All posts by V.F.

Mbahet sot Samiti i BERZH-it në Londër, nga Rama te Kurti, zbardhet axhenda

flamujtTë hënën do të nisë Samiti i Investimeve në Ballkanin Perëndimor 2024, që do të zhvillohet në selinë e BERZH-it në Londër.

 

Në këtë aktivitet pjesëmarrës do të jenë liderët e gjashtë qeverive nga rajoni, përfshirë kryeministrin Edi Rama dhe homologun tij të Kosovës Albin Kurti.

Qëllimi i Samitit është të nxjerrë në pah mundësitë e mundshme për investime dhe biznes në rajonin e Ballkanit Perëndimor dhe të promovojë projekte rajonale dhe ndërkufitare.

Ky është samiti i gjashtë i BERZH-it i këtij lloji.

 

Samiti përurues i Ballkanit Perëndimor u zhvillua 10 vjet më parë, në shkurt 2014 dhe, për herë të parë, mblodhi së bashku të gjithë kryeministrat e rajonit.

Ballkani Perëndimor është një rajon prioritar për BERZH-in. Sot, BERZH mbetet një nga investitorët më të mëdhenj institucionalë në vendet e rajonit, me më shumë se 18 miliardë euro të investuara deri më sot.

Në pikën kryesore tradicionale e Samitit – Sesioni i kryeministrave interaktiv –liderët rajonalë dhe presidenti i BERZH-it t’i drejtohen audiencës me vizionin e tyre të përgjithshëm për rajonin, projektet kyçe rajonale dhe mundësitë për investime në nivel rajonal dhe në secilin të vendeve të rajonit, ku përfshihen Shqipëria, Bosnje-Hercegovina, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia.

Sesioni do të ketë pyetje dhe përgjigje të zgjeruara me investitorët e huaj.

Duke qenë se tranzicioni i gjelbër është prioriteti kryesor i Bankës në rajon, do të ketë një panel të veçantë për Energjinë e Gjelbër në Ballkanin Perëndimor, i cili do të bashkojë politikëbërësit kryesorë (të parashikuar në nivel ministror) dhe investitorët për një diskutim mbi maksimizimin e kapitalit privat. mobilizimi për të përshpejtuar dekarbonizimin e rajonit.

Ballkanweb

Borrell: Takimet me Kurtin dhe Vuçiqin në Munih, të pasuksesshme

BorellShefi i diplomacisë së Bashkimit Evropian, Josep Borrell, tha se ka pasur takime “të pasuksesshme” me udhëheqësit e Kosovës dhe Serbisë, sa i përket shtensionimit të situatës mes dy shteteve.

 

Në një artikull të publikuar pas mbajtjes së Konferencës së Sigurisë në Munih lidhur me agjendën gjeopolitike të BE-së, Borrell përmendi edhe takimet e ndara me kryeministrin e Kosovës, Albin Kurti, më 16 shkurt dhe me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq.

“Me presidentin e Serbisë Vuçiq, dhe kryeministrin e Kosovës Kurti, diskutova, në takime të ndara, se si të shtensionohet situata mes dy shteteve, por fatkeqësisht pa sukses”, tha Borrell.

Tensionet mes Kosovës dhe Serbisë janë rritur pasi që nga 1 shkurti ka nisur të zbatohet një rregullore e Bankës Qendrore të Kosovës që parasheh euron si valutën e vetme për kryerjen e pagesave me para të gatshme, duke ndaluar dinarin serb.

Bashkimi Evropian po kërkon që kjo çështje të zgjidhet përmes dialogut, por Kosova ka thënë se rregullorja e BQK-së nuk është temë e dialogut.

Shtetet e Bashkuara, ndërkaq, po kërkojnë që Kosova të shtyjë zbatimin e këtij vendimi, pasi ka argumentuar se ai është marrë pa konsultime paraprake dhe pa pasur për bazë ndikimet negative te popullata serbe në Kosovë.

Shteti serb ndan miliona euro për serbët në Kosovë pasi ua paguan atyre në dinarë – përmes një sistemi paralel – rrogat, pensionet dhe ndihmën shtesë.

Pas takimit në Munih, nga Zyra e Kurtit tha se me Borrellin dhe me të dërguarin e BE-së, Mirosllav Lajçak, është biseduar për deklaratat e zyrtarëve serbë sa i përket Marrëveshjes në rrugën drejt normalizimit të raporteve.

“Në dritën e shkeljeve të vazhdueshme nga Serbia, sulmit terrorist dhe paramilitar në Banjskë ndaj integritetit territorial të Kosovës dhe sigurisë kombëtare, letrave dhe deklaratave të vazhdueshme publike për mosdetyrimin ligjor të marrëveshjes për Serbinë dhe për moszbatimin e plotë të Marrëveshjes Bazike të arritur në Bruksel dhe Aneksit të saj në Ohër, nënshkrimi i marrëveshjeve është bërë i nevojshëm si garancë e respektimit dhe zbatimit të plotë të tyre, drejt normalizimit të plotë të marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve”, tha Kurti, sipas njoftimit.

Bashkimi Evropian ka thënë se Marrëveshja në rrugën drejt normalizimit të raporteve, që është arritur vitin e kaluar, nuk ka nisur së zbatohet.

Marrëveshja prej 11 nenesh, ndër tjerash parasheh edhe një nivel të vetëmenaxhimit për komunitetin serb në Kosovë dhe njohje të ndërsjellë të simboleve shtetërore, ndërsa kërkon nga Prishtina dhe Beogradi që t’i zbatojnë, po ashtu, të gjitha marrëveshjet e mëhershme të arritura gjatë dialogut.

rel

Serbia aleate e Moskës godet rusët kundër luftës që jetojnë në vendin ballkanik

Elena KoposovaKur Elena Koposova nënshkroi një letër të hapur kundër agresionit të Rusisë në Ukrainë, ajo nuk priste një reagim në shtetin e saj të ri, Serbinë.

 

Fundja, Serbia po kërkon formalisht të anëtarësohet në Bashkimin Evropian duke pranuar të gjitha vlerat demokratike që shkojnë së bashku me anëtarësimin, mendoi ajo. Tani, ajo e sheh se kishte gabuar.

Dy vjet pas nënshkrimit të letrës, 54 vjeçarja ruse po apelon një urdhër dëbimi pasi u shpall si kërcënim për sigurinë kombëtare të Serbisë dhe iu hoq leja e qëndrimit. Përkthyesja e letërsisë tha se e vetmja arsye që mund ta mendonte është peticioni kundër luftës që e kishte nënshkruar.

“Unë nuk jam aktiviste, por firmosa një letër kundër luftës kur sapo filloi agresioni rus në Ukrainë”, tha ajo në një intervistë. “Edhe duke mos qenë aktiviste, nuk mund të heshtja për këtë. Ndaj, unë vetëm vendosa emrin tim në letrën e hapur ku thuhej se lufta është krim dhe duhet të bashkohemi të gjithë për t’i dhënë fund asaj”.

Zonja Koposova nuk është e vetmja. Serbia hapi kufijtë e saj në vitet e fundit për dhjetëra mijëra rusë që ikën nga qeveria e presidentit Vladimir Putin dhe nga lufta në Ukrainë. Aktivistët rusë pro-demokracisë në vendin ballkanik, tani thonë se së paku një duzinë kohët e fundit u përballën me ndalim të hyrjes ose iu hoqën lejet e qëndrimit, me arsyetimin se paraqesin kërcënim për sigurinë e Serbisë.

Të paktën tetë të tjerë kanë frikë të flasin publikisht për problemet e tyre ligjore me autoritetet serbe, nga frika se kjo mund të rrezikojë mundësinë e tyre për të qëndruar në Serbi së bashku me familjet e tyre, thonë veprimtarët rusë kundër luftës.

“Ishte shumë e papritur, shumë tronditëse”, tha Koposova duke përshkruar ditën kur mori urdhrin e dëbimit, i cili nuk shpjegon arsyen e masës, por vetëm pohon se ajo paraqet “kërcënim për sigurinë kombëtare” dhe duhet të largohet nga vendi. brenda 30 ditësh.

Ajo dhe burri i saj kanë ndërtuar një shtëpi moderne në një copë tokë në një fshat jashtë Beogradit, ku jetojnë me dy fëmijët, të moshës 6 dhe 14 vjeç, të cilët ndjekin shkollat lokale.

Veprimtarët për të drejtat e njeriut thonë se problemet me lejet e qëndrimit tregojnë për një marrëdhënie të ngushtë midis presidentit gjithnjë e më autokratik të Serbisë, Aleksandar Vuçiç dhe presidentit Putin, pavarësisht kërkesës formale të Serbisë për anëtarësim në BE. Presidenti Vuçiç ka refuzuar t’u bashkohet sanksioneve perëndimore kundër aleatit tradicional sllav, ndërkohë që ka lejuar mediat propagandistike të Moskës si RT dhe Sputnik të përhapin rrëfimin e tyre në gjithë Ballkanin.

“Autoritetet në Beograd dhe ato në Moskë janë politikisht shumë të afërt”, tha Predrag Petroviç, nga Qendra e Beogradit për Politikat e Sigurisë, një institut i pavarur që ka kërkuar një shpjegim nga Ministria e Brendshme për masat kundër rusëve.

“Kritikët e regjimit të Putinit paraqesin një kërcënim të madh për regjimin në Moskë”, tha zoti Petroviç. “Kjo është arsyeja pse këta njerëz janë në shënjestër të autoriteteve serbe”.

Zyrtarët serbë deri më tani nuk kanë komentuar në lidhje me rastet e raportuara që përfshijnë shtetas rusë dhe ministria e Brendshme e Serbisë nuk i është përgjigjur një kërkese të agjencisë së lajmeve Associated Press për një intervistë, ose një koment për këtë çështje.

Që nga fillimi i luftës në Ukrainë dy vjet më parë, shumë rusë erdhën në Serbi sepse nuk kanë nevojë për viza për të hyrë në shtetin mik ballkanik, një pikënisje për një emigrim të mundshëm në të ardhmen në perëndim. Shumë po i shmangeshin rekrutimit, ndërsa të tjerët, si familja Koposova, e cila erdhi më herët, thjesht ishin ngopur me qeverinë e presidentit Putin dhe kërkuan një jetë më të mirë diku jashtë Rusisë.

Peter Nikitin, një nga themeluesit e Shoqërisë Demokratike Ruse, kaloi dy ditë në aeroportin e Beogradit verën e kaluar kur iu hoq leja e hyrjes, megjithëse ai e ka gruan serbe dhe ka jetuar në Serbi për shtatë vjet. Peter Nikitin më vonë u lejua të hynte në vend, por një procedurë ligjore në lidhje me dokumentet e tij të qëndrimit është në vazhdim e sipër.

“Nuk kam asnjë dyshim se kjo po bëhet me urdhër të drejtpërdrejtë nga Rusia, qoftë nëpërmjet ambasadës ose drejtpërdrejt nga Moska”, këmbëngul zoti Nikitin, grupi i të cilit ka organizuar gjithashtu protesta kundër luftës në Ukrainë dhe demonstrata që kërkojnë liri për të burgosurit politikë, përfshirë Alexei Navalnyn, një udhëheqës i opozitës ruse dhe një kritik i Putinit, i cili vdiq më 16 shkurt në një burg në Rusi.

Zoti Nikitin tha se në mesin e veprimtarëve kundër luftës që u përballën me masat e autoriteteve serbe është edhe bashkëthemeluesi i grupit RDS, Vladimir Volokhonsky, i cili tani jeton në Gjermani.

Nën sanksione ishin gjithashtu Yevgeny Irzhansky, i cili organizoi koncerte me grupet kundër Putinit në në Serbi dhe që atëherë është zhvendosur në Argjentinë me gruan e tij, si dhe Ilya Zernov, një i ri rus të cilit iu ndalua të kthehej në Serbi pasi u sulmua nga një nacionalist serb i së djathtës ekstreme kur u përpoq të fshinte një pikturë murale që bënte thirrje “Vdekje Ukrainës”, në qendër të Beogradit.

Nikitin tha se qëllimi i këtyre masave është frikësimi i veprimtarëve kundër luftës.

“I vetmi shpjegim për këtë është se ata duan t’i trembin të gjithë”, tha ai. “Sepse nëse nuk mund të nënshkruani një letër kundër luftës, atëherë nuk mund të bëni asgjë”.

“Çështja është se rusët që janë kundër luftës nuk po protestojnë këtu kundër askujt në Serbi”, tha z. Nikitin. “Ne jemi të shqetësuar vetëm për vendin tonë dhe për vendin tonë fqinj, i cili po vuan nga vendi ynë tani”.

Marrëdhëniet e ngushta të Serbisë me Rusinë datojnë prej shekujsh dhe të dyja vendet ndajnë gjithashtu një origjinë të përbashkët sllave dhe besimin e krishterë ortodoks. Rusia mbështet pretendimet e Serbisë ndaj Kosovës, e cila shpalli pavarësinë në vitin 2008 me mbështetjen perëndimore.

Serbia dhe Rusia mbajnë gjithashtu lidhje të ngushta midis shërbimeve të tyre të sigurisë.

Ish shefi i sigurimit shtetëror serb, Aleksandar Vulin, i cili u sanksionua nga Shtetet e Bashkuara për ndihmë Rusisë për veprimtari keqdashëse në rajonin e Ballkanit, së fundmi mori një dekoratë nga Shërbimi Federal i Sigurisë së Rusisë për bashkëpunim të ngushtë midis dy agjencive të spiunazhit. Vulini thuhet se ishte i përfshirë në përgjimin e veprimtarëve të shquar të opozitës ruse që u takuan në Beograd në prag të luftës në Ukrainë dhe që më vonë u burgosën në Rusi.

Për zonjën Koposova, vendimi i autoriteteve serbe për ta dëbuar nga vendi do të thotë se ajo dhe familja e saj mund të humbasin gjithçka, nëse ankesa e saj refuzohet.

Familja nuk mund të kthehet në Rusi sepse ka shitur të gjithë pronën e saj, është e shpallur si veprimtare kundër Putinit dhe burri i saj mund të rekrutohet për të luftuar në Ukrainë, tha zonja Koposova.

“Kjo është shtëpia jonë e vetme, e vetmja shtëpi që kanë fëmijët tanë”, tha ajo me lot në sy.

voa

Made in Veles: Kartelat e Trumpit me “miliona”

Made in VelesAnn Bratton nga Shtetet e Bashkuara mendoi se kishte gjetur një aksion, ku do të investonte gjashtë mijë dollarë dhe do të fitonte katër milionë.

Nuk e kishte idenë se pas reklamës për blerjen e “kartelave të Trumpit”, që e bëri të humbiste mijëra dollarë, qëndronte një grup njerëzish nga qyteti Veles në Maqedoninë e Veriut.

Grupi, prej kohësh, kishte fituar një reputacion famëkeq, duke përdorur emrin e ish-presidentit amerikan.

“Sigurohuni të na shkruani për t’ju dhënë udhëzime specifike se si t’i mashtroni amerikanët”, thotë një mesazh në gjuhën maqedonase në një kanal të mbyllur të Telegramit, i cili mund të hapet vetëm me miratimin e administratorëve.

Në mesin e tyre janë shitësit e Velesit.

Pas disa muajsh hulumtime dhe infiltrimi në grupe të mbyllura në platformën Telegram, Radio Evropa e Lirë identifikoi 69 individë që krijuan oferta mashtruese për shitjen e kartelave të debitit me imazhin e ish-presidentit amerikan, Donald Trump.

Gazetarët gjetën edhe 88 ueb-faqe aktive në kohën e shkrimit të hulumtimit, përmes të cilave ofrohen produkte për “patriotët amerikanë”.

Numri i shitësve që komunikojnë me klientët, mund të jetë shumë më i lartë, sepse disa kanale të mbyllura në Telegram kanë mesatarisht nga rreth 300 anëtarë.

Radio Evropa e Lirë i dërgoi disa emaile shërbimit për media të fushatës së Donald Trumpit, për ta pyetur nëse është në dijeni për ngjarjet që lidhen me shitjen e kartelave të pavlera dhe nëse planifikon të ndërmarrë diçka në këtë drejtim. Por, deri në publikimin e këtij artikulli, nuk mori përgjigje.

Velesi – me pak më shumë se 45.000 banorë – u bë i famshëm para zgjedhjeve amerikane të vitit 2016, kur mediat botërore zbuluan se në këtë qytet ishin krijuar më shumë se 100 ueb-faqe politike, të cilat përhapnin lajme të rreme dhe favorizonin politikën e Trumpit.

Ueb-faqet transmetonin përmbajtje nga blogjet ultra-konservatore dhe e reklamonin atë përmes Facebookut, duke gjeneruar miliona shikime në muaj.

Si funksionon skema e re?

Ann Bratton, bashkëbiseduesja në fillim të këtij artikulli, kaloi përmes skemës së re të krijuar në Maqedoninë e Veriut.

Kjo pensioniste 86-vjeçare, nga periferia e Nashvilles në shtetin federal amerikan të Tenesit, u interesua për një reklamë që kishte parë në Telegram, e që informonte për shitjen e një kartele debiti me imazhin e ish-presidentit amerikan, Trump.

Sipas tekstit të shkruar në reklamë, secila kartelë kishte të parapaguar 200.000 dollarë.

Bratton i tha REL-it se bleu njëzet kartela të tilla, duke i paguar gjithsej 6.000 dollarë.

Duke vepruar kështu, mendoi se po siguronte një investim për familjen e saj, nga i cili, përfundimisht, do të merrte katër milionë dollarë.

Ajo nuk e kishte idenë se i gjithë rrjeti pas kësaj reklame, u krijua 8.000 kilometra larg, përtej oqeanit, në Maqedoninë e Veriut.

Matrica, në shikim të parë, duket e thjeshtë. Ajo që u thuhet qytetarëve amerikanë, është se prodhimet e blera sot me imazhin e Donald Trumpit, do të vlejnë miliona dollarë pas rikthimit në pushtet të presidentit të 45-të amerikan.

Në shitje ka kartela, monedha, afishe, pulla dhe produkte të ngjashme, që janë krejtësisht të pavlera. Të gjitha përcillen me premtimin se pas rikthimit të Trumpit në krye të SHBA-së, ato do të jenë para në qarkullim.

Pretendimet për kthimin e shpejtë financiar të parave të investuara, shpërndahen përmes kanaleve të ndryshme në internet – më së shpeshti tek ata që mbështesin ish-presidentin amerikan.

Tash për tash, nuk ka asnjë reagim nga autoritetet përgjegjëse as në SHBA, as në Maqedoninë e Veriut, ndaj faktit se qytetarët amerikanë po mashtrohen, ndërkohë që në llogaritë e shtetit të vogël evropian derdhen miliona dollarë.

Shpikja e një “sistemi të ri monetar”

“Unë i besoj presidentit Trump dhe mendoj se është i sinqertë. Besoja se po investoja në të ardhmen”, kujton Ann Bratton arsyet përse, shtatë vjet më parë, filloi të blinte suvenire të ndryshme përmes Telegramit.

Tani, ajo ka kartëmonedha me imazhin e Trumpit në to, monedha, kartela dhe, siç thotë, shumë produkte të tjera të ndryshme.

Ajo tregon se i bleu të gjitha përmes kanaleve të ndryshme që ndjek në Telegram. “Nuk më kujtohet se ku u reklamuan të gjitha”, thotë ajo.

Edhe në vitin 2016, në kanalet në Telegram u shfaqën reklama për koleksione të ndryshme, të tilla si “monedha Trump” ose “dollarë Trump”.

Sipas pretendimeve që i përcillnin, monedhat, kartëmonedhat ose kartelat do të bëheshin mjet i ligjshëm pagese në “sistemin e ardhshëm monetar të Trumpit”.

Mekanizmi u quajt TRB (Trump Rebate Banking system). Mekanizëm i mashtrimit në vitin 2022, sipas gazetës New York Times, ishte shitja e “monedhave Trump”, që kushtonin dhjetë dollarë për copë.

Për reklama u përdorën imazhe të rreme të të famshmëve, që u bënin thirrje njerëzve të investojnë sa më shpejt që është e mundur, sepse “paratë e vërteta do të zhdukeshin së shpejti”.

Në mes të vitit të kaluar, rrjeti amerikan NBC News zbuloi se tri kompani me bazë në shtetin e Kolorados, qëndronin pas këtij operacioni marketingu, dhe solli përvoja të një numri të madh viktimash.

Kur bëhet fjalë për mekanizmin e ri të analizuar nga REL-i, i cili funksionon muajve të fundit, nuk ekziston ndonjë kompani që organizon gjithçka, por sistemi bazohet kryesisht në rrjetëzimin e shitësve përmes platformave të ndryshme online.

Komunikimi bëhet përmes kanaleve të mbyllura në Telegram, ndërsa tregtarët virtualë i shpërndajnë reklamat false në kanalet e Telegramit që janë të hapura për publikun, e në të cilat shpërndahen edhe lajme me interes për anëtarët e audiencës konservatore amerikane.

Këtë herë thuhet se njerëzit që kanë produkte TRB, përfitojnë, duke marrë një kthim për fondet e investuara.

Çmimet e kartelave për pagesa arrijnë në disa mijëra dollarë secila.

“Me pak fjalë thuhet se ata kanë nevojë për këtë produkt, në mënyrë që të mund të këmbejnë me para produkte tjera TRB, duke tërhequr çdo ditë nga bankomati 5.000 dollarë. Ata mund të regjistrojnë deri në 500.000 dollarë në secilën kartelë”, thuhet në një nga kanalet e mbyllura që reklamon kartela si ajo që bleu Ann Bratton nga Tenesi.

Ajo pa një reklamë me këtë përshkrim. Siç i tha REL-it, ajo mendoi se tani mund ta këmbente në para investimin e saj afatgjatë. Një vit të tërë e kaloi në këto përpjekje, por pa sukses.

“Ky ka qenë një makth. Nëse i mbledh të gjitha, kam shpenzuar mbi 30.000 dollarë vetëm në përpjekje për t’i kthyer paratë e mia. Tani më kontaktojnë duke më thënë se duhet të paguaj më shumë”, thotë Bratton.

“Jam kontaktuar nga disa njerëz, të cilët janë prezantuar si mbështetës në kuadër të TRB-së. Një prej tyre është quajtur Abigail. I kam besuar. Kur i kam marrë kartelat, më ka thënë se duhet t’i aktivizoj. Ajo është avulluar, është zhdukur”, shton Bratton.

Ajo i mori kartelat në fillim të tetorit të vitit të kaluar.

Ajo i dërgoi REL-it me email informacione për dërgesën, si dhe fotografi të një kartele që mori.

Dhe, siç treguan hulumtimet, kjo kartelë është produkt i ofruar në një kanal të mbyllur të Telegramit, përmes të cilit komunikojnë tregtarët maqedonas.

Kodi QR nga kartela të çon në faqen e internetit https://www.trbcollectcard.net/. Duke ndjekur procedurën e regjistrimit online, përmes analizës së produktit të shitur në ueb-faqe, Radio Evropa e Lirë konstatoi se është produkt i krijuar në qytetin Veles të Maqedonisë së Veriut.

Është një faqe interneti përmes së cilës shiten kartela TRB. Përmes platformës së pagesave, mund të përcaktohet se shitja e produktit është regjistruar nga Vesna Laftova. Kontakti, emaili ose numri i telefonit i këtij personi nuk figurojnë.

Kush janë “krijuesit” nga Velesi?

Nga 69 krijues të produkteve të ngjashme në shitje, në bazë të të dhënave të marra nga rrjetet sociale, mund të konstatohet se së paku 45 syresh e kanë vendosur qytetin e Maqedonisë së Veriut, Veles, si lokacion të tyre.

Në mesin e tyre ka njerëz që prezantohen si studentë, si drejtues të këndeve të lojërave për fëmijë, si shitës të kostumeve për burra, apo si drejtues kasaphanash… Radio Evropa e Lirë kontaktoi disa prej tyre, por asnjëri nuk deshi të fliste.

Dikur, Velesi ishte qyteti i dytë industrial në Republikën e atëhershme Jugosllave të Maqedonisë. Sipas regjistrimit të popullsisë më 2002 – njëmbëdhjetë vjet pasi vendi hyri në tranzicion, pas rënies së Jugosllavisë – ai kishte 10.000 të papunë, pothuajse 20 për qind të popullsisë së atëhershme.

Në regjistrimin e fundit, më 2021, afro 3.000 persona u deklaruan si të papunë.

Sipas kryetarit të Komunës së Velesit, Marko Kolev, gjurmët e kolapsit industrial janë ende të dukshme.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë, ai thotë se pas shkatërrimit të industrisë në vitet 1990, një numër i madh i familjeve, përfshirë të tijën, mbetën pa punë.

“Disa nga të rinjtë kanë gjetur mënyra për të siguruar shpejt mjete serioze financiare, por tani shoh se edhe gjeneratat pasuese të të rinjve po e ndjekin atë rrugë”, thotë Kolev.

Fenomeni nuk është i ri, thotë ai, por shton se qyteti vetëm spekulon për atë që po ndodh dhe se ka dëgjuar se shiten “disa produkte Trump”.

Gjithçka e ka formën e një sekreti të hapur, sipas tij.

“Sinqerisht, nuk e di nëse është e ligjshme apo e paligjshme, por ndoshta ka abuzime, sepse disa nga gjërat që tregtohen në ato grupe [në Telegram] thonë se ‘nëse Trump do të vinte në pushtet, disa nga gjërat që shiten, do të kishin vlerë më të madhe’. Kështu manipulohen qytetarët amerikanë”, thotë Kolev.

Ai shton se nuk ka biseduar me organet përgjegjëse për hetime, në lidhje me këto ndodhi, pasi, sipas tij, nuk ka prova të mjaftueshme.

Inxhinieri i teknologjisë informative (IT), Borçe Pejçev, thotë për Radion Evropa e Lirë se jo gjithçka është e ligjshme. Pejçev jeton në Veles dhe punon si programues për një kompani ndërkombëtare IT.

“Para dy vjetësh më kanë kontaktuar për të krijuar faqet e tyre të internetit, për të bërë skripta për ta. I kam refuzuar. Më kanë ofruar përqindje, por u kam thënë që nuk dua”, thotë Pejçev.

Ai shton se nuk ka dashur “t’i ndihmojë njerëzit që shkelin ligje”.

Ai nuk do që të zbulojë se për cilat ueb-faqe bëhet fjalë, për shkak të “sigurisë personale”.

Në Veles ka një emër të veçantë për gjeneratat e reja që punojnë në biznesin e shitjes së kartelave, sipas tij.

“Kur shihni nëpër qytet, për shembull, një njëzetvjeçar duke vozitur një makinë të shpejtë, dijeni se ai është prej atyre që ne i quajmë “klikerë”. Sepse, në fakt, puna e tyre është me klikime”, thotë Pejçev.

Kryetari i Komunës së Velesit thotë, në anën tjetër, se ato makina të shtrenjta që shihen në qytet, janë vetëm reklamë për të tërhequr më shumë njerëz në biznes.

“Nuk mund ta detyrosh dikë që të punojë dhe të zhvillohet hap pas hapi, kur dikush në moshën e tij ka fituar gjysmë milioni euro, një milion ose dy milionë brenda natës. E shihni në Dubai duke vozitur një jaht… si mund ta detyroni bashkëmoshatarin e tij të bëhet inxhinier dhe të punojë me një rrogë mesatare në një fabrikë lokale”, thotë Kolev.

Një ueb-faqe u çaktivizua pas pyetjes së REL-it

Një nga ueb-faqet ku shitej një nga llojet e shumta të “kartelave Trump”, në fillim të shkurtit ishte e regjistruar në emër të Borçet Velkovskit, banor i Velesit. Ai i tha REL-it se roli i tij në këtë biznes ishte i vogël.

“Aty është vënë vetëm emri im, sepse kam partnerë që punojnë dhe nuk kanë mundur t’i vënë emrat. Kam një përqindje nga kjo punë, por nuk është diçka e veçantë”, thotë Velkovski, pa e specifikuar shumën.

Ai pretendon se gjithçka rreth ueb-faqes, është bërë nga njerëz të tjerë.

“Ka gjëra që nuk mund dhe nuk dua t’i them, si kush janë partnerët e mi dhe të ngjashme. Këto janë sekrete. Punojnë si të gjithë që punojnë në të gjithë botën, shesin. Kështu shiten edhe këto. Nuk e di se çfarë ka të diskutueshme”, shton Velkovski.

Me pretendimet se është “në një anë krejt tjetër”, Velkovski tha se do ta çaktivizojë atë ueb-faqe – gjë të cilën e bëri pas disa ditësh pasi që bisedoi me REL-in.

Fotografi të rreme dhe të modifikuara si reklama

Analiza e Radios Evropa e Lirë tregon se përmes kartelave të kontestuara, nuk janë bërë shitje.

Kartela TRB Collect që bleu pensionistja nga Tenesi, është një produkt i krijuar në kanalin e mbyllur të Telegramit “TRB Collect Card + Save America Coin”.

Siç shihet në vetë kanalin, ai filloi të funksiononte më 12 shtator, 2023. Udhëzimet për shitësit janë në gjuhën maqedonase.

Në kanal plasohen pothuajse çdo ditë reklama, të cilat shitësit duhet t’i shpërndajnë në kanale të tjera të hapura të Telegramit, në të cilat mblidhen ata që nuk u besojnë mediave konvencionale.

Në një periudhë prej katër muajsh, në këtë kanal u plasuan më shumë se 150 reklama për t’i tërhequr klientët amerikanë.

Reklamat e krijuara për këto qëllime, ilustrohen me fotografi të Trumpit, anëtarëve të familjes së tij, bashkëpunëtorëve dhe personazheve publike, që këto produkte i mbajnë në duar.

Të gjitha fotografitë janë të rreme – domethënë të modifikuara nga softueri në atë mënyrë që kartelat dhe monedhat futen si shtesa në fotografitë origjinale.

 

 

Në reklamat e rreme për këto produkte janë shfaqur: sipërmarrësi Elon Musk, aktorët James Woods dhe Russell Brand, gazetarët Tucker Carlson dhe Ben Shapiro, djali dhe vajza e Trumpit – Donald Trump Jr dhe Ivanka Trump, si dhe shumë të tjerë.

Edhe videot e Trumpit që reklamojnë kartelat TRB dhe ai thotë se ato janë një produkt unik, nga i cili të gjithë do të fitojnë para, janë falsifikime të thella, domethënë janë krijuar me ndihmën e një forme të inteligjencës artificiale, që mund t’i manipulojë shprehjet e fytyrës, t’i sintetizojnë fjalitë dhe fytyrën dhe, kështu, të prodhojë deklarata të rreme.

Aplikacioni Deepware – një mjet që kombinon disa sisteme që mund të përdoren për të verifikuar ekzistencën e teknologjisë së rreme në video – tregon gjithashtu se këto regjistrime janë false.

 

Reklamat e tilla vazhdojnë të shkojnë në kanale të hapura, ku shpërndahen kryesisht lajme të rreme e teori konspirative, që e kanë origjinën në disa blogje konservatore amerikane. Në lajme madhërohen sukseset e Donald Trumpit, ndërsa kritikohen ashpër përfaqësuesit e administratës së presidentit Joe Biden.

Si u krijua rrjeti i ueb-faqeve për shitje?

Vegëzat nga Telegrami çojnë në ueb-faqe shumë të ngjashme. Tekstet në faqet e internetit janë shumë të shkurtra dhe në shumë raste të kopjuara.

 

Nga 88 faqet e analizuara duke përdorur mjetin DomainTool, ishte e pamundur që të zbuloheshin pronarët e ndonjërës prej tyre me një kërkim të thjeshtë.

Domenet janë të regjistruara në kompaninë amerikane NameCheap INC.

Si adresë e ueb-faqeve, pothuajse në të gjitha rastet, është vendosur qyteti Rejkjavik i Islandës.

“Kompania islandeze që ekziston për t’i fshehur pronarët e vërtetë të ueb-faqes, quhet Witheld for Privacy. Policia islandeze po kryen një hetim kundër kësaj kompanie”, tha për Radion Evropa e Lirë detektivi dhe kryeinspektori i policisë islandeze, Steinarr Kr. Omarsson.

Ai shtoi se kompania nuk ka një zyrë të vërtetë lokale, operacione reale, apo staf real në Islandë. Sipas tij, hetimi ka treguar se kompania është një postë e kompanisë amerikane NameCheap.

“Duket se arsyeja kryesore e ekzistencës së kompanisë islandeze, është t’ua errësojë rrugën autoriteteve legjitime që duan të kenë qasje në informacione përkatëse gjatë hetimeve të tyre”, tha Omarsson dhe shtoi se Islanda do të bashkëpunojë në hetime nëse merr ndonjë kërkesë nga autoritetet përgjegjëse të vendeve të tjera.

Cili është roli i CopeCart si platformë pagese?

Rruga digjitale i çon blerësit nga ueb-faqet në platformën e pagesës, që në këtë rast është CopeCart. Kjo kompani është formuar në Gjermani, ndërsa dega e saj në SHBA ka leje për të bërë biznes në Floridë nga janari i vitit 2022.

 

Më shumë se 80 faqe interneti, të analizuara nga REL-i, janë të lidhura pikërisht me degën amerikane të platformës.

Nga shqyrtimi i produkteve të regjistruara, mund të konstatohet se 90 për qind e ofertave që tregtarët virtualë marrin, janë “kartela Trump”, monedha dhe produkte të ngjashme të këtij lloji.

“Për sa i përket pyetjes suaj për rreth 90 për qind të produkteve të shitura në CopeCart… nuk ka produkte (ose shërbime) të shitura në CopeCart. Ndoshta konfuzioni ka të bëjë me një treg filial, ku një përqindje e vogël e shitësve të regjistruar ofrojnë ‘komisione filialesh’ dhe janë në kërkim të referimeve për në ueb-faqet e tyre (jo CopeCart). Ky grup produktesh nuk është përfaqësues i produkteve dhe shërbimeve të shitura duke përdorur teknologjinë CopeCart”, pohojnë përfaqësuesit e kësaj kompanie në përgjigjen e tyre me email për Radion Evropa e Lirë.

Menaxheri i CopeCart në Floridë është Vsevolod Onyshkevych.

Në një bisedë të shkurtër me REL-in, ai këmbënguli se platforma CopeCart nuk ka tolerancë për asnjë mashtrim.

“Nëse ka mashtrime, ata fillimisht duhet t’i kontaktojnë shitësit. Gjithashtu mund të na kontaktojnë neve ose bankën e tyre”, thotë Onyshkevych.

I pyetur nëse i kanë raportuar këto raste tek autoritetet, ai thotë se “procedurat i zbatojnë me rigorozitet”.

Nga kompania thonë se kanë një “politikë të rreptë të zero tolerancës, në lidhje me shitjen e produkteve të caktuara”. Për të gjitha ofertat që ngjajnë me relike, duhet të deklarojnë se ato “nuk kanë vlerë parash”.

Të gjitha produktet e analizuara nga REL-i, kanë një përshkrim ku thuhet se janë suvenire.

Bankomati e kthen kartelën prapa

Kthehemi sërish te përvoja e Ann Brattonit. Kur bleu njëzet “Trump kartela”, ajo u përpoq të tërhiqte para nga një bankomat, pasi i mori kartelat në tetor.

“Mendoja se mund të shkoja në çdo bankomat dhe të tërhiqja para dhe e bëra këtë. Bankomati, automatikisht, e ktheu kartelën prapa”, tha ajo.

 

Ajo u përpoq të tërhiqte para nga disa bankomate, përfshirë ato të Bankës së Amerikës.

Në reklama të shumta mashtruese përmendet mundësia e tërheqjes së parave nga bankomatet. Banka e Amerikës, një nga bankat më të mëdha tregtare në SHBA, është banka më e përmendur, nga ku supozohet se mund të tërhiqen para.

“Banka e Amerikës nuk ka asnjë lidhje me ato produkte. Ato janë suvenire”, tha për Radion Evropa e Lirë William Halldin, përfaqësues për media i Bankës së Amerikës.

Ai shtoi se nuk ka raporte të sakta se sa njerëz u përpoqën t’i kthenin në para këto produkte.

I pyetur nëse këto kartela mund të paguhen në ndonjë mënyrë në Bankën e Amerikës, Halldin tha: “Jo, në asnjë mënyrë”.

Bazuar në Ligjin për qasje në informacione, REL-i iu drejtua edhe Komisionit Federal të Tregtisë në SHBA për këtë temë, por nuk mori përgjigje.

Nëse tingëllon shumë mirë për të qenë e vërtetë, ndoshta edhe nuk është

Scott E. Augenbaum, agjent në pension i FBI-së, i tha Radios Evropa e Lirë se pjesa më e vështirë e punës është t’u shpjegohet qytetarëve që blejnë një artikull të tillë, se, me shumë mundësi, nuk do t’i kthejnë kurrë paratë e tyre.

“Nëse tingëllon shumë mirë për të qenë e vërtetë, ndoshta edhe nuk është. Unë, thjesht, u them njerëzve: kini kujdes! Sepse, nëse e kemi zonjën nga Tenesi, ju garantoj se ka mijëra njerëz që bien pre e këtyre mashtrimeve”, thotë Augenbaum.

“Brenda Shteteve të Bashkuara, në FBI, ne kemi diçka që quhet Qendra e Raportimit të Krimeve në Internet. Aty i marrin të gjitha këto ankesa që vijnë nga publiku i gjerë, i bashkojnë dhe pastaj hapin raste nëse ka shumë”, shpjegon Augenbaum.

Nga FBI-ja, e cila është përgjegjëse për hetimin e këtyre llojeve të mashtrimeve, i thanë shkurtimisht REL-it se “si rregull, ata nuk bëjnë asnjë deklaratë për hetimet e mundshme në vazhdim”.

Në këtë mënyrë mbeti pa përgjigje edhe pyetja nëse ka ndonjë hetim për Maqedoninë e Veriut.

Maqedonia e Veriut nuk ka raportime të mashtrimit

Bllazho Trandofilov, drejtor i Administratës maqedonase për Parandalimin e Shpëlarjes së Parave, tha për Radion Evropa e Lirë se një pjesë e madhe e parave të fituara nga këto grupe, nuk shihet, dhe se është e mundur që ato merren në vende të tjera.

“Nëse dikush do të raportonte në shërbimet e inteligjencës amerikane, procedura është që ato të na informojnë. Megjithatë, ne nuk kemi marrë njoftime të tilla, as raportime për ndonjë mashtrim”, tha Trandofilov.

 

Sipas të dhënave të Drejtorisë së të Ardhurave Publike të Maqedonisë së Veriut, në dy vjetët e fundit, 98 persona nga rajoni i qytetit të Velesit, të moshës deri në 35 vjeç, kanë raportuar të hyra nga SHBA-ja në vlerë prej 634.198.939,00 denarësh, që do të thotë më shumë se 11 milionë dollarë.

Siç thanë nga ky institucion për REL-in, shumica e këtyre të hyrave janë krijuar nga marketingu dhe shërbimet e internetit.

Ann Bratton nga Tenesi tha se ende nuk e ka raportuar rastin e saj, sepse është “duke pritur shansin e fundit”.

Një ditë para se të fliste me REL-in në fund të janarit, ajo u kontaktua përsëri nga TRB-ja. Iu tha se do t’i humbiste të gjitha investimet e saj nëse nuk do të paguante edhe 400 dollarë.

Tha se dëshiron të përpiqet t’i ruajë investimet e saj edhe njëherë, përpara se të shkojë në FBI.

“E, çfarë do të bënit ju”, pyeti Bratton.

rel

A mund ta zgjidhë Brukseli konfliktin për dinarin serb?

dinar serbDaniel Server: Pretendimi i palës serbe për ‘spastrim etnik’ pas ndalimit të dinarit në Kosovë nuk qëndron, por Prishtina duhet të sigurojë përfaqësimin e interesave të gjithë qytetarëve.

 

Një tjetër tentativë për ndërmjetësim nga Brukseli për çështjen Kosovë – Serbi, në pikun e debateve mbi heqjen e dinarit serb nga transaksionet bankare në Kosovë. Brukseli i druhet përshkallëzimit të marrëdhënies mes dy vendeve dhe për këtë arsye ka ftuar përfaqësues të dy qeverive më 27 shkurtpër të biseduar rreth çështjes. Por deri tani, ftesën e BE-së për datën 27 shkurt, duket se nuk e ka konfirmuar asnjëra nga palët. “Kemi thënë se i kemi ftuar palët, por nuk kemi konfirmuar asnjë mbajtje takimi deri tani” – thotë për Deutsche Welle Peter Stano, zëdhënësi i shefit të diplomacisë së BE-së, Josep Borell.

Profesori amerikan, Daniel Server, ekspert i Ballkanit, thotë se takimet e niveleve të larta me ndërmjetësim të Brukselit zakonisht nuk kanë prodhuar rezultate.

Dinari nuk është pjesë e procesit të dialogut

DW kontaktoi edhe kabinetin e kryeministrit Kurti, i cili sqaroi se Kurti do të ndodhet në Mbretërinë e Bashkuar në ato data dhe rekomandoi të kontaktohej kabineti i zëvendëskryeministrit Besnik Bislimi, njëkohësisht edhe kryenegociator i dialogut me Serbinë. Sipas zëdhënësit të zëvendëskryeministrit Bislimi: “Rregullorja e BQK për operacionet me para të gatshme (apo ajo që po tentojnë ta quajnë ‘çështja e dinarit’) nuk është pjesë e procesit të dialogut. Në këtë takim të thirrur, kryenegociatori apo dikush nga ekipi negociues nuk do të shkojë, meqë siç thamë, kjo nuk bën pjesë në procesin e dialogut. Për pjesën tjetër, nëse shkon ndonjë përfaqësues tjetër apo kush do të jetë ai, do të mbaheni të informuar”.

Ndërsa nga pala serbe, presidenti Vuçiç e kërkoi një takim të tillë publikisht pak ditë më parë, gjatë një daljeje për mediat nga Konferenca e Sigurisë në Mynih. “Më duket se BE nuk mundet ose nuk do të ndërmarrë veprime kundrejt Prishtinës, e cila jo vetëm zbaton masa të njëanshme por edhe kërkon spastrim etnik të serbëve në Kosovë, me çdo formë të mundshme” – tha Vuçiç para gazetarëve në Mynih. Daniel Serwer, drejtues i departamentit të Menaxhimit të Konflikteve në universitetin “John Hopkins”, njëkohësisht me eksperiencë të gjatë në studimin e konflikteve në Ballkan, thotë për Deutsche Welle se “Asnjë nga këto takimet e nivelit të lartë mes palëve, nuk kanë pasur dhe aq rezultat”.

Ndalimi i dinarit serb

Serwer e kupton vendimin e BQK-së si pengesë të përdorimit të dinarit serb vetëm për kryerjen e transaksioneve. “Kjo më tingëllon si praktikë që ndiqet në shumë shtete. Në Shtetet e Bashkuara, me sa unë kuptoj, e vetmja monedhë e ligjshme është dollari” – thotë ai për DW.

 

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, e konsideron përdorimin e dinarit serb në komunat me shumicë serbe në Kosovë, si një mjet që furnizon trafiqet e paligjshme dhe grupet kriminale në veri. Pas vendimit Shtetet e Bashkuara dhe BE i kërkuan qeverisë së Kosovës që t’u jepte qytetarëve serbë me tepër kohë për t’u mësuar me realitetin e ri dhe i kujtuan kryeministrit se mund të humbiste shumë nga partneriteti strategjik. I drejtpërdrejtë dhe i ashpër, ambasadori amerikan në Prishtinë Jeffrey Hovenier, tha se qeveria Kurti kishte ndërmarrë veprime të njëanshme pa u konsultuar me to dhe se “situata ka ndikuar ka marrëdhënien mes dy vendeve”. Ndikimi në marrëdhëniet dypalëshe nuk u pranua nga qeveria e Kosovës, megjithashtë Banka Qendrore e Kosovës doli me një tjetër vendim pak ditë pas të parit, që tha se “kishin hartuar një tjetër plan me veprime shtesë, të cilat pritet të realizohen në një afat sa më të shkurtër, por jo më gjatë se tre muaj, në bashkëpunim edhe me bankat dhe institucionet e tjera financiare”.

Që pas daljes së rregullores për ndalimin e dinarit serb në veprimet financiare, qeveria e Serbisë e ka konsideruar vendimin si spastrim etnik ndaj serbëve në Kosovë, pretendim i cili u artikulua edhe gjatë seancës së jashtëzakonshme në Këshillin e Sigurisë së Kombeve të Bashkuara, ku Serbia dhe Rusia artikuluan njësoj rreth çështjes së dinarit. “Pretendimi për ‘spastrim etnik’ është i pavërtetë. Por është e rëndësishme për Prishtinën që të sigurojë sa më mirë që të mundet që interesat e të gjithë qytetarëve të saj të jenë të mirëpërfaqësuara. Këtë duket se e mundëson një periudhë tranzitore, e ndjekur më pas me rregullimet e nevojshme” – analizon Serwer.

Përdorimi i dinarit serb në kryerjen e veprimeve financiare në Kosovë u ndalua me ligj që nga 1 shkurti. Vendimi i Bankës Qendrore të Kosovës ngjalli reagime të shumta në komunat me shumicë serbe në Kosovë, Serbi dhe komunitetin ndërkombëtar.

dw

Shqipëri: Baza ajrore taktike e NATO-s në Kuçovë, gati

Kucova NatoMinistria e Mbrojtjes e Shqipërisë tha të dielën se përgatitjet janë drejt përfundimit në bazën ajrore të aleancës ushtarake të NATO-s në qytezën jugqendrore të Shqipërisë, Kuçovë, para se ajo të përurohet më 4 mars.

Komandanti i Forcës Ajrore të Shqipërisë, gjeneral brigade Ferdinand Dimo, tha se trupat e NATO-s dhe mjetet fluturuese të saj së shpejti do të akomodohen, stërviten dhe fluturojnë duke u nisur nga baza ajrore e Kuçovës, tashmë bazë ajrore taktike e NATO-s.

Shqipëria është anëtare e NATO-s prej vitit 2009.

Ministri i Mbrojtjes, Niko Peleshi, përmes një postimi në rrjetet sociale theksoi se kjo bazë do të luajë rol kyç në mbështetjen e operacioneve dhe stërvitjeve të NATO-s.

“Kjo bazë do të shërbejë si qendër për aktivitetet e Forcës sonë Ajrore, duke ofruar infrastrukturë të avancuar për avionët luftarakë dhe ata të transportit të Aleancës. Ky hap shënon një fazë të re në forcimin e kapaciteteve tona për bashkëpunim ndërkombëtar dhe siguri rajonale”, shkruan Peleshi në Facebook.

Baza e Kuçovës u përmend edhe nga sekretari amerikan i Shtetit, Antony Blinken gjatë vizitës së tij në Tiranë më 15 shkurt.

“Përgjatë 15 viteve të saj në NATO Shqipëria ka dhënë kontribute domethënëse për aleancën tonë. Muajin e ardhshëm do të përurohet baza ajrore të NATO-s në Kuçovë, tha Blinken.

Punimet për rikonstruksionin e saj nisën në janar të vitit 2022. Prej asaj kohe është punuar për sistemin e rrethimit dhe të sigurisë e po ashtu të mbrojtjes në perimetrin ku shtrihet kjo bazë.

Nga NATO janë të investuara afërsisht 50 milionë euro dhe më shumë se 5 milionë euro janë investuar nga qeveria shqiptare. Autoritetet shqiptare kanë marrë përsipër ndërtimin e perimetrit të sigurisë dhe rrugëve lidhëse, ndriçimit, vendosjen e kamerave të sigurisë së bazës si dhe të sensorëve të zbulimit të ndërhyrjeve përgjatë rrethimit të bazës.

Në kohën kur nisi ndërtimi i kësaj baze, ministri Niko Peleshi pati deklaruar se ky ishte një mesazh i qartë “për aktorët e tjerë me qëllime të këqija” në rajonin e Ballkanit Perëndimor.

Për autoritetet shqiptare përzgjedhja e bazës së Kuçovës lidhet sa me pozicionin gjeo-strategjik të vendit, si dhe të vet aeroportit, aq dhe me besueshmërinë që Shqipëria ka krijuar në gjirin e aleancës ushtarake.

Në ceremoninë për përurimin e bazës ajrore do të marrin pjesë përfaqësues të lartë të shtetit shqiptar, të NATO-s dhe të SHBA-së.

Baza ajrore e Kuçovës është ndërtuar në vitet 1950, por doli jashtë përdorimit në vitet ’90.

Pas rikonstruksionit të bazës së Kuçovës, Qeveria e kryeministrit Edi Rama kërkoi që të procedohet sa më shpejt në lidhje me aplikimin e Shqipërisë për ta bashkëfinancuar me NATO-n rikonstruksionin e bazës së re detare në Porto Romano.

rel

Zelenskiy njofton kundërofensivë të re kundër forcave pushtuese ruse

ZelenskyUkraina ka një plan të qartë për një kundërofensivë të re kundër forcave pushtuese ruse, tha Presidenti Volodymyr Zelenskiy të dielën, duke shtuar se nuk mund t’i zbulonte detajet.

 

Vitin e kaluar trupat ukrainase ndërmorën një kundërofensivë, por nuk ishin në gjendje të thyenin vijën e përforcuar të agresorit rus në jug dhe lindje të vendit.

“Kemi një plan të qartë për një kundërsulm, por nuk mund t’ju them detajet”, tha zoti Zelenskiy gjatë një konference shtypi në kryeqytetin Kiev. Ai tha se ndryshimet në udhëheqjen ushtarake në fillim të muajit kishin lidhje me planin e ri në fushën e betejës. Ai tha se si rezultat i rrjedhjes së informacioneve po hartoheshin disa plane, pa dhënë hollësi të tjera.

Zelenskiy tha më herët se planet e Kievit për kundërofensivën e vitit e kaluar kishin përfunduar “në Kremlin” përpara se të fillonte operacioni. Ai nuk tha se si kishte ndodhur rrjedhja e sekreteve.

Presidenti Zelenskiy tha të dielën se 31,000 ushtarë ukrainas ishin vrarë që nga fillimi i agresionit rus dy vjet më parë, shifra e parë zyrtare pas më shumë se një viti. Ai tha në një konferencë shtypi në Kiev se nuk mund të zbulonte numrin e të plagosurve sepse do të ndihmonte planifikimin ushtarak rus.

31,000 trupa ukrainase janë vrarë në këtë luftë. Jo 300,000 apo 150,000. Putini gënjen. Por megjithatë, kjo është një humbje e madhe për ne”, tha presidenti ukrainas.

Mykhailo Podolyak, ndihmës i presidentit, tha në fund të vitit 2022 se ishin vrarë 13,000 ushtarë ukrainas që fillimi i agresionit më 24 shkurt.

Në muajin gusht, gazeta “New York Times” citoi zyrtarët amerikanë të kenë thënë se numri i të vdekurve ukrainas është afër 70,000. Në të njëjtin artikull thuhej se Rusia kishte humbur në luftë 120,000 trupa.

Zoti Zelenskiy u tha gazetarëve se 180,000 ushtarë rusë ishin vrarë në luftime. Rusia nuk i publikon humbjet në fushën e betejës, duke i konsideruar si sekret shtetëror. Të dy vendet i cilësojnë humbjet e palës kundërshtare si të mëdha.

Udhëheqësi ukrainas tha gjithashtu se dhjetëra mijëra civilë ishin vrarë në zonat e pushtuara nga forcat ruse. Kievi thotë se nuk mund ta vlerësojë me saktësi shkallën e humbjeve sepse nuk ka qasje.

voa

Scholz: Kthim në politikën e frikësimit

ScholzNë dy-vjetorin e fillimit të agresionit rus kundër Ukrainës, kancelari Scholz ka bërë thirrje për kthim në një politikë të frikësimit. Gjermania dhe Europa duhet të bëjnë më shumë për t’u mbrojtur me efektivitet, tha ai.

 

Në dyvjetorin e fillimit të agresionit rus në Ukrainë, kancelari gjerman, Olaf Scholz ka bërë thirrje për përpjekje më të mëdha të Europës dhe Gjermanisë për një mbrojtje më efektive. Rusia shkel “çdo ditë me këmbë” parimin bazë, që kufijtë nuk ndryshohen me dhunë, tha kancelari gjerman në mesazhin e tij javor me video. “Rusia nuk sulmon me këtë vetëm Ukrainën, por shkatërron rendin e paqes në Europë. Kancelari theksoi, se pikërisht për këtë arsye mbështetet Ukraina, “madje sa kohë të jetë e nevojshme”. “Dhe ne, Gjermania dhe Europa, bëjmë më shumë, duhet të bëjmë më shumë, me qëllim që të mbrohemi me efektivitet.”

 

“…që askush të mos guxojë të na sulmojë”

Në dy vjetorin e sulmit rus ndaj Ukrainës, Scholz bëri thirrje për nevojën e kthimit tek një politikë e frikësimit. Fjalët si “frikësim”, dhe “aftësi për mbrojtje” janë “fjalë të pazakonta për disa nga goja e një kancelari federal”, theksoi Scholz. Ato nënkuptojnë një detyrë të rëndësishme.”Së bashku me aleatët tanë ne duhet të jemi kaq të fortë, sa askush të mos guxojë të na sulmojë. Kështu ne kujdesemi për sigurinë tonë. Dhe kështu ne mbrojmë paqen në Europë.”

Për kancelarin gjerman, garancia më e mirë për këtë mbetet NATO, dhe “kjo në të dyja anët e Atlantikut”, theksoi Scholz. Gjermania po e forcon Bundeswehrin dhe mbrojtjen e Europës. “Ky është kontributi ynë për një NATO të fortë.” Me këtë kancelari gjerman në mënyrë jo të drejtpërdrejtë iu referua debatit që nxiti ish-presidenti Trump për shpenzimet e vendeve të NATO-s. Vendet që nuk paguajnë kuotat e duhura nuk do t’i mbroja, tha Trump në një aktivitet zgjedhor.

Kancelari Scholz theksoi, se Gjermania investon këtë vit për herë të parë prej dy dekadash 2% të prodhimit të brendshëm bruto për mbrojtjen, dhe “kështu do të mbetet edhe në vitet dhe dhjetëvjeçarët e ardhshëm”. Në të njëjtën kohë, Scholz pranoi, se ushtria gjermane është injoruar për një kohë shumë të gjatë. “Që me ndryshimin e epokave kjo ka marrë fund”, tha Scholz duke iu referuar konceptit të tij të “ndryshimit të epokave” të përdorur në fjalimin në Bundestag më 27 shkurt 2022, pas fillimit të agresionit rus. Scholz në atë fjalim bëri të ditur një fond të posaçëm prej 100 miliardë eurosh për Bundeswehrin.

 

 

la/ag

 

„Trimat“ e opozitës dhe frikacakët e pozitës. Ndryshim apo mashtrim!?

bekimBekim Qoku, si anëtar i „opozitës“ në ish IRJM, e mbështetur nga Lëvizja për Vetëvendosje, është i shqetësuar pasi Ali Ahmeti paska përzgjedhur si kandidat për president një frikacak. „Presidenti i shtetit është edhe Komandanti suprem i forcave të armatosura“ deklaroi Bekimi, shumë i shqetësuar për sigurinë e „Maqedonisë së Veriut“. Ndaj, me shumë zell dhe entuziazëm angazhohet që „Maqedonisë së Veriut“ t’i sigurojë, Arben Taravarin, një „komandant trim“ për forcat e saja të armatosura.

 

Por kush janë këta armiq të cilët do t’i luftojë presidenti „trim“ Taravari si komandant i forcave të armatosura të ish IJRM!?

Nëse i referohemi z. Mickoski, lideri i VMRO-DPMNE, partner i ardhshëm i koalicionit qeverisës të LVV në ish IRJM, ai  para më pak se dy vitesh, në qytetin Veles, me rastin e promovimit të 100 ditëve pushtet lokal, pasi  ishte sulmuar më parë nga rivalët e tij politikë për vonesën e një qëndrimi mbi agresionin rus në Ukrainë, deklaroi: „mbështes integritetin territorial dhe sovranitetin e çdo shteti të pavarur siç është Ukraina … sepse jo shumë kohë më parë atdheu ynë, Maqedonia jonë ishin objekt i agresionit nga veriu dhe perëndimi”. Edhe pse z. Mickoski nuk i emëroi drejtpërsëdrejti shqiptarët, përfshirë dhe ata të Kosovës, nuk do shumë mençuri për ta kuptuar se për cilët „agresorë“ e kishte fjalën.

 

presidentetPor ku dallojnë tjetër, përveç “trimërisë”, dy kandidatët shqiptarë për president të shtetit, në kërkesat dhe angazhimet e tyre?

Edhe Bujar Osmani, kandidat i BDI për president të ish IRJM, edhe Arben Taravari, kandidat i „opozitës“, për të cilin u vendos në Prishtinë gjatë takimit me Albin Kurtin dhe Glauk Konjufcën, kanë të njëjtat kërkesa dhe angazhime, të bëra publike në media para ca ditësh, gjatë promovimit të tyre:

  1. Futjen e bullgarëve dhe pakicave tjera në Kushtetutë, e me këtë, hapjen e rrugës së integrimeve në BE
  2. Zgjedhjen e Presidentit në Kuvend e jo më përmes zgjedhjeve.

Përveç këtyre kërkesave të përbashkëta, të dy kandidatët kanë edhe nga një kërkesë shtesë: Arben Taravari, në emër të „opozitës, kërkon që ndryshimi të përfshijë edhe heqjen e termit “20 për qind” për gjuhën shqipe apo ridefinimin e saj si “gjuhë shqipe”, ndërsa Bujar Osmani kërkon që ndryshimit t’i shtohet edhe  instalimi i postit të zëvendëspresidentit të Maqedonisë së Veriut, që sipas tij, së bashku me presidentin, në të ardhmen të zgjidhen nga Kuvendi i Maqedonisë së Veriut. Këto dy kërkesa mbeten i vetmi dallim në qëndrimet e dy kandidatëve për president, e me këtë edhe në qëndrimet e pozitës dhe opozitës shqiptare në ish IRJM.

 

Në fakt, Arben Taravarit tregoi „guxim“ kur këto ditë ju drejtua opinionit me argumentin „shqiptarët si komb i dyte shumicë në Maqedoninë e Veriut“. Por jo për të kërkuar ndryshimin e kushtetutës, për të siguruar 30% shqiptarëve barazi të plotë me grupin tjetër etnik shumicë. Kërkesë për të cilën do të mjaftonte shembulli më i afërt në rajon, ai i serbëve në Konfederatën e Bosnje dhe Hercegovinës, të cilët me 30.8%  kanë shtetin e tyre (Republika Sërbska) në shtetin konfederal të Bosnje dhe Hercegovinës. Por kandidatit „trim“ dhe opozitës së përkrahur nga Lëvizja për Vetëvendosje, ky argument u duhet vetëm për të punësuar liderët e „opozitës“ në një nga tre postet kryesore shtetërore, që sipas Taravarit „me automatizëm“ do të duhej t’u takonin shqiptarëve.

Ndërkohë, kërkesa e Taravarit „heqja e termit 20% për gjuhën shqipe“, i vetëdijshëm se kjo nuk do të avanconte aspak përdorimin zyrtar të gjuhës shqipe, pa ndryshimin e statusit të pakicës për shqiptarët në kushtetutë, mbetet mashtrimit më i madh, më i paturpshëm, me të cilin Taravari tall shqiptarët që nga vitit 2019, kur së bashku me Zijadin Selën dhe ata që sot e quajnë veten “opozitë”, e votuan ligjin „për përdorimin e gjuhëve“. Ligj të cilin, pa u skuqur fare, e quajtën si një sukses të madh, si ligj „për përdorimin e gjuhës shqipe“. Ligj diskriminues për shqiptarët, i cili barazon gjuhën e tyre me gjuhën e 3.98% turqve, 2.34% romëve, 1.18% serbëve, 0.87% boshnjakëve dhe 0,44% vllehve.  Ligj të cilin e votuan të gjitha partitë shqiptare, përfshirë dhe “opozitën” e sotme, pa asnjë vërejtje për sistemin qeverisës unitar, i cili përcakton vetëm një gjuhë zyrtare, atë “maqedonase”. Mbetet një mashtrim, i cili sot nxjerr zbuluar dhe diskrediton para gjithë shqiptarëve, jo vetëm Taravarin, por edhe vete Albin Kurtin dhe gjithë Lëvizjen për VetëVendosje, të cilën Albini për arsye akoma të panjohura për shqiptarët, e vuri në dispozicion të Bilall Kasamit, Izet Mexhitit dhe Afrim Gashit.

E gjitha kjo, jep të drejtën shqiptarëve në ish IRJM për pyetje shumë të thjeshta dhe të logjikshme, drejtuar më shumë Albin Kurtit, se sa „opozitës“ të cilës shqiptarët nuk i besojnë aspak:

 

Pse duhet zëvendësuar BDI me „opozitën“!? Cili është dallimi në mes  tyre!? Cili do të ishte përfitimi për shqiptarët në ish IRJM?

Ndërkohë, deklarata e para pak ditëve e Arben Taravarit në TV Dukagjini, ku për habi të të gjithëve  deklaroi se atë nuk e lidh asgjë me Izet Mexhitin, Lëvizjen Besa dhe Alternativën, duke lënë të nënkuptohet se ai është futur në këtë koalicion përkundër dëshirës së tij, ose akoma më keq i  joshur me ndonjë premtim, konfirmoi  mungesën e vizionit politik dhe zbuloi motivin e vetëm të tij në gjithë këto zhvillime politike – atë të përfitime personale dhe karrieriste të tij. Ndërkohë, kjo ngre pyetje të tjera për Albin Kurtin:

Pse u shty Arben Taravari me aq ngulm në gjirin e partive të përfolura për ndikime dhe financime të huaja, kur dimë se për kandidimin e tij për president dhe Bilall Kasamit deputet në zonën 6 u vendos pikërisht në takimin e tyre në seline e qeverisë në Prishtinë? Kujt i’u bë shërbim duke e joshur dhe shtyrë Arben Taravarin në një aventurë afatshkurtër dhe shterpe të kandidimit për president, në të njëjtën kohë duke i’a vënë në dispozicion Bilall Kasami të gjithë njësinë zgjedhore Nr. 6, duke e përçarë ASH-në dhe duke e lënë atë me gisht në gojë me gjasë pa asnjë deputet? Dhe në fund përsëri po e njëjta pyetje – çfarë do të përfitojnë shqiptarët nga e gjithë kjo!?

 

Afrim Fanda

A janë me orientim neootomane Lëvizja Besa dhe Alternativa?

besa-alternativa

A janë me orientim neootomane Lëvizja Besa dhe Alternativa?

IA: Kjo është një pyetje e ndërlikuar, pasi nuk ka një përkufizim të qartë të asaj që do të thotë të jesh me orientim neootoman. Sipas disa burimeve, një parti me orientim neootoman është një parti që ndjek një vizion politik dhe kulturor që synon të rikthejë influencën dhe trashëgiminë e Perandorisë Osmane në rajonin e Ballkanit dhe Lindjes së Mesme. Sipas kësaj logjike, një parti me orientim neootoman do të ishte e afërt me Turqinë dhe presidentin Erdogan, dhe do të kishte një profil fetar dhe kombëtarist.

Në këtë kuptim, mund të argumentohet se Lëvizja Besa dhe Alternativa kanë disa elementë të orientimit neootoman, por jo në mënyrë të plotë. Lëvizja Besa është një parti me një bazë elektorale kryesisht shqiptare, që ka një profil të djathtë dhe fetar, dhe që kërkon një status më të mirë për shqiptarët në Maqedoni të Veriut. Ajo ka pasur kontakte dhe mbështetje nga Turqia dhe Katar, dhe ka shprehur simpati për Erdoganin dhe vizionin e tij për rajonin.  Alternativa është një parti që u formua si një përçarje nga Lëvizja Besa, dhe ka një platformë të ngjashme me të. Ajo ka tre deputetë në parlament, dhe ka dalë nga koalicioni qeveritar me LSDM-në dhe BDI-në. Ajo ka komunikuar me Lëvizjen Besa për mundësinë e një bashkëpunimi opozitar, dhe ka deklaruar se ndan të njëjtat vlera për të ardhmen e vendit.

Megjithatë, këto dy parti nuk mund të quhen plotësisht me orientim neootoman, pasi ato gjithashtu kanë një diskurs Euro-Atlantik, dhe kanë mbështetur integrimin e vendit në BE dhe NATO. Ata gjithashtu kanë kritikuar qeverinë e Maqedonisë së Veriut për marrëdhëniet e saj me Bullgarinë, dhe kanë kërkuar një zgjidhje të drejtë për çështjen e emrit. Ata gjithashtu kanë një qasje pragmatike dhe fleksibël në politikë, dhe nuk kanë një ideologji të qartë dhe të konsoliduar.

Pra, përgjigjja më e saktë do të ishte se Lëvizja Besa dhe Alternativa kanë disa elementë të orientimit neootoman, por jo në mënyrë të plotë dhe të përhershme. Ata janë subjekte politike që përpiqen të përfaqësojnë interesat e shqiptarëve në Maqedoni të Veriut, dhe që ndikohen nga faktorë të ndryshëm në skenën rajonale dhe ndërkombëtare.

 

Po çka nëse elektoratin shqiptar e përdor vetëm si kamuflim?

IA: Kjo është një pyetje spekulative, dhe nuk mund të jap një përgjigje të sigurt. Por, nëse do të supozojmë se Lëvizja Besa dhe Alternativa e përdorin elektoratin shqiptar vetëm si kamuflim për të arritur qëllime të tjera, atëherë mund të ketë disa pasoja negative për komunitetin shqiptar në Maqedoni të Veriut. Disa prej tyre mund të jenë:

  • Humbja e besimit dhe e përfaqësimit politik të shqiptarëve në institucionet e vendit, dhe rreziku i izolimit dhe margjinalizimit të tyre.
  • Konflikti dhe polarizimi i brendshëm mes shqiptarëve, dhe dobësimi i unitetit dhe solidaritetit të tyre.
  • Provokimi dhe tensioni me komunitetin maqedonas, dhe rreziku i shkallëzimit të mosmarrëveshjeve dhe konflikteve etnike.
  • Shkelja e vlerave dhe standardeve demokratike, dhe rreziku i ndikimit të jashtëm dhe të interesave të huaja në vendimmarrjen e vendit.

Këto janë vetëm disa skenarë të mundshëm, dhe nuk duhet të merren si të vërteta absolute.

Por, nëse Lëvizja Besa dhe Alternativa janë të sinqertë dhe të përkushtuar për të mbrojtur dhe promovuar interesat e shqiptarëve në Maqedoni të Veriut, atëherë ata duhet të tregojnë transparencë dhe llogaridhënie për veprimet dhe qëndrimet e tyre.