Kategoritë: Maqedonia

Inflacioni në Maqedoni vazhdon të rritet

marketRritja e çmimeve të prodhimeve ushqimore, por edhe të shërbimeve të ndryshme në vend nuk ka të ndalur. Këtë e ndejnë edhe qytetarët me zhvlerësimin e vlerës së parasë ku inflacioni në shtator arriti 16 për qind, e që tani me 1.000 denarë mund të blejnë shumë më pak gjësende se një vit më parë.

Për më tepër, edhe importi i madh i energjenseve dhe ushqimeve, po ndikon negativisht në shkallët e larta të inflacionit Afrimi i sezonit të ngrohjes ka rritur edhe më shumë brengat e qytetarëve se si do të kapërcejnë dimrin, me çmimin prej gati 5000 denarë një metër dru, dyfishimin e çmimit të peletave, rritjen e rrymës para disa muajve dhe që pritet sërish të shtrenjtohet pas vitit të ri.

Ekonomistët thonë se pandemia që shkaktoi edhe ndërprerjen e zinxhirëve të furnizimit si dhe lufta në Ukrainë që ndikoi në çmimet e energjenseve dhe ushqimeve, vetëm se ka rënduar edhe më tej situatën ekonomike në Maqedoninë e Veriut, me një ekonomi të vogël dhe ku tronditjet e mëdha në ekonominë evropiane dhe botërore shkaktojnë pasoja të mëdha. Ekzekutivi deri tani ka ndërmarrë disa pako të ndihmave për qytetarët dhe biznesin për të zbutur pasojat e pandemisë, por edhe krizës së shkaktuar nga sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës ndaj ekonomisë vendore, si rritja e pagës minimale, subvencionimin e bile 80 për qind të energjisë elektrike në tregun e rregulluar për amvisëritë dhe konsumatorët e vegjël, ku janë paguar mbi 240 milionë euro, ka ulur marzhat dhe ngrirë çmimet, ulur akcizat e naftës për disa muaj, duke intervenuar që në vitin e kaluar që Shkupi të ketë furnizim të sigurt dhe stabil me ngrohje qendrore.

Nga ana tjetër, edhe Banka Popullore po përdor instrumentet e saja për të zbutur inflacionin me shtrenjtimin graduale të parave apo me rritjen e kamatës referente. Mirëpo, vlerësohet se edhe intervenimet e tilla nuk mund të jetë pakufi për shkak të hyrjes së madhe në borxhe të reja, që nesër do të duhet të kthehen.

Zëvendëskryeministri për Çështje Ekonomike, Fatmir Bytyqi, vlerëson se nëse i qëndrojmë parashikimeve në fund të vitit, inflacioni mesatar vjetor do të jetë 10 deri në 11 për qind. Sipas tij, kjo është normë e arsyeshme e inflacionit për ekonominë e Maqedonisë në një nga vitet më të vështira në vazhdën e krizave të ndryshme. Duke shtuar se është me rëndësi që vendimet e caktuara të sjellin uljen e presionit për rritjen e inflacionit në një nivel ku ai do të jetë i paqëndrueshëm. Eksperti ekonomik Borçe Trenovski nga ana tjetër, thotë se në pamundësi që të prodhojmë më shumë ushqime dhe energji në vend, pasoja të tilla të inflacionit dhe rritjes së çmimeve mund të zbuten deri diku por jo edhe të anulohen. Ai vlerëson se duke marrë parasysh se arka e shtetit nuk është e thellë në pafundësi dhe është e kufizuar, nevojitet që përkrahja financiare të orientohet atje ku ka më shumë nevojë.

“Kufizimet, ngrirjet e çmimeve dhe të ngjashme nuk ofruan rezultatet më të mira të mundshme dhe vetëm anuluan inflacionin e tanishëm për shkak edhe të kapacitetit modest institucional , por edhe për shkak të llojit të masave”, thekson Trenovski duke shtuar se edhe bizneset në pjesën dërmuese të rasteve, kanë kalkuluar në çmimet e tyre në shtrenjtimet që nuk ndalen, edhe përkundër uljes në nivel global të çmimeve të ushqimeve.

Ai sugjeron të parashikohen vauçerë për pensionistët dhe personat me të ardhura minimale, kthimin e TVSH-së për kategoritë e prekshme në aspektin social, ndihmë të drejtpërdrejtë për kategori dhe biznese të caktuara, suport për të paguar rrymën për amvisëritë e caktuara e kështu me radhë. Trenovski thotë se të gjitha analizat dhe vlerësimet e institucioneve serioze udhëzojnë se në periudhën e ardhshme ,apo deri në fund të këtij viti mund të pritet ngadalësim i inflacionit dhe ulje e dukshme e tij në vitin e ardhshëm. Nga Banka Popullore sqarojnë se dinamika e inflacionit, akoma është pasqyrim i faktorëve nga ana e ofertës, apo me fjalë të tjera diktohet nga rritja e çmimeve të importit të ushqimeve dhe energjisë elektrike, duke përfshirë edhe çmimin e brendshëm të energjisë elektrike, që ndikohet nga zhvillimet në tregun botëror të energjisë .Njëherësh duke marrë parasysh trendet afatgjate dhe nivelet më të larta të realizuara dhe të pritshme të çmimeve botërore të prodhimeve primare si ushqimet dhe energjisë , çrregullimit të zinxhirëve global të furnizimit dhe transmetimit të kostos në rritje të prodhimit ndaj çmimeve përfundimtare të prodhimeve dhe shërbimeve, që po ndikojnë në rritjen e pritjeve të inflacionit udhëzohet për udhëheqjen e politikave të kujdesshme vendore.

Njëherësh vlerësohet se rreziqet në anën e ofertës lidhur me lëvizjet e ardhshme të çmimeve të energjisë dhe ushqimeve, akoma janë të theksuara për shkak të luftës në Ukrainë, që edhe më tej sjell paqartësi lidhur me efektet që do të transmetohen në ekonominë vendore. Guvernatorja e Bankës Popullore, Anita Angellovska-Bezhoska, thotë se pas një dekade me inflacion të ulët, që nga viti i kaluar ka prirje të përshpejtimit të ndjeshëm të inflacionit në nivel global. Fillimisht pandemia, ndërsa këtë vit edhe konflikti ushtarak në Ukrainë, përmes kanaleve të ndryshme, shkaktojnë rritje të presioneve globale inflacioniste.

Inflacioni është në rritje në të gjitha ekonomitë, dhe veçanërisht në ato më pak të zhvilluara, ku më shumë se gjysma e tyre kanë inflacion më të lartë se 10 për qind . Në rajonin e Evropës Qendrore dhe Juglindore, inflacioni mesatar është rreth 15,5 për qind . “Inflacioni në vendin tonë gjithashtu u përshpejtua, duke pasur parasysh varësinë e lartë të ekonomisë tonë nga importi, veçanërisht varësinë në sektorin e energjisë, si dhe pjesëmarrjen e lartë të ushqimit dhe energjisë në shportën e konsumit. Ndonëse faktor kryesor i rritjes së inflacionit janë çmimet e ushqimeve dhe energjisë, rritja e tyre afatgjatë dhe konstante transferohet në çmimet e mallrave dhe shërbimeve të tjera dhe ndikon në pritjet inflacioniste, veçanërisht ato afatshkurtra. Në rrethana të tilla, bankat qendrore duhet të veprojnë me masat e tyre për të ulur inflacionin, duke marrë në konsideratë edhe rreziqet aktuale të rënies së perspektivës ekonomike. Kjo është arsyeja pse pothuajse të gjitha bankat qendrore po ndërmarrin veprime, duke përfshirë FED-in amerikan dhe Bankën Qendrore Evropiane. Kjo mënyrë e drejtimit të politikës monetare do të ndikojë në pritjet inflacioniste dhe do të kontribuojë në stabilizimin e lëvizjeve afatmesme të çmimeve”, shton Angellovska.

Sipas saj, rritja e çmimeve të energjisë dhe ushqimeve është e madhe dhe zgjat për një periudhë të gjatë kohore. Këto sfida në lëvizjet e çmimeve nuk janë të reja për politikëbërësit, por duke pasur parasysh pasigurinë e lartë nga dinamika e ardhshme në kushtet e trazirave gjeopolitike – është e nevojshme vigjilencë e madhe. Në rrethana të tilla, është e një rëndësie të madhe vendimmarrja e balancuar dhe e koordinuar e politikës monetare dhe fiskale. koha

Shaqiri: Ministria e Arsimit dhe Shkencës ka dhënë pëlqim për përdorimin e abetares së përbashkët

AbetareMinistri i Arsimit dhe Shkencës në Republikën e Maqedonisë së Veriut ka njoftuar se është dhënë  pëlqimi për përdorimin e Abetarës për nxënësit në klasën e parë në mësim në gjuhë shqipe në vitin shkollor 2022-2023.

Ministria e Arsimit dhe Shkencës ka dhënë pëlqim për përdorimin e materialit të përpiluar nga autorët Mimoza Gjokutaj, Saranda Kumnova, Naser Zabeli dhe Tereza Babasuli, i cili është dedikuar për nxënësit e klasës së parë të regjistruar në shkollat ku mësimi zhvillohet në gjuhën shqipe.

Si institucion përgjegjës që u përgjigjet nevojave në kohën e duhur për realizimin e pa ndërprerë dhe me cilësi të lartë të procesit arsimor, Ministria e Arsimit dhe Shkencës do të mbështesë edhe në të ardhmen çdo iniciativë për përdorimin e materialeve didaktike që janë me interes për nxënësit dhe ndihmojnë në arritjen e qëllimeve të përcaktuara me plan-programet mësimore.

klan

700 mijë qytetarë janë larguar për tetë vite, Bytyqi: Të papunët, të paaftë për tregun

Zv kryeministri për çështje ekonomike Fatmir BytyqiPër tetë vite nga Maqedonia janë larguar 700 mijë persona duke krijuar kështu boshllëk në tregun e punës.

Zv. kryeministri për çështje ekonomike Fatmir Bytyqi thotë se kërkesat për vende të reja të punës ka mjaftueshëm por sipas tij, mbi 90 për qind e të papunëve janë të paaftë për tregut të punës. Ai tha se në Maqedoni ka punë të mjaftueshme por politikat e gabuara në 30 vitet e fundit nuk kanë dhënë rezultate për prodhimin e fuqisë punëtorë që e kërkon tregu.

“Nga viti 2011 deri në vitin 2019 nga shteti janë larguar 700 mijë bashkëqytetarë ose gati çdo i katërti është larguar nga shteti. Edhe pse ai trend është ulur gjatë kohës së pandemisë, edhe më tej paraqitet si problem serioz jo vetëm për bartësit e funksioneve publike por edhe për gjithë shoqërinë pasi paraqitet një boshllëk në tregun e punës. Në krijimin e politikave, si shoqëri duhet të hapim një diskutim për plotësimin e tregut të punës, për sjellje pak më ndryshe se nga veprimi i deritanishëm. Nëse shihni se në Agjencinë për punësim përqindja e të papunëve është me të vërtetë shumë e lartë, por 93,4 për qind nga të papunët janë të paaftë funksional ose ajo do të thotë se aftësitë e tyre nuk përshtaten me tregun e punës”, tha Fatmir Bytyqi, Zv. kryeministër për çështje ekonomike.

alsat

Reagime për fyerjet ndaj bullgarëve, Borisov: Fqinjët treguan se nuk i kuptojnë vlerat evropiane

MPJ BullgariTifozët tanë nuk e dëgjuan apelin e kapitenit Stefan Ristovski, se tani është radha jonë që t’i presim në mënyrë evropiane mysafirët bullgarë. Himni i fishkëlluar dhe gjuha e urrejtjes, nga tribunat shkaktuan reagime të ashpra në Bullgarinë fqinje. Vetëm pesë ditë para zgjedhjeve parlamentare, politikanët bullgarë dënuan sjelljen e tifozëve maqedonas në Facebook.

“Si bullgar dhe tifoz futbolli, dënoj kategorikisht përdhosjen e himnit kombëtar bullgar në fillim të ndeshjes Bullgari – RMV. Fatkeqësisht, me veprime të tilla fqinjët tanë nga Republika e Maqedonisë së Veriut nuk tregojnë se i kuptojnë vlerat evropiane”, deklaroi Bojko Borisov – kryetar i GERB.

“Vendimi i BSP-së për të mos mbështetur pranimin e RMV-së në BE ishte i drejtë. Fyerja e himnit bullgar dhe thirrja “bullgaro-tatarë” tregon vetëm një gjë – këta njerëz nuk janë pjekur për të qenë evropianë”.

“Këto janë thirrjet e mirënjohjes me të cilat maqedonasit mirënjohës falënderojnë “Vazhdojmë me ndryshimin”, GERB-in, DPS-në, “Bullgarinë Demokratike” dhe BSP-në neutrale, që i lanë të fillojnë negociatat për anëtarësim në BE”, tha Slavi Trifonov – kryetar i “Ka një popull të tillë”.

Dënim publik për gjuhën e urrejtjes erdhi edhe nga Ministria e Punëve të Jashtme. Nga aty thonë se ngjarjet sportive përfaqësojnë shprehjen më të lartë të parimeve të trajtimit të drejtë, dhe respektit të ndërsjellë.

“Keqpërdorimi i këtyre ngjarjeve për të përhapur urrejtje dhe intolerancë është e kundërta e idesë së tyre themelore. Edhe në të ardhmen, Maqedonia e Veriut dhe Bullgaria do të vazhdojnë të punojnë në mënyrë aktive për të përmirësuar marrëdhëniet e ndërsjella, si vende aleate në NATO, partnerë të ardhshëm në Bashkimin Evropian dhe, mbi të gjitha, fqinjë të mirë”, thonë nga Ministria për Punë të Jashtme.

Ka reaguar edhe MPJ bullgare. Nga Sofja thonë se e vërejnë reagimin e kolegëve të tyre nga Shkupi, por kanë kërkuar, siç thonë, hapa të pa kthim nga autoritetet zyrtare për të zhdukur agresionin antibullgar në opinion.

alsat

“Të vendosur në çrrënjosjen e korrupsionit”, DASH paralajmëron sanksione të reja në Ballkan

DASH PriceAdministrata Biden që në fillim i kushtoi vëmendje të vecantë Ballkanit Perëndimor.

Teksa është bërë e qartë se një nga objektivat kryesorë të saj është çrrenjosja e korrupsionit në rajon, një deklaratë e fundit e zëdhënësit të Departamentit të Shtetit Amerikan, Ned Price, duket sikur hedh më shumë dritë mbi planet e SHBA-së për vendet e Ballkanit.

Shtetet e Bashkuara, nga sa la të kuptohej ai, janë të interesuara për të qenë partneri kryesor i Ballkanit Perëndimor. Për këtë arsye, dhe po i  kushtohet kaq shumë energji luftës ndaj korrupsionit, një armë e rëndësishme e së cilës mbetet sanksionimi.

Price theksoi se përveçse tërheqës për botën perëndimore si një rajon mjaft dinamik, Ballkani Perëndimor mbetet joshës edhe për Rusinë dhe Kinën. “Interesat tona të përbashkëta dhe vlerat që ndajmë përbëjnë bazën e një marrëdhënieje që në shumë mënyra është unike dhe e dallueshme nga vizioni që Pekini e Moska do të kishin për rajonin”, ka shtuar ai. 

PYETJE: Ju sapo njoftuat sot, para këtij takimi, se Shtetet e Bashkuara po sanksiononin Diana Kajmakovic, prokurore e shtetit në Bosnje dhe Hercegovinë. Çfarë mund të na thoni për këtë rast dhe a mund të prisni më shumë sanksione në vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor?

Z. PRICE:
 Pra, një nga qëllimet tona kur bëhet fjalë për Ballkanin Perëndimor është të punojmë me qeveritë dhe të punojmë me njerëzit e rajonit për të synuar, për të hequr dhe çrrënjosur korrupsionin. Ne e shpallëm dhe Thesari njoftoi sanksionet këtë mëngjes ndaj një prokurori të përgjithshëm të shtetit i cili ishte përfshirë në akte korrupsioni. Ne kemi dhënë informacion në atë deklaratë. Thesari mund të ketë informacion shtesë në lidhje me bazën për atë përcaktim. Dhe sanksionet do të mbeten një mjet i rëndësishëm, jo ​​i vetmi, por një mjet i rëndësishëm – kur bëhet fjalë për rajonin dhe kur bëhet fjalë për qëllimin tonë, qëllimin që ne ndajmë me qeveritë dhe njerëzit në rajon, për çrrënjosjen e korrupsionit.

PYETJE
: Edhe një tjetër pyetje për Ballkanin Perëndimor. Kam intervistuar javën e kaluar kryeministrin e Malit të Zi Dritan Abazoviç dhe ai i bëri thirrje SHBA-së që të ndihmojë Ballkanin Perëndimor kundër ndikimit të Rusisë dhe Kinës në rajon. Pra, cili ka qenë vlerësimi juaj për ato ndikime në Ballkanin Perëndimor, dhe çfarë konkretisht – cilat hapa mund të ndërmerrni për të kundërshtuar këtë ndikim?

MR PRICE:
 Epo, nuk ka dyshim që Ballkani Perëndimor është një rajon dinamik që është tërheqës për vendet në mbarë botën. Sigurisht, është tërheqëse për arsye të ndryshme ashtu edhe për Rusinë. Ne besojmë – dhe kjo është pika që kemi bërë publik edhe në angazhimet tona private me vendet e Ballkanit Perëndimor – se interesat tona të përbashkëta dhe vlerat tona të përbashkëta përbëjnë thelbin për një marrëdhënie që në shumë mënyra është unike dhe e dallueshme nga vizionet e një marrëdhënieje që Rusia do të kishte për rajonin. Ne e kemi bërë shumë të qartë dëshirën tonë për të qenë partnerë me vendet e Ballkanit Perëndimor.

Një ditë më parë Shtetet e Bashkuara njoftuan se kanë ndërmarrë sanksione ndaj prokurores boshnjake, e cila u vlerësua se është e përfshirë përfshirë drejtpërdrejt ose tërthorazi në korrupsion në lidhje me Ballkanin Perëndimor dhe në politika që minojnë proceset ose institucionet demokratike në rajon.

Top Channel

Çmime të reja të derivateve të naftës

karburantiKomisioni Rregullator i Energjetikës dhe i Shërbimeve të Ujit i Republikës së Maqedonisë së Veriut solli vendimin, me të cilin bëhet ulja e çmimeve të shitjes me pakicë të derivateve të naftës.

 

Çmimi i shitjes me pakicë i EUROSUPERIT BS-98 ulet për 1,00 den/litër, ndërsa çmimi i shitjes me pakicë i ЕUROSUPERIT BS-95 ulet për 0,50 den/litër.
Çmimet e shitjes me pakicë të EURODIZELIT (D-Е V) dhe të Vajit Ekstra të Lehtë për Amvisëri (ЕL-1) rriten për 1,00 denarë/litër.
Çmimi i shitjes me pakicë i Мazutit М-1 SU ulet për 0,623 den/kg dhe tani do të jetë 49,768 den/kg.
Nga data 27.9.2022, ora 00:01 çmimet maksimale të derivateve të naftës do të jenë:
Benzinë motori EUROSUPER BS – 95 84,00 (denarë/litër)
Benzinë motori EUROSUPER BS – 98 86,00 (denarë/litër)
Naftë motori EURODIZEL BS (D-E V) 91,00 (denarë/litër)
Vaj për Djegie Ekstra i Lehtë 1 (EL-1) 87,50 (denarë/litër)
Mazut М-1 SU 49,768 (denarë/kilogram)
Çmimet referente të derivateve të naftës në tregun botëror, në krahasim me përllogaritjen e mëparshme shënojnë ulje mesatarisht: te benzina për 3,158 %, te nafta ka rritje për 0,928 %, te vaji ekstra i lehtë ka rritje për 0,834 % dhe te mazuti ulja është 2,998 % .

 

Kovaçevski: Po të mos e subvenciononte Qeveria energjinë elektrike, qytetarët do të paguanin fatura edhe më të larta

KovaçevskiGjashtëqind mijë amvisëri dhe shtatëdhjetë mijë kompani që janë në tregun rregullator në vend furnizohen me energji elektrike të subvencionuar.

 

“Nëse Qeveria nuk subvencionon 80 përqind të çmimit të energjisë elektrike, faturat e qytetarëve do të ishin pesë herë më të larta”, theksoi sonte kryeministri Dimitar Kovaçevski.

Ai informoi se Qeveria është duke zhvilluar negociata intensive me vendet fqinje dhe vendet tjera për të siguruar energji elektrike me çmim të favorshëm për ekonominë dhe konsumatorët e mëdhenj.

Në vend termocentralet shtetërore po punojnë me kapacitet të plotë.

“Kemi zhvilluar takime me të gjitha vendet fqinje për të mundësuar qarkullimin e pandërprerë të energjisë. Me Republikën e Greqisë për furnizim të pandërprerë me qymyr dhe naftë, sepse nafta vjen nga Greqia në Maqedoninë e Veriut. Me Republikën e Shqipërisë edhe për rrjedhjen e papenguar të qymyrit, sepse aty ka edhe depozita të qymyrit cilësor. Tani do të fillojë nxjerrja e xehes nga miniera e Zhivojno-s. Aktivizuam kapacitetet që nuk ishin shfrytëzuar më parë për rrymë, Osllomej, TEC Negotinë. Me kërkesë të Dhomës së Tregtisë dhe odave të tjera ekonomike, tashmë kemi diskutuar me Republikën e Bullgarisë që gjatë dimrit të mos ketë ndërprerje të lidhjeve ndërkombëtare të energjisë elektrike. Në 10 vitet e fundit ka ndodhur tre herë që të ketë ndërprerje të tranzitit ndërkombëtar të energjisë elektrike për shkak të mungesës së energjisë elektrike. Po bisedojmë edhe me Republikën e Serbisë, me Republikën e Bullgarisë dhe me Republikën e Turqisë për furnizim me energji elektrike me çmime që do të jenë të përshtatshme për ekonominë tonë”, theksoi kryeministri Kovaçevski në një intervistë.

Kryetari i Qeverisë shtoi se aktualisht po zhvillohen takime, në të cilat është i përfshirë edhe kryetari i Odës Ekonomike, për të gjetur zgjidhje që kompanitë të sigurojnë energji elektrike me çmim më të lirë se ai i bursave botërore.

telegrafi

Fundjava në Maqedoni sjell rritje të temperaturave, do të arrijnë deri në 23 gradë celsius

mot-me-diellGjatë fundjavës mëngjeset do të jenë të ftohta, ndërsa temperatura ditore do të jetë në rritje të vazhdueshme, e cila do të jetë më e theksuar në fillim të javës së ardhshme.

 

Siç njofton Departamenti për Punë Hidro Meteorologjike, mëngjesi i nesërm do të jetë i ftohtë ndërsa gjatë ditës do të mbaj mot me diell me vranësira të vogla deri në mesatare.

Do të fryjë erë e lehtë deri në mesatare jugore.

Në Shkup do të mbaj mot me diell me vranësira të vogla deri mesatare dhe me erë të dobët nga jugu.

Temperaturat do të lëvizin nga dy deri në 23 gradë.

Ditën e hënë do të ketë rritje të vranësirave, ndërsa në pjesët perëndimore do të fillojë të reshjet e shiut, kurse të martën do të jetë mot i paqëndrueshëm me reshje të kohëpaskohshme të rrëmbyeshëm dhe me bubullima dhe erë të fortë.

Nga fillimi i javës së ardhshme do të fryjë erë mesatare jugore.

Kush prodhon më shumë energji në rajon?

rryma-nbsp-e-nbsp-prodhuar-nga-burime-t-ndryshme-nbsp-br-Maqedonia e Veriut importon 1/3 e energjisë elektrike dhe është vendi më i varur nga importi në rajon.

 

Mbi 90 për qind e energjisë elektrike në Kosovë prodhohet nga qymyri, ndërsa e gjithë energjia elektrike në Shqipëri është nga burime të rinovueshme. Mali i Zi më së shumti prodhon energji elektrike nga era. Bosnja dhe Hercegovina është e vetmja që ka energji elektrike edhe për eksport.

Situata me prodhimin e energjisë elektrike në Maqedoninë e Veriut është e zymtë, si për nga kuptimi themelor i fjalës, ashtu edhe në kuptimin figurativ. Nga njëra anë nuk prodhohet mjaftueshëm rrymë, ndaj vendi blen nga jashtë me çmime shumë të larta. Ndërkohë, pjesa më e madhe e energjisë elektrike, e cila prodhohet në Maqedoninë e Veriut është nga qymyri, i cili ndot mjedisin.

 

Maqedonia e Veriut, vendi më i varur nga importi i energjisë elektrike

Me prodhimin e energjisë elektrike nuk mund të mburret as Kosova. Edhe ky shtet nuk prodhon mjaftueshëm rrymë. Madje, edhe atë sasi rryme që prodhon, është nga qymyri, në termocentrale që janë ndotës të mëdhenj të mjedisit.

Serbia, Shqipëria dhe Mali i Zi janë pothuajse në zero. Ata prodhojnë aq sa konsumojnë.

Bosnja dhe Hercegovina është i vetmi vend në rajon që ka energji për eksport.

E gjithë energjia elektrike që e prodhon Shqipëria është nga burimet e rinovueshme të energjisë, në pjesën më të madhe nga hidrocentralet.

 

Mbi 90 për qind e energjisë elektrike në Kosovë prodhohet nga qymyri.

Mali i Zi është lider absolut në rajon për prodhimin e energjisë nga era. Pothuajse 9 për qind të energjisë elektrike e prodhon nga centralet me erë.

Serbia prodhon më së shumti, por edhe konsumon më shumë.

Shqipëria konsumon më së paku energji elektrike për banor, ndërsa Mali i Zi më së shumti.

Prodhimi i energjisë elektrike në centralet diellore në rajon është i papërfillshëm.
I gjithë rajoni në masë të madhe është i varur nga qymyri për prodhimin e energjisë elektrike.

Të gjitha vendet eksportojnë kur kanë teprica dhe importojnë kur ju duhet, por Maqedonia e Veriut është importuesi më i madh i energjisë elektrike.

 

Rryma  e  prodhuar nga burime të ndryshme 

Maqedonia e Veriut, me 1.8 milion banorë, importon një të tretën e energjisë elektrike që i nevojitet, tregojnë të dhënat e Komisionit Rregullator për Energjetikë. Në vitin 2021, në Maqedoninë e Veriut janë konsumuar 7.906 gigavat orë energji elektrike, ndërsa janë prodhuar 5.285 gigavat orë.

Prodhuesi më i madh është termocentrali REK Manastir, i cili së bashku me termocentralin Osllomej prodhoi 2.078 gigavat orë. Që të dy, energjinë elektrike e prodhojnë nga qymyri.

Më pas radhitet prodhuesi privat TE-TO me 1.503 gigavat orë. Centrali i kombinuar i gjenerimit prodhon energji termike për qytetarët e Shkupit dhe energji elektrike nga gazi natyror.

Në hidrocentrale, shtetërore dhe private, janë prodhuar 1.454 gigavat orë energji elektrike. Nga dhjetori i vitit të kaluar është kyçur edhe TEC Negotina, e cila prodhon rrymë nga mazuti. Më pak se dy për qind e energjisë elektrike prodhohet nga era, ndërsa më pak se 1 për qind nga panelet diellore.

Në Maqedoninë e Veriut ka një rënie të ndjeshme nën 22 për qind të prodhimit vendor të energjisë elektrike në dekadën e fundit, respektivisht nga 6.744 gigavat orë në vitin 2010 në 5.284 gigavat orë në vitin 2021. Prodhimi i energjisë elektrike nga SHA EEM, në vitin 2021, është përgjysmuar në raport me vitin 2011.

Shkaqet e rënies janë defektet dhe ndërprerjet e punës së REK Manastir, zvogëlimi i gërmimit në miniera dhe cilësia më e dobët e thëngjillit, afrimi i fundit të jetëgjatësisë së termocentraleve dhe investimet joadekuate, thuhet në raportin e Komisionit Rregullator për Energjetikë.

Hidrocentralet prodhojnë energji elektrike varësisht nga sasia e ujit. Prodhimi në vitet me thatësirë është në mënyrë drastike më i ulët. Në vitin 2010, për shembull, prodhimi ka qenë 2.200 gigavat orë maksimale, ndërsa më 2017 janë prodhuar vetëm 816 gigavat orë minimale, pra një diferencë prej 2.5 herë.

Për të parandaluar mungesën e energjisë elektrike dhe për të siguruar funksionimin e qetë të termocentraleve Manastir dhe Osllomej, Qeveria blen thëngjill nga jashtë, ndërsa furnizon mazut për funksionimin e TEC Negotinë, i cili ishte mbyllur për një dekadë të tërë. Me çmimet aktuale të energjisë elektrike, edhe prodhimi i energjisë elektrike nga mazuti bëhet ekonomikisht i justifikuar.

 

Shqipëria – tërësisht me energji të gjelbër

Shqipëria, me 2.8 milionë banorë, është i vetmi vend në rajon që prodhon tërësisht energji të gjelbër. I gjithë prodhimi vjen nga burime të rinovueshme, shumica nga hidrocentrale të mëdha.

Problemi në rast të mbështetjes tërësisht në hidrocentrale është se prodhimi varet nga sasia e ujit që është në dispozicion. Në vitet me thatësira më të mëdha, Shqipëria nuk arrin të plotësojë nevojat e saj, por në vitet e mira hidrologjike ka edhe për eksport.

Sipas të dhënave nga Enti për Statistika i Shqipërisë, në vitin e kaluar ky vend ishte eksportues i energjisë elektrike. Janë prodhuar 8.962 gigavat orë energji elektrike, ndërsa konsumi ishte 8.414 gigavat orë.

Burimet më të mëdha energjetike janë kataraktet e lumit Drin në veri të Shqipërisë, respektivisht hidrocentralet e Komanit, Fierzës dhe ai i Vaut të Dejës. Vetëm këto tri hidrocentrale të mëdha prodhojnë mbi 4.000 gigavat orë energji elektrike në vit, që është tre herë më shumë se të gjitha hidrocentralet në Maqedoni së bashku.

Problemi qëndron në atë se prodhimi ndryshon shumë nga viti në vit, varësisht nga kushtet hidrologjike. Sipas të dhënave të Kompanisë Shtetërore të Prodhimit të Energjisë Elektrike KESH, në vitin 2010 këto tri termocentrale kanë prodhuar mbi 7.000 gigavat orë energji elektrike, por për shembull në vitin 2017 kanë prodhuar rreth 3.000 gigavat orë, që është pothuajse 2.5 herë më pak se maksimumi.

Shqipëria ka edhe një termocentral prej 97 megavatesh në Vlorë, por ka probleme dhe nuk është në funksion. Ai termocentral është me naftë, por mund të kalojë edhe me gaz.

Për të parandaluar mungesën e energjisë elektrike, Qeveria shqiptare ka marrë me qira dy termocentrale që do të ankorohen në detin Jon pranë Vlorës dhe do të prodhojnë energji elektrike nga nafta. Qeveria shpreson që në funksion do të jetë edhe termocentrali i Vlorës.

 

Serbia pothuajse në zero, prodhimi më i madh nga qymyri

Serbia, me rreth 7 milionë banorë, është vendi më i madh në rajon. Ajo është prodhuesi më i madh dhe konsumatori më i madh i energjisë elektrike. Sipas të dhënave të Agjencisë serbe të Energjetikës, vitin e kaluar në këtë vend janë prodhuar 35.656 gigavat orë energji elektrike, ndërsa konsumi ka qenë vetëm pak më i lartë se prodhimi. Të dhënat e dekadës së fundit tregojnë se Serbia prodhon shumë afër nevojave të saj. Ndonjë vit pak më shumë, ndonjëherë pak më pak.

Mbi 60 për qind e energjisë elektrike prodhohet në termocentralet me qymyr, rreth 34 për qind nga hidrocentralet dhe tre për qind nga centralet me erë. Pjesa tjetër është nga centralet e kombinuara me mazut ose gaz, si dhe nga termocentrale më të vogla me lëndë tjera djegëse.

Prodhuesi më i madh në vend është kompleksi i termocentralit Nikola Tesla afër Beogradit. Kompleksi përbëhet nga katër termocentrale me 14 blloqe me kapacitet të instaluar prej mbi 3.400 megavatesh. Bëhet fjalë për prodhuesin më të madh të energjisë elektrike në Evropën Juglindore, me një prodhim vjetor mbi 16 mijë gigavat orë.

 

Hidrocentralet Gjerdap I dhe Gjerdap II, në lumin Danub, pikërisht në kufirin ndërmjet Serbisë dhe Rumanisë, prodhojnë mbi 7.000 gigavat orë energji elektrike në vit. Kjo do të thotë se vetëm pjesa serbe e këtyre hidrocentraleve prodhon më shumë energji elektrike sesa të gjitha kapacitetet energjetike në Maqedoninë e Veriut së bashku.

 

Mali i Zi, lider në prodhimin e energjisë nga era

Vitin e kaluar, Mali i Zi prodhoi energji elektrike për të plotësuar nevojat e veta, madje pak edhe për eksport. Sipas të dhënave të zyrës së tyre të statistikave, vitin e kaluar janë prodhuar 3.776 gigavat energji elektrike për orë, ndërsa konsumi ka qenë 3.606 gigavat orë.

Mbi 60 për qind e energjisë elektrike në vendin më të vogël të rajonit, me rreth 620 mijë banorë, prodhohet nga burime të rinovueshme, kryesisht nga hidrocentrale të mëdha dhe një pjesë më e vogël nga turbinat me erë, të cilat në prodhim marrin pjesë me 8,5 për qind.

Objektet më të mëdha energjetike në Mal të Zi janë termocentrali i Plavës në veri të vendit, afër kufirit me Kosovën dhe hidrocentrali i Peruçicës afër Nikshiqit në pjesën qendrore të vendit. Vetëm ky hidrocentral prodhon energji elektrike, pothuajse aq sa të gjitha hidrocentralet në Maqedoninë e Veriut.

 

Bosnja dhe Hercegovina prodhon energji edhe për eksport

Bosnja dhe Hercegovina është i vetmi vend në rajon që prodhon shumë më tepër energji elektrike sesa i nevojitet. Sipas të dhënave të Komisionit Rregullator të Energjetikës atje, ky vend, me gati 3.3 milionë banorë, vitin e kaluar ka prodhuar mbi 17 mijë gigavat në orë energji elektrike, ndërsa konsumi ka qenë mbi 12 mijë gigavat orë.

Mbi 57 për qind e energjisë elektrike prodhohet nga qymyri. Të dhënat tregojnë se mbi 9.800 gigavat orë prodhohen në termocentralet me qymyr, ndërsa mbi 6.300 gigavat orë janë nga hidrocentralet. Pjesa tjetër është nga centralet me erë, centralet diellore dhe hidrocentralet e vogla.

 

Bosnja ka pesë termocentrale të mëdha me qymyr. Më i madhi, në Tuzël, prodhon mbi 3.100 gigavat orë energji elektrike në vit.

Bosnja ka edhe rreth 15 hidrocentrale të mëdha, ndër to më i madhi është Vishegradi në lumin Drina, i cili prodhon rreth 1.000 gigavat orë në vit.

 

Kosova pothuajse gjithë energjinë elektrike e prodhon nga qymyri

Mbi 93 për qind e energjisë elektrike të prodhuar në Kosovë vjen nga qymyri në termocentralet Kosova A dhe B, pranë kryeqytetit Prishtina.

Sipas të dhënave të Komisionit Rregullator të Energjisë të Kosovës, vendi me 1.8 milion banorë vitin e kaluar ka prodhuar mbi 6.200 gigavat orë energji elektrike dhe ka konsumuar gati 6.900 gigavat orë, pra gati 10 për qind e energjisë elektrike është importuar.

Kosova ka potencial modest hidroenergjetik dhe vitet e fundit ka investuar në centrale me erë dhe diell.

rel

Ministria e Arsimit në Maqedoni: Nuk do të mbyllen shkollat

shkollla-kosoveQeveria do t’i shfrytëzoj të gjitha mundësitë që procesi edukativo arsimor të mos dëmtohet për shkak të krizës energjetike. Ministri i Arsimit, Jeton Shaqiri tha për Alsat Institucionet punojnë që mësimi me prezencë fizike të mos ndërpritet.

 

Ai tha se në Ministrinë e Arsimit nuk ka arritur asnjë kërkesë nga krerët e komunave për riorganizim të vitit shkollor. Këtë të fundit tashmë e kanë kërkuar kryetarët e komunave të Pollogut me sqarimin që pushimi dimëror të zgjatet ndërsa viti shkollor të vazhdojë në qershor. Gjithashtu, viti i ri shkollor mos të nis në 1 shtator por më 15 gusht.

 

“Do të bëhet një analizë të treguesve financiar, një analizë të treguesve të buxhetit, një analizë të shfrytëzimit të mjeteve të buxhetit. Të gjithë punojmë për këtë gjë por përsëri do të vazhdoj ta them se shumë është e rëndësishme që mësimi të jetë me prezencë fizike, nxënësit të jenë me prezencë fizike dhe ne të tjerët të bëjmë gjithçka që mësimi sa më gjatë të jetë me prezencë fizike”, tha Jeton Shaqiri, ministër I Arsimit dhe Shkencës.

Ministri i Arsimit Shaqiri mohoi deklaratën e kreut të Tetovës Bilall Kasami i cili në emisionin 200 tha se nxënësve tetovarë të arsimit fillor u mungojnë mbi 35 mijë libra.

“Informatat të cilat i kam, për momentin në Tetovë mungojnë 35 mijë libra vetëm në shkollat fillore, nga klasa e parë deri në klasën e nëntë. Ne kërkojmë nga Qeveria që nëse në një periudhë të arsyeshme nuk siguron libra për këta nxënës ne do të gjejmë mënyra se si nxënësit do ti pajisim me libra”, u shpreh Bilall Kasami, Kryetar i Tetovës.

“Ekziston në ministrinë tonë i gjithë raporti i dorëzuar sa materiale janë dorëzuar në Komunën e Tetovës, aq sa ka pasur të paraqitur nxënës në procesin dhe që ka kërkuar shkolla, për klasën e parë, të dytë, të katërt dhe të pestë. Për atë që ka thënë kryetari Komunës, do ti kisha kërkuar që përveç që të diskutojmë në debate televizive ose opinione kur japim të dhëna, fakte, ti dorëzojmë këto të dhëna në Ministri, për cilat lëndë dhe për cilat klasë”, tha Jeton Shaqiri, ministër I Arsimit.

Për mungesën e librave ka reaguar edhe Aleanca për Shqiptarët. Partia të cilën e drejton Taravari akuzoi Ministrinë e Arsimit si të papërgjegjshme dhe totalisht e papërgatitur për t’i furnizuar me libra nxënësit pavarësisht se po kalon java e tretë e vitit shkollor. Gjithashtu, nga ASH thanë se ato libra që i posedojnë nxënësit janë thuajse tërësisht të shkatërruara.

telegrafi