojë sistemin e vjetër të varkave; një metaforë për Ballkanin modern si dhe të vjetrin. Pallati i Ëndrrave është historia e një djali, puna e të cilit në burokracinë osmane është të interpretojë ëndrrat e nënshtetasve të Sulltanit, por ka disa ëndrra që kërcënojnë stabilitetin e shtetit dhe janë të rrezikshme. Metafora është e qartë, por nuk e shoh të sforcuar. Hijet e Kafkës? Them se po.

Kadare kaloi një kohë në Moskë para ndarjes së Shqipërisë nga sovjetikët dhe kjo gjithashtu u pasqyrua në krijimtarinë e tij. Libri i fundit ishte “Kukulla”, një rrëfim i jetës së nënës së tij dhe një përshkrim më realist i atij brezi të grave shqiptare.

Kadare u kritikua për atë që nuk ishte, një shkrimtar politik disident. Ai kërkoi azil në Francë pas vdekjes së diktatorit Enver Hoxha, me arsyetimin se jeta e tij ishte në rrezik nga regjimi që pasoi dhe ky pohim duket krejtësisht i besueshëm. Megjithatë, nën Hoxhën, ai shkroi më shumë “nën radar” dhe në metaforë, sesa një kritikë të drejtpërdrejtë ndaj regjimit; duke pasur parasysh natyrën e tmerrshme të asaj diktature, më duket një kurs i arsyeshëm.

E takova disa vite më parë në Paris, ku shteti francez, duke pasur një respekt të sinqertë për kulturën, i kishte dhënë këtij mërgimtari letrar dhe gruas së tij një banesë të bukur pranë bulevardit St Michel. Ai ishte mikpritës dhe i arritshëm. Ishin disa gjëra që më ranë në sy gjatë bisedës sonë. Ai kishte jetuar në të njëjtën rrugë në Gjirokastër ku ishte rritur Enver Hoxha. Kur e pyeta se kur i shkoi mendja se Hoxha do të ishte një lajm shumë i keq, ai tha thjesht se gjyshja e tij nuk kishte kohë për familjen HOXHA. “Nuk ëshë një familje e mirë,” tha ajo me përbuzje. Dhe kështu doli.

Kadareja ishte më i hapur në pikëpamjet e tij për diktatorin jashtë Shqipërisë sesa brenda saj, por kujtoi se kur takoi të venë e Enverit, Nexhmije Hoxhën, Elena Çausheskun e Shqipërisë, në Paris, ajo i tha: “Nuk ishe i sinqertë me ne”. ‘. Ai i tregoi kyçin e këmbës. “A do të ishe i sinqertë, tha ai, me një gjarpër?” Me fjalë të tjera, a do të thoshit atë që mendonit nëse kjo do të thoshte ta pësonit?

E pyeta për anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian dhe ai u mërzit. “Shqipëria është në Europë”, tha ai prerë; duke kanalizuar në mënyrë të pandërgjegjshme pikëpamjen e Brexit se Evropa nuk do të thotë BE. Ai nuk e pëlqente Islamin dhe ishte veçanërisht armiqësor ndaj ndikimit turk në Ballkan, bashkëkohor dhe historik. Mos harroni, këto ditë që po flasim, osmanizmi nuk është një çështje antikuiteti; është preokupimi i presidentit turk Erdogan, i cili e përfytyron Turqinë si një rimishërim të Perandorisë Osmane, i kompletuar me ekspansionizmin islamik.

Ajo që ai tha në një intervistë diku tjetër ia vlen të marrim parasysh: “Kam krijuar një grup veprash letrare gjatë kohës së dy sistemeve politike diametralisht të kundërta: një tirani që zgjati 35 vjet dhe 20 vjet liri. Në të dyja rastet, ajo që mund të shkatërrojë letërsinë është e njëjta: autocensurimi”. Kjo ka llogjikë, apo jo?

Kadare ishte një shkrimtar me famë botërore dhe veprat e tij do të vazhdojnë të jetojnë, pavarësisht anashkalimit nga ana gjyqtarëve të çmimit Nobel, vit pas viti, të vetmin shkrimtar evropian që e meritonte vërtet çmimin. Ai e donte atë dhe qeshi miqësisht kur thashë se mund të vinte vitin e ardhshëm. Isha gabim.

Nëse Kadare e meritonte çmimin Nobel, përkthyesi i tij në anglisht, John Hodgson, meriton një çmim të tijin për shkëlqimin e tij që e bëri Kadarenë kaq të arritshëm për anglishtfolësit; në frëngjisht ekuivalenti i tij ishte Jusuf Vrioni. Përkthyesi është qelqi përmes së cilës shkëlqen një autor në një gjuhë tjetër; nëse është bërë mirë, nuk e vëreni qelqin; nëse është bërë keq, ju e vëreni atë. Përkthimet e tij ishin të mrekullueshme.

Nga Melanie McDonagh, për “The Spectator”.

Analistët: Veprimet e Qeverisë rrezikojnë të ardhmen e Malit të Zi

PodgoricaAnalistët vlerësojnë se qeveria aktuale në Malin e Zi, me disa veprime, politikisht po ofrohet me politikën zyrtare të Beogradit dhe Moskës. Ata thone se konfrontimi i fshehtë dhe i qetë fillimisht po bëhet me fqinjët e saj e më pas me Perëndimin.

 

Këtë, sipas tyre, e dëshmon edhe miratimi i rezolutës për gjenocidin në Jasenovac në parlamentin e Malit të Zi, iniciuar nga partitë pro-serbe dhe pro-ruse.

Analistet theksojnë se koncepti aktual i një pjese të shumicës qeverisëse në Malin e Zi, e cila është politikisht e afërt me Beogradin dhe Moskën zyrtare, është në konfrontimin gradual dhe të qetë fillimisht me fqinjët e saj e më pas me Perëndimin.

Këtë e dëshmon sipas tyre edhe miratimi i rezolutës për gjenocidin në Jasenovac, në parlamentin e Malit të Zi, e iniciuar nga partitë pro-serbe dhe pro-ruse.

Analisti i njohur Xhevdet Pepiq këtë veprim e sheh si një mënyrë për t’i ikur problemeve të shumta aktuale të shoqërisë duke iu kthyer të së kaluarën.

“Përmes rezolutës për Jasenovacin tentohet të merremi me të kaluarën. Jemi një shoqëri ku më së shumti ngatërrohemi me të vdekurit se sa me të gjallët. Kroacia e sotme nuk ka lidhje me atë ngjarje tragjike, por më lehtë është të akuzosh tjetrin për krime të luftës”, thotë Pepiq.

Edhe analisti dhe publicisti Gjokë Dukaj shpreh qëndrimin e ngjashëm se me aktualizimin e së kaluarës nuk mund të ecet përpara drejt integrimit evropian të Malit të Zi.

“Miratimi i rezolutës për ngjarjet e Luftës së Dytë Botërore në Jasenovac ka shkaktuar një tronditje të thellë brenda spektrit politik këtu në Malin e Zi. Është interesante se strukturat politike të cilat merren kryesisht me të kaluarën insistojnë gjithnjë në aktualizimin e shumë çështjeve nga e kaluara edhe pse të vetëdijshëm se me qëndrime të tilla nuk mund të ecet përpara,” tha zoti Dukaj.

Analisti Dukaj thotë se këto veprime të shumicës parlamentare bëhen me qëllim që Malit të Zi të ngecë në rrugën e integrimeve evropiane . Zoti Pepiq, vë në dukje, se me këtë rezolutë bëhet instrumentalizimi i viktimave për qëllime politike.

“Ne po merremi më shumë me rezoluta se sa me çështjet jetike për shoqërinë tonë dhe me të ardhmen. Duke u marrë me të kaluarën po instrumentalizohen të vdekurit për qëllime politike duke sjellë përçarje të reja në rajon”, thotë analisti Pepiq.

Analistët vlerësojnë se shumica qeverisëse po i dëmton interesat kombëtare të Malit të Zi ku ndër të tjera, mund të ndalojë rrugën e integrimit drejt Bashkimit Evropian.

Ata vlerësojnë se rezoluta është një mashtrim, për faktin se askush nuk e konteston gjenocidin në Jasenovac.

Jasenovac përkujtohet si një kamp përqendrimi i krijuar gjatë Luftës së Dytë Botërore në territorin e Kroacisë. Në Jasenovac u vranë dhe u dhunuan me dhjetëra mijëra vetë, shumica e cilëve ishin serbë, romë dhe hebrenj.

voa

Ukraina dhe kërcënimi që paraqet Kina, në qendër të takimit të NATO-s në Uashington

USA NATOJavën që vjen, gjatë një takimi të nivelit të lartë që mbahet në Uashington, NATO pritet të bëjë publike, siç shprehen zyrtarë të saj, “hapa konkretë” që synojnë përshpejtimin e anëtarësimit të mundshëm të Ukrainës në aleancën Atlantike. Sipas korrespondetes së Zërit të Amerikës Nike Ching, aleanca do të trajtojë gjithashtu shqetësimet kryesore që lidhen me sigurinë në Ukrainë ndërsa vazhdon agresioni rus, si dhe sfidat në rajonin e Indo-Paqësorit.

 

Ndërsa lufta Rusi-Ukrainë vazhdon dhe në horizont nuk duket ende fundi i saj, Shtetet e Bashkuara do të presin krerët e aleancës prej 32 vendesh anëtare për takimin vjetor të NATO-s, që mbahet prej datës 9 deri deri më 11 korrik në Uashington.

Zyrtarë amerikanë thonë se në rend të ditës janë çështje si forcimi i sigurisë së Ukrainës dhe trajtimi i sfidave që paraqet Kina.

“Çështjet tek të cilat do të përqendrohet takimi i nivelit të lartë kanë të bëjnë me mbështetjen e Ukrainës dhe mbrojtjen e saj kundër agresionit rus, bashkëpunimi me partnerët, mënyrat se si ne mund të ndërtojmë qëndrueshmërinë e aleatëve për t’u përballur me kërcënimet dhe sfidat që paraqet Kina”, tha Douglas Jones, Zëvendës Ndihmës Sekretari amerikan i Shtetit.

Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj në NATO kanë thënë se e ardhmja e Ukrainës qëndron tek aleanca dhe javën e ardhshme, grupi do të zbulojë hapat konkretë që synojnë ta sjellin Ukrainën më pranë anëtarësimit në NATO.

Disa ligjvënës amerikanë janë shprehur të shqetësuar nëse Ukraina është gati për t’iu bashkuar aleancës, edhe pse vendi në konflikt është angazhuar për reforma të brendshme.

Por takimi i nivelit të lartë të NATO-s nuk do të përqendrohet vetëm tek Ukraina dhe siguria evropiane.

Analistët thonë se NATO po fillon gjithashtu të shqyrtojë një rol më të madh në Indo-Paqësor.

“Australia, Zelanda e Re, Republika e Koresë dhe Japonia janë shumë të interesuara për të thelluar bashkëpunimin e tyre me NATO-n dhe jo domosdoshmërisht në fushën ushtarake, por edhe në disa fusha ku ka bashkëpunim në vazhdim”, thotë Stephen Flanagan, i organizatës kërkimore ‘RAND’.

Takimi i nivelit të lartë në Uashington mbahet ndërsa NATO shënon 75-vjetorit e themelimit. Më shumë se 20 influencues (ndikues) të mediave sociale janë ftuar për të vëzhguar ngjarjen dhe për të shkruar për këtë moment historik.

voa