Kategoritë: Ballkan

Escobar: “Ballkani i Hapur” nuk mund të ketë sukses pa të gjitha vendet e rajonit

EscobarZv/ndihmës sekretari amerikan i shtetit, Gabriel Escobar, tha të mërkurën se nisma “Ballkani i Hapur”, nuk mund të ketë sukses, nëse pjesë e saj nuk janë të gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor.

Ai i bëri këto komente gjatë një debati në parlamentin serb me temën “Ballkani i Hapur – Rruga drejt qëndrueshmërisë, bashkëpunimit dhe përparimit në rajon”.

Nismës së hedhur nga Shqipëria, Serbia e Maqedonia, që synon vendosjen e lirisë së lëvizjes së njerëzve, mallrave, kapitalit dhe shërbimeve në rajon, nuk i janë bashkuar Kosova, Bosnja dhe Mali i Zi.

Zoti Escobar që u lidh virtualisht në debat, tha se është me rëndësi që “të tri vednet që kanë hedhur nismën të jenë të hapura dhe të bisedojnë me tre partnerët tjerë që janë të rezervuar”.

Ai tha po ashtu se në nismat rajonale duhet barazi dhe të mos ketë diskriminim mbi baza etnike. Ai tha se Shtetet e Bashkuara mbështesin nismat rajonale, nëse ato nuk pengojnë integrimet evropiane.

“Jemi të gatshëm t’u ndihmojmë në këtë rrugë, që të përmbushni standardet ndërkombëtare, që të bëhemi partnerë me Evropën, për t’u siguruar që ky rajon do të bëhet një prej ekonomive më të rëndësishme në Evropë”, tha zoti Escobar.

Ndërsa ambasadori amerikan në Beograd, Anthony Godfrey tha se “është koha që të hapen mundësitë ekonomike të shteteve të Ballkanit Perëndimor dhe të fuqizohet e ardhmja e tyre evropiane’.

Kryeministri shqiptar, Edi Rama, i cili u lidh virtualisht në debat, tha se nuk u takon anëtarëve të nismës të bindin këdo qoftë që ‘Ballkani i Hapur’ është vërtet i hapur.

Ai u shpreh i pakënaqur me faktin që Bashkimi Evropian po zvarrit zgjerimin me vendet e Ballkanit Perëndimor.

“Premtojnë data, e më pas nuk i realizojnë… Ne nuk do të jemi në Bashkimin Evropian vitin e ardhshëm, andaj ne në rajon duhet të punojmë bashkë”, tha kryeministri Rama.

Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut janë në pritje të hapjes së negociatave me BE-në për anëtarësim, por aktualisht janë peng i mospajtimeve ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë.

Kryeministri Rama tha se nisma Ballkani i Hapur mund të ndihmojë edhe në zgjidhjen e problemeve mes Kosovës dhe Serbisë, sepse “problemet mund të trajtohen vetëm nëse të gjithë janë bashkë”.

voa

Bullgari: Fitore e një kryetari ambivalent shteti

radevPresidenti i Bullgarisë, Rumen Radev u rizgjodh në post. Ai thotë se lufton për shtetin e së drejtës dhe kundër korrupsionit. Se për çfarë angazhohet ai në të vërtetë, mbetet e paqartë.

Bullgaria ka përjetuar shumë supriza politike muajt e fundit – disa herë zgjedhje parlamentare, ngritje të shpejta të partive të reja, refuzime të votuesve për të krijuar një qeveri. Por më spektakolarja ka qenë: Në zgjedhjet e balotazhit, ditën e dielë, (21.11.2021) u rizgjodh me shumicë të dukshme në postin e presidentit, mbajtësi i deritanishëm i postit, Rumen Radev – pikërisht siç kishin treguar sondazhet. 58 vjeçari aviator luftarak dhe ish-komandant i forcave të armatosura ajrore të Bullgarisë, Radev, morri 67 përqind të votave. Sfiduesi i tij, profesori konservator i universitetit, Anastas Gerdshikov, morri vetëm 32 përqind.

Në Bullgari morri kështu fund një maratonë historike votimesh: bullgarëve u është dashur të votojnë këtë vit tri herë për një parlament të ri – për herë të parë në zgjedhjet e rregullta në muajin prill, si dhe dy herë të tjera më vonë meqënëse ishte i pamundur krijimi i qeverisë. Paralelisht me zgjedhjet parlamentare më 14 nëntor, u zhvillua edhe raundi i parë i zgjedhjeve të rregullta presidenciale. Por Radev nuk arriti të merrte shumicën absolute.

Pasi fitoi në raundin e dytë, Radev deklaroi, se me zgjedhjen e tij i morri fund epoka e deritanishme politike me aferat e panumërta të shfrytëzimit të pushtetit dhe korrupsionit dhe bëri të ditur se ky është një fillim i ri për bullgarët: Qytetarët votuan për „ndryshimin, për t’u shkëputur nga korrupsioni, me plaçkitjet dhe mungesën e ligjit, për dëbimin e mafies nga pushteti,” tha kryetari i ri dhe i vjetër i shtetit. „Bullgaria është duke dalë nga qorrsokaku,” tha Radev.

Moment kthese për Bullgarinë

Megjithëse posti i presidentit të shtetit në Bullgari është më shumë post përfaqësimi dhe është i lidhur me pak pushtet ekzekutiv, rizgjedhja e Radevit përbën vërtet moment kthese. Kryetari i shtetit u përkrah gjatë fushatës elektorale nga ato parti të reformuara, të cilat morrën shumicën në zgjedhjet parlamentare të 14 nëntorit, mes të cilave edhe fituesja e zgjedhjeve, një parti e krijuar verën e fundit, e quajtur „Ne vazhdojmë me ndryshimet”, (PP). Këto parti duan tani të krijojnë një koalicion, që kërkon të vazhdojë reformat radikale të drejtësisë dhe antikorrupsionit. Radevi ka pohuar mbështetjen e tij.

Kështu merr fund edhe një luftë njëvjeçare idis presidentit dhe ish-kryeministrit. Radevi ka qenë kundërshtar i fortë i kryeministrit të larguar nga posti në muajin prill, Bojko Borisov dhe partisë së tij, GERB (Qytetarët për zhvillimin europian të Bullgarisë). Kjo parti dikur konservatore, e shfaqur si parti proeuropiane shihet nga shumë bullgarë si simbol i korrupsionit dhe shpërdorimit të pushtetit. “Zgjedhëset dhe zgjedhësit dërguan gjatë zgjedhjeve parlamentare të njëjtin mesazh si gjatë të gjitha zgjedhjeve të mëparshme të këtij viti,” thotë për Deutsche Wellen politologu Daniel Smilov, nga Qendra për studimet liberale (CLS), në Sofje. “Shumica e hedh poshtë modelin e deritanishëm të qeverisjes nga Borisovi dhe kërkon diçka të re.”

Relativizimi i së kaluarës totalitare 

Megjithatë nuk dihet nëse Radevi mund të përfaqësojë dëshirën për një ndryshim të pakufizuar. Ish-piloti ushtarak, ka qenë dikur anëtar i Partisë Komuniste Bullgare (BKP) – njësoj si ish-kryeministri Borisov – dhe e ka relativizuar herë pas here të kaluarën e rëndë totalitare të Bullgarisë. Ai e filloi karrierën politike në vitin 2016, me përkrahjen e socialistëve (BSP), partisë që pasoi atë komuniste, parti e cila ka rënë në sy prej kohësh për nacionalizmin, homofobinë dhe simpatinë ndaj Putinit.

Kur u zgjodh për herë të parë si kryetar shteti në nëntor 2016, qëndrimi opozitar i Radevit ndaj regjimit të Borisovit kishte kohë që kishte lënë shijen e politikës partiake. Kjo ndryshoi vitin e kaluar: Në korrik 2020 hetuesit kontrolluan selinë e tij zyrtare. Aksioni i motivuar politikisht u bë me urdhërin e Prokurorit të Përgjithshëm Ivan Geshev, një person i kontestushëm, emërimin e të cilit Radevi ishte munduar më kot një vit më parë ta pengonte dhe t‘ i bllokonte herë pas here hetimet për korrupsion.

“Ka bërë zhvillim personal”

Kontrolli i selisë së Radevit u bë një një kohë kur dhjetra mijëra bullgarë protestonin rrugëve të Bullgarisë kundër regjimit të Borisovit dhe kur ishte krijuar një lëvizje masive që kërkonte reforma. Pas kontrollit të presidencës, Radev u pozicionua si zë i fortë i protestës. Politologu Smilov mendon se kjo nuk ishte kalkuluar më parë. “Unë mendoj se në atë kohë ai pati një zhvillim personal,” thotë Smilov për Deutsche Wellen. “Që nga ajo kohë ai shfaqet në mënyrë të besueshme si luftëtar i korrupsionit, dhe unë mendoj se e ka seriozisht.”

Studiuesja e shkencave politike, Vesela Tcherneva nga zyra në Sofje e Këshillit të Europës për marrëdhëniet me jashtë (ECFR) thotë për DW, se Radev duhet të tregojë tani sa i besueshëm është. “Ai mund ta bëjë këtë duke përkrahur ligjet reformuese të një koalicioni të ri, sidomos duke mbështetur koalicionin e ri reformues, me gjeste simbolike.”

Qëndrim i çuditshëm ndaj Rusisë

Pika më e diskutueshme gjatë mbajtjes së postit të presidentit, është për Radevin qëndrimi ndaj Rusisë. Në fillim të ushtrimit të detyrës ai shihej si prorus, sidomos jashtë vendit. Megjithëse perceptimi i tij në atë kohë nuk ishte shumë i qartë, ai provokonte herë pas here me konflikte me deklaratat dykuptimshme ndaj Rusisë. Shumë herë ai pati kërkuar dhënien fund të sanksioneve kundër Rusisë. Javën e kaluar gjatë një dueli televiziv me rivalin

Anastas Gerdshikov, ai tha se „me Rusinë duhen mbajtur marrëdhënie pragmatike”.

Pastaj formuloi në një fjali me pasoja të mëdha: „Krimi këto kohë është rus, çfarë të jetë tjetër.” Ai shkaktoi trazira të mëdha jo vetëm në politikën e brendshme, por shkaktoi edhe një krizë diplomatike me Ukrainën.

Politologia Tcherneva mendon se gjatë diskutimeve Radevi padashje është ngatërruar me tema delikate. Pavarësisht nga kjo, ai ndjek një ide të përhapur në Bullgari për politikën e jashtme, „që thotë se duke qenë vend i vogël duhet ruajtur ekuilibri ndaj aktorëve të mëdhenj të gjeopolitikës.” Gjatë viteve të para të mbajtjes së postit të presidentit, Radev ka pasur „vlerësime pjesërisht të gabuara”, lidhur me pamjen që duhet të kishte ky ekuilibër.

“Por më vonë ai tregoi se nuk është prorus, por mbështet linjën properëndimore të Bullgarisë në marrëdhëniet e saj transatlantike.”

Së shpejti vetëm violina e dytë?

Në deklaratat proruse të Radevit, Daniel Smilov sheh arsye që kanë të bëjnë me taktikat zgjedhore, sepse shumë bullgarë kanë simpati për Rusinë, gjë që nuk duhet ngatërruar me aprovimin për Putinin. “Sidoqoftë ekziston një paqartësi në qëndrimin e Radevit ndaj Rusisë, dhe kjo është pjesa më e diskutueshme e presidencës së tij.”

Me pikëpyetje mbetet edhe roli që do të luajë Radevi në politikën e brendshme pas rizgjedhjes. Në krizën që po vazhdon prej muajsh me vakum pushteti, ai është i vetmi aktor politik me ndikim të madh në Bullgari, gjë që nuk e ka me Kushtetutë. E paqartë është nëse ai do tërhiqet nga pozicioni i presidentit të fortë dhe shumë aktiv në politikë.

Politologia Vessela Tcherneva thotë se vazhdon të mbetet një çështje e hapur nëse Radevi do ta instrumentalizojë mbështetjen e madhe politike përtej socialistëve, edhe nga pikëpamja e politikës partiake. Kolegu i saj Daniel Smilov mendon se Radevi duhet të mbledhë bishtin. “Unë nuk mendoj se udhëheqësit e partive politike do heqin dorë nga projekti i tyre.

Radevi duhet të pajtohet me faktin që së shpejti, do të jetë violina e dytë në orkestrën e pushtetit në Bullgari.”

dw

Këshilli i Evropës u bëri thirrje autoriteteve serbe të heqin muralin kushtuar Ratko Mladiçit

MladicPiero Fassino dhe Ian Liddell-Grainger, raportues për Serbinë në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës, u bënë thirrje autoriteteve serbe që të ndërmarrin veprime të qarta kundër “madhërimit të kriminelëve të dënuar të luftës dhe të largojnë, pa vonesë, një mural në Beograd kushtuar Ratko Mladiçit, i dënuar për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit”.

Në një komunikatë të përbashkët, ata u shprehën “të tronditur nga dështimi i autoriteteve – pavarësisht një vendimi të policisë komunale – për të hequr atë mural të vendosur në mënyrë të paligjshme dhe që Nisma e Rinjve për të Drejtat e Njeriut (YIHR), fituese e çmimit Václav Havel, u pengua të zhvillojë një demonstratë kundër muralit me 9 nëntor 2021, ndërsa ministria e Brendshme ju referuar ‘shkaqeve të sigurisë’”.

Me 9 nëntor, policia në Beograd arrestoi dy gra që hodhën vezë mbi një mural kushtuar të dënuarit për krime lufte dhe gjenocid, Ratko Mladiç, ndërsa më herët kishte ndaluar përpjekjet e grupeve për të drejtat e njeriut që të heqin muralin.

“Këto ngjarje na kujtojnë nevojën për të luftuar pa mëdyshje kundër glorifikimit të kriminelëve të dënuar të luftës. Akte të tilla dëmtojnë bashkëpunimin rajonal dhe pengojnë procesin e integrimit evropian të cilin e synon Serbia. Një shoqëri demokratike nuk mund të jetojë duke mohuar krimet e luftës dhe në një kulturë të urrejtjes dhe mosndëshkimit”, thuhet në komunikatën e raportuesve duke u bërë thirrje autoriteteve serbe të heqin pa vonesë muralet që lavdërojnë kriminelët e luftës.

Përplasjet dhe debatet rreth muralit, nxitën reagime të zyrtarëve amerikanë dhe evropianë.

Në qershor të këtij viti, Gjykatësit e Kombeve të Bashkuara vendosën të lënë në fuqi dënimin me burgim të përjetshëm për ish-komandantin ushtarak të serbëve të Bosnjës, Ratko Mladiç, për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.

voa

Rritet shqetësimi për zhvillimet në Ballkan, Perëndimi shqyrton mundësinë e sanksioneve

DodikKërcënimet e për shkëputje të Republikës Serbe nga Bosnja dhe riarmatosja e Serbisë kanë rritur shqetësimet se Ballkani mund të shkojë drejt konfliktit.

Kërcënimet nga udhëheqësi i Republikës Serbe, Milorad Dodik, për shkëputje nga Bosnja dhe Hercegovina, po shtojnë shqetësimin në rritje rajonal dhe ndërkombëtar për zhvillimet në Ballkan.

Kërcënimet e zotit Dodik, të kombinuara me një program të madh të riarmatosjes nga Serbia fqinje po ushqejnë shqetësimet se Ballkani mund të shkojë drejt konfliktit.

Serbia filloi negociatat muajin e kaluar me Izraelin për blerjen e raketave antitank dhe disa zyrtarë të Bashkimit Evropian dyshojnë se Beogradi mund të jetë në proces të vendosjes së kontakteve me Ankaranë për të diskutuar blerjen e llojit të dronëve të armatosur të prodhimit turk të përdorur në mënyre efektive nga Azerbajxhani në luftimet e fundit me Armeninë.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiq thotë se fqinjët e tij ballkanikë nuk duhet të shqetësohen nga riarmatosja, të cilin ai e konsideron si një përmirësim të forcave të armatosura të vendit të tij dhe thotë se Beogradi nuk ka qëllime për të ndërmarrë sulme. Në fillim të këtij viti, ai tha: “Të gjithë po riarmatosen, edhe ne do të riarmatosemi. Nëse të gjithë të tjerët e bëjnë atë, edhe ne duhet ta bëjmë këtë.”

Alarmi në rritje

Por fqinjët e Serbisë janë të shqetësuar nga programi i saj i riarmatosjes, i cili ka çuar në rritjen me 70 për qind nga Beogradi të shpenzimeve në fushën e të mbrojtjes që nga viti 2015. Dhe ata mendojnë se kjo po bëhet në frymën e retorikës nacionaliste në rritje të zotit Vuçiç.

Beogradi ka ofruar gjithashtu mbështetje të fortë politike për zotin Dodik.

Javën e kaluar Christian Schmidt, Përfaqësuesi i Lartë për Bosnje-Hercegovinën, paralajmëroi Këshillin e Sigurimit të OKB-së se Ballkani i dëmtuar nga lufta po përballet me kërcënimin e tij më të madh që nga spastrimi etnik dhe luftërat e fillimit të viteve 1990. “Perspektivat e ndarjes dhe konfliktit të mëtejshëm janë shumë reale”, tha ai.

Ai i bëri thirrje komunitetit ndërkombëtar që të frenojë çdo veprim separatist të kërcënuar nga serbët e Bosnjës.

Alarmi po rritet edhe në kryeqytetet e Evropës Perëndimore, me zyrtarët që vunë në dukje se blerjet e armëve nga zoti Vuçiç i kanë shërbyer thellimit të marrëdhënieve të Serbisë me Kinën dhe Rusinë, e cila është simpatizuese e ambicieve të zotit Dodik për shkëputjen e Republikës Serbe nga Bosnja dhe bashkimin e saj me Serbinë.

Sipas zyrtarëve britanikë, Sekretarja e Jashtme e Britanisë, Liz Truss, e ka vendosur Ballkanin në rendin e ditës për takimin e muajit të ardhshëm të ministrave të jashtëm të NATO-s në Riga. Gjermania ka ushtruar presion ndaj vendeve anëtare të BE-së për të përgatitur sanksione kundër zotit Dodik. Ministri i Jashtëm gjerman, Heiko Maas tha të shtunën se Berlini dëshiron të shohë “masa (sanksione) individuale kundër atyre që vënë në dyshim integritetin territorial” të Bosnjës.

Maas shtoi: “Ne nuk mund të pranojmë vazhdimin e kësaj politike të papërgjegjshme pa ndërmarrë veprime”. Ai akuzoi Republikën Serbe se po “punon në mënyrë aktive për të shkatërruar Bosnjën dhe Hercegovinën si një shtet të tërë”.

Ish-Sekretari i Jashtëm britanik, William Hague paralajmëroi të martën se “Historia ka treguar shumë herë se ne e neglizhojmë Ballkanin Perëndimor në dëm të interesave tona”. Në një artikull për për gazetën The Times, ai tha “Për vite të tëra, udhëheqësi i Republikës Serbe, me shumicë serbe, Milorad Dodik, ka minuar shtetin e Bosnje-Hercegovinës me mbështetjen aktive ruse dhe serbe. Në javët e fundit gjendja është bërë e rëndë. Dodik po i afrohet shkëputjes nga Bosnja”.

Mosmarrëveshjet e pazgjidhura

Ai dhe të tjerët kanë frikë se mosmarrëveshjet e pazgjidhura nga luftërat e viteve 1990 në ish-Jugosllavi dhe tensionet e ndezura midis Kroacisë, e cila gjithashtu është duke u riarmatosur, dhe Serbisë po rrezikojnë stabilitetin në Ballkanin Perëndimor. Ne mesin e këtyre problemeve në Ballkan janë edhe mosmarrëveshjet për statusin e Kosovës, ish-provincës serbe, e cila shpalli pavarësinë në vitin 2008, pas një lufte që shkaktoi vrasjen e më shumë se 13,000 njerëzve, kryesisht shqiptarë.

Bisedimet e ndërmjetësuara nga Bashkimi Evropian që synojnë normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës rifilluan kohët e fundit, por një mosmarrëveshje ndërkufitare në shtator, e nxitur nga vendimi i kryeministrit të Kosovës Albin Kurti për të mos njohur targat serbe të makinave, bëri që Beogradi të dislokonte tanke në kufirin e tij me Kosovën.

Udhëheqësi serb i kërkoi komunitetit ndërkombëtar të ndërhyjë dhe paralajmëroi se nëse nuk e bën këtë, “ne do të dimë si ta mbrojmë vendin tonë, nuk ka dyshim për këtë”. Qindra serbë të Kosovës mbyllën një rrugë kyçe kufitare dhe zyrtarët e Kosovës dërguan njësi policore shtesë për të mbrojtur pikën kufitare.

Por komentet e zotit Dodik për shkëputje janë shqetësimi më i madh për fuqitë perëndimore, thonë diplomatët amerikanë dhe evropianë. Ata kanë frikë se përpjekja e zotit Dodik për të shkëputur Republikën Serbe nga Bosnja, do të mund të shkaktonte një konflikt të ri në Ballkan, cili do të mund të rindezte shumë lehtë konfliktin midis Serbisë dhe Kroacisë, si dhe atë midis Serbisë dhe Kosovës, duke e zhytur Ballkanin Perëndimor përsëri në një luftë të ashpër ndëretnike, të ngjashme me atë të viteve 1990 që çoi në shpërbërjen e Jugosllavisë.

Marrëveshja e Dejtonit e ndërmjetësuar nga Shtetet e Bashkuara në vitin 1995 e bëri Bosnjën një shtet multietnik nën protektoratin ndërkombëtar, me marrëveshje komplekse kushtetuese për ndarjen e pushtetit midis tre grupeve kryesore etnike që e përbëjnë atë. Ajo ka dy entitete gjysmë autonome: Federatën e Bosnje-Hercegovinës (të përbërë nga boshnjakët dhe kroatët) dhe Republikën Serbe. Por udhëheqësi i Republikës Serbe, Milorad Dodik ka kërcënuar se do të tërhiqet nga institucionet e nivelit shtetëror të Bosnjës, duke përfshirë ushtrinë dhe ka militarizuar policinë e tij, e cila mund të shërbejë si një forcë ushtarake e serbëve të Bosnjës.Ai ka thënë gjithashtu se dëshiron të krijojë një gjyqësor të veçantë.

62-vjeçari Dodik muajin e kaluar paralajmëroi se do të përshpejtojë planet e tij të shkëputjes nga Bosnja, nëse ndaj tij vendosen sanksione nga vendet perëndimore. Sipas informacioneve të rrjedhura, zoti Dodik i ka thënë Zv/Ndihmës Sekretarit të Shtetit për Evropën Jugore dhe Qendrore, Gabriel Escobar në lidhje me sanksionet: “Nëse doni të flisni me mua, atëherë mos më kërcënoni”.

Milorad Dodik ka paralajmëruar se çdo ndërhyrje ushtarake e NATO-s që synon ta pengojë atë nga ndarja e Bosnjës do të kundërshtohej nga “miqtë” e tij, që është parë si një referencë për Serbinë e riarmatosur dhe Rusinë. Zoti Vuçiq u duk muajin e kaluar sikur po përpiqej të frenonte zotin Dodikun, duke thënë: “Është e rëndësishme të ruhet paqja dhe të tregohet se Republika Serbe nuk është burimi i problemit, por se ne të gjithë jemi gati të bisedojmë në rajon”.

Por ai shtoi se Serbia nuk do të bashkohet në asnjë përpjekje për të vendosur sanksione kundër Republikës Serbe të Bosnjës.

voa

Maas hedh idenë e sanksioneve kundër nxitësve të urrejtjes

Bruksel Maas Ministrat e jashtem te BEMinistrat e jashtëm të BE-së diskutuan të hënën për zhvillimet në Ballkanin Perëndimor dhe se si mund ta mbajnë rajonin më pranë në të ardhmen.

Ballkani Perëndimor ishte në rend të ditës së Këshillit të BE-së për Çështje të Përgjithshme në Bruksel. Edhe pse pjesën më të madhe të debatit të krerëve të diplomacisë së 27 vendeve të BE-së e zuri kriza krijuar në kufirin mes Bjellorusisë dhe Polonisë,

zhvillimet aktuale në Ballkanin Perëndimor, sidomos në Bosnjë-Hercegovinë, u cilësuan nga pjesëmarrësit si tejet shqetësuese.

Maas: Të tregohemi më të ashpër

Ministri gjerman i punëve të jashtme Heiko Maas i konsideron zhvillimet në Ballkanin Perëndimor si nga “më të vështirat në të gjithë historinë e pasluftës”, siç tha ai pas takimit të ministrave të hënën në Bruksel. Ai tha se këto zhvillime nuk duhen anashkaluar, duke pasur parasysh sidomos tensionet e kohëve të fundit në Veri të Kosovës dhe në Bosnjë-Hercegovinë.

“Ne duhet të mendojmë se si të veprojmë më ashpër ndaj atyre që i vënë në pyetje strukturat shtetërore, që i yshtin njerëzit me urrejtje e që duan t’i ndërpresin lidhjet me Bashkimin Evropian”, tha ministri gjerman në detyrë, të hënën në Bruksel, pas takimit me kolegët e tij nga BE. Ai shtoi: Duhet folur edhe për mundësinë e sanksioneve për të ndalur zhvillime të tilla”.

Nuk ka konsensus në BE për sanksionet

Vendosja e sanksioneve ndaj kryetarit të partisë Aleanca e Socialdemokratëve të Pavarur (SNDS) të serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik, i cili kohët e fundit i ka shtuar përpjekjet për të minuar shtetin multietnik të Bosnjë-Hercegovinës, mbështetet kryesisht nga Gjermania, por edhe nga disa vende të tjera të BE-së, por jo të gjitha. Shtete si Polonia, Hungaria dhe Sllovenia që udhëhiqen nga nacionalistë, janë kundër. Sanksionet që vijnë në pyetje për ish-presidentin e serbëve të Bosnjës janë ngrirja e kontove në BE dhe moslejimi i hyrjes në BE.

Përfaqësuesi i lartë i BE-së për politikë të jashtme, Josep Borrell, në konferencën e shtypit, mbas takimit të hënën në Bruksel, vetë nuk i përmendi sanksionet e dëshiruara nga Gjermania.  Ai tha se “Bosnja Hercegovina duhet të mbetet e bashkuar. Çdo përpjekje për të krijuar shtete të reja dhe për ta ndarë duhen shmangur.” Sipas medias në rajon, Borrell vetë është kundër vendosjes së sanksioneve.

Borrell: Kosova dhe Serbia të implementojnë marrëveshjet 

Sa i përket  Kosovës dhe Serbisë, Borrell tha se pret që të implementohen të gjitha marrëveshjet e arritura më parë, dhe shtoi se shpreson që qysh brenda këtij viti  “të mbahet një raund i mëtejshëm i dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës”.

Debati  mbi Ballkanin Perëndimor që u zhvillua të hënën në Bruksel kishte si qëllim këmbimin e mendimeve ndërmjet anëtarëve. Në një letër që shërbeu si bazë për debatin e të cilën e ka edhe DW, situata politike në Ballkanin Perëndimor përshkruhej si “gjithnjë e më e sfiduese”. Në raport përmendej në mënyrë specifike kriza e thelluar në Bosnjë-Hercegovinë, tensionet në Veri të Kosovës si dhe tensionet ndërpartiake në Mal të Zi.

“Mbështetja e opinionit publik për integrimet në BE sa vjen e bie duke ia lënë vendin retorikave përjashtuese nacionaliste dhe politikave identitare”, thuhej në raport.
Të çelen negociatat me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut

Çështja e zgjerimit të Bashkimit Evropian nuk ishte temë e bisedës së të martës. Por ministri gjerman Heiko Maas u shpreh edhe një herë për çeljen e negociatave të anëtarësimit me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut. “Bashkimi Evropian duhet të vërtetojë që është i besueshëm”, tha ministri në detyrë, “dhe të fillojë konferencat qeveritare me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, sepse edhe kjo mund të ketë një efekt stabilizues në të gjithë rajonin.”

Si Maas, ashtu edhe i  ngarkuari i BE-së me Çështje të Jashtme dhe të Sigurisë, Josep Borrell, konfirmuan se thuajse të gjitha vendet e mbështesin mbajtjen e konferencave qeveritare.

Komisioneri i zgjerimit Oliver Varheley, i cili ishte gjithashtu i pranishëm në takim,  kishte thënë të hënën paradite, se pas zgjedhjeve në Bullgari dhe Maqedoninë e Veriut shpreson për  më shumë progres. Bullgaria është i vetmi shtet që vijon ta mbajë peng fillimin e negociatave të anëtarësimit në BE të Maqedonisë së Veriut, dhe për rrjedhojë edhe të Shqipërisë.

dw

Borrell: Situata në Ballkanin Perëndimor – nuk është e mirë

BorrellShefi i politikës së Jashtme të Bashkimit Evropian, Josep Borrell, tha të hënën se situata e përgjithshme në Ballkanin Perëndimor nuk është e mirë.

Ai i bëri këto komente para takimit të ministrave të Jashtëm të BE-së, të cilët do të diskutojnë mes tjerash gjendjen në Ballkanin Perëndimor, me theks të posaçëm në zhvillimet e fundit në Bosnjë e Hercegovinë dhe bisedimet për normalizimin e marrëdhënieve Kosovë – Serbi.

Zoti Borrell tha se në Bosnjë “ka tendenca që dëmtojnë unitetin e vendit, zhvillimin dhe rrugën e tij evropiane”.

Bosnja ndodhet në një periudhë tensionesh të nxitura nga veprimet udhëheqësit të serbëve, Milorad Dodik, i cili shpreh hapur synimet për ndarjen e vendit.

Kosova dhe Serbia kanë ngecur në procesin e bisedimeve për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet tyre, që është kusht për integrimet evropiane.

Komisionari për zgjerim, Oliver Varhelyi, tha se procesi i zgjerimit është “mjeti më i fuqishëm” i Bashkimit Evropian.

“Pas zgjedhjeve në Bullgari dhe në Maqedoninë e Veriut, shpresojmë të shohim përparim të shpejtë në terren”, tha ai, duke shfaqur shpresën për hapjen e negociatave me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut për anëtarësim në BE.

Hapja e negociatave është bllokuar nga Bullgaria e cila ka ngritur kundërshti lidhur me gjuhën dhe trashëgiminë historike të Maqedonisë së Veriut.

Duke qenë se Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, janë trajtuar së bashku në këtë proces, shtetet anëtare nuk kanë preferuar që t’i ndajnë ato nga njëra tjetra në këtë fazë.

voa

Studiuesit flasin për ndikimin rus e kinez në Ballkanin Perëndimor

BallkanStudiues dhe përfaqësues të shoqërisë civile thanë të enjten se Ballkani nuk është përparësi e perëndimit për një kohë të gjatë dhe kjo po shfrytëzohet nga Rusia dhe Kina për përhapjen e ndikimit të tyre.

Ata i bënë këto komente gjatë një debati në Institutin Harriman të Universitetit Columbia të Nju Jorkut më temën “ngritja e Rusisë dhe Kinës në Ballkanin Perëndimor: Çfarë do të thotë kjo për demokracinë dhe integrimin evropian”?

Tanya Domi, profesoreshë e Çështjeve Ndërkombëtare dhe Publike në Universitetin Columbia tha se “javën e kaluar Rusia dhe Kina u bashkuan kundër perëndimit rreth zyrës së Përfaqësuesit të Lartë në Bosnjë dhe Hercegovinë, ndërsa ka shumë zhvillime në rajon që dëshmojnë për ndërhyrjen e tyre”.

Ivana Stradner, nga American Enterprise Institute, tha se kur e sheh Ballkanin në lajme është e qartë se diçka nuk është në rregull.

“Ngjarjet e fundit në Bosnjë, Mal te Zi dhe Kosovë, dërgojnë sinjalin e qartë se Ballkani është në buzë të konfliktit”, tha zonja Stradner, duke nënvizuar se kjo nuk është shumë e dukshme në perëndim për shkak të problemeve në pjesët tjera të botës dhe Ballkani nuk është përparësi e perëndimit.

Ajo tha se qëllimet globale të Rusisë janë të qarta; ajo dëshiron mes tjerash të imponojë veten si fuqi botërore dhe të pengojë zgjerimin e NATO-s dhe Ballkani është i përshtatshëm për përmbushjen e synimeve ruse.

“Rusia e kupton se Ballkani është pikë e dobët e Evropës dhe është shumë i ndarë në vija etnike. Po ashtu, korrupsioni ka krijuar mundësi të lehte për Rusinë për të përshirë njerëzit e saj gjithandej dhe Serbia, Mali i Zi, Bosnja, Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut nuk janë demokraci të përmbushura”, tha ajo, duke theksuar se Rusia nxitë tensionet etnike nëpërmjet operacioneve informative, pajis më armë rajonin, ndërsa shfrytëzon gazin dhe ushtron ndikim nëpërmjet Kishës Ortodokse Serbe.

Ajo tha se Kosova është një teatër tjetër për Rusinë, e cila gjatë zhvillimeve të fundit në kufirin me Serbinë, mes tjerash “talli forcat paqeruajtëse dhe rolin e BE-së si ndërmjetësuese e bisedimeve mes dy shteteve”.

Ajo tha se Rusia përmes veprimeve të saj në Ballkan synon përmbushjen e tri qëllimeve; të zhvlerësojë mbrojtjen kolektive të NATO-s, meqë disa vende të Ballkanit janë anëtare të aleancës; të dobësojë Bashkimin Evropian dhe që ta bëjë të duket si “tigër prej letre” dhe; të rivendosë veten si fuqi botërore duke e nxitur një konflikt dhe më pas, duke e imponuar veten si ndërmjetëse.

Ambasadori Vesko Garçeviç, profesor i Praktikave të Diplomacisë dhe Marrëdhënieve Ndërkombëtare në Universitetin e Bostonit, tha se Shtetet e Bashkuara dhe Evropa e kanë shpërfillur rrezikun që Rusia dhe Kina ushtrojnë në Ballkanin Perëndimor, ku siç tha, regjimet ‘hibride’ janë të pritura të kopjojnë veprimet e këtyre vendeve.

“Ministri i Jashtëm serb së fundmi ka udhëtuar në disa vende të Afrikës duke u ofruar vaksina në shkëmbim të tërheqjes së njohjes së pavarësisë së Kosovës”, tha zoti Garçeviç, duke nënvizuar se kësisoj është kopjuar mënyra se si ka vepruar Kina me diplomacinë e vaksinave.

Ambasadori Garçeviç tha se ardhmëria evropiane si proces nxitës i reformave po zbehet dhe kësisoj po krijohet hapësirë për Kinën dhe Rusinë.

Lubomir Filipoviç, drejtues i Nismës Qytetare “21 Maji” në Malin e Zi dhe Reuf Bajroviç, bashkëkryesues i Aleancës SHBA-Evropë, vunë theksin tek roli i Kishës Ortodokse Serbe në mbështetjen e ndikimit rus në Ballkan që përhapet edhe nëpërmjet medias.

Lubomir Filipoviç, tha se forcat proruse në Malin e Zi, pas zgjedhjeve të fundit atje, kanë siguruar pozita shumë të rëndësishme në qeveri.

Reuf Bajroviç tha se suksesi afatgjatë i rajoni varet nga veprimet e Shteteve të Bashkuara.

“Shtetet e Bashkuara janë e vetmja dhe shpresa e fundit për rajonin”, tha ai duke nënvizuar se Bashkimi Evropian ka dëshmuar se nuk është në gjendje t’u kundërvihet Rusisë dhe Kinës në rajon.

voa

Presidenti i Malit të Zi, Gjukanoviq: Koha është për ndryshime

GjukanoviqMali i Zi: Partia Demokratike e Socialistëve (PDS) e gatshme për një “shumicë të gjerë dhe të fuqishme pro-evropiane”.

Në Mal të Zi vazhdon përshkallëzimi i krizës qeveritare dhe mosmarrëveshtjet në radhët e shumicës. Presidenti i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq që është dhe Kryetari i partisë më të madhe opozitare (PDS) vlerëson, se është koha për ndryshime dhe se “duhet të përpiqemi për një shumicë më të gjerë për të thyer më lehtë rezistencën që çdo qeveri dhe politikë has kur dëshiron të emancipojë shoqërinë. Prandaj është shumë e rëndësishme që në periudhën e ardhshme të tregojmë gatishmëri për të zgjeruar kapacitetet tona të koalicionit, për të krijuar kushte për krijimin e shumicës më të gjerë dhe më të fuqishme pro-evropiane në Mal të Zi”.

Sipas Gjukanoviq mazhoranca aktuale në pushtet dëshiron ta kthejë Malin e Zi “dekada, ndoshta edhe shekuj prapa”. “Mendoj se ata duan të na kthejnë në Mesjetë dhe të zgjidhin sfidat aktuale me të cilat përballet njerëzimi modern me dogma fetare nga Mesjeta”, duke shtuar se “Mali i Zi nuk ka nevojë për këtë. Në zgjedhjet parlamentare të 30 gushtit të vitit teëkaluar pas 30 vitesh, Partia Demokratike e Socialistëve (PDS) dhe partnerët e saj të koalicionit kaluan në opozitë, me një deputet më pak se koalicioni i tanishëm tre anëtarësh i kryesuar nga Fronti Demokratik, Demokratët dhe Lëvizja Qytetare URA, që mbështesin qeverinë e kryeministrit Zdravko Krivokapiq.

Derisa shumica qeveritare në Mal të Zi tenton që deri në fund të kësaj jave (të premten me 12 nëntor) të gjejë një zgjidhje për vazhdimin e qeverisjes, në radhët e opozitës po shtohen zërat për krijimin e një qeverie teknike, e cila do të përgatiste zgjedhjet e parakohshme parlamentare.

Analisti i zhvillimeve polikike në Mal të Zi Zlatko Vujoviq thotë për Deutsche Welle-n, se tashmë është e qartë se shumica parlamentare nuk mund të arrijë një konsensus, qoftë edhe për gjërat elementare. Ndaj tash sa muaj flitet për rikompozimin e skenës politike ose mbajtjen e zgjedhjeve të jashtëzakonshme. “Një opsion është formimi i qeverisë së pakicës e kombinuar me ekspertë dhe politikanë, ose vetëm qeveri politike, e cila do të kishte përkrahjen e opozitës që do të krijonte kushtet për organizimin e zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare, e me këtë do t’i jepej fund krizës politike” nënvizon Vujoviq.

Shqiptarët në pushtetin e ri – jo me ç’do kusht dhe jo me këdo

Në radhët e opozitës aktuale janë dy deputetë të koalicioneve shqiptare. Për politikanen shqiptare, Hatixhe Gjoni ,,Situata politike në Mal të Zi që nga 30 gushti i vitit të kaluar është me shumë trazira politike brenda radhëve të koalicionit qeveritar dhe për çdo kënd është vështirë të parashikojë se cili variant mund të sjellë stabilitet në Mal të Zi.” Ajo çfarë paraqitet si mundësi është formimi i një koalicioni të zgjeruar i përbërë nga disa parti të pushtetit aktual që do të inkuadronin dhe parti të tjera politike. Këto parti, thotë për Deutsche Welle-n Hatixhe Gjoni, duhet të kenë një platformë të përbashkët ku në fokus do të ishte shteti i Malit të Zi, integrimet evropiane, NATO, etj.

Politikanja shqiptare, Hatixhe Gjoni është e mendimit, se partitë shqiptare edhe pakicat e tjera në Mal të Zi është mirë të jenë pjesë e pushtetit, por jo pjesë e pushtetit me çdo kusht ose me çdo kënd.

dw

Kriza politike në Mal të Zi dhe zgjedhjet e parakohshme

HajrullaAnalistët politikë vlerësojnë se në Mal të Zi është krijuar një situatë paradoksale, ku qeveria e dalë nga zgjedhjet parlamentare të 30 gushtit, të vitit të kaluar, nuk e ka shumicën, por përkundër këtij fakti vazhdon të qeverisë pa ndonjë problem të theksuar. Analisti politik, Hajrullah Hajdari vlerëson se Fronti Demokratik, si një koalicion proserb dhe prorus nuk e ka forcën e duhur për të bërë ndryshime në Mal të Zi.

“Një pjesë e koalicionit, siç janë Demokratët dhe URA i bëjnë llogaritë e tyre kurse Fronti Demokratik, që ka shumicën në parlament, është e frymëzuar nga politika serbomadhe dhe si i tillë është i papërshtatshëm për vazhdimin e këtij koalicioni”, tha zoti Hajdari.

Zoti Hajdari tha se zgjedhjet e parakohshme janë të pashmangshme dhe për këtë janë të vetëdijshëm të gjithë aktorët politikë në Mal të Zi.

“Brenda një harku kohor të shkurtër do të ketë zgjedhje ose një bllokadë të institucioneve në Mal të Zi. Shpesh herë në parlament koalicioni qeverisës nuk e ka shumicën dhe kësisoj deligjimitohet dhe janë të pashmangshme zgjedhjet qofshin për gjashtë muaj apo një vit, koha do të tregojë”, tha zoti Hajdari.

Në këtë kuadër zoti Hajdari vlerëson se forcat politike shqiptare duhet të marrin pjesë në çdo qeveri dhe pjesëmarrja e tyre duhet të rregullohet në mënyrë institucionale.

“Partitë shqiptare e kanë vendin në qeveri. Duhet që në mënyrë institucionale kjo çështje të zgjidhet dhe jo me ligj, por vetëm me aktin më të lartë shtetëror siç është kushtetuta. Se kush do të jetë në pushtet proserbët, promalazezët apo partitë qytetare nuk është fare e rëndësishme për shqiptarët”, tha zoti Hajdari.

Zoti Hajdari, vuri në dukje, se vizita e paralajmëruar e të dërguarit amerikan për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar në Mal të Zi do t’i kontribuojë qëndrueshmërisë në vend.

“Besoj dhe kemi shpresë se Escobar dhe politika e SHBA-së do të kontribuojë në largimin e Frontit Demokratik, jo nga skena politike, por nga bërja e politikës së përditshme me konceptin e botëkuptimeve serbomadhe”, tha në intervistën për Zërin e Amerikës analisti politik Hajrullah Hajdari.

voa

Escobar për REL: Nuk do të ketë luftë në Bosnje dhe Hercegovinë

escobarZëvendësndihmës-Sekretari amerikan i Shtetit për Evropën dhe Euroazinë, njëherësh i dërguari për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, para vizitës në Bosnje dhe Hercegovinë, ka thënë se dëshiron t’u dërgojë mesazh qytetarëve të këtij vendi se nuk do të ketë luftë.

“Unë me të vërtetë dua që njerëzit në Bosnje ta dinë se ne jemi të përkushtuar që nuk do të ketë luftë. Dhe, më besoni, të gjitha vendet e rajonit, duke përfshirë edhe nënshkruesit e tjerë të Dejtonit, ku përfshihet Kroacia dhe Serbia janë të përkushtuara që të mos shohin një luftë në rajon”, ka thënë Escobar në një intervistë për Radion Evropa e Lirë.

Ai do të mbërrijë në Bosnje dhe Hercegovinë më 7 nëntor.

Tensionet në Bosnje janë në rritje pasi entiteti i Republika Sërpskës ka ndërmarrë disa veprime kohën e fundit, të cilat janë vlerësuar se po dëmtojnë rendin kushtetues të vendit dhe udhëheqësi serb i Bosnjës, njëherësh anëtar i presidencës trepalëshe, Millorad Dodik, ka kërcënuar me ndarjen e Republika Sërpskës – entitet i banuar me shumicë serbe.

Escobar ka thënë se do të fliste me ambasadorin e SHBA-së në Sarajevë, para se të shpallte sanksionet e mundshme, pa specifikuar se cilat sanksione mund të ishin një fjalë.

Në këtë intervistë, Escobar ka theksuar se SHBA-ja po punon ngushtë me Bashkimin Evropian në Ballkanin Perëndimor, përfshirë dialogun ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Radio Evropa e Lirë: Ju do të vizitoni të dielën (7 nëntor) Bosnjën. A është kjo vizitë pjesë e presionit, të cilin Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian po e bëjnë ndaj vendit për të shpejtuar reformat për integrime evropiane?

Gabriel Escobar: Nuk do ta quaja presion, por do të thosha që më shumë është një partneritet. Pra, Dejtoni (Marrëveshja që ndali luftën në Bosnje më 1995 v.j) ka mbajtur paqen për 25 vjet, prandaj kemi për qëllim që të shkojmë dhe të shprehim mbështetjen tonë për sovranitetin, integritetin dhe pavarësinë. Përtej kësaj, unë dua të zhvilloj një sërë takimesh për të diskutuar sa i takon potencialit për zhvillim ekonomik të rajonit dhe mënyrat se si Amerika mund të ndihmojë në krijimin e mundësive, nga të cilat Ballkani do të përfitonte realisht.

Radio Evropa e Lirë: Për çfarë lloj ndihme bëhet fjalë? A mund të na sqaroni?

Gabriel Escobar: Epo, ka shumë mundësi për ndihmë. Së pari, unë i kam dërguar mesazh Bashkimit Evropian se Ballkani është një rajon i mundësive dhe se unë do të doja të shihja përshpejtim të procesit të zgjerimit. Por, unë, gjithashtu, do të doja t’i inkurajoja kompanitë amerikane dhe evropiane që ta shohin Ballkanin për atë që në të vërtetë është: një treg me një rritje të shpejtë, universitete të shkëlqyera dhe në një pozicion të jashtëzakonshëm gjeografik. Pra, kjo lloj ndihme ka për qëllim fillimisht rritjen e ndërgjegjësimit për mundësitë, dhe së dyti, për të eksploruar për rrugët tjera që mund të ndjekim për të ndihmuar, misionet për tregti, mbështetje e USAID-it (Agjencia amerikane për Zhvillim Ndërkombëtar) dhe mbështetja potenciale e DFC-së (Korporata Financiare për Zhvillim e SHBA-së). Të gjitha këto janë në tryezë. Dhe, unë pres që të takohem me liderë modern dhe liderë, të cilët e kanë këtë lloj mentaliteti për integrimin në sistemin evropian dhe integrimin brenda Ballkanit Perëndimor. Kështu që unë do të zhvilloj takime, jo vetëm me politikanë, por edhe me biznese.

Radio Evropa e Lirë: A do të takoheni me Millorad Dodikun?

Gabriel Escobar: Kjo do të vendoset më vonë në konsultim me ambasadorin tonë në Sarajevë.

Dodiku po përpiqet të gjejë rrugë për të mbrojtur pushtetin dhe paratë e tij

Radio Evropa e Lirë: Ju keni biseduar me presidenten e Republika Sërpskës, Zheljka Cvijanoviq. Ajo ka kërkuar një qasje më të balancuar. Por, ende nuk e dimë cili ka qenë mesazhi juaj për të?

Gabriel Escobar: Po, mesazhi që i dhashë asaj është i njëjtë si ai që iu kam dhënë të gjithë liderëve në rajon. Dejtoni ka siguruar paqen për 25 vjet dhe është baza e politikës sonë. Çfarëdo lëvizje për të minuar Dejtonin, përfshirë atë që Millorad Dodiku po bën tash, është shumë e dëmshme dhe destabilizuese për rajonin.

Radio Evropa e Lirë: Si të veprohet ndaj kërcënimeve për shpërbërje të vendit, transferim të kompetencave dhe minimin e institucioneve shtetërore, që përkrahen nga Millorad Dodik? Njerëzit janë të frikësuar se mund të ndodhë një luftë e re. Ne ende nuk kemi parë sanksione në lidhje me këto kërcënime?

Gabriel Escobar: Dua të diskutoj me ambasadorin tonë para se të shpallim sanksione të reja. Kjo është në tryezë. Por, unë dua t’i them popullit të Bosnjës: nuk do të ketë një luftë tjetër, ne, bashkësia ndërkombëtare jemi të bashkuar me partnerët tanë në Evropë, dhe ajo që ne duam është të sigurohemi se angazhimet tona për paqen dhe sigurinë e njerëzve në rajon janë plotësuar. Por, sa i takon dobësimit të institucioneve qendrore, do të jem shumë i sinqertë, arsyeja për këtë është në të vërtetë korrupsioni. Ajo që po bën Millorad Dodiku është se ai po përpiqet të gjejë rrugë për të mbrojtur pushtetin dhe paratë e tij. Kështu që, unë po u kërkoj njerëzve që të mos ia mundësojnë atij ta bëjë këtë.

Radio Evropa e Lirë? A e konsideroni veten si një njeri që mund të ushtrojë një ndikim vendimtar, jo vetëm për të ndalur retorikën në rritje anti-Bosnje, por gjithashtu të ndalë edhe agjendën Dodikut?

Gabriel Escobar: Sinqerisht, agjenda që po e ndjek Dodiku nuk po mbështetet nga askush në rajon, përfshirë Serbinë, me të cilën ne po zhvillojmë partneritet. Unë nuk po përpiqem t’i ndaj serbët. Në fakt, ajo që po bëjmë ne tani në Serbi është se po shprehim mbështetje për nismën e “Ballkanit të hapur”, e cila mendojmë se është një zhvillim shumë pozitiv në rajon, kemi nënshkruar një ndihmë prej afro një miliard dollarësh ndërmjet Ministrisë së Financave dhe DFC-së, kemi nënshkruar një partneritet të ri universitar ndërmjet Universitetit të Beogradit, i cili është një nga universitetet më të mira midis Budapestit dhe Athinës dhe midis Adriatikut dhe Detit të Zi, pastaj kemi Marinën e SHBA-së dhe Beretat e Gjelbra që zhvillojnë stërvitje me forcat speciale serbe. Kjo është ajo që ne mund të bëjmë për serbët edhe në Republikën Sërpska. Por, janë mesazhet alternative që Dodik po shtyn përpara, Ai më parë do ta shihte Republikën Sërpska të bëhet një Transnjestri, ose Oseti Jugore, vetëm për të mbrojtur pasurinë e tij.

Radio Evropa e Lirë: Sipas një raporti të gazetës Guardian, përfaqësuesi i lartë i komunitetit ndërkombëtar në Bosnje e Hercegovinë, Christian Schmidt, ka paralajmëruar për “rrezikun real” të luftës. Autenticiteti i raportit nuk është mohuar. Cili është mendimi juaj?

Gabriel Escobar: Epo, shikoni, unë me të vërtetë dua që njerëzit në Bosnje ta dinë se ne jemi të përkushtuar se nuk do të ketë luftë. Dhe më besoni, të gjitha vendet e rajonit, duke përfshirë edhe nënshkruesit e tjerë të Dejtonit, ku përfshihet Kroacia, dhe Serbia janë të përkushtuara që të mos shohin një luftë në rajon. Dhe, nëse shikoni se çfarë po ndodh në pjesën tjetër të rajonit, vetëm në Bosnje, a keni këtë lloj tensioni në rritje, të gjithë të tjerët janë të fokusuar në integrimin evropian dhe zhvillimin ekonomik. Pas vizitës sime në Bosnje, udhëtoj për në Mal të Zi për të diskutuar për të gjitha mundësitë që Mali i Zi ka për të ofruar. Do të takohem me një qeveri që është e përqendruar në krijimin e rrugëve reale për zhvillim, duke përfshirë ministrin e Financave, i cili ka folur për krijimin e Malit të Zi si një qendër për E-tregtinë, pastaj zëvendëskryeministrin, i cili ka folur për krijimin e Malit të Zi si një qendër transporti, energjie dhe turistike për Evropën Jugore. Të gjitha këto janë të mundshme. Kjo është ajo për të cilën duhet të flasim. Në vend të këtyre, Dodik po flet për të njëjtat çështje qe 25 vjet.

Radio Evropa e Lirë: Ju keni thënë se me reforma të kufizuara kushtetuese, të shoqëruara me reforma të sistemit zgjedhor dhe gjyqësor, Bosnja mund të bëhet një shtet shumë më funksional. Si mund të arrihet kjo nëse mungon një marrëveshje për të gjitha çështjet thelbësore?

Gabriel Escobar: Ka shembuj në histori që kanë një qeveri të përbashkët federale dhe entitete të forta. Belgjika është një shembull. Pra, brenda Evropës, Bosnja mund të marrë një formë të tillë. Ne duam një Federatë shumë të fortë dhe një Republika Sërpska shumë të fortë dhe askush nuk e vë në dyshim të drejtën e Republikës Sërpska për të ekzistuar. Është pjesë e Marrëveshjes së Dejtonit. Ajo për të cilën po flasim janë njerëzit që ndërmarrin lëvizje për të dëmtuar, si Dejtonin ashtu edhe qeverinë qendrore. Dhe, përsëri më duhet të theksoj, ai (anëtari i presidencës trepalëshe të Bosnjës, Millorad Dodik v.c) po e bën këtë për agjendën e tij personale.

Turqia, partnere në Ballkan

Radio Evropa e Lirë: A është e dobishme ndërhyrja e Serbisë, Kroacisë dhe Turqisë në punët e brendshme të Bosnjës, apo ka një efekt të dëmshëm?

Gabriel Escobar: Unë do të thosha se në kontekstin e mbrojtjes së sovranitetit të Bosnjës dhe mbrojtjes së integritetit territorial të Bosnjës, Kroacia dhe Serbia kanë një zë pasi janë nënshkruese të Dejtonit. Pra, ne mirëpresim diskutimet tona me të dy kryeqytetet. Sa i takon Turqisë, në kontekstin e Ballkanit, ata (përfaqësues të Turqisë) kanë qenë pjesë me ne aty, ata kanë kontribuar në zhvillimin ekonomik. Pra, si anëtare e NATO-s, ne mirëpresim angazhimin tonë me Turqinë edhe në Ballkan.

Radio Evropa e Lirë: Cilat, sipas jush, janë ato pikat e nxehta në Ballkanin Perëndimor?

Gabriel Escobar: Unë do të thosha se përgjithësisht ato nuk i kemi. Pra, nëse shikoni marrëdhëniet tona me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, ata, për mendimin tim, janë gati të fillojnë negocatat e anëtarësimit në BE. Dhe, ne shpresojmë që ata do ta bëjnë këtë, që BE-ja ta miratojë këtë dhe t’i fillojë ato diskutime këtë vit kalendarik. Partneriteti ynë me të dyja këto vende, si brenda NATO-s dhe dypalësh, ka qenë i jashtëzakonshëm. Ata kanë qenë aleatë të mirë, partnerë të mirë, janë miq të shkëlqyeshëm dhe kjo është ajo që unë po i them Bashkimit Evropian. Kjo është ajo që ata mund të presin nga këto vende.

Pastaj, Mali i Zi ka bërë përparim të jashtëzakonshëm në rrugën drejt Evropës. Ata janë një partner solid i NATO-s. Ne jemi duke punuar shumë ngushtë me Bashkimin Evropian për dialogun mes Serbisë dhe Kosovës të ndërmjetësuar nga BE-ja. Dhe, unë jam i lumtur të them se ne nuk kemi ndonjë fushë mosmarrëveshjeje me Bashkimin Evropian për këtë çështje. Siç e thashë kemi partneritetin në zhvillim me Serbinë që ka qenë shumë përfitues për të dyja vendet. Ne kemi festuar së fundi 140-vjetorin e vendosjes së raporteve diplomatike me Serbinë. Dhe, ajo trajektore që kemi pasur për një shekull e gjysmë, shpresojmë të vazhdojë.

Në Bosnje, ne kemi perspektiva shumë të mira për integrimin evropian, nëse njerëzit pranojnë se Bosnja duhet të mbetet një vend sovran, i pavarur, i plotë në aspektin territorial duke respektuar plotësisht Dejtonin.

Radio Evropa e Lirë: Pra, prioritetet tuaja nuk ndryshojnë kur bëhet fjalë për Ballkanin Perëndimor, siç edhe keni thënë kur jeni emëruar në këtë pozitë.

Gabriel Escobar: Ashtu është, ato nuk kanë ndryshuar. Kur e shikoj, shikoj 20 vjet më parë, njerëzit që po lindin në Ballkan tani, duhet të gjejnë mundësi për të jetuar një jetë normale, ekonomikisht të qëndrueshme në vendet ku kanë lindur, nëse ata dëshirojnë, sepse për momentin, është një zgjedhje shumë e vështirë për njerëzit të qëndrojnë në Ballkan për shkak të situatës ekonomike. Pra, sipas mendimit tim personal, dhe për këtë kam qenë edhe vetë dëshmitar, njerëzit e Ballkanit ia dalin shumë mirë kudo. Populli në Ballkan dhe unë po flas për shqiptarët, boshnjakët, kroatët, serbët, cilëtdo qofshin, kanë ndërtuar vendin tim, ata po ndërtojnë Evropën, ne kemi nevojë për ta për të ndërtuar Ballkanin. Dhe, ne duam të bashkëpunojmë me atë brez për të gjetur mundësi.

Radio Evropa e Lirë: A mendoni se Bashkimi Evropian duhet të përfshihet më shumë në situatën në Bosnje dhe Hercegovinë? Duket se ata janë disi më shumë larg problemeve që kemi këtu…

Gabriel Escobar: Nuk është e vërtetë. Përfaqësuesi i Lartë është një evropian, forcat paqeruajtëse të cilave kohën e fundit iu zgjat mandati janë evropiane. Pra, shumë nga strukturat ndërkombëtare brenda Bosnjës, janë evropiane tani dhe gjithçka që bëjmë ne, është në konsultim me kolegët tanë evropianë, në fakt, që nga Dejtoni, deri në zgjidhjen e krizës së targave mes Serbisë dhe Kosovës muajin e kaluar u bënë në bashkëpunim me Bashkimin Evropian. Ne planifikojmë të vazhdojmë kështu.